Thư Viện Linh Quy
← Danh sách

Thiền Quán - Xả Vô Lượng Tâm 1 - TRÍCH QUYỂN CỬA VÀO BẤT TỬ

2026-03-03 00:55:05
Tinh Hoa Nikāya

Thiền Quán

XẢ VÔ LƯỢNG TÂM 1

Trích Quyển Cửa Vào Bất Tử

Thích Minh Thành

Cảm nhận cơ thể, cảm giác toàn thân. Thở vào làm cho thân an tịnh, thở ra làm cho thân lắng dịu. An tịnh… lắng dịu… dễ chịu. Mắt chúng ta mở ra nhìn trước mặt, tầm nhìn rộng mở và không nhắm mắt, cảm nhận không gian trước mặt, cảm nhận sự mát dịu trong lành của đại ngàn, cảm nhận vùng trời đất rộng lớn này với tâm rộng mở, hân hoan, an lạc. Tâm rộng mở, hân hoan, hỷ lạc trong giây phút hiện tại ngay trong khoảnh khắc này. An tịnh… lắng dịu… dễ chịu… hỷ lạc… hân hoan, tâm rộng mở khắp vùng trời đất này. Xin mời đại chúng cùng nhau thực tập tâm buông xả rộng lớn.

Tâm xả là tâm buông xả hết những sự chấp trước, chấp thủ, dính mắc, trói buộc. Buông xả những tham ái, tham dục, tham muốn đối với thân ngũ uẩn và thế giới ngũ uẩn này. Tâm xả vô lượng này cần được tu tập để giúp tâm quay về sự bình lặng, yên lặng của nội tâm. Tu tập tâm buông xả những tham muốn, buông xả những đòi hỏi, buông xả những dính mắc, si mê, buông xả những buồn phiền, oán hận, buông xả những cảm thọ tức giận, oán thù, trách giận trong tâm.

Trước khi đi vào bài thực tập chúng ta hít vào thở ra nhẹ nhàng bốn lần rồi thầm đọc những câu sau đây để khơi gợi cho tâm và cảm xúc sanh khởi theo chiều hướng buông bỏ, buông xả.

Nhẹ nhàng ơi! (hít vào)

Nhẹ nhàng ơi! (thở ra)

Yên lặng ơi! (hít vào)

Yên lặng ơi! (thở ra)

Buông xả ơi! (hít vào)

Buông xả ơi! (thở ra)

Trầm lặng ơi! (hít vào)

Trầm lặng ơi! (thở ra).

Ta khơi dậy trong ta

Tâm bình lặng, lặng yên

Ta khơi dậy trong ta

Tâm trầm lặng, lặng yên.

Trầm lặng sống trong ta

Bình lặng sống trong ta

Trầm lặng có trong ta

Bình lặng có trong ta.

Bằng nội tâm trầm lặng

Bằng nội tâm yên bình

Ta dừng mọi suy nghĩ

Để nhìn kĩ cuộc đời.

Ta nhìn thấy chính mình

Và thấy các hữu tình

Hiện còn đang lặn hụp

Trong sanh tử khổ đau

Trong những tâm dao động

Những tâm đầy tham lam

Những tâm đầy sân hận

Những tâm đầy u mê.

Vì sự đau khổ này

Của ta và hữu tình

Ta thành tâm tha thiết

Tu tập trải xả tâm.

Vì sự đau khổ này

Của ta và chúng sanh

Ta thành tâm tha thiết

Tu tập trải xả tâm.

Xả tâm là buông bỏ

Xả bỏ những tâm tham

Bỏ những tâm sân hận

Bỏ những tâm si mê.

Về với tâm trong sạch

Về với tâm trong veo

Về với tâm trầm lặng

Về với tâm lặng yên.

Ta soi tâm nhìn lại

Những tháng ngày vừa qua

Những gì ta đã sống

Là những mối sầu lo.

Lo vợ chồng, con cháu

Lo cơm áo gạo tiền

Lo bệnh đau hoạn nạn

Lo mất mạng trắng tay.

Ta sầu lo đủ kiểu

Ta sầu lo đủ điều

Ta sống trong lo lắng

Trong lo rầu bất an.

Lo vậy còn chưa đủ

Lại còn thêm hận thù

Những người đã đụng đến

Bản ngã này của ta.

Ta oán thù những kẻ

Sống không tốt với ta

Ta căm giận những kẻ

Khinh rẻ, xem thường ta.

