Thư Viện Linh Quy
← Danh sách

Thiền Quán - Bi Vô Lượng Tâm 3

2026-03-03 00:54:54
TINH HOA NIKĀYA

GIẢNG GIẢI BÀI THIỀN QUÁN

BI VÔ LƯỢNG TÂM 3

–Thích Minh Thành–

Thở vào thở ra một cách nhẹ nhàng, ta khơi gợi cho tâm và cảm thọ sanh khởi theo chiều hướng hiền thiện và hiền hòa. Hít vào nhẹ nhàng ơi, thở ra an lạc ơi, nhẹ nhàng ơi, an lạc ơi, tâm hiền ơi, tâm lành ơi.

Ta khơi dậy trong ta

Tình thương và hiền tâm

Ta khơi dậy trong ta

Hiền tâm và tình thương.

Tình thương sống trong ta,

Hiền tâm sống trong ta.

Tình thương có trong ta,

Hiền tâm có trong ta.

Ta rộng mở tình thương,

Đến các loài hữu tình,

Ta rộng mở hiền tâm

Đến các loài hữu tình.

Bằng tình thương hữu tình,

Bằng hiền tâm chân thật,

Bằng tấm lòng thương tưởng

Đến tất cả hữu tình

Và thương cả chính mình

Hiện đang còn lặn hụp

Trong sanh tử khổ đau

Trong những tâm ác ý

Muốn làm hại lẫn nhau.

Vì sự đau khổ này

Của ta và hữu tình

Ta thành tâm, tha thiết

Tu tập trải Bi tâm.

Tâm bi là tâm thiện,

Tâm hiền thiện, hiền hòa

Tâm hiền lành, hiền đức,

Tâm hiền phúc, hiền lương.

Tâm vẫn thường nghĩ đến

Những điều thiện, điều hiền

Tâm vẫn thường yêu thích

Làm những việc hiền lương.

Tâm vẫn thường mong muốn

Hạnh phúc đến muôn loài

Tâm vẫn thường tha thiết

Mong mọi loài bình yên.

Lang thang trong sanh tử,

Lành dữ chẳng tỏ tường,

Mượn nghiệp hiền, nghiệp thiện

Làm chỗ để náo nương.

Tử thần thường đón bắt,

Nghiệp lại rất thẳng tay,

Thiện tâm là con đường,

Tái sanh chỗ hiền lương.

Để hẹp đường đau khổ,

Để rộng đường bình an,

Ta trải tâm hiền này

Tràn đầy cả thế giới.

Mong tất cả tâm an,

Mong tất cả thân lạc,

Tâm an và thân lạc,

Tâm chân thành cầu mong.

Mong tất cả thấu hiểu

Vạn vật là vô thường,

Từ bỏ con đường ác,

Quay về với hiền lương.

Kính bạch quý thầy, quý cô và toàn thể đại chúng, vừa rồi chúng ta thực tập đoạn đầu của bài thiền quán bi vô lượng tâm, cũng để ôn lại những phần đã học để những cảm giác hiền thiện, bi mẫn được khơi gợi, khởi phát, tưới tẳm, nuôi lớn trong cảm giác của chúng ta. Hôm nay chúng ta tiếp tục chia sẻ phần tiếp của bài thiền quán bi vô lượng tâm.

Mong tất cả tu tập

Tâm hiền thiện, hiền hòa

Không làm ai đau khổ.

Không hãm hại lẫn nhau.

Trong lòng chúng ta với một sự cầu mong, sự mong muốn, sự ước nguyện, cầu nguyện, với một tâm nguyện cầu mong cho tất cả mọi hữu tình, chúng sanh từ người cho đến vật, cho đến những chúng sanh không phải người biết thực tập, biết tu tập, biết thực hành tâm hiền thiện, hiền hòa. Đương nhiên bản thân chúng ta khi thực tập thấy được cảm giác rất nhẹ nhàng, ngọt ngào, tươi mát, an ổn cho nên chúng ta mong rằng tất cả mọi người cũng tu tập tâm hiền lành này, tâm hiền thiện này, tâm hiền hòa này, tâm hiền lương này, tâm hiền hậu, hiền đức này. Tâm hiền này cao đẹp, cao thượng, thanh cao, thánh thiện, cao quý, tâm hiền này cần phải được thực tập, tưới tẳm, được nghe đi nghe lại trăm ngàn vạn lần để làm khơi dậy, khơi mở, khởi phát, tuôn chảy thấm mát tất cả từ đảnh tóc cho đến lòng bàn chân, gót chân, mong rằng ai cũng biết tu tập tâm hiền thiện này để không làm ai đau khổ, không hãm hại lẫn nhau. Mọi loài, mọi người, mọi hữu tình, mọi chúng sanh phải biết tu tâm hiền thiện, hiền hòa này để không làm ai đau khổ nữa, không nói những lời làm nhức nhối, bực bội, đau khổ, không nghĩ những điều làm sầu khổ, không hành động đưa đến tổn hại, tổn thương những hữu tình chúng sanh khác, không hãm hại lẫn nhau vì tâm bi dùng để đối trị tâm hại, một khi có tâm bi sẽ chặn đứng, giảm bớt, nhiếp phục được tâm hại, tâm ác ý, tâm làm khổ cho người. Tâm muốn hãm hại lẫn nhau nhờ tâm bi, nhờ tình thương, nhờ lòng bi mẫn, lòng trắc ẩn này mà không làm ai đau khổ, không hãm hại nhau.

