Thư Viện Linh Quy
← Danh sách

Thiền Quán - Mở Rộng Tình Thương & Tâm Biết Ơn

2026-03-03 00:54:09
Nikāya Thiền Quán

Mở Rộng Tình Thương & Tâm Biết Ơn

Thích Minh Thành

MỤC LỤC

TOC \o "1-3" \h \z \u I. Thiền quán PAGEREF _Toc145748986 \h 1

II. Trình pháp PAGEREF _Toc145748987 \h 9

I. Thiền quán

Sư Phụ: Hít vào mình niệm thầm trong tâm "an tịnh", thở ra niệm thầm "lắng dịu, dễ chịu", "an tịnh… lắng dịu… dễ chịu", mắt chúng ta mở ra phóng tầm nhìn rộng khắp đại ngàn, cảm nhận giây phút bình an. Cảm nhận bầu không khí trong lành, mát dịu và dễ chịu, cảm nhận những tiếng chim đang hót du dương, lảnh lót đón chào bình minh, giây phút này thật là dễ chịu, không gian này thật là mát dịu, khoảnh khắc này.

Ngồi yên thật là dễ chịu làm sao, đây là giờ phút thiêng liêng quý báu nhất cuộc đời mình, đây là giờ phút hiếm có khó gặp trong giờ phút nhân sinh. Hãy cảm nhận giây phút này từ đỉnh đầu đến gót chân, thật là ngọt ngào. Lâu lắm rồi chúng con mới được ngồi yên, lâu lắm rồi chúng con mới có được giây phút tĩnh lặng giữa núi rừng, giữa trời đất đại ngàn, an tịnh, thiền tịnh.

Trong giây phút này hít vào niệm thầm trong tâm "tình thương ơi", thở ra chúng ta niệm thầm trong tâm "tình thương ơi, từ tâm ơi", "tình thương ngọt ngào trong trái tim ta ơi", chúng ta làm cho trong tâm mình, trong tim mình sanh khởi tình thương dào dạt khắp trước mặt mình. Chúng ta thấy trái tim mình đang trào dâng tràn ngập một tình thương, thương cho chính mình và thương cho hữu tình chúng sanh. Thương chính mình vì nhìn lại những năm vừa qua mình bị những cơn tức giận, bị những sự sân hận làm mình sống không được vui, vì bực bội, khó chịu trong cảm xúc làm mình có nhiều phiền não, mình biết cơn giận, lòng tham muốn, sự sân si làm cho mình khổ đau, làm cho mình có một đời sống không dễ chịu, làm cho mình trong cảm xúc có nhiều phiền bực.

Mình thấy những cảm giác tức giận là nguyên nhân của đau khổ, giờ này mình ngồi đây được từ bỏ những cảm xúc giận này, sân này, những cảm giác bực tức, tức giận được cởi bỏ, được vứt bỏ dưới chân núi. Giờ đây chúng ta ngồi đây với tâm thương, với tâm từ, với một cảm giác rất dễ chịu, ngọt ngào, yêu thương và từ ái, chúng ta cảm nhận được tình thương trong ta đang được tưới tẩm, đang được vun vén, đang được lớn mạnh.

Tình thương trong tim ta giờ này đang lan tỏa từ lồng ngực ra tay chân, những cảm thọ, cảm giác của tâm từ, của tình thương lan tỏa trên gương mặt chúng ta, trên ánh mắt chúng ta, lan tỏa trong toàn cơ thể chúng ta, ánh mắt chúng hãy mở ra, tuy rằng đi xe sáng đêm nhưng giờ này hãy ráng lên, mở mắt lớn lên, phóng tầm mắt tận chân trời và cảm nhận tình thương của mình đang lan tỏa về phía trước mặt, để cho chúng ta có một sự tỉnh táo, phấn khởi, hoan hỉ, hạnh phúc. Giờ này chúng ta đứng lên trải tâm từ khắp mười phương.