Ta nuôi dưỡng ấp ủ

Những bực tức hận thù

Ta khư khư giữ chặt

Những nhỏ nhặt hơn thua.

Ta sống trong bực tức

Ta sống trong buồn phiền

Để rồi ta chìm lún

Trong hận thù, khổ đau.

Tâm ta bao đau khổ

Bao giằng xé bên trong

Tâm ta bao uất hận

Bao oán giận bên trong.

Tâm ta sao tội quá

Ôm quá nặng trong tâm

Sao tâm không bỏ bớt

Để cho lòng trống không

Sao tâm không bỏ bớt

Để cho lòng nhẹ đi.

Lòng ta sao nặng quá

Như xe chở quá nhiều

Xe ơi! Tội xe quá

Xả bớt hàng đi xe.

Ở đời bao nhiêu thứ

Thứ nào cũng ôm vào

Tâm giờ sao nặng quá

Tâm xả bớt đi tâm.

Vui buồn nào cũng cất

Thương ghét nào cũng ôm

Hơn thua nào cũng giật

Được mất nào cũng giành

Khen chê nào cũng nhớ

Vinh nhục nào cũng tranh

Oán thù càng giữ chặt

Uất hận càng ghi sâu.

Đã nặng vì tham đắm

Lại còn thêm hận thù

Tâm bị chìm sâu xuống

Trong vực thẳm khổ đau.

Khổ vì bị tái sanh

Nổi trôi trong các cõi

Khổ vì bị biến hoại

Trẻ đẹp thành già nua

Khổ vì thân vô chủ

Đau bệnh đến bất thường

Khổ vì thân hoại diệt

Tử thần chẳng nể thương.

Sanh, già, bệnh và chết

Bốn khổ này hoành hành

Thêm tham, sân, si nữa

Khổ chất chồng lên nhau.

Đã sanh thì phải sống

Sống phải tìm miếng ăn

Cũng vì miếng ăn này

Khổ càng chồng thêm khổ.

Khổ vì kiếm miếng ăn

Ăn không được cũng khổ

Ăn được ra không được

Khổ này thiệt khổ thay.

Ở đời bao thứ khổ

Vì ngủ nghĩ, miếng ăn

Vì tấm thân vô thường

Vì những người thân thương.

Khổ bao nhiêu thứ khổ

Trong một kiếp con người

Dại gì ta lại phải

Đem oán thù chồng lên.

Vốn sống trong các khổ

Khổ vậy cũng vừa rồi

Thôi đừng ôm thêm nữa

Khổ đủ rồi tâm ơi.

Dại gì ta cứ phải

Ôm mãi những hận thù

Để cho trong đau khổ

Ta lại càng khổ đau.

Dại gì ta cứ phải

Ôm mãi những buồn phiền

Để ta không thoải mái

Không ngày nào an vui.

Thôi nay ta xả hết

Những tham muốn, hận thù

Ôm chi cho thêm nặng

Cái kiếp người của ta.

Thôi nay ta xả hết

Những tham lam, sân hận

Những oán thù xưa nay

Ta xả hết ra ngoài

Những tham muốn lung tung

Những tham muốn khôn cùng

Những tham muốn mông lung

Ta xả hết ra ngoài

Những tham ái ngu si

Những tham ái buộc ràng

Những tham ái u mê

Ta xả hết ra ngoài

Những thương ghét lan man

Những thương ghét vô thường

Những thương ghét bất an

Ta xả hết ra ngoài

Những oán thù dây dưa

Những thù oán dại khờ

Làm mờ ám tâm ta.

Nay ta buông bỏ hết

Những buồn bực, buồn phiền

Những giày vò, ray rứt

Của thương ghét, buồn vui.

Nay ta buông bỏ hết

Những tức tưởi âm thầm

Những oán hận ngấm ngầm

Thầm thiêu đốt tâm ta.

Nay ta tha thứ hết

Cho những hữu tình nào

Lỡ gây thêm đau khổ

Cho kiếp người của ta.

Nay ta không nhận nữa

Những cảm thọ hận này

Những cảm xúc khổ này

Không còn chỗ trong ta.

Nay ta không nhận nữa

Những cảm giác thù này

Những cảm xúc ngu này

Không còn nữa trong ta.

Nay tâm ta từ bỏ

Lòng tham cái vô thường

Lòng sân cái vô thường

Ta từ bỏ tham, sân.

Ta xả bỏ kiêu mạn

Sao ta không tự hỏi

Không tự xét lại mình

Xét soi thật công chính

Xem mình sống ra sao.

