Tầm Quan Trọng Của Thánh Pháp & Thiền Quán - Đức đánh
Tầm Quan Trọng Của Thánh Pháp & Thiền Quán
Thích Minh Thành
Ngày 17 tháng 01 năm 2023
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I. Tôn kính pháp PAGEREF _Toc130235136 \h 1
II. Khuyến tấn tu tập PAGEREF _Toc130235137 \h 2
III. Trình pháp PAGEREF _Toc130235138 \h 13
IV. Xử lý hôn trầm PAGEREF _Toc130235139 \h 19
I. Tôn kính pháp
Kính bạch chư tôn hiền đức, các vị hiền trí.
Chúng ta sẽ học như ngày bình thường, đối với Minh Thành không có gì quý hơn Thánh pháp, có thể bỏ tất cả nhưng không được bỏ Thánh pháp. Đến khi nào thành tựu được Thánh quả, thành tựu cứu cánh thì Đức Phật vẫn nói là quán chiếu năm thủ uẩn là vô thường, là ung nhọt, kẻ giết người, hố than hừng, vậy nên hạnh phúc của Minh Thành là hạnh phúc ở trong pháp.
Nên chúng ta vẫn sẽ học bình thường, có thể là trừ ngày mùng một vì ngày đó chúng ta đón giao thừa. Minh Thành không thấy có gì vui trên cuộc đời này ngoài việc được an trú trong pháp, được thực hành pháp, được chia sẻ pháp, được tu tập pháp, lan tỏa pháp, mở rộng pháp, hiển lộ pháp, khai thỉ pháp, tuyên thuyết pháp, truyền bá pháp. Ngoài ra không thấy có gì vui, làm những việc đó mà chết thì cũng mãn nguyện.
Chúng ta có hạnh phúc trong pháp không? Không thấy hạnh phúc trong pháp thì còn xa lắm, bất cứ lúc nào mình cũng có thể pháp đàm sáng đêm, mình có thể bỏ ăn để nghe pháp, thảo luận, thực hành pháp mà bỏ ngủ. Lúc xưa, chư Thánh tăng, các vị Tỳ-kheo thời Đức Phật thì có rất nhiều trường hợp Đức Phật nói là Ngài Mục-kiền-liên, Ngài Xá-lợi-phất, ta mỏi lưng, đau lưng. Ngài Ananda gấp tấm y tăng-già-lê lại, trải ta nằm, ta mỏi lưng. Lúc đó Đức Phật khoảng bảy mươi mấy tuổi tám mươi tuổi, Mục-kiền-liên, chư Tỳ-kheo đã vượt qua cơn buồn ngủ thì tiếp tục giảng pháp cho chúng Tỳ-kheo.
Chúng ta biết rằng Đức Phật cũng như các bậc Thánh tôn quý pháp đến cỡ nào. Và có một hôm các thầy Tỳ-kheo đang pháp đàm, Đức Thế Tôn đi đến, Ngài đứng ở ngoài mái hiên Ngài chờ, chờ rất lâu, hơn hai tiếng đồng hồ. Các thầy pháp đàm xong thì Đức Thế Tôn mới bước vào.
Thế Tôn mới nói là: Các ông pháp đàm dài quá, nãy giờ ta đợi mỏi. Các vị đó nói: Sao Ngài không nói để cho chúng con dừng lại thì được trả lời là ta sợ làm gián đoạn pháp đàm của các thầy. Ta tôn kính pháp. Như Lai tôn kính pháp, sợ làm gián đoạn pháp mà các thầy đang thảo luận.
II. Khuyến tấn tu tập
Vậy nên Minh Thành khuyến khích chúng ta. Như là con ong còn muốn nghe pháp, đừng nói chi là con người. Minh Thành khuyến khích chúng ta nghe pháp, pháp đàm, thậm chí là tới giờ ngồi thiền thì cũng mở thiền quán nhiều thì tâm thức của chúng sanh bây giờ rất khó tu thiền định.
Như buổi sáng, nếu mình không mở thiền quán gì là mình ngồi đa số là bị hôn trầm, dù cho có ngủ đủ giờ, đừng nói đến thiếu, nhưng có thiền quán thì chúng ta đỡ hơn không? Nên Minh Thành muốn là tự thân Minh Thành, cũng như các vị ở đây tu hay các vị về đây đặt để quý vị vào pháp rất nhiều, còn ngồi yên là vô minh, hôn trầm, tâm vu vơ, lang thang, lậu hoặc. Nên cho nghe pháp, thiền quán, đọc tụng pháp bảo, cho pháp đàm thì lúc đó mình mới có cảm thọ, mình có minh mẫn, sáng suốt hơn. Chính vì vậy, Minh Thành chú trọng thiền quán, pháp đàm, nghe pháp nhiều hơn.
Mỗi giờ mình được nghe pháp, pháp đàm, đọc tụng pháp bảo, thiền quán như vậy là giờ đó mình được tỉnh hôn mê, vô minh, ngu si, lậu hoặc của mình ra. Giờ đó phá được bóng tối, bóng đêm trong tâm của mình. Những khóa tu sau, những thời pháp, giờ thiền quán, giờ tu sẽ nâng cao lên nhiều hơn nữa. Khi đổi qua nghi cho hết khó chịu là bắt đầu tu tập tiếp.
Làm sao mình an trú trong pháp hoài, không rời pháp thì lúc đó mình thành tựu thể nhập. Xong thì cứ tác ý, tác ý theo pháp hoài, tác ý nhàm chán, tác ý sắc.
Này các Tỳ-kheo, ai sống nhiều với sự nhàm chán đối với sắc, người đó sẽ biến tri sắc. Ai biến tri sắc thì người đó sẽ giải thoát khỏi sắc, người đó sẽ giải thoát được sanh, già, bệnh, chết, sầu bi, khổ, ưu não. Ta tuyên bố rằng người đó sẽ giải thoát khỏi khổ đau.
Chúng ta có tác ý thường không? Có tác ý nhàm chán với sắc, với thân, với dục, ái, sân, vô minh, bản ngã thường không? Nên những bài nói mọi người viết bài là giây phút đó quý vị nhàm chán, trú trong pháp, đọc lại thì quý vị sẽ được trú trong pháp, rồi người khác đọc vào thì người khác cũng trú trong pháp, sau này mình đọc lại thì mình cũng trú trong pháp.
Vậy mà kêu trình pháp không muốn trình, kêu viết bài không muốn viết thì mai mốt Minh Thành chết không ai còn kêu quý vị nữa. Nhất là bên nam, bên tăng và bên cư sĩ nam không chịu viết bài, mình trú trong pháp thường xuyên, tâm mình vừa lơ đễnh chút thôi là kéo nhau đi xuống núi liền, chỉ mới nửa vòng Trái đất về mới một ngày thôi, mà giờ mất chánh niệm là lôi đi, muốn đi xuống núi.
Rất nhanh, vô minh của mình rất dày đặc. Nên bốn chữ liên hệ với mục đích thì mỗi suy nghĩ mình phải nhớ bốn chữ đó, mỗi cảm thọ thì mình phải nhớ bốn chữ đó, có liên hệ đến mục đích đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si không? Nghĩ cái này có liên hệ tới mục đích, có dính dáng tới sự thành tựu pháp của mình không? Có đưa đến không? Viễn ly, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ không?
Mục đích của mình lên núi là để làm gì? Ngày nào cũng phải hỏi, không phải nói là tôi ở đây lâu rồi mà hỏi tôi gì nữa. Nên ngày nào cũng phải hỏi. Mình về đây để làm gì? Mình cạo đầu để làm gì? Mình đắp y để làm gì? Bỏ cha bỏ mẹ, bỏ trường, bỏ lớp, bỏ hết danh lợi ở ngoài lên đây để làm cái gì? Khi thiền quán hỏi vậy đấy.
Không phải giờ thiền quán thì mỗi bước chân phải hỏi, mỗi lời nói phải hỏi “Ngươi đang nói cái gì vậy? Lời nói này có liên hệ tới mục đích không? Ngươi đang làm cái gì đây?” Đó là niệm thân. “Ngươi đang suy nghĩ cái gì? Có ly dục tư duy, ly sân tư duy, bất hại tư duy không? Có xuất ly tư duy không? Có suy nghĩ tới sự rời xa, từ bỏ, thoát ra không? Ngươi đang suy nghĩ cái gì đây? Ngươi yêu dấu cái thân này dữ lắm đúng không? Ngươi ham thích cái thân này dữ lắm phải không? Ngươi say đắm cái thân này dữ lắm phải không?”
Nên siêng năng tác ý mọi lúc mọi nơi, làm việc không lúc nào rảnh. Nếu mình mệt thì mình cho nó an tịnh, lắng dịu, trú vào thiền chỉ. Lúc nào mình khỏe là mình cầm vũ khí lên, cầm pháp khí lên, cầm thần khí lên, cầm đạo khí lên, là mình chiến đấu, chiến đấu ngày đêm.
Minh Thành thật sự bây giờ không muốn hoang phí một chút thời gian nào nữa, đã mất thời gian quá nhiều làm những chuyện vô ích, nói những điều phù phiếm, suy nghĩ những điều vu vơ, chỉ đưa đến những lẩn quẩn.
Vậy nên sau này mình sẽ học bài kinh Rừng sừng bò, các vị Thánh tăng mỗi người sẽ nói một cái hạnh của mình để làm cho chói sáng khu rừng. Các vị thì nói Đa văn làm chói sáng khu rừng như Ngài Ananda, A-na-luật-đà thì nói thiên nhãn, Ngài Ca-diếp thì nói khổ hạnh, có nhiều vị, mỗi vị nói một hạnh thì đi đến hỏi Đức Phật là người nào nói đúng thì Đức Phật nói là các ông đều nói đúng hết.
Sau đó các vị hỏi Đức Thế Tôn là làm sao để chói sáng khu rừng:
Và này các Ông hãy nghe Ta nói hạng Tỷ-kheo nào có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga?
Ở đây, này Sariputta, Tỷ-kheo, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực về, ngồi kiết-già, lưng thẳng, đặt niệm trước mặt, và nghĩ rằng: "Ta sẽ không bỏ ngồi kiết-già này cho đến khi tâm của ta được khéo giải thoát các lậu hoặc, không có chấp thủ". Này Sariputta, hạng Tỷ-kheo như vậy có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tôn giả ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.
(Trung Bộ Kinh – Đại kinh Rừng Sừng Bò)
Ngồi chéo chân kiết già, ngồi yên, lưng thẳng, cho đến khi nào tất cả lậu hoặc được đoạn tận. Lúc đó sẽ làm chói sáng khu rừng sừng bò này. Câu nói đó làm cho mình nhục nhã, xấu hổ, mình không chịu ngồi yên, quán chiếu, không chịu để hết tấm lòng vào việc Chánh hạnh của mình. Mình hoang phí, phung phí từ thân, miệng, ý rất nhiều vào những chuyện phù phiếm, vô ích, vô nghĩa, thậm chí là làm những chuyện làm cho mình phiền não, khổ đau.
Minh Thành giờ thật sự không muốn làm gì nữa, chỉ muốn tu và chia sẻ pháp, cho đến lúc trút hơi thở cuối cùng. Ngoài ra, gần đây trong phòng của chùa Bửu Liên, Minh Thành để tờ giấy khai tử của hòa thượng ở ngay trên đầu nằm. Mỗi ngày khi thức dậy Minh Thành nhìn thấy hai chữ khai tử, suốt một tuần lễ như vậy, quán chiếu hai chữ khai tử. “Mình chết rồi, không còn mặt mũi, tên tuổi, danh vọng, lợi lạc gì trên thế gian này nữa. Mình đã khai tử trong cuộc đời này rồi. Mình không còn muốn hơn thua, đúng sai với ai nữa. Mình đã chết rồi.”
Minh Thành định là lấy tờ giấy đó điền tên của Minh Thành vào rồi làm khuôn rất trang trọng treo ở chỗ Minh Thành ở. Lúc xưa Minh Thành còn có ý niệm táo bạo nhưng sợ quý vị nghe qua không nổi, là làm một cái hòm, một chỗ thờ sẵn, để ở một gian nhà, để hình Minh Thành và hòm, ghi tiểu sử trong đó. Mỗi ngày Minh Thành sẽ vào đó để thiền quán, mỗi ngày làm đám ma cho mình, sau này không cần ai làm đám ma cho mình hết, không cần kêu ai đi hộ niệm cho mình hết.
Giờ mình không nhớ là mình chết, tới khi mình chết thì mình sẽ không chấp nhận cái chết. Lúc nào mình cũng nhớ là mình chết thì tới khi mình chết đến thì mình sẽ thản nhiên, bình an. Vậy nên có nhiều pháp để mình tác ý, có rất nhiều phương diện, khía cạnh để cho mình tác ý, mình tác ý như vậy thì trí huệ mới sanh, vô minh mới phá, tuệ của mình mới sâu, tâm của mình mới sắc bén.
