Thư Viện Linh Quy
← Danh sách

KINH NIKAYA GIẢNG GIẢI - SỰ NGUY HIỂM CỦA SẮC - Đại kinh Khổ Uẩn 2

2026-03-03 00:54:35
Kinh Nikāya Giảng Giải

SỰ NGUY HIỂM CỦA SẮC - ĐẠI KINH KHỔ UẨN 2

Thích Minh Thành

Chúng ta sẽ nghe Đức Thế Tôn nói về Đại Kinh Khổ Uẩn.

Này các Tỳ-kheo, y cứ sắc đẹp mỹ diệu ấy khởi lên lạc thọ và hỷ thọ, như vậy là vị ngọt các sắc pháp.

Và này các Tỳ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các sắc pháp? Này các Tỳ-kheo, ở đây người ta có thể thấy bà chị ấy trong một thời khác, khoảng tám mươi tuổi, chín mươi tuổi hay một trăm tuổi, già yếu, cong như nóc nhà, lưng còm, phải dựa gậy để chống đỡ, vừa đi vừa run rẩy, đau ốm, tuổi trẻ đã tận, râu rụng, tóc bạc, hư rụng, sói đầu, da nhăn, tay chân bị khô đét tái xám. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Người ta thấy một người con gái trải qua bốn mươi năm đã 80-90 tuổi, người ta gọi bằng cụ, bằng bà, cả thân hình còng lưng như nóc nhà, phải dựa vào gậy, tay chân run rẩy cầm tô chén rớt, có khi bị con cháu chửi mắng, đi té ngã, vừa đi vừa run rẩy, đau đớn, đau ốm, đã hết thời của tuổi trẻ và đang bước dần đến cuối đời, tóc rụng, có khi râu cũng rụng, bị hói đầu, da nhăn, tay chân khô đét, trổ đồi mồi, da bọc xương, xương lòi ra, gân nổi lên. Có khi tiểu cũng không biết, nằm trong đống phân nước tiểu, đi phải có người dìu, ngồi dậy phải có người nâng đỡ. Con cháu cười chê, mắng chửi vô tích sự, báo đời.

Này các Tỳ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

-- Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

-- Này các Tỳ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Đó là sự nguy hiểm của thân thể này, của sắc thân này. Đó là sự nguy hiểm của đời sống này.

Lại nữa này các Tỳ-kheo, người ta có thể thấy bà chị ấy bị bệnh hoạn đau khổ, trầm bệnh, nằm đắm mình trong phân tiểu của mình, phải có người nâng dậy, phải có người đỡ nằm. Này các Tỳ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

-- Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Sắc đẹp, tuổi trẻ, sự mỹ diệu ngày xưa kia nay đã biến mất và sự nguy hiểm hiện ra. Kính bạch đấng tôn kính nhất đời, sự thật là vậy, sự thật quả là như vậy. Kính thưa đấng tôn kính của thế gian, bậc tôn kính của chư Thiên và loài người, bậc tối tôn tối thượng giữa cuộc đời, sự thật là vậy.

-- Này các Tỳ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỳ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, một ngày hay hai ngày hay ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Người ta thấy thi thể của cô gái ngày xưa ấy bị quăng vào nghĩa địa. Người ta thấy thi thể của bà Võ Thị Sáu (bà Diệu Hiền) được bỏ vào bao ni lông. Người ta thấy thân thể của chàng thanh niên nọ trở thành ông cụ già bệnh tật chết, bị đưa ra nghĩa trang, lò thiêu.

Tỳ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. (Trung Bộ Kinh, 10. Kinh Niệm xứ)

Thân thể này bị những con quạ, diều hâu bay xuống ngoạm lấy, cắn xé từng thớ thịt, những con chó rừng, những con giả can nghe được mùi máu của xác chết đó nên chạy đến tranh từng miếng thịt của thân xác đó. Thân thể đó bị ruồi bu, kiến đậu, từ trong đó sanh ra những con giòi ăn các bộ đồ lòng, giòi bò lúc nhúc trong đó, tràn ra cả hai khóe mắt. Các vị nghĩ như thế nào? Tất cả chư thần: Thần rừng, thần cây, sơn thần, địa thần… tất cả các vị nghĩ như thế nào? Tất cả phi nhân, hữu tình chúng sanh nghĩ như thế nào?