Đây là phương trước mặt,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Tình thương này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Mình quán tưởng từ trái tim mình lan tỏa khắp châu thân mình, thương vì mình bị tham, sân, si làm cho mình khổ, thương vì những cơn giận thiêu đốt tâm can mình, thương vì những sự hơn thua, sự sân hận, bực bội làm cho mình khổ đau, làm cho cha mẹ mình khổ đau, làm cho chồng con mình khổ đau. Giờ này thương mình thật nhiều, mình hứa với lòng từ nay về sau sẽ bớt giận, sẽ giảm giận, sẽ ít giận, sẽ chấm dứt tất cả những cảm giác tức giận. Từ ngày hôm nay mình khơi gợi trong tim mình cảm giác thương yêu, từ tâm, cảm thông, tha thứ, lan tỏa cùng khắp trời đất này, không gian này, khắp hành tinh, địa cầu này là một tình thương bao la, dào dạt đến biết bao người đang thống khổ trong chiến tranh, trong dịch bệnh, trong đói nghèo, trong thiên tai, hỏa hoạn, thủy nạn. Tâm thương này lan tỏa cùng khắp trời đất này.

Mỗi người một nỗi khổ,

Mỗi loài một niềm đau,

Xin cùng nhau thấu hiểu

Những đau khổ trong nhau.

Chúng ta quay qua bên phải và đưa thẳng hai tay ra.

Đây là phương bên phải

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Tình thương này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta quán tưởng từ lồng ngực của mình, từ trái tim của mình, từ toàn bộ cơ thể của mình lan tỏa ra một cảm giác dạt dào, ngọt ngào của sự yêu thương. Mình trang trải đến những con người đang ở trong chiến tranh, hàng trăm người chết, hàng ngàn người chết, hàng trăm ngàn và nhiều trăm ngàn người chết trong bom đạn, trong khói lửa, nhiều người bị chôn vùi trong đống đổ nát, hàng chục ngàn người, hai chục ngàn người, ba chục ngàn người, bốn năm mươi ngàn người. Cầu mong cho thế giới được hòa bình, chiến tranh được chấm dứt, chúng sanh được an lạc, bình yên, mọi người biết yêu thương, tha thứ, biết làm điều thiện, điều hiền, biết tu tập phước huệ trang nghiêm.

Đây là phương bên trái

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Tình thương này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta trải những cảm xúc ngọt ngào, dạt dào của tình thương này đến cha mẹ, đến đấng sanh thành, người đã hi sinh suốt cuộc đời, không quản ngại gian khó nuôi ta lớn lên bằng dòng sữa mẹ, dòng nước mắt, bằng bao nhiêu sự hi sinh, cả đời xây đắp cho ta lớn khôn nên người, cả một đời gầy dựng cho ta có được ngày nay thành danh lập nghiệp. Trong một ngày chúng ta có được mấy giờ nhớ niệm ân đức mẹ cha, ông bà, cô bác, của người thân thương nhất trong cuộc đời mình?

Trong một tuần lễ mình dành mấy ngày để chăm sóc cho cha mẹ, cho ông bà, cho những người thân yêu nhất, nghĩa tình nhất, những ân nhân sâu nặng nhất của mình? Trong một tháng mình dành được tuần lễ nào để báo hiếu và trong một năm mình dành được một tháng nào để có thể dâng cơm, xoa tay bóp chân, dâng chung trà lên cha mẹ và nói lời cảm ơn, tri ân ngọt ngào bằng cả tấm lòng của một người con? Giờ phút này chúng ta quán niệm sâu sắc, suy nghĩ, hồi ức, hồi tưởng, nhớ lại những hình ảnh yêu thương nhất, thân thương nhất, ấn tượng nhất mà cha mẹ đã hi sinh cho mình, đã đem nước mắt và sinh mạng để đổi lấy sự lớn khôn của chúng ta.

Giờ phút này giữa núi rừng linh thiêng, trời cao đất rộng này, non thiêng núi Thánh này chúng con bằng tất cả trái tim, tấm lòng hiếu thảo biết ơn cha mẹ rất nhiều. Chúng con nguyện sống đẹp, hiền hòa, lương thiện để đền đáp ân đức cao dày của mẹ cha, ông bà, của dòng tộc.