Khi được nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, vị nào đã khéo trả lời (câu hỏi được đặt ra)?
– Này Sariputta, tất cả đều lần lượt khéo trả lời.
Và này các Ông hãy nghe Ta nói hạng Tỷ-kheo nào có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga?
Ở đây, này Sariputta, Tỷ-kheo, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực về, ngồi kiết-già, lưng thẳng, đặt niệm trước mặt, và nghĩ rằng: "Ta sẽ không bỏ ngồi kiết-già này cho đến khi tâm của ta được khéo giải thoát các lậu hoặc, không có chấp thủ". Này Sariputta, hạng Tỷ-kheo như vậy có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tôn giả ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.
(Trung Bộ Kinh – Đại kinh Rừng Sừng Bò)
Giờ mình mở rộng ra, Đức Phật nói ta sẽ không bỏ ngồi kiết già, cho đến khi tâm của ta được khéo giải thoát các lậu hoặc, không còn chấp thủ nữa. Đúng ra người tu là phải như vậy, khi nào xong công việc này rồi thì mới làm gì làm, không có việc gì quan trọng bằng việc này, chấm dứt tất cả lậu hoặc không còn chấp thủ. Đó là bổn phận sự của người xuất gia. Giống như người thợ hồ phải làm cho hoàn thành căn nhà, giống như người thợ mộc phải làm cho xong một món đồ, giống như anh tài xế phải chạy cho đến nơi.
Cũng vậy, người xuất gia phải đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si mới là xong công việc, việc cần làm đã làm. Mà bây giờ chúng ta nhìn xem người xuất gia của mình, ngay cả bản thân của mình thì được có mấy người có suy nghĩ như vậy? Suy nghĩ thôi? Nhưng một người suy nghĩ, thường xuyên an trú trong tư duy như vậy thì người này rất trầm tư, ưu tư vì nhìn thấy lậu hoặc còn rất nhiều, tham, ái, sân, bản ngã, vô minh, lậu hoặc còn nhiều thì người này làm sao buông lung phóng dật được? Người này sẽ luôn sống trong sự trầm tư, suy tư, tất cả thọ, tưởng, hành sẽ lắng dịu, trầm ngâm.
Thật là lo lắng thay cho ta khi tham dục còn rất nhiều, ta còn làm nô lệ cho chính nó, thật là bất an thay cho ta khi sân hận còn rất sung mãn, hừng hực, thiêu đốt tim gan ta. Thật là lo lắng khi vô minh của ta nhìn lại còn là bóng đêm.
Một người thường xuyên an trú, nghĩ như vậy thì sao? Có hơn thua với người khác, có đi kiếm chuyện, có đi hướng ngoại ở ngoài không? Nhìn lại bảng khai tử, mỗi buổi tối chui vào mền, vào mùng là chui vào hòm. Quán chiếu như vậy, không có thời giờ, không kịp thời gian.
Minh Thành thì luôn thấy thời gian không kịp, không có bao nhiêu thời gian nữa hết, nhưng bây giờ vì bổn phận, trách nhiệm phải làm cái này cái kia, những cái mà mình không muốn làm, đến lúc nào đủ duyên thì buông hết để làm việc thật sự mình muốn làm một mình mình.
Nepal vừa rơi một chiếc máy bay, bảy mươi mấy người chết, quốc tang. Trong nước mình thì tai nạn giao thông liên tục, chết chóc, bị thương. Những ngày tết này đi ra đường rất nguy hiểm. Nên mình ở yên được tu như vậy thì không biết mình có thấy được hạnh phúc tối thượng của mình không? Chết chóc, tai nạn, dịch bệnh ở Trung Quốc và có khả năng lây nhiễm dịch bệnh đến chín mươi phần trăm cho hàng triệu người, hàng tỉ người. Chết khoảng sáu mươi ngàn người trong một tháng, nhưng chưa chắc đó là số chính xác. Hiện tại bây giờ bệnh viện, nhà xác không còn chỗ chứa, lò thiêu không còn chỗ để thiêu, đốt nữa.
Chúng ta mới thấy được đó, trên máy bay còn mấy phút nữa là rơi nhưng một người đàn ông không biết mà vẫn quay lưng cười tươi, ngay lúc đang quay thì rơi xuống làm chết tại chỗ. Mọi người la hét, tiếng nổ, lửa bốc lên. Ngay lúc ông ấy vừa cười vui thì tai họa ở sát bên, một hai phút nữa thôi là làm sao họ biết được họ đã đi đến miệng, đến cửa, đến hố của tử thần. Sau này mình chết cũng giống vậy.
Thương mình thật nhiều đi, siêng năng làm công việc của mình thật nhiều, đừng buông lơi, buông trôi, buông thả, buông lung. Mỗi lần quý vị trở về đây, không biết là quý vị có để ý không, là Minh Thành thấy già đi rất nhiều. Biến đổi, biến hoại rồi. Minh Thành từ nhỏ, năm, bảy tuổi đã có sự nhạy cảm sắc bén với già, bệnh, chết, nghèo, khổ. Minh Thành mà nhìn thấy ai có tóc bạc trong người thân thì tự nhiên nước mắt muốn chảy ra. Lúc xưa Minh Thành nhìn thấy mẹ tóc bạc là khóc, sau này học kinh Nikāya thì mới biết đó là điềm báo của thiên sứ, điềm báo của thần chết đã hiện ra trên mái tóc của mẹ mình.
Minh Thành thấy những Phật tử lâu lâu về thăm mà thấy họ già đi, biến hoại là trong tim Minh Thành xót xa, đau nhói. Những người thân thương của mình, những người có tình có nghĩa, có ân, có đức của mình sắp sửa ra đi, bị ngọn lửa vô thường thiêu đốt, đốt cháy. Đến khi Minh Thành có tóc bạc thì hoảng hồn, kinh ngạc, râu bạc, tóc bạc. Vì Minh Thành cạo sát, nếu để dài thì quý vị sẽ thấy bạc rất nhiều. Như vậy thì Minh Thành thấy là “Chết rồi! Không kịp thời gian nữa rồi! Mình sẽ chết trước khi mình đoạn tận các lậu hoặc. Mình sẽ chết giữa chừng, mình chết khi công việc mình chưa làm xong. Không được, phải nhanh lên, mau lên, lẹ lên, gấp lên.
Người ham tu rất khổ tâm.
Người có tâm sẽ hiểu cho ta.
Thật sự Minh Thành nhìn thấy thế giới, thế gian này là một đống khổ to lớn, dù Minh Thành được vỗ tay, tấn phong giáo chỉ, dù Minh Thành đang ở trong một hội chúng mọi người hân hoan, vỗ tay, cười reo, mừng vui mà Minh Thành nhìn trong đó thấy xót xa, nhói tim, Minh Thành thấy rồi tất cả hội chúng này rồi sẽ bạc đầu, sẽ già nua, nằm trên giường bệnh, sẽ chết hết, sẽ vào lò thiêu, ra nghĩa địa nằm hết. Minh Thành nhìn trong cả một chúng hội như vậy, hàng trăm người Minh Thành thấy như vậy.
Giờ mới thấy thấm thía Đức Phật dạy mình quán ba cảm thọ, quán lạc thọ là khổ. Nhìn thấy cái vui mà mình thấy cái khổ trong đó, cái biến hoại, hoại diệt trong đó, cái tiêu ma, cái tan nát, cái hủy hoại, cái sanh diệt trong đó. Nên nếu mình không làm việc siêng năng, không có tâm thuần thục trong sự quán chiếu thì làm sao mình tác ý, quán chiếu được trong những lúc mình vui sướng, đừng nói chi là trong lúc bình thường. Bình thường mình không quán chiếu được thì vui sướng làm sao quán?
Phải an trú được trí huệ sanh diệt này, trí huệ vô thường, vô ngã, trống rỗng, hố than hừng này, kẻ sát nhân này, những cái gai nhọn. Thế Tôn nói trước mắt là gai, bên phải là gai, bên trái là gai, sau lưng là gai, phía trên, phía dưới là gai nhọn, gai độc, đi không cẩn thận là đạp gai.
Thật sự là đúng, quá là đúng, thấm thía, gặp những người này toàn là gai độc, gặp người kia toàn là những gai nhọn, gặp người nọ toàn là những tham, sân, si, dục ái, danh lợi, bản ngã, hơn thua, giành giựt, ích kỉ, mưu toan, mưu tính, mưu hại, mưu ác, mưu độc, gai góc đầy đường.
Nhiều khi Minh Thành đang ngồi chia sẻ pháp mà lòng Minh Thành xót xa, nhìn ánh mắt nhìn Minh Thành từ dưới nhìn lên mà trợn, nói tới tham, sân, si làm cho chúng sanh khổ thì họ trừng, trợn lên.
Mạt pháp rồi, không còn mấy người tu nữa hết. Người thật sự bằng tất cả tấm lòng muốn tu, để giải thoát chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đang ngồi đây là mấy chục người đếm không biết được có đủ như đầu ngón tay của mình không. Đừng nói chi ở ngoài, người tha thiết, khao khát, chân thành, người bằng tất cả tấm lòng thật sự muốn diệt tận khổ đau thật sự.
Nên Thế Tôn mới nói người minh kiến, người thấy được khổ ít như đất trong móng tay, một chút dính trong này. Người không thấy khổ nhiều như địa cầu. Chúng ta phải lấy những lời đó rồi mình ngồi gặm nhắm, suy ngẫm, để cho thật sự khổ này thấm vào da, vào tủy, vào não, vào tim, vào gan của mình. Để mình nhìn bằng cặp mắt Khổ Thánh trí đối với tất cả đời sống này.
Minh Thành từ trong rừng ngồi đi về đây, từ lúc leo lên xe cho tới lúc bước xuống xe rồi đi lên núi mới biết là mình còn sống. Thật sự là Minh Thành không thấy có một sinh mạng được bảo toàn, bảo an. Xe vượt qua vù vù, lấn làn. Ngày hôm qua Minh Thành ngồi xe tám tiếng, vừa dự giỗ tổ xong chưa kịp ăn cơm rồi mang theo một ổ bánh mì lên xe ngồi tám tiếng rồi đi vào rừng để dựng thiền thất.
Không còn kịp nữa đâu quý vị, không còn kịp, giống như chiếc máy bay vừa mới xảy ra, bảy mươi mấy người bao gồm phi hành đoàn chết bất đắc kì tử, bất thường, bất ngờ, cái chết là nó đến với mình như vậy. Làm sao để đoạn tận tham, sân, si, đoạn tận vô minh, bản ngã, lậu hoặc. Ngày nào cũng sáng, trưa, chiều, tối suy tư, ôm ấp, thai nghén điều đó, chăm chăm vào điều đó và nghĩ rằng mình sẽ chết trong khi các lậu hoặc còn đầy rẫy, trong khi mầm móng của tai họa còn đầy ắp trong thân tâm của mình, mình sẽ chết bất thường, vì vô minh, vì bản ngã vẫn còn quá nhiều, quá lớn bên trong con người này, bên trong khối thịt này.
Trầm tư, làm gì cũng trầm tư trong làm đó. Đừng thấy công việc, đừng chỉ thấy con người, đừng chỉ thấy cảnh đẹp mà hãy thấy tâm của mình, thấy tâm cấu nhiễm, không lúc nào mình quên là mình còn đang mang một tâm cấu nhiễm. Giống như người tài xế chạy chưa đến nơi, họ không muốn dừng lại, nhiều khi mình muốn dừng lại thì được nói là “Đi luôn đi!” Họ muốn phải tới nơi.
Người tài xế mà họ còn vậy, còn mình bỏ cha, bỏ mẹ mình hết, bỏ hết sự nghiệp ở đời, tình cảm, tình thương, tình thân. Mình đi vào thì mình đứng một chỗ, đối với thiện pháp thì mình lùi lại, mình ẩn dương nương Phật qua ngày đoạn tháng như lục bình trôi sông. Nhắc mình thì mình còn nhớ một chút, không nhắc là mình trôi đi luôn. Mình buông trôi cuộc đời quý giá của mình, mình … 48:13 ngọn lửa, hừng hực, bừng bốc mạnh mẽ khi mới tu không còn nữa, nó trở thành những đám tro tàn, ý chí cường liệt, dũng mãnh, tinh cần, tinh tấn, hùng lực dần dà phai nhòa, phai nhạt, phai mờ. Thậm chí tu lâu rồi không muốn nói tới kinh pháp gì nữa hết, không còn muốn nghe pháp nữa, đó là điều mà Minh Thành rất xót xa, đau lòng.