Mong ta không làm hại,

Không làm tổn thương mình.

Mong ta không hãm hại

Các hữu tình chúng sanh.

Chúng ta cứ nghĩ làm sao mình làm hại bản thân mình được, tại sao lại có thể làm bản thân tổn thương nhưng thật sự chúng ta làm hại mình rất nhiều. Làm hại bản thân trong những cảm xúc cộc cằn, cau có, hận sân, chúng ta hành hạ mình bằng những cảm giác đó, chúng ta giày xéo mình bằng những cảm thọ đó, chúng ta đang đày ải mình bằng những cảm xúc khổ đau, nhiệt não, nóng bức đó không những trong vài ngày, vài tháng mà có khi nhiều năm, nhiều chục năm, thậm chí những cảm xúc oán thù, sân giận đó theo chúng ta đến hết cuộc đời, đó là chúng ta đang làm tổn thương chính mình mà không hay không biết, vì vô minh, vì si mê, vì không thấy rõ được khổ và nguyên nhân của khổ, vì không thấy được gốc rễ, căn nguyên, nguồn cội của khổ nên chúng ta đã chất chứa những thứ đã thiêu đốt, nhận chìm làm chúng ta trôi nổi đảo điên, chìm nổi trong dòng sông của tham dục, tham ái, tham lam, trôi dạt trong dòng thác lũ bởi những cơn dục vọng, những cảm thọ thèm muốn, khao khát, truy tầm, làm chúng ta trôi lăn bởi những cảm giác mờ tối, ngu si, ám muội, vô minh, đen tối, bóng đêm bao phủ tâm thức và trong tâm thức chúng ta là một đêm dài của vô minh, si ám, ngu muội và từ đó phát huy tham ái, những sự yêu thích làm cho mình khổ, làm cho mình đau, làm cho mình nhức nhối, tức tối và những cảm giác đó ngày đêm thiêu đốt tâm can trong giận sân. Thật là tội nghiệp cho chúng ta, thật là xót xa cho chúng ta, thật là đau xót cho chúng ta, thật là đau đớn cho chúng ta là một cái tâm bệnh hoạn, mù lòa, điên cuồng, u ám, u minh, u mê và chính tâm thức đó làm hại chính mình, làm tổn thương mình, hủy hoại chính mình, tàn hại chính mình, giày xéo chính mình, đày đọa chính mình, chà đạp chính mình, chính những cảm thọ tham, sân, si, vô minh, bản ngã đó hủy hoại đời sống, tâm thức, cơ thể, tâm hồn chúng ta, cuộc đời chúng ta là những chuỗi ngày u ám của tham dục, sân hận, tức tối, thù hằn, của ác ý, hãm hại, của sự tranh đua, đấu đá, đánh đấm. Thương sao là thương cho tâm thức vô minh và si ám như vậy, đau khổ như vậy là vừa đủ rồi, si mê như vậy là vừa đủ rồi, ác ý như vậy là vừa đủ rồi, xấu xí, thấp kém, hạ liệt như vậy là vừa đủ rồi nên hãy ngao ngán, nhàm chán, từ bỏ những cảm giác thúc giục, khát khao, thèm thuồng, thiêu đốt đó đi, dập tắt hoàn toàn những cảm giác vênh váo, những cảm giác hống hách, kiêu căng, ngạo mạn, ta đây đang hủy hoại cuộc đời chúng ta, hủy hoại đời sống chúng ta, hủy hoại sự an bình, an ổn của chúng ta, hủy hoại niềm vui hạnh phúc của chúng ta, chúng ta phải nhìn ra những thứ đó, phải nhận ra bộ mặt nó, phải nhìn thấy được căn nguyên gốc rễ từ nơi chúng nó. Mong ta không có những ác ý, ác ngôn, ác hành, đó là sự cầu nguyện chân chánh của người Phật tử, đó là sự cầu nguyện chân chánh của người tu sĩ, đó là sự cầu nguyện chân chánh của bậc Đa văn Thánh đệ tử, cầu mong ta không có ác ý với bất cứ một ai trên cuộc đời này dù đó là muỗi mòng, kiến, gián,… Mong ta không có ác ý, ác ngôn, ác hành, không có những lời nói hung bạo, hung dữ, thô ác, cầu nguyện ta không có những hành động làm khổ mình khổ người, sống trong lòng bi mẫn, xót thương, từ ái, chan hòa cùng khắp châu thân, cùng khắp không gian, cùng khắp vùng trời đất này, bao la, thênh thang là lòng bi mẫn, xót thương.

Mong ta không gây họa

Cho thân mạng của mình

Mong ta không gây họa

Cho thân mạng chúng sanh.