Chúng con cảm ơn cha mẹ rất nhiều, biết ơn cha mẹ rất nhiều, nhớ ơn cha mẹ rất nhiều. Từ hôm nay về sau chúng con nguyện sẽ không có những lời nói bất kính, bất hiếu đối với cha mẹ, giữa non thiêng núi Thánh này, trước tam bảo chư Tăng Ni hiền đức này con nguyện từ nay về sau không làm cho cha mẹ đau buồn, không để cho cha mẹ sầu khổ vì con, con nguyện con sẽ xem cha mẹ là bàn thờ trong tim con, con sẽ nói những lời thật sự hòa kính, biết ơn đối với cha mẹ, con sẽ trân quý, trân trọng những giây phút mà con còn được ở bên cha mẹ để sau này con không hối hận trước di ảnh, lư hương trên bàn thờ, con sẽ trân quý, trân kính những giây phút thiêng liêng con còn được ở bên cha mẹ, ông bà.

Con nguyện từ nay về sau, từ lúc xuống núi trở về nhà con làm người mới, con sẽ làm người con hiếu thảo, biết ơn, nhớ ơn và sống trong thế giới cảm ơn đối với đấng sanh thành, bậc song thân, ông bà, cô bác, anh chị em, những ân nhân ân nghĩa, ân đức, ân tình này. Con xin nguyện làm người biết ơn, nhớ ơn, cảm ơn. Quý vị hãy hồi tưởng lại những ấn tượng sâu sắc nhất trong cuộc đời mình về cha mẹ.

Cha mẹ ơi! Con hứa với cha mẹ con không làm cho cha mẹ đau khổ nữa đâu, con không làm cho cha mẹ buồn đau nữa đâu, con không bất kính, bất hiếu với cha mẹ nữa đâu. Con sẽ luôn luôn nhớ ơn cha mẹ, cảm ơn cha mẹ vì cả đời cha mẹ đã hi sinh cho con, trước nay con đã sống trong vô minh, con chạy theo những thứ vui tạm bợ nhất thời, theo bạn bè, theo ăn chơi, theo công việc, danh vọng, tiền tài, con bỏ quên cha mẹ.

Từ nay con nguyện sẽ sống tốt, sống đẹp, sống có ý nghĩa, sống có giá trị, sống có lợi ích để cha mẹ được vui lòng, được vinh dự, được hãnh diện vì có người con như con. Con sẽ không để cho cha mẹ phải xấu hổ khi con sống không có nghĩa tình, không có nhân hậu, không có giá trị lợi ích. Con sẽ làm người con hiếu, người Phật tử thuần thành trong đạo pháp và một công dân tốt đẹp trong xã hội này. Xin cha mẹ chứng minh cho lòng thành của con.

Đây là phương phía sau

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Tình thương này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta chắp tay hướng về Thánh tượng của Đức Thế Tôn, chúng ta ngắm nhìn ánh mắt đại từ bi, đại trí tuệ của ngài. Thế Tôn ơi! Đức Thế Tôn ơi! Chúng con đã trở về non thiêng này, chúng con đã trở về Trúc Lâm Tinh Xá, chúng con đã trở về Linh Thứu, chúng con đã trở về Bồ-đề đạo tràng. Chúng con đã trở về, những đứa con lưu lạc, những đứa con lang thang của ngài đã trở về, chúng con là những đứa cùng tử, lãng tử đi lang thang, chìm nổi trong biển khổ sóng mê, chìm đắm trong biển cả của ái dục, của tham lam, dục vọng.

Chúng con đã đau khổ quá nhiều rồi, chúng con đã chảy nước mắt quá nhiều rồi Đức Thế Tôn ơi! Biết bao nhiêu nước mắt của chúng con đã chảy ra, biết bao nỗi khổ niềm đau mà chúng con phải chịu đựng, chúng con bị thiêu đốt trong ngọn lửa của tức giận, của sân hận, hận thù, của bực bội, sân si. Chúng con bị đốt cháy, bị thiêu cháy trong những ngọn lửa của sân hận, hận thù, hơn thua, đấu đá, giành giật ngay cả với những người thân, ngay cả trong gia đình vợ chồng mà chúng con cũng hơn thua từng lời nói, từng hành động, từng ánh mắt.

Giờ đây chúng con trở về dưới chân ngài, phủ phục dưới chân ngài, giờ đây chúng con trở về non thiêng, trở về Thánh địa. Chúng con xin dập đầu cúi lạy bậc thế gian tôn kính, tâm hoàn toàn thanh tịnh, diệt tận tham, sân, si. Chúng con xin dập đầu cúi lạy bậc thấu suốt tột cùng thân tâm và thế giới.