Minh Thành nhìn biết bao người, rồi mình quay trở lại mình sợ, lo lắng cho mình. Tại sao mình lại phản bội mình như vậy? Tại sao mình lại cô phụ mình như vậy? Tại sao mình lại tàn nhẫn với mình như vậy? Tại sao mình không thương mình? Tại sao mình cô phụ chí nguyện cao thượng, tối thượng của mình? Tại sao mình lại đối xử với mình một cách tàn nhẫn như vậy? Tại sao mình lại có thể đối xử với lý tưởng cao thượng, cao quý, thánh thiện của mình một cách tàn nhẫn như vậy?
Vậy nên Minh Thành nhìn quý thầy, quý cô rất là thương, Minh Thành không nói ra, những điều mà Minh Thành đã đem hết tâm huyết hướng dẫn, chia sẻ từng li từng tí, từng chút một mà Minh Thành không thấy làm được bao nhiêu hết nên không nói nữa.
Không được quên, đừng đối xử tàn nhẫn với mình, đừng có cô phụ chính mình, tội nghiệp cha mẹ, ông bà, cô bác của mình lắm. Tội nghiệp họ lắm.
Triển khai thiền quán ở khắp mọi lúc mọi nơi. Ngày xưa có cô cư sĩ thời Đức Phật, cô làm đồ ăn cho chồng, cho con, xào đồ thì chảo dầu bốc cháy làm cháy khét đồ ăn, ngay chỗ đó cô triển khai thiền quán, các pháp tàn hoại, diệt tận, chứng tam quả bất lai ngay chỗ xào đồ ăn. Cô là cư sĩ tại gia. Nên mình thấy thiền quán ngày xưa mạnh đến mức độ nào khi thời Đức Phật còn tại thế? Họ là một người cư sĩ đang nấu bếp.
Mình bây giờ thì tâm của mình đa số, cả người xuất gia cũng trơ trơ. Dù đã được học, được chỉ cho thiền quán rất nhiều. Phải nỗ lực, triển khai thiền quán. Có một vị Tỳ-kheo đi trên đường, thấy một cô dâu đang cãi nhau với nhà chồng thì bỏ đi về nhà của cô ấy, cô này rất đẹp, trang hoàng y phục, trang điểm, đeo ngọc ngà, đeo vàng. Có người chạy tới hỏi thầy có thấy cô gái nào không thì vị thầy nói tôi chỉ thấy có bộ xương, thấy có đầu lâu nhe hàm răng ra thì ngay lúc đó ngài ấy triển khai thiền quán ngay chỗ đó và chứng quả A-la-hán ngay tại chỗ.
Có rất nhiều bài như vậy trong Trưởng lão tăng kệ. Phần lớn đều là triển khai thiền quán chứng đắc, đoạn tận các lậu hoặc hết. Bây giờ mình lại làm biếng, không chịu như lý tác ý, không chịu quán chiếu: “Quán mệt quá!” Triển khai thiền quán ở khắp mọi lúc mọi nơi, không phải đợi đến khi mở bài thiền quán thì lúc đó mình mới quán.
Minh Thành kể cho quý vị nghe là khi Minh Thành ngồi trên xe là thiền quán, trước khi lên xe, trong khi ngồi trên xe và sau khi bước xuống xe, đều không thấy giây phút nào chắc chắn, an ổn hết. Mình có thường xuyên quán chiếu mọi lúc mọi nơi, mọi việc, mọi trường hợp, mọi hoàn cảnh thì trí huệ mới sanh khởi, xâm nhập, thẩm thấu, tham, sân, si mới lắng dịu, vô minh mới được phá phần nào. Minh mới sanh khởi lên.
Phải làm việc cực lực, tận lực, siêng năng, phấn đấu hơn nữa, nỗ lực hơn nữa, tinh cần tinh tấn hơn nữa, tinh chuyên, tinh rồng, tinh luyện hơn nữa, tinh ba, tinh anh, tinh túy hơn nữa trong sự thiền quán. Giờ mình đã biết sắc, thọ, tưởng, hành, thức rồi, mình đã biết thiền quán như thế nào rồi, giờ mình nỗ lực làm thôi. Làm sao trong tết này có nhiều vị nhập lưu thì chúng ta ăn mừng luôn?
Tức là mình vào trong sự thấy biết đó luôn, không mất nữa thì gọi là nhập lưu, còn bây giờ khi có khi không, khi còn khi mất, khi sáng khi tỏ, khi vào trong đó luôn mà không mất mới là nhập lưu, thấy biết nó không mất nữa. Thấy khổ đó không bao giờ mất hết, nhìn gì cũng thấy khổ, dù nhìn đám cưới cũng thấy khổ. Cái vui nhất của thế gian mà mình nhìn vào cũng thấy khổ, thấy người ta đi chơi vậy mà mình lại thấy tội nghiệp, thấy khổ.
Nhìn vào thân này thấy khổ, mỗi suy nghĩ, cảm thọ, tư tưởng, nhận thức vác mang một cái bao như vậy thì mệt hay khổ? Nếu không khéo tu thì ngoài kia người ta xôn xao thì trong này cũng lăn xăn, không thấy pháp. Khi mình an trú được pháp vậy thì mình thấy khổ hoài mình vui lắm. Đặc biệt như vậy. Mình không bị khổ xâm chiếm, nhận chìm nó, mình đứng ra ngoài cái khổ để mình nhìn nó. Nên thấy khổ thật là bình an, hạnh phúc khi mình thấy được khổ, thấy khổ rồi thì mình thoát ra, mình đứng ra ngoài để nhìn vào đống khổ đó. Giống như một người đi ra khỏi cái nhà cháy thì đứng nhìn lại cái nhà bị cháy và người trong đó kêu gào thảm thiết vì phỏng, người này được thoát ra, đứng ngoài nhìn ngược trở vào.
Phải nỗ lực triển khai thiền quán, siêng năng như lý tác ý, như lý giác sát. Nhiều khi mình đang làm như vậy mà bực mình thì mình bỏ đó, đi vào ngồi thiền, không sao cả. Chuyện đó không quan trọng, giữ tâm cho không bực mới là quan trọng.
Đang làm mà buông lung phóng dật thì ngưng lại không làm, đi vào ngồi thiền. Không cần làm nữa vì làm mà phóng dật thì không cần làm. Đang ăn cơm mà dục ái sanh khởi thì ngừng lại không ăn, không cho nó ăn, khi nào nhiếp phục dục ái xong thì mới cho nó ăn. “Mày nghe lời tao thì tao cho mày ăn! Cũng vì thân này, mày nghe lời tao mày tu thì tao cho mày làm, mày không nghe lời thì tao không cho mày làm luôn. Ngươi phải chịu sự kiểm soát của ta, ta là chủ của ngươi, không phải ngươi là chủ của ta.”
Đang làm mà khó chịu bực bội thì nghỉ đừng làm, đi vào kinh hành, ngồi thiền, lạy sám hối diệt ngã, trải tâm từ, không làm nữa mà để người khác không sân người ta làm. Sân mà làm gì thì người ta ăn vào trúng độc hết. Mình truyền chất độc vào món đồ mình làm thì người ta ăn vào trúng độc hết, đi chỗ khác đi, đừng làm nữa.
Tu mà nghiêm khắc, nghiêm túc, nghiêm cẩn, nghiêm chánh, nghiêm minh, nghiêm trang như vậy thì làm sao không tiến bộ? Giờ nó đang trú trong một cảm thọ thấm thía pháp, bên trong đang vận hành, không muốn nói và muốn để cho nó ngấm.
Nên người tu mà tâm chai lì, trơ trơ, đơ đơ trong cảm thọ si nhiều mà tu pháp này thì sẽ thay đổi nếu người đó chịu nhiệt tâm tinh cần, còn những người không nhiệt tâm thì sẽ không thay đổi nhiều. Người buông lung phóng dật mà tu pháp này thì người đó sẽ an tịnh, lắng dịu, thâu nhiếp, chế phục, chế ngự. Người thụ động thì tu pháp này càng ngày càng sắc bén. Người dao động thì tu pháp này càng an tịnh. Người cạn cợt thì tu pháp này càng được thâm sâu. Người bất cẩn thì tu pháp này càng ngày càng cẩn trọng.
Đúng pháp thì sẽ đi theo đạo lộ như vậy, trình tự pháp như vậy. Tu hoài mà mình không thấy những pháp đó thay đổi là có vấn đề. Một người ham vui tu pháp này từ từ sẽ giảm ham vui lại, không còn thích ham vui nữa. Người thích ồn ào, dao động tu pháp này sẽ thích an tịnh, lắng dịu. Người hướng ngoại tu pháp này thì tâm dần dần sẽ quay trở về nhìn vào trong. Người ta đây, bản ngã tu pháp này sẽ ngày càng khiêm cung, cúi mình, cúi đầu.
Đó là những hiệu quả rất nhiều trong sự tu tập này. Tất cả những cái đó thì mình nên viết bài trình pháp như vậy, trong con người mình ra sao, diễn biến ra sao thì viết ra. Nhiều khi mình tu tới đâu mình cũng không biết, nói thì đúng rồi, thầy nói đúng nhưng khi xuống rồi thì quên. Đó là tu trong vô minh, không biết điều gì, thầy nói thì gật đầu, không nói thì thôi, không nói thì không gật. Nên sự trình pháp, viết bài đó là để nhìn nhận lại quá trình tu học của mình diễn tiến như thế nào trong suốt một năm qua hay thời gian mình về núi cho tới bây giờ, phải viết bài ra. Để cho minh sanh khởi, nó nhìn thấy, để biết được cái tâm, lộ trình tu học của mình đang diễn tiến như thế nào.
Giống như người đi lang thang ở ngoài đường được hỏi thì cũng không biết đi đâu vì người này không bình thường. Sự tu cũng vậy, tu mà không biết tới đâu tức là không có trí tuệ, tu trong vô minh nên phải nhìn được nhiều phương diện, khía cạnh, từ tiêu cực tới tích cực, từ cái nào mình bị rồi sau đó nhiếp phục được đôi phần hay nhiếp phục được hết thì phải viết ra hết. Cái nào mình thấy bí mật thì mình giấu lại, khi nào chết thì đốt đem theo.
Thành tựu trí tuệ đối với pháp tu, với hành trình, lộ trình pháp hành của chính tự thân mình thì viết ra, trình bày.
Nay Minh Thành thấy có các vị mới, để các vị mới được trình bày, chia sẻ chí nguyện, tâm tư của mình.
III. Trình pháp
Phật tử số 1 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể thiền đường đại chúng.
Con xin được phép chia sẻ những cảm thọ của mình sau khi nghe bài giảng pháp của thầy.
Khi con nghe thầy giảng và tác ý theo những lời dạy của thầy thì có một cảm thọ lạc sanh khởi. Ý hành nói những năm qua mình xuất gia mà mình đã quên đi chí nguyện ban đầu của mình và quên đi trách nhiệm, nghĩa vụ, bổn phận của một người xuất gia là phải đoạn tận tham, sân, si. Vậy mà mình cứ để cho những lậu hoặc xâm chiếm và chạy theo ngoại cảnh, không quán chiếu sự sanh, sự tử, sự già, sự bệnh, cái chết đang đến gần mà mình cứ vui theo, chạy theo những cái vui của ngoại cảnh.
Khi nghe thầy chia sẻ về vụ tai nạn máy bay, những cái chết vì tai nạn giao thông thì cảm thọ xót thương, tưởng về những hình ảnh và những người thân đã ra đi. Hành nói rồi sẽ có một ngày mình cũng phải đón nhận những tai nạn, tai họa bất ngờ xảy đến, sự chết cũng sẽ xảy đến với mình và tất cả chúng sanh. Từ đó mình phải nuông dưỡng, an trú, học pháp, thực hành pháp và có một ý chí thôi thúc và nhất định mình phải cố gắng để thọ nhận, có thể đi vào dòng pháp này để trao dồi thân tâm, để không hổ thẹn, không bị mang tiếng là tuy xuất gia lâu nhưng vẫn tham, si, vẫn còn y nguyên, còn dở, còn tệ hơn chí nguyện ban đầu, còn tệ hơn lúc đầu mình mới vào trường.
Và khi nghe thầy dạy là mình xuất gia lâu rồi, đôi khi có những vị ít nghe pháp hơn thì ý hành nói nếu như mình không tu tập đúng Chánh pháp thì sau này mình cũng sẽ như vậy. Tuổi đạo lớn nhưng những phạm hạnh của người xuất gia thì ngược lại.
Và liên tưởng đến câu pháp cú:
Ai sống một trăm năm,
Không thấy pháp sanh diệt,
Không bằng sống một ngày,
Thấy được pháp sanh diệt.