Vì sao nay ta vẫn

Còn chìm nổi nơi này

Vẫn nay sanh mai diệt

Vẫn lận đận lao đao.

Vì sao nay ta vẫn

Còn sống chết khổ đau

Bao Thánh nhân giải thoát

Mà ta còn ở đây.

Bao lần Phật ra đời

Bao lần Pháp được giảng

Ta lang thang nơi nào

Vào những thời điểm đó?

Ta lang thang nơi nào?

Địa ngục hay ngạ quỷ?

Cô hồn hay súc sanh?

Ta tái sanh nơi nào?

Vào những thời gian đó?

Hay là vào lúc đó

Ta làm người thế gian?

Nhưng tâm đầy tà kiến

Đầy tăm tối u mê

Hay sanh vào những chỗ

Chẳng có Phật – Pháp – Tăng?

Nên giờ này ta vẫn

Lẩn quẩn trong tử sanh

Trôi lăn trong sanh tử

Chẳng biết tự lúc nào

Bao người được giải thoát

Mà ta còn ở đây

Hay là ta đã sống

Chẳng biết suy xét gì

Nên tới giờ ta vẫn

Nhùng nhằng trong khổ đau.

Nay ta thử suy xét

Thử xét kĩ lại mình

Để xem ta đã sống

Là một người ra sao.

Trải qua bao sanh tử

Giờ ta lại ở đây

Chắc tâm đầy si ám

Nên chẳng nhớ được chi.

Chỉ nhìn được kiếp này

Những tháng ngày vừa qua

Ta thấy ta đã sống

Với rất nhiều tham, sân.

Ta tham lam, ích kỷ

Ta cố chấp hẹp hòi

Ta kiêu căng, nông nổi

Ta tự đại, tự cao

Ta vươn cao bản ngã

Ta phụng dưỡng bản thân

Ta sống trong ích kỷ

Ta bỏ mặt người thân

Ta bất cần phải quấy

Ta hành động theo mình

Hành động theo cảm tính

Theo lòng tham, sân, si

Ta nghi ngờ việc thiện

Ta hà tiện việc lành

Ta nhanh tay việc ác

Nhiệt tình việc tà gian

Ta che đậy cái xấu

Ta giấu lỗi của mình

Ta biện minh xảo luận

Ta tập thói quanh co

Ta hời hợt phán xét

Ta khen mình chê người

Ta buồn vui liên tục

Ta thương giận lung tung

Ta lăng xăng dao động

Ta phục tùng tham, sân

Ta vì tấm thân này

Làm khổ chúng sanh khác

Ta ganh ghét, tật đố

Ta tranh giành hơn thua

Ta gây thù trả oán

Ta hại mạng bao loài

Ta vì không hiểu biết

Ta vì bởi ám si

Đã tạo thêm đau khổ

Cho hữu tình chúng sanh.

Vì ngu si thiếu trí

Vì không hiểu vô thường

Vì không rành nhân quả

Ta hành động ngu si.

Vì tâm bị u ám

Ta làm khổ bao loài

Nhưng ta lại không biết

Bao loài khổ vì ta.

Có khi ta cũng biết

Ta làm khổ hữu tình

Nhưng vì tâm u ám

Ta không dừng được ta.

Vì tâm bị u ám

Ta không sợ khổ đau

Ta không sợ nhân quả

Ta không sợ tái sanh.

Ta làm mà chẳng sợ

Những nhân quả mình làm

Đến khi nhân quả đến

Ta sầu muộn khóc than.

Ta than trời, trách đất

Ta trách mình, trách người

Ta trách đời, trách phận

Ta trách hận lung tung.

Ta trôi trong than trách

Ta chìm trong khổ đau

Khổ do chính ta tạo

Mà ta chẳng nhận ra.

Thân làm việc không thiện

Khẩu nói lời không thiện

Ý nghĩ đều không thiện

Là ba nhân bất thiện.

Do nhân không hiền thiện

Nên quả phải khổ đau

Thế mà trong đau khổ

Ta luôn hỏi vì sao.

Thương cho ta đau khổ

Mà chẳng hiểu vì sao

Thương cho ta bất hạnh

Mà chẳng biết vì sao.

Thương cho ta si ám

Tâm chẳng rõ trắng đen

Tâm chẳng sợ nhân quả

Tâm chẳng ngán tái sanh.

Thương cho ta thiếu trí

Thương tâm này ngu si

Nên khổ đeo bám mãi

Phải vào các bào thai.

Phải chịu luật sanh tử

Phải khổ vì có thân

Phải chịu luật nhân quả

Phải trả các nghiệp xưa.