Đây là sự cầu nguyện chân chánh, sự cầu nguyện đúng pháp, sự cầu nguyện tương ứng với chánh pháp, sự cầu mong, ước nguyện, mong rằng ta không gây ra tai họa cho thân mạng chính mình. Chỉ cần cầm bình nước sôi không chánh niệm có thể gây bỏng cho tự thân mình, chỉ cần nói không kiểm soát có thể lãnh hậu quả đau khổ, tan nát, tan vỡ, chia ly. Mong ta không gây ra những tai họa cho thân mạng của chúng sanh, ta không vì miếng ăn mà cắt cổ nhổ lông, mổ bụng thọc huyết, ta không vì sự hưởng thụ mà lột da, xáo thịt chúng sanh, không vì một bước chân thất niệm mà giẫm nát thân hình của những chúng sanh nhỏ bé, cầu mong chúng ta không gây hại cho chính mình và cho thân mạng chúng sanh.

Mong ta không hại mình

Vì tâm niệm tham, sân

Mong ta không hại người

Vì tâm niệm tham, sân.

Cầu mong, ước nguyện ta không làm hại mình vì những tâm niệm tham sân, tham muốn đó vì nó có thể đưa chúng ta thân bại danh liệt, có thể đưa ta vào tù tội, có thể đưa chúng sanh đi đến án mạng chung thân, tử hình, tâm tham muốn đó có thể làm đổ vỡ hết tất cả công đức, phước báo, đạo nghiệp tu hành, tâm tham muốn đó có thể làm cho anh em, huynh đệ tương tàn, cha con bất hòa, vợ chồng phân ly, tâm tham muốn, ích kỉ đó có thể làm tan nát tất cả. Chúng ta cần phải cẩn thận, nhất là trong giai đoạn rất dễ phát khởi tâm sân, dễ có những cảm giác bức xúc trong bốn bức tường, dễ nhìn nhau bằng tâm niệm tiêu cực, tâm niệm bắt bẻ, chỉ trích, nói qua nói lại rồi chúng ta sẽ hại mình, làm cho mình sanh khởi những cảm giác tức tối, khó chịu, làm cho người thân mình khó chịu nên cần giữ tâm cẩn thận.

Mong không ai mù quáng

Bị lòng tham dẫn đường

Vướng vào ba ác nghiệp

Phải tiếp nhận khổ đau.

Mù quáng là vô minh, si mê, mù lòa, một khi tâm bị mù quáng sẽ bị lòng tham dẫn đường vào ba ác nghiệp, ý ác, khẩu ác, thân ác, miệng ác, tâm ý ác. Ba ác hành này dẫn vào những cảnh khổ đau của tam ác đạo, cho nên đừng để tâm mù quáng, mờ tối, u mê, si ám. Tâm của mình phải luôn thức tỉnh, làm đánh thức nó dậy tỉnh táo, sáng suốt vì tâm mù quáng đó hãm hại mình, giết mình chết, nó làm cho mình si ám, vô minh. Ngồi thiền mà mặt đừ ra, nghe pháp mà mặt si si dại dại, ra ngoài tươi tỉnh, mở to mắt nhưng si mê, vô minh cho nên phải luôn tác ý đánh thức tâm để tâm được tinh minh, trong sáng.

Mong không ai hờn giận

Bị lòng sân dẫn đường

Hại mình và người khác

Ác nghiệp làm thẳng tay.

Mong không ai hờn giận, tức giận, không ai thù hận để bị lòng sân dẫn đường để làm hại chính bản thân và hại người khác, ác nghiệp sẽ trị tội thẳng tay.

Mong không ai khờ dại

Làm hại bản thân mình

Không làm hại người khác

Vì tâm niệm tham, sân.

Cầu mong không ai bị tham, sân, si dẫn đường, dẫn dắt làm hại mình hại người, khổ mình khổ người, sầu mình sầu người.

Mong không ai bị hại

Không ai làm hại ai

Không ai làm ai khổ

Không ai thù oán ai.

Đây là bài cầu nguyện tha thiết, chân thành. Thật sự là đại cầu nguyện, là sự cầu nguyện tối thượng của lòng bi mẫn, xót thương.

Mong mọi loài an ổn

Mong mọi người an bình,

Mong tất cả hữu tình

Sống trong lòng bi mẫn.

Tâm nguyện này hiền thiện

Tâm nguyện này hiền hòa,

Tâm nguyện này an ổn

Tâm nguyện này an vui.

An vui là tâm nguyện

Mong mọi loài bình yên.

Hiền Hòa là tâm nguyện

Mong mọi loài thiện lương.

Xin mời mọi người cùng nhau trải tâm bi vô lượng rộng khắp trời đất này.

Đây là phương trước mặt

Bên phải, bên trái, phía trên,

Phía dưới, bề dọc, bề ngang.

Rộng lớn và bao la

Hòa lẫn khắp phương này

Là tâm hiền của ta

Tâm này lòng hiền thiện

Đầy ước nguyện hiền hòa

Đầy ước mong hiền đức

Đầy ước muốn hiền lương

Tâm hiền này tỏa rộng

Cùng khắp thế giới này

Tâm hiền tỏa rộng

Khắp trời đất bao la.

./.