(Kinh Pháp Cú)
Sư phụ giảng giải:
Sư cô nhìn nhận như vậy rất tốt.
Phật tử số 2 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng tại đạo tràng Nikāya.
Hôm nay nghe được bài khuyến tâm tấn tu của sư phụ, con cảm nhận được trong đó hai điều. Điều thứ nhất là về vấn đề lợi ích của pháp thiền quán của Nikāya mà sư phụ đã truyền lại. Từ ngày con lên núi này, con cũng không nhớ con đã lên đây mấy ngày, trước giờ con tu thì con cũng chỉ biết ở chùa và tới những thời khóa của chùa thì mình lên tụng kinh. Những thời khóa đó thì mình tình tâm vào chuyên tu của mình để mình đọc kinh, mình không suy nghĩ những chuyện khác nhưng khi xuống thời khóa đó rồi thì bản thân mình lại phóng dật, lại chạy theo rất nhiều thứ, suy nghĩ của mình không còn tinh tấn, không còn trú trong pháp của Đức Phật nữa.
Nhưng từ khi con lên đây, con được các thầy chỉ dạy cho con pháp tu này, trước là thầy Pháp Lực, sau là thầy Pháp Tâm, thầy Pháp Nghĩa, thầy Pháp Cần. Những thầy đã dạy cho con những bước đầu tiên trong bước đường tu tập. Con bắt đầu quán nhiều hơn về những cái con biết và những cái con thấy.
Nhưng trong bài giảng của sư phụ thì con chỉ thấy đúng một điểm trong bản thân con đó là si của mình cứ bình bình, nếu mình không quán cái này thì nó vẫn bình bình. Mình làm mà không có chánh niệm trong đó. Một lần, khi con ngồi thiền thì buổi chiều hôm đó, có thầy Pháp Tâm ngồi ở trên, con ngồi ở dưới, khi con ngồi con chú tâm vào hơi thở thì con chỉ thấy người mình bình bình, con không biết vấn đề ra sao nhưng khi con chỉ cần nghe nhịp tim của con, hơi thở của con thì con giật mình lại hoảng sợ.
Khi đó hình ảnh thầy Pháp Tâm ngồi ở trên hiện lên con, con biết đó là tưởng và hành khởi lên, nó nhắc con là sau khi xả thiền thì phải ngay lập tức hỏi thầy Pháp Tâm là vấn đề của mình đang ở chỗ nào và mong thầy ấy chỉ cho con. Sau khi xả thiền thì con gặp thầy Pháp Tâm ở dưới bếp, con nói vấn đề đó của con, thầy trả lời là người mình như vậy. Con cũng có hỏi là vấn đề đó có phải con tự suy ra hay không, thì thầy dạy con là hãy kiếm một đề mục quán, mình quán thường xuyên thì si của mình sẽ không còn tồn tại nữa, pháp quán sẽ hiện hữu trong thân mình thì sẽ đánh tan được cái si.
Đó là điều cảm ơn đầu tiên của con, vì con biết được đánh phá cái si trong bản ngã của mình là như thế nào.
Điều thứ hai là con cũng từng chia sẻ với thầy Pháp Lực, là khi con quán thường xuyên về cái ăn, về cái bất tịnh, cái tham của mình. Có một ngày cách đây vài ngày, buổi sáng ngày hôm đó con ăn mì gói thì con mang tô mì ra ngồi ở bàn thì vừa ngồi xuống thì con cảm ơn những ai đã cho con thức ăn này thì tự nhiên nước miếng trong miệng con ứa ra khi ngửi thấy mùi mì gói. Trong lúc đó thì con nhớ lại lời của thầy Pháp Lực, thầy Pháp Tâm thì con lập tức bỏ đôi đũa xuống, con đẩy tô mì ra, con nói là “Đây là mình đang thèm mình ăn, không phải là mình ăn chỉ để mình ăn” 82:22.
Con đẩy ra cho đến khi con quán được như vậy, con không bị chảy nước miếng nữa thì con mới bắt đầu gắp ăn từ từ. Con cảm thấy đó là một điều thiết thực trong pháp quán và trong điều mà mình tu tập.
Trong bài khuyến tinh tấn tu của sư phụ thì con lại phát hiện ra một điều nữa là hai chữ thời gian ở đây, con biết là bản thân mỗi người đều có khoảng thời gian nhất định mà mình không thể xin thêm nên đây là một trong những cái mà trước mặt sư phụ, quý thầy, quý sư cô, quý ni và quý đại chúng, con xin tha thiết được xuất gia.
Đó là tâm sự của con ngày hôm nay, con xin kính bạch thầy.
Phật tử số 3 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Sáng hôm nay con ngồi nghe pháp thì thân con mỏi, cảm thọ thân của con mỏi, cảm thọ tâm của con vào hôn trầm mặc dù con lấy dầu con xoa vào mắt con, con mở mắt thật to ra nhưng nó vẫn bị. Con nhìn đến Đức Bổn Sư, nhìn lên trần nhà vẫn bị. Khi sư phụ nói đến sao mình không thương mình, mình là người phản bội mình thì lúc đó nó tỉnh ra một chút rồi nó lại vào hôn trầm tiếp. Con lại nhìn lên Đức Bổn Sư, nhìn lên trần nhà hay xoa dầu thì vẫn bị hôn trầm.
Sư phụ nói là về thời gian, mình an trú trong pháp, mục đích của mình là đoạn tận tham, sân, si thì con nhìn lại con bị dính hết từ đầu đến chân. Con ngồi trong đại chúng có sư phụ, có Chánh pháp, có quý ni sư, quý sư cô, quý thầy và toàn thể đại chúng mà thân tâm con còn như vậy thì đừng nói là đi ra ngoài. Con bị dính từ đầu đến chân.
Sư phụ:
Trình thêm về mặt tích cực, nãy giờ nói về mặt tiêu cực, nãy giờ thọ được pháp gì trong buổi sáng nay?
Phật tử:
Khi sư phụ nói tới mình phản bội mình, mình không thương mình thì con thấy là giống vậy. Con chỉ chạy theo bên ngoài mà không nhìn lại mình.
Sư phụ:
Từ nửa vòng Trái Đất đi về đây, từ qua nay cảm thọ được những gì? Ngũ uẩn như thế nào? Nhận diện từ lúc bước chân lên núi cho tới bây giờ. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức ra sao?
Phật tử:
Con có cảm thọ rất vui thưa sư phụ, đối với bên Mỹ hay ở quê con, một cảm thọ hoàn toàn khác. Sắc thân con lúc đó rất khỏe.
Sư phụ:
Nên nói chi tiết, chậm chậm từ từ, đầy đủ ngũ uẩn. Về đây vui ra sao?
Phật tử:
Về không khí, quý thầy, quý cô và đại chúng vị nào cũng hiền, nhìn các vị ấy thấy rất an lạc.
Sư phụ:
Sáng nay cô có ngồi thiền không?
Phật tử:
Dạ không, con làm vệ sinh xong là con xuống đây. Thường là bên nước ngoài con có ngồi thiền, khi lên núi con lại quên.
Phật tử số 4 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Cảm nghĩ của con sáng nay là ngày mà Đức Thế Tôn của cuộc đời con mất đi để trở lại, trở lại để rồi mất đi. Cũng như chết đi mà hồi sanh để mà vô Niết-bàn. Hôm nay cũng là ngày giỗ của bố con nhưng trong con cảm giác không buồn cũng chẳng vui, …90:50 trơ trọi vậy này. Tuy thế con nhận thức biết chỉ có những tiếng ve kêu tiếng nó trong veo, trong vắt mà thôi. Lại có tiếng dế mèn kêu cọc cạch miệt mài, con chẳng biết mình đi theo ve hay dế nhiều hơn chút nữa. … 91:15 có là tiếng ve liên tục thì dường như chỉ đi theo tiếng bạt ngàn ve kêu này.
Bồ Đề vốn năm cánh,
Hoa mộc trên dòng pháp,
Nở bát ngát mùi hương
Khắp cùng Thánh, Trời, Người.
Sư phụ giảng giải:
Thật sự khi chúng ta được sanh ra mà có được sự minh mẫn là rất quý báu. Minh Thành rất là thương chú, tuy rằng không kêu chú trình pháp nhưng Minh Thành thường hướng tâm về chú. Chú không được thông minh, sáng suốt như mọi người, nhưng cả một tấm lòng muốn tu học nên Minh Thành mong đại chúng thương tưởng, giúp đỡ cho chú.
Nên thật ra mình phải biết quý, mình có một tinh thần sáng suốt, minh mẫn để mình nhận thức được pháp là điều quý giá, không có gì bằng. Không phải ai nghe pháp cũng hiểu được, không phải ai hướng dẫn ngũ uẩn thì cũng nhận được. Không phải ai chỉ như lý tác ý thì cũng biết làm. Hoặc có những người được hướng dẫn mà người ta không biết, người ta quên.
Nên chính điều đó, mình thấy vậy thì mình quay lại mình, mình càng trân quý cái thấy biết mà mình đã có được. Mình đã tích tụ bao nhiêu phước lành trong quá khứ để ngày nay mình mới có được một thân tướng lành lặn, mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Còn biết bao nhiêu người ở bên cạnh mình khiếm khuyết mình phải thương nhiều. Giờ mình không ráng lo tu thì đời sau mình còn khổ hơn nữa.
Hôm nay là ngày giỗ ba của chú đó, chú không nói ra thì cũng đâu ai biết được. Chú phải siêng năng lạy sám hối thật nhiều. Các thầy nên dạy chú lạy sám hối, trải tâm từ. Không phải Minh Thành không mời trình pháp là không để tâm tới. Còn vô vàn, vô số những cảnh khổ của thế gian này, mình chưa thấy, chưa hiểu, chưa cảm thọ được hết. Nếu mình cảm thọ được thì mình sẽ không còn giống như vậy nữa.
Đức Phật đã nói: Này các Tỳ-kheo, các ông có gặp được thống khổ, tai họa, các ông phải nhớ rằng những thống khổ, tai họa này không phải các ông mới chịu một lần mà vô thỉ, vô lượng, vô số lần chúng ta đã trải qua.
Nên mỗi người, mỗi hoàn cảnh, mỗi cảnh khổ thì mình phải quay trở lại phản chiếu lại mình rằng những cảnh đó mình đã từng phải chịu đựng, đã từng mắc phải, đã từng kinh qua.
IV. Xử lý hôn trầm
Trong lời trình pháp của chú là cả một tâm thương, chính vì vậy mình phải tu trí tuệ để phá si mê. Hằng ngày chúng ta sống với si rất nhiều, khoảng bảy tám mươi phần trăm sống trong si và vô minh. Nếu chúng ta không có tác ý, không có như lý giác sát về ngũ uẩn, chúng ta sống trong vô minh với si mê thôi.
Những cái sân thấy vậy không có nhiều, không ai giận hoài từ sáng tới chiều, tham với dục cũng vậy. Nhưng si thì xâm chiếm gần như toàn bộ đời sống của chúng ta, nó là nền tảng, tham với sân chỉ là cái phát ra bên ngoài còn si chỉ là nền ở phía dưới, chúng ta không phá nền móng đó thì nó sẽ xây cất lên. Nếu muốn phá nền móng của vô minh, tùy miên này là chúng ta phải có sự quán chiếu về ngũ uẩn, có sự nhận diện, tác ý, thiền quán. Chúng ta cứ để nó trong trạng thái bình thường như vậy thì là nó ở trong trạng thái si và vô minh tùy miên.
Vấn đề để mình buồn ngủ mình chống đối với cơn buồn ngủ thì đó đã thô, đây là nói ở cấp độ sâu sắc, vi tế hơn là không phải đợi tới khi buồn ngủ mà mình đang tỉnh sờ sờ, mình sống trong si mê, vô minh thôi.
Ví dụ giờ mình nói “Tôi đi ăn! Tôi đi ra tôi ăn cơm!” Mà mình thấy rõ ràng là mình nói có tự ngã của mình, có một cái tôi đi ăn cơm, mình không thấy ngũ uẩn, tứ đại, không thấy duyên sanh pháp, không thấy sắc tập khởi do thức ăn mà sắc tập khởi. Mình không tác ý, không nhìn nhận các pháp thì lúc đó là sống trong vô minh.
Như vậy thì chúng ta thấy một ngày nó xâm chiếm bao nhiêu? Nó trùm khắp. Nhớ pháp thì lúc đó mới có minh, quên pháp là lúc đó vô minh. Nên giống như đem đèn sáng vào trong bóng tối cho người có mắt có thể thấy sắc là như vậy. Lúc nào có pháp của Đức Phật, có sự nhớ nghĩ về pháp, có sự nhìn nhận theo pháp thì lúc đó có minh, lúc nào mất nó rồi thì sống trong vô minh.