Dây dưa trong sanh tử

Tái tử rồi tái sanh

Tái sanh rồi tái tử

Tái diễn trò tử sanh.

Tái diễn màn bi kịch

Tái diễn cảnh khổ đau

Tái diễn trò tử biệt

Tái diễn cảnh khóc than.

Khóc than rồi than khóc

Than khóc rồi khóc than

Thương thay trò than khóc

Của vô thường tái sanh.

Tái sanh và tái tử

Đau khổ đã nát nhừ

Lại còn ác nghiệp cũ

Chờ thời để ra tay.

Vì ngu si chẳng rõ

Nghiệp hóa hiện vị lai

Nên khi oan trái đến

Ta chống đối thẳng tay.

Ta dại khờ trả đũa

Khi nghiệp cũ đến ta

Nên tạo thêm nghiệp mới

Tạo thêm nhiều oan gia.

Nghiệp như hình với bóng

Theo đuổi sát gót ta

Công bằng là chính xác

Chẳng vị nể buông tha.

Nay ta được thấu hiểu

Nhân quả rất kinh hoàng

Nay ta được thấu hiểu

Chấp ngã là khổ đau.

Nay ta được thấu hiểu

Nguy hiểm của luân hồi

Nay ta được thấu hiểu

Đau khổ của tái sanh.

Nay ta được thấu hiểu

Những tội lỗi ta làm

Ta chân thành sám hối

Những lỗi lầm ngày qua.

Ai vì ta oán hận

Ai vì ta khổ đau

Ai vì ta tức tưởi

Ai vì ta mạng chung

Nay ta xin sám hối

Xin lỗi các hữu tình

Vì ngu si thiếu trí

Ta làm khổ chúng sanh

Vì ngu si thiếu trí

Ta tạo nên lỗi này

Nay ta xin sám hối

Lỗi này xin thứ tha.

Xin hữu tình thứ lỗi

Xin hữu tình thứ tha

Con chân thành sám hối

Xin hữu tình thứ tha.

Nay con kinh sợ quá

Những tội lỗi con làm

Nay con kinh sợ quá

Những lỗi lầm của con.

Nay con kinh sợ quá

Bản ngã hư danh này

Cái mang đầy tai họa

Cái gây nhiều khổ đau.

Nay con mau cố gắng

Tránh những lỗi lầm này

Để con không tạo nữa

Những khổ người khổ ta.

Nay con mau từ bỏ

Bản ngã hư danh này

Cái đầy trò ác độc

Đầy chướng nghiệp oan gia.

Nay tâm con từ bỏ

Từ bỏ bản ngã này

Từ bỏ kiêu mạn này

Con từ bỏ khổ đau.

Chúng ta đưa hai tay ra phía trước, chúng ta bắt đầu trải rộng tâm xả.

Đây là phương trước mặt,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm lặng thinh trong sạch

Tâm lặng lẽ trong veo

Tâm bất động trong ngần

Tâm lặng yên trong suốt.

Chúng ta quay về phương bên phải, tầm nhìn rộng mở khắp cùng trời đất.

Đây là phương bên phải

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm xả này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta quán tưởng tâm buông xuống, bỏ xuống, xả ra những sầu bi, tham, sân, si và bản ngã, trong giây phút này tâm được nhẹ nhàng, thảnh thơi, thư thới và thênh thang khắp hư không giới phía bên phải. Chúng ta quay về phía bên trái.

Đây là phương bên trái

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm xả này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Phóng tầm nhìn rộng khắp mọi hư không, quán chiếu tâm thư thới, nhẹ nhàng, thảnh thơi khi buông xuống những dục, tham, ái, bản ngã. Chúng ta quay về phía sau.

Đây là phương phía sau,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm xả này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta quán tưởng tâm xả rộng khắp, xuyên qua tất cả chướng ngại vật trước mặt, trải rộng cùng khắp hư không giới. Chúng ta quay lại ngửa mặt lên nhìn bầu hư không thênh thang phía trên.

Đây là phương phía trên,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm xả này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta để xuôi hai tay xuống.

Đây là phương phía dưới,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm xả này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta dang rộng hai tay ra.

Đây là phương bề ngang,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm xả của ta.

Tâm xả này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Chúng ta đưa hai tay lên trên tạo thành một vòng cung.

Tâm xả này tỏa rộng

Cùng khắp thế giới này,

Tâm xả này tỏa rộng,

Khắp trời đất bao la.

./.