Chúng con xin dập đầu cúi lạy đấng hoàn toàn giác ngộ, bậc thầy của trời – người. Đức Thế Tôn ơi! Chúng con thật biết ơn ngài nhiều lắm, chúng con biết ơn ngài biết bao nhiêu, chúng con cảm ơn ngài biết bao nhiêu, chúng con nhớ ơn ngài biết bao nhiêu. Sự xuất hiện của ngài là sự xuất hiện của mặt trời giữa đêm đen vô minh mù mịt của thế giới này, giữa thế giới đầy dục vọng, đầy tham lam, ác độc, sân si này, giữa thế giới đầy cạnh tranh, khẩu tranh, chiến tranh này.

Đức Thế Tôn là vầng thái dương, là ánh trăng của đại từ, mát dịu, thanh lương, hiền hòa và trong sáng, ngài đem lại tình thương cho thế gian, đem lại ánh sáng cho cuộc đời, đem lại mắt cho trời và người. Ngài phơi bày những gì bị che kín, đem đèn sáng vào trong bóng tối cho những kẻ có mắt có thể thấy sắc, ngài chỉ đường cho những kẻ lạc lối, dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, Đức Thế Tôn ơi chúng con cúi đầu kính lạy.

Chúng con thật biết ơn ngài, thật cảm ơn ngài, thật nhớ ơn ngài, chúng con sẽ không phụ lòng ngài, sẽ không cô phụ trái tim đại từ, đại bi, tình thương bao la, dào dạt của ngài, ánh mắt đại tuệ của ngài đã truyền trao chánh tri kiến, đã mở mắt cho nhân thiên trời – người nhìn thấy được nhân quả, nhìn thấy được tội phước, nhìn thấy được khổ vui, thiện ác trong dòng luân hồi đầy oan nghiệt, đầy bất an, tai họa, lo lắng và sợ hãi này. Thế Tôn đã cho chúng con chiếc cầu bình yên, đã cho chúng con ánh sáng trí tuệ, mưa xuống dòng pháp vũ thanh lương ngọt ngào dịu hiền, rót mãi vào tim con.

Chúng con thành kính đảnh lễ, tri ơn ngài, chúng con cảm ơn các bậc hiền Thánh Tăng, chúng con cảm ơn giáo pháp ly tham tối thượng giải thoát, chúng con cảm ơn bốn đôi tám chúng là ruộng phước vô thượng của chư thiên và loài người.

Đây là phương phía trên

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Là lòng biết ơn của ta

Tâm này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta trải tình thương, trải tâm biết ơn này cùng khắp trời đất rộng lớn về phía trên tam bảo, mẹ cha, thầy tổ, những ân đức đã nuôi lớn, đã dạy dỗ, đã tác thành cho ta.

Đây là phương phía dưới

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Tình thương này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta nhìn xuống phía dưới, trải tâm thương mình xuống phía dưới là những chúng sanh đang quằn quại trong địa ngục, là những chúng sanh đang kêu gào thảm thiết trong những cột đồng cháy đỏ, trong những vạc dầu sùng sục, trong những rừng đao núi kiếm, trong những quả ngục khổ đau, trong cảnh giới của địa ngục vì những ác tâm.

Chúng ta trải tâm thương đến những loài cô hồn, ngạ quỷ, quỷ đói sống vất vơ vất vưởng, luôn sống trong cảnh đói, cảnh thiếu, cảnh khát, trong cảnh khổ. Chúng ta trải tình thương đến những loài thú vật súc sanh, những con giòi trong hầm phân, những con chuột trong ống cống, những con kiến, con trùng, con bọ, con dế, thằn lằn, con chó, con mèo, những con sán lãi, vi trùng, vi rút, vi khuẩn, vì ác nghiệp, vì những tội lỗi, vì những hành động bất thiện, những suy nghĩ bất thiện, những lời nói bất thiện mà phải rơi vào ba đường ác địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.

Tình thương của chúng ta trang trải cùng khắp về phương phía dưới, mong rằng những chúng sanh trong những nẻo khổ được sớm thức tỉnh, thoát ra hết nghiệp, được sanh làm người gặp được chánh pháp, tu hành giải thoát. Mong cho tất cả chúng sanh trong đường ác đều hết nghiệp khổ, siêu sanh làm người gặp được chánh pháp, tu hành giác ngộ.