Đó là cấp độ sâu sắc để mình nhìn nhận về vô minh, chưa nói đến thức ăn của vô minh là năm triền cái. Chẳng những mình vô minh mà mình còn nuôi lớn vô minh nhờ thức ăn của vô minh. Thức ăn của minh là bảy giác chi, giác chi đầu tiên là phải nhớ pháp.
Chỉ cần chúng ta quên pháp là lúc đó sống với vô minh, si mê, hôn mê, ngu mê, với say mê, đam mê. Vi tế như vậy thì chúng ta nghĩ chúng sanh vô văn phàm phu tới khi nào tỉnh? Không thấy bậc chân nhân, không thuần thục pháp bậc chân nhân, không tu học pháp bậc chân nhân, quán sắc, thọ, tưởng, hành, thức là tự ngã.
Chính vì vậy sự tác động tâm ý của mình là hết sức quan trọng. Sau khi mình quán sát nó rồi thì mình phải tác ý. Những ngày ở trong thất thì Minh Thành tác ý khoảng mười tiếng, mở bài lên nghe rồi tự chửi mình, chửi vô minh, tham dục, bản ngã của mình và nghe chửi suốt hai tháng trời như vậy. Chửi ngày chửi đêm, nửa đêm thức dậy cũng mở máy lên nghe chửi. Như vậy mới có sự rung chuyển trong chấp thủ phần nào thôi chứ chư hết, chúng ta bỏ qua là không đụng tới được.
Trong kinh Trung Bộ, Đức Phật có dùng từ mắng chửi mình, trong bài kinh Cách tu tập tâm xả sau này chúng ta sẽ được học. Nhưng không ai đọc vào nhìn thấy, chỉ có bậc đạo sư mới nhìn thấy và vận dụng phương pháp chỉ cho chúng ta tu học.
Kinh Potaliya, bài kinh số năm mươi bốn, Trung Bộ Kinh tập hai:
Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể lấy của không cho, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta lấy của không cho, không những ta tự trách mắng ta vì duyên lấy của không cho, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng sẽ khiển trách ta vì duyên lấy của không cho…”
(Trung Bộ Kinh – Kinh Potaliya)
Trách mắng chính là mắng chửi, đó là như lý tác ý, quở trách tâm, rầy la tâm. Như vậy mà bao nhiêu những vị nghiên cứu kinh tạng Nikāya không phải ai cũng nhìn thấy, không phải dễ. Nên pháp như lý tác ý rất thần diệu, phải siêng năng như lý tác ý thì mới phá được vô minh tùy miên, si tùy miên, tâm trơ trơ, vô cảm đối với pháp, đối với sự thật.
Càng tác ý mãnh liệt chừng nào thì sức mạnh của trí tuệ càng lớn chừng đó, càng mau thể nhập vào Chánh tri kiến chừng đó. Nhân của Chánh tri kiến là nghe Thánh pháp Nikāya và như lý tác ý, hai cái đó là điều kiện để thành tựu Chánh tri kiến, điều kiện để nhập lưu, điều kiện để đi vào sống trong sự thật. Mình có nghe nhưng mình không có tác ý, phần tác ý rất sơ sài nên không thể nhập được vào Chánh tri kiến, sau khi nghe, suy tư, quán sát, như lý tư duy.
Nên tại sao hôm nay thời gian chú nghe và phát tâm muốn xin xuất gia sớm vì chú nghe tiếng và chú suy tư, đó là thiện pháp sanh, tăng thượng pháp sanh. Cứ theo đại chúng từng bước, ở đây xuất gia rất khó, phải công quả và tập sự, phải qua hai bước. Có các chú ở đây lâu mà Minh Thành chưa cho, chạy qua chùa khác mới mấy bữa xuất gia, hôm nay đăng lên mạng là cạo đầu cho đệ tử. Tức là chú đó chẳng những xuất gia mà nhận đệ tử luôn. Minh Thành thấy nên rất thương, hết sức là thương. Có một số vị mới xuất gia không bao lâu, chỉ mới mấy tháng, nhắn tin điện thoại về bắt lỗi là xưng với con là sư, lúc chưa xuất gia thì xưng con, mới xuất gia cạo đầu là xưng sư, thì Minh Thành nói “Dạ, sư dạy con đi!”
Nên mình được hướng dẫn đúng Chánh pháp thì mới nhiếp phục, chế ngự được bản ngã là hết sức quan trọng trong sự tu của mình. Nên tình thương mình bao la, phải thương thật rộng lớn, thương thật nhiều. Nếu mình không được hướng dẫn đúng Chánh pháp, mình không thể nào chế ngự, nhiếp phục được bản ngã ác độc này. Có khi chỉ chiếc áo làm cho cái tôi của mình tăng tưởng, là hại mình, không phải là thương.
Chính vì vậy nên Minh Thành cho xuất gia ở đây rất khó. Có những vị xuất gia mấy tháng về thì kêu Minh Thành là chúng sanh, Minh Thành nói “Dạ con nghe, sư dạy con!” Minh Thành thương, trải tâm từ. Đó là người được học pháp với Minh Thành ở đây. Vì mình là chúng sanh đúng rồi, mình còn tệ hơn chúng sanh, mình là nùi giẻ rách mà, kêu vậy thì đúng rồi. “Dạ con nghe lời Ngài chỉ dạy!” Ngài mới cạo đầu được mấy tháng.
Nên không phải người khổ tâm thì không biết được nỗi khổ tâm của người có tâm. Minh Thành không hiểu được các vị đó sẽ tu học như thế nào, rất là thương.
Tâm thương này tỏa rộng,
Cùng khắp thế giới này,
Tâm thương này tỏa rộng,
Khắp trời đất bao la.
Thích Minh Thành
Ngày 17 tháng 01 năm 2023
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I. Tôn kính pháp PAGEREF _Toc130235136 \h 1
II. Khuyến tấn tu tập PAGEREF _Toc130235137 \h 2
III. Trình pháp PAGEREF _Toc130235138 \h 13
IV. Xử lý hôn trầm PAGEREF _Toc130235139 \h 19
I. Tôn kính pháp
Kính bạch chư tôn hiền đức, các vị hiền trí.
Chúng ta sẽ học như ngày bình thường, đối với Minh Thành không có gì quý hơn Thánh pháp, có thể bỏ tất cả nhưng không được bỏ Thánh pháp. Đến khi nào thành tựu được Thánh quả, thành tựu cứu cánh thì Đức Phật vẫn nói là quán chiếu năm thủ uẩn là vô thường, là ung nhọt, kẻ giết người, hố than hừng, vậy nên hạnh phúc của Minh Thành là hạnh phúc ở trong pháp.
Nên chúng ta vẫn sẽ học bình thường, có thể là trừ ngày mùng một vì ngày đó chúng ta đón giao thừa. Minh Thành không thấy có gì vui trên cuộc đời này ngoài việc được an trú trong pháp, được thực hành pháp, được chia sẻ pháp, được tu tập pháp, lan tỏa pháp, mở rộng pháp, hiển lộ pháp, khai thỉ pháp, tuyên thuyết pháp, truyền bá pháp. Ngoài ra không thấy có gì vui, làm những việc đó mà chết thì cũng mãn nguyện.
Chúng ta có hạnh phúc trong pháp không? Không thấy hạnh phúc trong pháp thì còn xa lắm, bất cứ lúc nào mình cũng có thể pháp đàm sáng đêm, mình có thể bỏ ăn để nghe pháp, thảo luận, thực hành pháp mà bỏ ngủ. Lúc xưa, chư Thánh tăng, các vị Tỳ-kheo thời Đức Phật thì có rất nhiều trường hợp Đức Phật nói là Ngài Mục-kiền-liên, Ngài Xá-lợi-phất, ta mỏi lưng, đau lưng. Ngài Ananda gấp tấm y tăng-già-lê lại, trải ta nằm, ta mỏi lưng. Lúc đó Đức Phật khoảng bảy mươi mấy tuổi tám mươi tuổi, Mục-kiền-liên, chư Tỳ-kheo đã vượt qua cơn buồn ngủ thì tiếp tục giảng pháp cho chúng Tỳ-kheo.
Chúng ta biết rằng Đức Phật cũng như các bậc Thánh tôn quý pháp đến cỡ nào. Và có một hôm các thầy Tỳ-kheo đang pháp đàm, Đức Thế Tôn đi đến, Ngài đứng ở ngoài mái hiên Ngài chờ, chờ rất lâu, hơn hai tiếng đồng hồ. Các thầy pháp đàm xong thì Đức Thế Tôn mới bước vào.
Thế Tôn mới nói là: Các ông pháp đàm dài quá, nãy giờ ta đợi mỏi. Các vị đó nói: Sao Ngài không nói để cho chúng con dừng lại thì được trả lời là ta sợ làm gián đoạn pháp đàm của các thầy. Ta tôn kính pháp. Như Lai tôn kính pháp, sợ làm gián đoạn pháp mà các thầy đang thảo luận.
II. Khuyến tấn tu tập
Vậy nên Minh Thành khuyến khích chúng ta. Như là con ong còn muốn nghe pháp, đừng nói chi là con người. Minh Thành khuyến khích chúng ta nghe pháp, pháp đàm, thậm chí là tới giờ ngồi thiền thì cũng mở thiền quán nhiều thì tâm thức của chúng sanh bây giờ rất khó tu thiền định.
Như buổi sáng, nếu mình không mở thiền quán gì là mình ngồi đa số là bị hôn trầm, dù cho có ngủ đủ giờ, đừng nói đến thiếu, nhưng có thiền quán thì chúng ta đỡ hơn không? Nên Minh Thành muốn là tự thân Minh Thành, cũng như các vị ở đây tu hay các vị về đây đặt để quý vị vào pháp rất nhiều, còn ngồi yên là vô minh, hôn trầm, tâm vu vơ, lang thang, lậu hoặc. Nên cho nghe pháp, thiền quán, đọc tụng pháp bảo, cho pháp đàm thì lúc đó mình mới có cảm thọ, mình có minh mẫn, sáng suốt hơn. Chính vì vậy, Minh Thành chú trọng thiền quán, pháp đàm, nghe pháp nhiều hơn.
Mỗi giờ mình được nghe pháp, pháp đàm, đọc tụng pháp bảo, thiền quán như vậy là giờ đó mình được tỉnh hôn mê, vô minh, ngu si, lậu hoặc của mình ra. Giờ đó phá được bóng tối, bóng đêm trong tâm của mình. Những khóa tu sau, những thời pháp, giờ thiền quán, giờ tu sẽ nâng cao lên nhiều hơn nữa. Khi đổi qua nghi cho hết khó chịu là bắt đầu tu tập tiếp.
Làm sao mình an trú trong pháp hoài, không rời pháp thì lúc đó mình thành tựu thể nhập. Xong thì cứ tác ý, tác ý theo pháp hoài, tác ý nhàm chán, tác ý sắc.
Này các Tỳ-kheo, ai sống nhiều với sự nhàm chán đối với sắc, người đó sẽ biến tri sắc. Ai biến tri sắc thì người đó sẽ giải thoát khỏi sắc, người đó sẽ giải thoát được sanh, già, bệnh, chết, sầu bi, khổ, ưu não. Ta tuyên bố rằng người đó sẽ giải thoát khỏi khổ đau.
Chúng ta có tác ý thường không? Có tác ý nhàm chán với sắc, với thân, với dục, ái, sân, vô minh, bản ngã thường không? Nên những bài nói mọi người viết bài là giây phút đó quý vị nhàm chán, trú trong pháp, đọc lại thì quý vị sẽ được trú trong pháp, rồi người khác đọc vào thì người khác cũng trú trong pháp, sau này mình đọc lại thì mình cũng trú trong pháp.
Vậy mà kêu trình pháp không muốn trình, kêu viết bài không muốn viết thì mai mốt Minh Thành chết không ai còn kêu quý vị nữa. Nhất là bên nam, bên tăng và bên cư sĩ nam không chịu viết bài, mình trú trong pháp thường xuyên, tâm mình vừa lơ đễnh chút thôi là kéo nhau đi xuống núi liền, chỉ mới nửa vòng Trái đất về mới một ngày thôi, mà giờ mất chánh niệm là lôi đi, muốn đi xuống núi.
Rất nhanh, vô minh của mình rất dày đặc. Nên bốn chữ liên hệ với mục đích thì mỗi suy nghĩ mình phải nhớ bốn chữ đó, mỗi cảm thọ thì mình phải nhớ bốn chữ đó, có liên hệ đến mục đích đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si không? Nghĩ cái này có liên hệ tới mục đích, có dính dáng tới sự thành tựu pháp của mình không? Có đưa đến không? Viễn ly, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ không?