Này các Tỳ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu sắc đẹp xưa kia của cô gái đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

-- Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

-- Này các Tỳ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Sự thật là như vậy, bạch đấng Thiện Thệ. Sự thật là như vậy, bạch Đức Như Lai. Đó là sự nguy hiểm của mấy chục kí lô thịt đang ngồi đây, sự nguy hiểm, sự tàn hại của xác thịt đang ngồi đây.

Này các Tỳ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng trong nghĩa địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột bộ xương, không còn thịt, không có máu, còn được gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia, ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là xương đầu. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Thân này sau khi rã ra phân hủy, chỉ còn chút thịt và máu dính trong bộ xương, lần lần thịt cũng khô, máu cũng cạn, gân cũng không còn. Chỉ còn xương nằm rời rạc, rải rác khắp nơi. Bộ xương này nằm phơi dưới gió sương và nắng, hòa lẫn với cát bụi. Các vị nghĩ như thế nào?

Này các Tỳ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất, và sự nguy hiểm đã hiện ra?

-- Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

-- Này các Tỳ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Đó là sự nguy hiểm mà không ai nhìn thấy vì sự thật đó đã bị che đậy, bị giấu kín, bị gói lại, bao bọc lại, bị một cái thân cẩn ốc xà cừ, vẽ lên những màu sắc che lại. Thế Tôn là người phơi bày những gì bị che giấu.

Lại nữa, này các Tỳ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, chỉ có toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm... chỉ còn các xương thối trở thành bột. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Chúng ta nhìn thấy trước mất là mâm tro cốt, mâm cát bụi mà trước đây là một cô gái rất đẹp, bây giờ chỉ còn là cát bụi. Các thầy, các cô nghĩ như thế nào?

Này các Tỳ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất, và sự nguy hiểm hiện ra?

-- Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

-- Này các Tỳ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Còn người thứ hai nào trên khắp hành tinh này có thể nói sự nguy hiểm của sắc thân này đầy đủ, tường tận như vậy không? Còn có ai nói tất cả góc độ, khía cạnh, phương tiện về sự nguy hiểm của thân xác như vầy hay không? Đó là thánh trí tuệ, là tri kiến của bậc thánh, là bậc thấy biết cùng tột, bậc tri giả, bậc kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc nói ra để chúng sanh tràn nước mắt, nói ra để chúng sanh xúc cảm rung động, chấn động thân tâm, ngỡ ngàng, sửng sốt trước sự thật của đời sống này, thân xác này, hình hài này. Trí tuệ này chúng ta phải quán chiếu ngàn vạn lần để thể nhập, chứng nhập, thâm nhập, đó là Thế Tôn giảng xong về sự nguy hiểm của sắc pháp. Còn phải đi học với ai nữa? Còn phải đi tìm thầy cô nào nữa? Đó là bậc đại Đạo Sư của chúng ta. Chúng ta còn đi tây đi tàu ở đâu nữa để tìm?

Này các Tỳ-kheo và thế nào là sự xuất ly các sắc pháp? Này các Tỳ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các sắc pháp, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các sắc pháp. (Trung Bộ Kinh, 13. Ðại kinh Khổ uẩn)

Thế nào là sự vượt thoát, bước ra để không còn ở trong sự nguy hiểm đó nữa, không còn bị dục tham ái trong đống sắc đó nữa, không còn bị vô minh, bị sầu, bi, khổ, ưu, não trong thân xác đầy bất tịnh, hiểm nguy đó nữa? Đó là điều phục, chế ngự, đoạn trừ những khao khát, ham muốn trong đó chính là sự thoát ra khỏi nó. Không còn say mê, không còn khao khát những thân xác nữa, không còn dục tham đối với những thân xác này nữa là sự thoát ra khỏi nó, là sự xuất ly sắc pháp.