Đây là phương bề ngang

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tình thương của ta.

Tình thương này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Cầu mong tất cả những người tàn tật, mang những chứng bệnh nan y, dị hình dị dạng, trong trại tâm thần, trong viện dưỡng lão, trong cô nhi viện, những người đói rách bần hàn, bệnh hoạn, khổ đau đều được tình thương trong tâm rộng lớn này lan tỏa, đều được an lành, đều biết làm lành lánh dữ, làm phước tránh tội, tu hiền bỏ ác để có được những nhân lành, những quả ngọt của thiện tâm, được sống an lành, hạnh phúc, gặp được chánh pháp và thoát khỏi khổ đau.

Tình thương này tỏa rộng

Cùng khắp thế giới này

Tình thương này tỏa rộng

Khắp trời đất bao la.

Kính bạch chư tôn thiền đức và các vị nam nữ Phật tử hiền trí, vừa rồi chúng ta thực tập trải tình thương rộng lớn khắp mười phương, là từ vô lượng tâm cũng như đảnh lễ tứ ân, bốn ân đức rộng lớn. Giờ phút này con xin mời chư tôn đức cùng các Phật tử chia sẻ cảm xúc của mình, cảm nhận của mình khi được trải từ vô lượng tâm, khi được trải tâm ân đức sâu nặng của mình.

II. Trình pháp

Thầy Tâm Thông: Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, kính lạy trên thượng tọa Thích Minh Thành cùng chư tôn đức Tăng, chư tôn đức Ni cùng quý Phật tử trong đoàn chùa Long Thắng, Tân Uyên, Bình Dương. Một cảm xúc dạt dào khi đoàn chúng con đi lên đây cảm nhận chư thiên đang có mặt, đang gia hộ cho tất cả chúng ta.

Dù đoàn chúng con có các bác đã lớn tuổi, từ hôm qua đến giờ rất mệt, khi nghỉ dưới chân núi trước khi lên đây thì rất mệt nhưng khi lên đây, sau khi lạy tứ ân, ân Phật, ân pháp, ân chư Tăng, ân cha mẹ và ân tất cả đồng bào, những người đã hi sinh bảo vệ của tổ quốc này dưới sự hướng dẫn của thầy thì con cảm nhận có nguồn năng lượng tích cực ở đây, rừng núi thiêng liêng này, chư Phật, Bồ-tát và chư thiên có mặt tại nơi đây sẽ gia hộ cho tất cả chúng con cũng như chư tôn đức Tăng.

Con đã học trong kinh tạng Nikāya và bài kinh thiện sanh khi lễ lạy sáu phương nhưng con chưa được thực tập, tuy nhiên ngày hôm nay được đến đây, được thượng tọa hướng dẫn rất chi tiết, được thực tập bài kinh thiện sanh này. Chúng con từ trong đáy lòng biết ơn vô lượng vô biên thượng tọa đã dành thời gian, đã dạy chúng con thực tập kính lạy sáu phương như thế nào để được đầy đủ phước và trí, để chúng con đi trên con đường tu học tốt đẹp hơn.

Con có vài cảm nhận như vậy và con cũng xin thưa với các Phật tử trong đoàn chúng ta, thượng tọa đây là một bậc thưởng thượng đối với Tâm Thông, một người thầy đồng hành trên bước đường nghiên cứu kinh tạng Nikāya trong việc ứng dựng và thực tập trên con đường Tứ Niệm Xứ để các Phật tử có sự an lạc, bình an, giải quyết những nỗi khổ niềm đau từ bản thân mình. Tâm Thông sẽ chia sẻ những đường link đó để chúng ta thực tập thêm nữa. A-di-đà Phật.

Phật tử 1: Thưa thầy con đã lên đây một lần rồi nhưng chưa được diễm phúc được lên đây, đây là lần đầu tiên và sẽ lên đây nữa. Thầy dạy rất hay, đạo tràng chúng con học được điều hay, điều lạ. Con cám ơn thầy đã dạy cho đạo tràng của con, con chúc thầy có sức khỏe, tu hành vào đường chánh đạo. Con xin hết.

Sư Phụ: Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả đệ tử và chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.

./.