Mục đích của mình lên núi là để làm gì? Ngày nào cũng phải hỏi, không phải nói là tôi ở đây lâu rồi mà hỏi tôi gì nữa. Nên ngày nào cũng phải hỏi. Mình về đây để làm gì? Mình cạo đầu để làm gì? Mình đắp y để làm gì? Bỏ cha bỏ mẹ, bỏ trường, bỏ lớp, bỏ hết danh lợi ở ngoài lên đây để làm cái gì? Khi thiền quán hỏi vậy đấy.
Không phải giờ thiền quán thì mỗi bước chân phải hỏi, mỗi lời nói phải hỏi “Ngươi đang nói cái gì vậy? Lời nói này có liên hệ tới mục đích không? Ngươi đang làm cái gì đây?” Đó là niệm thân. “Ngươi đang suy nghĩ cái gì? Có ly dục tư duy, ly sân tư duy, bất hại tư duy không? Có xuất ly tư duy không? Có suy nghĩ tới sự rời xa, từ bỏ, thoát ra không? Ngươi đang suy nghĩ cái gì đây? Ngươi yêu dấu cái thân này dữ lắm đúng không? Ngươi ham thích cái thân này dữ lắm phải không? Ngươi say đắm cái thân này dữ lắm phải không?”
Nên siêng năng tác ý mọi lúc mọi nơi, làm việc không lúc nào rảnh. Nếu mình mệt thì mình cho nó an tịnh, lắng dịu, trú vào thiền chỉ. Lúc nào mình khỏe là mình cầm vũ khí lên, cầm pháp khí lên, cầm thần khí lên, cầm đạo khí lên, là mình chiến đấu, chiến đấu ngày đêm.
Minh Thành thật sự bây giờ không muốn hoang phí một chút thời gian nào nữa, đã mất thời gian quá nhiều làm những chuyện vô ích, nói những điều phù phiếm, suy nghĩ những điều vu vơ, chỉ đưa đến những lẩn quẩn.
Vậy nên sau này mình sẽ học bài kinh Rừng sừng bò, các vị Thánh tăng mỗi người sẽ nói một cái hạnh của mình để làm cho chói sáng khu rừng. Các vị thì nói Đa văn làm chói sáng khu rừng như Ngài Ananda, A-na-luật-đà thì nói thiên nhãn, Ngài Ca-diếp thì nói khổ hạnh, có nhiều vị, mỗi vị nói một hạnh thì đi đến hỏi Đức Phật là người nào nói đúng thì Đức Phật nói là các ông đều nói đúng hết.
Sau đó các vị hỏi Đức Thế Tôn là làm sao để chói sáng khu rừng:
Và này các Ông hãy nghe Ta nói hạng Tỷ-kheo nào có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga?
Ở đây, này Sariputta, Tỷ-kheo, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực về, ngồi kiết-già, lưng thẳng, đặt niệm trước mặt, và nghĩ rằng: "Ta sẽ không bỏ ngồi kiết-già này cho đến khi tâm của ta được khéo giải thoát các lậu hoặc, không có chấp thủ". Này Sariputta, hạng Tỷ-kheo như vậy có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tôn giả ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.
(Trung Bộ Kinh – Đại kinh Rừng Sừng Bò)
Ngồi chéo chân kiết già, ngồi yên, lưng thẳng, cho đến khi nào tất cả lậu hoặc được đoạn tận. Lúc đó sẽ làm chói sáng khu rừng sừng bò này. Câu nói đó làm cho mình nhục nhã, xấu hổ, mình không chịu ngồi yên, quán chiếu, không chịu để hết tấm lòng vào việc Chánh hạnh của mình. Mình hoang phí, phung phí từ thân, miệng, ý rất nhiều vào những chuyện phù phiếm, vô ích, vô nghĩa, thậm chí là làm những chuyện làm cho mình phiền não, khổ đau.
Minh Thành giờ thật sự không muốn làm gì nữa, chỉ muốn tu và chia sẻ pháp, cho đến lúc trút hơi thở cuối cùng. Ngoài ra, gần đây trong phòng của chùa Bửu Liên, Minh Thành để tờ giấy khai tử của hòa thượng ở ngay trên đầu nằm. Mỗi ngày khi thức dậy Minh Thành nhìn thấy hai chữ khai tử, suốt một tuần lễ như vậy, quán chiếu hai chữ khai tử. “Mình chết rồi, không còn mặt mũi, tên tuổi, danh vọng, lợi lạc gì trên thế gian này nữa. Mình đã khai tử trong cuộc đời này rồi. Mình không còn muốn hơn thua, đúng sai với ai nữa. Mình đã chết rồi.”
Minh Thành định là lấy tờ giấy đó điền tên của Minh Thành vào rồi làm khuôn rất trang trọng treo ở chỗ Minh Thành ở. Lúc xưa Minh Thành còn có ý niệm táo bạo nhưng sợ quý vị nghe qua không nổi, là làm một cái hòm, một chỗ thờ sẵn, để ở một gian nhà, để hình Minh Thành và hòm, ghi tiểu sử trong đó. Mỗi ngày Minh Thành sẽ vào đó để thiền quán, mỗi ngày làm đám ma cho mình, sau này không cần ai làm đám ma cho mình hết, không cần kêu ai đi hộ niệm cho mình hết.
Giờ mình không nhớ là mình chết, tới khi mình chết thì mình sẽ không chấp nhận cái chết. Lúc nào mình cũng nhớ là mình chết thì tới khi mình chết đến thì mình sẽ thản nhiên, bình an. Vậy nên có nhiều pháp để mình tác ý, có rất nhiều phương diện, khía cạnh để cho mình tác ý, mình tác ý như vậy thì trí huệ mới sanh, vô minh mới phá, tuệ của mình mới sâu, tâm của mình mới sắc bén.
Khi được nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, vị nào đã khéo trả lời (câu hỏi được đặt ra)?
– Này Sariputta, tất cả đều lần lượt khéo trả lời.
Và này các Ông hãy nghe Ta nói hạng Tỷ-kheo nào có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga?
Ở đây, này Sariputta, Tỷ-kheo, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực về, ngồi kiết-già, lưng thẳng, đặt niệm trước mặt, và nghĩ rằng: "Ta sẽ không bỏ ngồi kiết-già này cho đến khi tâm của ta được khéo giải thoát các lậu hoặc, không có chấp thủ". Này Sariputta, hạng Tỷ-kheo như vậy có thể làm sáng chói khu rừng Gosinga.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tôn giả ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.
(Trung Bộ Kinh – Đại kinh Rừng Sừng Bò)
Giờ mình mở rộng ra, Đức Phật nói ta sẽ không bỏ ngồi kiết già, cho đến khi tâm của ta được khéo giải thoát các lậu hoặc, không còn chấp thủ nữa. Đúng ra người tu là phải như vậy, khi nào xong công việc này rồi thì mới làm gì làm, không có việc gì quan trọng bằng việc này, chấm dứt tất cả lậu hoặc không còn chấp thủ. Đó là bổn phận sự của người xuất gia. Giống như người thợ hồ phải làm cho hoàn thành căn nhà, giống như người thợ mộc phải làm cho xong một món đồ, giống như anh tài xế phải chạy cho đến nơi.
Cũng vậy, người xuất gia phải đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si mới là xong công việc, việc cần làm đã làm. Mà bây giờ chúng ta nhìn xem người xuất gia của mình, ngay cả bản thân của mình thì được có mấy người có suy nghĩ như vậy? Suy nghĩ thôi? Nhưng một người suy nghĩ, thường xuyên an trú trong tư duy như vậy thì người này rất trầm tư, ưu tư vì nhìn thấy lậu hoặc còn rất nhiều, tham, ái, sân, bản ngã, vô minh, lậu hoặc còn nhiều thì người này làm sao buông lung phóng dật được? Người này sẽ luôn sống trong sự trầm tư, suy tư, tất cả thọ, tưởng, hành sẽ lắng dịu, trầm ngâm.
Thật là lo lắng thay cho ta khi tham dục còn rất nhiều, ta còn làm nô lệ cho chính nó, thật là bất an thay cho ta khi sân hận còn rất sung mãn, hừng hực, thiêu đốt tim gan ta. Thật là lo lắng khi vô minh của ta nhìn lại còn là bóng đêm.
Một người thường xuyên an trú, nghĩ như vậy thì sao? Có hơn thua với người khác, có đi kiếm chuyện, có đi hướng ngoại ở ngoài không? Nhìn lại bảng khai tử, mỗi buổi tối chui vào mền, vào mùng là chui vào hòm. Quán chiếu như vậy, không có thời giờ, không kịp thời gian.
Minh Thành thì luôn thấy thời gian không kịp, không có bao nhiêu thời gian nữa hết, nhưng bây giờ vì bổn phận, trách nhiệm phải làm cái này cái kia, những cái mà mình không muốn làm, đến lúc nào đủ duyên thì buông hết để làm việc thật sự mình muốn làm một mình mình.
Nepal vừa rơi một chiếc máy bay, bảy mươi mấy người chết, quốc tang. Trong nước mình thì tai nạn giao thông liên tục, chết chóc, bị thương. Những ngày tết này đi ra đường rất nguy hiểm. Nên mình ở yên được tu như vậy thì không biết mình có thấy được hạnh phúc tối thượng của mình không? Chết chóc, tai nạn, dịch bệnh ở Trung Quốc và có khả năng lây nhiễm dịch bệnh đến chín mươi phần trăm cho hàng triệu người, hàng tỉ người. Chết khoảng sáu mươi ngàn người trong một tháng, nhưng chưa chắc đó là số chính xác. Hiện tại bây giờ bệnh viện, nhà xác không còn chỗ chứa, lò thiêu không còn chỗ để thiêu, đốt nữa.
Chúng ta mới thấy được đó, trên máy bay còn mấy phút nữa là rơi nhưng một người đàn ông không biết mà vẫn quay lưng cười tươi, ngay lúc đang quay thì rơi xuống làm chết tại chỗ. Mọi người la hét, tiếng nổ, lửa bốc lên. Ngay lúc ông ấy vừa cười vui thì tai họa ở sát bên, một hai phút nữa thôi là làm sao họ biết được họ đã đi đến miệng, đến cửa, đến hố của tử thần. Sau này mình chết cũng giống vậy.
Thương mình thật nhiều đi, siêng năng làm công việc của mình thật nhiều, đừng buông lơi, buông trôi, buông thả, buông lung. Mỗi lần quý vị trở về đây, không biết là quý vị có để ý không, là Minh Thành thấy già đi rất nhiều. Biến đổi, biến hoại rồi. Minh Thành từ nhỏ, năm, bảy tuổi đã có sự nhạy cảm sắc bén với già, bệnh, chết, nghèo, khổ. Minh Thành mà nhìn thấy ai có tóc bạc trong người thân thì tự nhiên nước mắt muốn chảy ra. Lúc xưa Minh Thành nhìn thấy mẹ tóc bạc là khóc, sau này học kinh Nikāya thì mới biết đó là điềm báo của thiên sứ, điềm báo của thần chết đã hiện ra trên mái tóc của mẹ mình.
Minh Thành thấy những Phật tử lâu lâu về thăm mà thấy họ già đi, biến hoại là trong tim Minh Thành xót xa, đau nhói. Những người thân thương của mình, những người có tình có nghĩa, có ân, có đức của mình sắp sửa ra đi, bị ngọn lửa vô thường thiêu đốt, đốt cháy. Đến khi Minh Thành có tóc bạc thì hoảng hồn, kinh ngạc, râu bạc, tóc bạc. Vì Minh Thành cạo sát, nếu để dài thì quý vị sẽ thấy bạc rất nhiều. Như vậy thì Minh Thành thấy là “Chết rồi! Không kịp thời gian nữa rồi! Mình sẽ chết trước khi mình đoạn tận các lậu hoặc. Mình sẽ chết giữa chừng, mình chết khi công việc mình chưa làm xong. Không được, phải nhanh lên, mau lên, lẹ lên, gấp lên.
Người ham tu rất khổ tâm.
Người có tâm sẽ hiểu cho ta.
Thật sự Minh Thành nhìn thấy thế giới, thế gian này là một đống khổ to lớn, dù Minh Thành được vỗ tay, tấn phong giáo chỉ, dù Minh Thành đang ở trong một hội chúng mọi người hân hoan, vỗ tay, cười reo, mừng vui mà Minh Thành nhìn trong đó thấy xót xa, nhói tim, Minh Thành thấy rồi tất cả hội chúng này rồi sẽ bạc đầu, sẽ già nua, nằm trên giường bệnh, sẽ chết hết, sẽ vào lò thiêu, ra nghĩa địa nằm hết. Minh Thành nhìn trong cả một chúng hội như vậy, hàng trăm người Minh Thành thấy như vậy.