Này các Tỳ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào không như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định sẽ không như thật tuệ tri các sắc pháp của họ, họ cũng không có thể đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự kiện như vậy không xảy ra. (Trung Bộ Kinh, 13. Đại kinh Khổ uẩn)

Một người tu nào không biết được, không thành tựu được, không thấy rõ được một cách chính xác đây là vị ngọt của sắc, sự nguy hiểm của sắc, đây là sự xuất ly của sắc phải như vậy. Nếu một người tu mà không biết như vậy thì người này không thể nào thấu triệt được sắc thân của chính họ, họ không thể thành tựu trí huệ về tự thân của họ. Một khi không thành tựu trí huệ về chính thân xác của mình thì làm sao mình đặt để người khác thành tựu trí huệ đó được, cho nên Đức Phật nói sự kiện như vậy không thể xảy ra. Vì vậy nếu có người nào đó giác ngộ, chứng ngộ mà không biết sự thật này thì đó không phải sự giác ngộ của đạo Phật, dù có nói gì đi nữa cũng là giả tạo.

Này các Tỳ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như thật tuệ tri các sắc pháp của họ, họ cũng có thể đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự kiện như vậy có xảy ra. (Trung Bộ Kinh, 13. Đại kinh Khổ uẩn)

Đầu tiên họ phải được nghe, được Biết Chánh Pháp, Thánh Trí Huệ này từ nơi Đức Phật hoặc là đệ tử của Đức Phật (Văn). Kế đó họ phải đem trí huệ đó, sự thật đó áp dụng vào đời sống, vào sự tu tập quán chiếu, họ thấy đúng, biết đúng như vậy, họ tuệ tri như vậy, sau đó họ hướng dẫn người khác thì mới đi đúng như vậy. Còn họ không nghe trí huệ này, không biết, không thực tập trí huệ này thì làm sao họ hướng dẫn người khác thành tựu trí huệ này, sự kiện đó không thể xảy ra.

Nhiều khi con ngồi xe đi đường, con nhìn thấy những cụ già lưng còng giống mẹ của Hòa Thượng viện chủ chùa Bửu Liên, có một bà cụ bán vé số cũng lưng còng trước cổng chùa Bửu Liên, thấy những người già như vậy là nhói tim, chắc đời trước cũng có tu tập Thân Hành Niệm nên nhìn thấy là đau thấu tâm can, đau lòng. Thật là một kết thúc quá phũ phàng cho cuộc đời này!

Nhìn thấy những ngày cuối đời bà Năm con rã rời tay chân, tan nát cõi lòng vì sự nguy hiểm của sắc pháp đã hiện ra, bây giờ kết thúc tuổi già chưa chắc đi qua đủ bốn chữ sanh, già, bệnh, chết. Bây giờ chưa già đã bệnh, chưa già đã chết, chưa bệnh cũng đã chết, phía trên là Đức Thế Tôn kể trình tự kiếp sống một con người, còn hiện tại có khi đời người còn không đi hết được trình tự sanh, lão, bệnh, tử. Học mới ra trường, trên đường đi nhận bằng tốt nghiệp đã bị xe tông chết, có một câu thanh niên xin tháng sau lên xuất gia vậy mà mới nửa tháng đã nghe tin bị điện giật chết, đó là sự nguy hiểm của thân xác này, sắc uẩn này, cho nên Đức Phật mới nói mình vô minh, không thấy cũng không biết gì hết. Chỉ biết lo ăn chơi, lo hơn thua, lo đấu đá, giành giật, Đức Phật không nói cụ thể sự nguy hiểm của sắc pháp người nào nhưng mình biết chính tự thân mình.

Chú Tam đã nhìn thấy mẹ chú già chưa? Đó là sự nguy hiểm của sắc pháp đã hiện ra, con nói chuyện với mẹ chú mà mẹ không nghe, phải có người Dì nói sát tai mới nghe được, vì con sống nội tâm nên thấy vậy rất ray rứt, nhức nhối trong tim, con thấy hình ảnh ba của thầy Pháp Nghĩa bị tai biến khi con về thăm nhà thầy, rất xót xa và đau đớn khi anh của thầy cũng bị tai biến. Bên ngoài con cười để động viên nhưng trong lòng tan nát hết, đau đớn trước sự thật của sắc pháp này, cay đắng, xót xa trước sự tàn hại, rã nát, hoại diệt nhưng vẫn cứ dục tham, khát ái hoài, cho nên sự xuất ly là nhiếp phục dục tham, đoạn tận dục tham. Nhiếp phục bằng con đường Thân Hành Niệm, Tứ Niệm Xứ, quán bất tịnh mà Đức Phật đã dạy.

./.