Giờ mới thấy thấm thía Đức Phật dạy mình quán ba cảm thọ, quán lạc thọ là khổ. Nhìn thấy cái vui mà mình thấy cái khổ trong đó, cái biến hoại, hoại diệt trong đó, cái tiêu ma, cái tan nát, cái hủy hoại, cái sanh diệt trong đó. Nên nếu mình không làm việc siêng năng, không có tâm thuần thục trong sự quán chiếu thì làm sao mình tác ý, quán chiếu được trong những lúc mình vui sướng, đừng nói chi là trong lúc bình thường. Bình thường mình không quán chiếu được thì vui sướng làm sao quán?
Phải an trú được trí huệ sanh diệt này, trí huệ vô thường, vô ngã, trống rỗng, hố than hừng này, kẻ sát nhân này, những cái gai nhọn. Thế Tôn nói trước mắt là gai, bên phải là gai, bên trái là gai, sau lưng là gai, phía trên, phía dưới là gai nhọn, gai độc, đi không cẩn thận là đạp gai.
Thật sự là đúng, quá là đúng, thấm thía, gặp những người này toàn là gai độc, gặp người kia toàn là những gai nhọn, gặp người nọ toàn là những tham, sân, si, dục ái, danh lợi, bản ngã, hơn thua, giành giựt, ích kỉ, mưu toan, mưu tính, mưu hại, mưu ác, mưu độc, gai góc đầy đường.
Nhiều khi Minh Thành đang ngồi chia sẻ pháp mà lòng Minh Thành xót xa, nhìn ánh mắt nhìn Minh Thành từ dưới nhìn lên mà trợn, nói tới tham, sân, si làm cho chúng sanh khổ thì họ trừng, trợn lên.
Mạt pháp rồi, không còn mấy người tu nữa hết. Người thật sự bằng tất cả tấm lòng muốn tu, để giải thoát chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đang ngồi đây là mấy chục người đếm không biết được có đủ như đầu ngón tay của mình không. Đừng nói chi ở ngoài, người tha thiết, khao khát, chân thành, người bằng tất cả tấm lòng thật sự muốn diệt tận khổ đau thật sự.
Nên Thế Tôn mới nói người minh kiến, người thấy được khổ ít như đất trong móng tay, một chút dính trong này. Người không thấy khổ nhiều như địa cầu. Chúng ta phải lấy những lời đó rồi mình ngồi gặm nhắm, suy ngẫm, để cho thật sự khổ này thấm vào da, vào tủy, vào não, vào tim, vào gan của mình. Để mình nhìn bằng cặp mắt Khổ Thánh trí đối với tất cả đời sống này.
Minh Thành từ trong rừng ngồi đi về đây, từ lúc leo lên xe cho tới lúc bước xuống xe rồi đi lên núi mới biết là mình còn sống. Thật sự là Minh Thành không thấy có một sinh mạng được bảo toàn, bảo an. Xe vượt qua vù vù, lấn làn. Ngày hôm qua Minh Thành ngồi xe tám tiếng, vừa dự giỗ tổ xong chưa kịp ăn cơm rồi mang theo một ổ bánh mì lên xe ngồi tám tiếng rồi đi vào rừng để dựng thiền thất.
Không còn kịp nữa đâu quý vị, không còn kịp, giống như chiếc máy bay vừa mới xảy ra, bảy mươi mấy người bao gồm phi hành đoàn chết bất đắc kì tử, bất thường, bất ngờ, cái chết là nó đến với mình như vậy. Làm sao để đoạn tận tham, sân, si, đoạn tận vô minh, bản ngã, lậu hoặc. Ngày nào cũng sáng, trưa, chiều, tối suy tư, ôm ấp, thai nghén điều đó, chăm chăm vào điều đó và nghĩ rằng mình sẽ chết trong khi các lậu hoặc còn đầy rẫy, trong khi mầm móng của tai họa còn đầy ắp trong thân tâm của mình, mình sẽ chết bất thường, vì vô minh, vì bản ngã vẫn còn quá nhiều, quá lớn bên trong con người này, bên trong khối thịt này.
Trầm tư, làm gì cũng trầm tư trong làm đó. Đừng thấy công việc, đừng chỉ thấy con người, đừng chỉ thấy cảnh đẹp mà hãy thấy tâm của mình, thấy tâm cấu nhiễm, không lúc nào mình quên là mình còn đang mang một tâm cấu nhiễm. Giống như người tài xế chạy chưa đến nơi, họ không muốn dừng lại, nhiều khi mình muốn dừng lại thì được nói là “Đi luôn đi!” Họ muốn phải tới nơi.
Người tài xế mà họ còn vậy, còn mình bỏ cha, bỏ mẹ mình hết, bỏ hết sự nghiệp ở đời, tình cảm, tình thương, tình thân. Mình đi vào thì mình đứng một chỗ, đối với thiện pháp thì mình lùi lại, mình ẩn dương nương Phật qua ngày đoạn tháng như lục bình trôi sông. Nhắc mình thì mình còn nhớ một chút, không nhắc là mình trôi đi luôn. Mình buông trôi cuộc đời quý giá của mình, mình … 48:13 ngọn lửa, hừng hực, bừng bốc mạnh mẽ khi mới tu không còn nữa, nó trở thành những đám tro tàn, ý chí cường liệt, dũng mãnh, tinh cần, tinh tấn, hùng lực dần dà phai nhòa, phai nhạt, phai mờ. Thậm chí tu lâu rồi không muốn nói tới kinh pháp gì nữa hết, không còn muốn nghe pháp nữa, đó là điều mà Minh Thành rất xót xa, đau lòng.
Minh Thành nhìn biết bao người, rồi mình quay trở lại mình sợ, lo lắng cho mình. Tại sao mình lại phản bội mình như vậy? Tại sao mình lại cô phụ mình như vậy? Tại sao mình lại tàn nhẫn với mình như vậy? Tại sao mình không thương mình? Tại sao mình cô phụ chí nguyện cao thượng, tối thượng của mình? Tại sao mình lại đối xử với mình một cách tàn nhẫn như vậy? Tại sao mình lại có thể đối xử với lý tưởng cao thượng, cao quý, thánh thiện của mình một cách tàn nhẫn như vậy?
Vậy nên Minh Thành nhìn quý thầy, quý cô rất là thương, Minh Thành không nói ra, những điều mà Minh Thành đã đem hết tâm huyết hướng dẫn, chia sẻ từng li từng tí, từng chút một mà Minh Thành không thấy làm được bao nhiêu hết nên không nói nữa.
Không được quên, đừng đối xử tàn nhẫn với mình, đừng có cô phụ chính mình, tội nghiệp cha mẹ, ông bà, cô bác của mình lắm. Tội nghiệp họ lắm.
Triển khai thiền quán ở khắp mọi lúc mọi nơi. Ngày xưa có cô cư sĩ thời Đức Phật, cô làm đồ ăn cho chồng, cho con, xào đồ thì chảo dầu bốc cháy làm cháy khét đồ ăn, ngay chỗ đó cô triển khai thiền quán, các pháp tàn hoại, diệt tận, chứng tam quả bất lai ngay chỗ xào đồ ăn. Cô là cư sĩ tại gia. Nên mình thấy thiền quán ngày xưa mạnh đến mức độ nào khi thời Đức Phật còn tại thế? Họ là một người cư sĩ đang nấu bếp.
Mình bây giờ thì tâm của mình đa số, cả người xuất gia cũng trơ trơ. Dù đã được học, được chỉ cho thiền quán rất nhiều. Phải nỗ lực, triển khai thiền quán. Có một vị Tỳ-kheo đi trên đường, thấy một cô dâu đang cãi nhau với nhà chồng thì bỏ đi về nhà của cô ấy, cô này rất đẹp, trang hoàng y phục, trang điểm, đeo ngọc ngà, đeo vàng. Có người chạy tới hỏi thầy có thấy cô gái nào không thì vị thầy nói tôi chỉ thấy có bộ xương, thấy có đầu lâu nhe hàm răng ra thì ngay lúc đó ngài ấy triển khai thiền quán ngay chỗ đó và chứng quả A-la-hán ngay tại chỗ.
Có rất nhiều bài như vậy trong Trưởng lão tăng kệ. Phần lớn đều là triển khai thiền quán chứng đắc, đoạn tận các lậu hoặc hết. Bây giờ mình lại làm biếng, không chịu như lý tác ý, không chịu quán chiếu: “Quán mệt quá!” Triển khai thiền quán ở khắp mọi lúc mọi nơi, không phải đợi đến khi mở bài thiền quán thì lúc đó mình mới quán.
Minh Thành kể cho quý vị nghe là khi Minh Thành ngồi trên xe là thiền quán, trước khi lên xe, trong khi ngồi trên xe và sau khi bước xuống xe, đều không thấy giây phút nào chắc chắn, an ổn hết. Mình có thường xuyên quán chiếu mọi lúc mọi nơi, mọi việc, mọi trường hợp, mọi hoàn cảnh thì trí huệ mới sanh khởi, xâm nhập, thẩm thấu, tham, sân, si mới lắng dịu, vô minh mới được phá phần nào. Minh mới sanh khởi lên.
Phải làm việc cực lực, tận lực, siêng năng, phấn đấu hơn nữa, nỗ lực hơn nữa, tinh cần tinh tấn hơn nữa, tinh chuyên, tinh rồng, tinh luyện hơn nữa, tinh ba, tinh anh, tinh túy hơn nữa trong sự thiền quán. Giờ mình đã biết sắc, thọ, tưởng, hành, thức rồi, mình đã biết thiền quán như thế nào rồi, giờ mình nỗ lực làm thôi. Làm sao trong tết này có nhiều vị nhập lưu thì chúng ta ăn mừng luôn?
Tức là mình vào trong sự thấy biết đó luôn, không mất nữa thì gọi là nhập lưu, còn bây giờ khi có khi không, khi còn khi mất, khi sáng khi tỏ, khi vào trong đó luôn mà không mất mới là nhập lưu, thấy biết nó không mất nữa. Thấy khổ đó không bao giờ mất hết, nhìn gì cũng thấy khổ, dù nhìn đám cưới cũng thấy khổ. Cái vui nhất của thế gian mà mình nhìn vào cũng thấy khổ, thấy người ta đi chơi vậy mà mình lại thấy tội nghiệp, thấy khổ.
Nhìn vào thân này thấy khổ, mỗi suy nghĩ, cảm thọ, tư tưởng, nhận thức vác mang một cái bao như vậy thì mệt hay khổ? Nếu không khéo tu thì ngoài kia người ta xôn xao thì trong này cũng lăn xăn, không thấy pháp. Khi mình an trú được pháp vậy thì mình thấy khổ hoài mình vui lắm. Đặc biệt như vậy. Mình không bị khổ xâm chiếm, nhận chìm nó, mình đứng ra ngoài cái khổ để mình nhìn nó. Nên thấy khổ thật là bình an, hạnh phúc khi mình thấy được khổ, thấy khổ rồi thì mình thoát ra, mình đứng ra ngoài để nhìn vào đống khổ đó. Giống như một người đi ra khỏi cái nhà cháy thì đứng nhìn lại cái nhà bị cháy và người trong đó kêu gào thảm thiết vì phỏng, người này được thoát ra, đứng ngoài nhìn ngược trở vào.
Phải nỗ lực triển khai thiền quán, siêng năng như lý tác ý, như lý giác sát. Nhiều khi mình đang làm như vậy mà bực mình thì mình bỏ đó, đi vào ngồi thiền, không sao cả. Chuyện đó không quan trọng, giữ tâm cho không bực mới là quan trọng.
Đang làm mà buông lung phóng dật thì ngưng lại không làm, đi vào ngồi thiền. Không cần làm nữa vì làm mà phóng dật thì không cần làm. Đang ăn cơm mà dục ái sanh khởi thì ngừng lại không ăn, không cho nó ăn, khi nào nhiếp phục dục ái xong thì mới cho nó ăn. “Mày nghe lời tao thì tao cho mày ăn! Cũng vì thân này, mày nghe lời tao mày tu thì tao cho mày làm, mày không nghe lời thì tao không cho mày làm luôn. Ngươi phải chịu sự kiểm soát của ta, ta là chủ của ngươi, không phải ngươi là chủ của ta.”
Đang làm mà khó chịu bực bội thì nghỉ đừng làm, đi vào kinh hành, ngồi thiền, lạy sám hối diệt ngã, trải tâm từ, không làm nữa mà để người khác không sân người ta làm. Sân mà làm gì thì người ta ăn vào trúng độc hết. Mình truyền chất độc vào món đồ mình làm thì người ta ăn vào trúng độc hết, đi chỗ khác đi, đừng làm nữa.
Tu mà nghiêm khắc, nghiêm túc, nghiêm cẩn, nghiêm chánh, nghiêm minh, nghiêm trang như vậy thì làm sao không tiến bộ? Giờ nó đang trú trong một cảm thọ thấm thía pháp, bên trong đang vận hành, không muốn nói và muốn để cho nó ngấm.
Nên người tu mà tâm chai lì, trơ trơ, đơ đơ trong cảm thọ si nhiều mà tu pháp này thì sẽ thay đổi nếu người đó chịu nhiệt tâm tinh cần, còn những người không nhiệt tâm thì sẽ không thay đổi nhiều. Người buông lung phóng dật mà tu pháp này thì người đó sẽ an tịnh, lắng dịu, thâu nhiếp, chế phục, chế ngự. Người thụ động thì tu pháp này càng ngày càng sắc bén. Người dao động thì tu pháp này càng an tịnh. Người cạn cợt thì tu pháp này càng được thâm sâu. Người bất cẩn thì tu pháp này càng ngày càng cẩn trọng.
Đúng pháp thì sẽ đi theo đạo lộ như vậy, trình tự pháp như vậy. Tu hoài mà mình không thấy những pháp đó thay đổi là có vấn đề. Một người ham vui tu pháp này từ từ sẽ giảm ham vui lại, không còn thích ham vui nữa. Người thích ồn ào, dao động tu pháp này sẽ thích an tịnh, lắng dịu. Người hướng ngoại tu pháp này thì tâm dần dần sẽ quay trở về nhìn vào trong. Người ta đây, bản ngã tu pháp này sẽ ngày càng khiêm cung, cúi mình, cúi đầu.
Đó là những hiệu quả rất nhiều trong sự tu tập này. Tất cả những cái đó thì mình nên viết bài trình pháp như vậy, trong con người mình ra sao, diễn biến ra sao thì viết ra. Nhiều khi mình tu tới đâu mình cũng không biết, nói thì đúng rồi, thầy nói đúng nhưng khi xuống rồi thì quên. Đó là tu trong vô minh, không biết điều gì, thầy nói thì gật đầu, không nói thì thôi, không nói thì không gật. Nên sự trình pháp, viết bài đó là để nhìn nhận lại quá trình tu học của mình diễn tiến như thế nào trong suốt một năm qua hay thời gian mình về núi cho tới bây giờ, phải viết bài ra. Để cho minh sanh khởi, nó nhìn thấy, để biết được cái tâm, lộ trình tu học của mình đang diễn tiến như thế nào.
Giống như người đi lang thang ở ngoài đường được hỏi thì cũng không biết đi đâu vì người này không bình thường. Sự tu cũng vậy, tu mà không biết tới đâu tức là không có trí tuệ, tu trong vô minh nên phải nhìn được nhiều phương diện, khía cạnh, từ tiêu cực tới tích cực, từ cái nào mình bị rồi sau đó nhiếp phục được đôi phần hay nhiếp phục được hết thì phải viết ra hết. Cái nào mình thấy bí mật thì mình giấu lại, khi nào chết thì đốt đem theo.
Thành tựu trí tuệ đối với pháp tu, với hành trình, lộ trình pháp hành của chính tự thân mình thì viết ra, trình bày.
Nay Minh Thành thấy có các vị mới, để các vị mới được trình bày, chia sẻ chí nguyện, tâm tư của mình.
III. Trình pháp
Phật tử số 1 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể thiền đường đại chúng.
Con xin được phép chia sẻ những cảm thọ của mình sau khi nghe bài giảng pháp của thầy.
Khi con nghe thầy giảng và tác ý theo những lời dạy của thầy thì có một cảm thọ lạc sanh khởi. Ý hành nói những năm qua mình xuất gia mà mình đã quên đi chí nguyện ban đầu của mình và quên đi trách nhiệm, nghĩa vụ, bổn phận của một người xuất gia là phải đoạn tận tham, sân, si. Vậy mà mình cứ để cho những lậu hoặc xâm chiếm và chạy theo ngoại cảnh, không quán chiếu sự sanh, sự tử, sự già, sự bệnh, cái chết đang đến gần mà mình cứ vui theo, chạy theo những cái vui của ngoại cảnh.
Khi nghe thầy chia sẻ về vụ tai nạn máy bay, những cái chết vì tai nạn giao thông thì cảm thọ xót thương, tưởng về những hình ảnh và những người thân đã ra đi. Hành nói rồi sẽ có một ngày mình cũng phải đón nhận những tai nạn, tai họa bất ngờ xảy đến, sự chết cũng sẽ xảy đến với mình và tất cả chúng sanh. Từ đó mình phải nuông dưỡng, an trú, học pháp, thực hành pháp và có một ý chí thôi thúc và nhất định mình phải cố gắng để thọ nhận, có thể đi vào dòng pháp này để trao dồi thân tâm, để không hổ thẹn, không bị mang tiếng là tuy xuất gia lâu nhưng vẫn tham, si, vẫn còn y nguyên, còn dở, còn tệ hơn chí nguyện ban đầu, còn tệ hơn lúc đầu mình mới vào trường.
Và khi nghe thầy dạy là mình xuất gia lâu rồi, đôi khi có những vị ít nghe pháp hơn thì ý hành nói nếu như mình không tu tập đúng Chánh pháp thì sau này mình cũng sẽ như vậy. Tuổi đạo lớn nhưng những phạm hạnh của người xuất gia thì ngược lại.
Và liên tưởng đến câu pháp cú:
Ai sống một trăm năm,
Không thấy pháp sanh diệt,
Không bằng sống một ngày,
Thấy được pháp sanh diệt.
(Kinh Pháp Cú)
Sư phụ giảng giải:
Sư cô nhìn nhận như vậy rất tốt.
Phật tử số 2 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng tại đạo tràng Nikāya.
Hôm nay nghe được bài khuyến tâm tấn tu của sư phụ, con cảm nhận được trong đó hai điều. Điều thứ nhất là về vấn đề lợi ích của pháp thiền quán của Nikāya mà sư phụ đã truyền lại. Từ ngày con lên núi này, con cũng không nhớ con đã lên đây mấy ngày, trước giờ con tu thì con cũng chỉ biết ở chùa và tới những thời khóa của chùa thì mình lên tụng kinh. Những thời khóa đó thì mình tình tâm vào chuyên tu của mình để mình đọc kinh, mình không suy nghĩ những chuyện khác nhưng khi xuống thời khóa đó rồi thì bản thân mình lại phóng dật, lại chạy theo rất nhiều thứ, suy nghĩ của mình không còn tinh tấn, không còn trú trong pháp của Đức Phật nữa.
Nhưng từ khi con lên đây, con được các thầy chỉ dạy cho con pháp tu này, trước là thầy Pháp Lực, sau là thầy Pháp Tâm, thầy Pháp Nghĩa, thầy Pháp Cần. Những thầy đã dạy cho con những bước đầu tiên trong bước đường tu tập. Con bắt đầu quán nhiều hơn về những cái con biết và những cái con thấy.
Nhưng trong bài giảng của sư phụ thì con chỉ thấy đúng một điểm trong bản thân con đó là si của mình cứ bình bình, nếu mình không quán cái này thì nó vẫn bình bình. Mình làm mà không có chánh niệm trong đó. Một lần, khi con ngồi thiền thì buổi chiều hôm đó, có thầy Pháp Tâm ngồi ở trên, con ngồi ở dưới, khi con ngồi con chú tâm vào hơi thở thì con chỉ thấy người mình bình bình, con không biết vấn đề ra sao nhưng khi con chỉ cần nghe nhịp tim của con, hơi thở của con thì con giật mình lại hoảng sợ.
Khi đó hình ảnh thầy Pháp Tâm ngồi ở trên hiện lên con, con biết đó là tưởng và hành khởi lên, nó nhắc con là sau khi xả thiền thì phải ngay lập tức hỏi thầy Pháp Tâm là vấn đề của mình đang ở chỗ nào và mong thầy ấy chỉ cho con. Sau khi xả thiền thì con gặp thầy Pháp Tâm ở dưới bếp, con nói vấn đề đó của con, thầy trả lời là người mình như vậy. Con cũng có hỏi là vấn đề đó có phải con tự suy ra hay không, thì thầy dạy con là hãy kiếm một đề mục quán, mình quán thường xuyên thì si của mình sẽ không còn tồn tại nữa, pháp quán sẽ hiện hữu trong thân mình thì sẽ đánh tan được cái si.
Đó là điều cảm ơn đầu tiên của con, vì con biết được đánh phá cái si trong bản ngã của mình là như thế nào.
Điều thứ hai là con cũng từng chia sẻ với thầy Pháp Lực, là khi con quán thường xuyên về cái ăn, về cái bất tịnh, cái tham của mình. Có một ngày cách đây vài ngày, buổi sáng ngày hôm đó con ăn mì gói thì con mang tô mì ra ngồi ở bàn thì vừa ngồi xuống thì con cảm ơn những ai đã cho con thức ăn này thì tự nhiên nước miếng trong miệng con ứa ra khi ngửi thấy mùi mì gói. Trong lúc đó thì con nhớ lại lời của thầy Pháp Lực, thầy Pháp Tâm thì con lập tức bỏ đôi đũa xuống, con đẩy tô mì ra, con nói là “Đây là mình đang thèm mình ăn, không phải là mình ăn chỉ để mình ăn” 82:22.
Con đẩy ra cho đến khi con quán được như vậy, con không bị chảy nước miếng nữa thì con mới bắt đầu gắp ăn từ từ. Con cảm thấy đó là một điều thiết thực trong pháp quán và trong điều mà mình tu tập.
Trong bài khuyến tinh tấn tu của sư phụ thì con lại phát hiện ra một điều nữa là hai chữ thời gian ở đây, con biết là bản thân mỗi người đều có khoảng thời gian nhất định mà mình không thể xin thêm nên đây là một trong những cái mà trước mặt sư phụ, quý thầy, quý sư cô, quý ni và quý đại chúng, con xin tha thiết được xuất gia.
Đó là tâm sự của con ngày hôm nay, con xin kính bạch thầy.
Phật tử số 3 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Sáng hôm nay con ngồi nghe pháp thì thân con mỏi, cảm thọ thân của con mỏi, cảm thọ tâm của con vào hôn trầm mặc dù con lấy dầu con xoa vào mắt con, con mở mắt thật to ra nhưng nó vẫn bị. Con nhìn đến Đức Bổn Sư, nhìn lên trần nhà vẫn bị. Khi sư phụ nói đến sao mình không thương mình, mình là người phản bội mình thì lúc đó nó tỉnh ra một chút rồi nó lại vào hôn trầm tiếp. Con lại nhìn lên Đức Bổn Sư, nhìn lên trần nhà hay xoa dầu thì vẫn bị hôn trầm.
Sư phụ nói là về thời gian, mình an trú trong pháp, mục đích của mình là đoạn tận tham, sân, si thì con nhìn lại con bị dính hết từ đầu đến chân. Con ngồi trong đại chúng có sư phụ, có Chánh pháp, có quý ni sư, quý sư cô, quý thầy và toàn thể đại chúng mà thân tâm con còn như vậy thì đừng nói là đi ra ngoài. Con bị dính từ đầu đến chân.
Sư phụ:
Trình thêm về mặt tích cực, nãy giờ nói về mặt tiêu cực, nãy giờ thọ được pháp gì trong buổi sáng nay?
Phật tử:
Khi sư phụ nói tới mình phản bội mình, mình không thương mình thì con thấy là giống vậy. Con chỉ chạy theo bên ngoài mà không nhìn lại mình.
Sư phụ:
Từ nửa vòng Trái Đất đi về đây, từ qua nay cảm thọ được những gì? Ngũ uẩn như thế nào? Nhận diện từ lúc bước chân lên núi cho tới bây giờ. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức ra sao?
Phật tử:
Con có cảm thọ rất vui thưa sư phụ, đối với bên Mỹ hay ở quê con, một cảm thọ hoàn toàn khác. Sắc thân con lúc đó rất khỏe.
Sư phụ:
Nên nói chi tiết, chậm chậm từ từ, đầy đủ ngũ uẩn. Về đây vui ra sao?
Phật tử:
Về không khí, quý thầy, quý cô và đại chúng vị nào cũng hiền, nhìn các vị ấy thấy rất an lạc.
Sư phụ:
Sáng nay cô có ngồi thiền không?
Phật tử:
Dạ không, con làm vệ sinh xong là con xuống đây. Thường là bên nước ngoài con có ngồi thiền, khi lên núi con lại quên.
Phật tử số 4 trình pháp:
Con kính bạch trên thầy, quý thầy, quý ni sư, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Cảm nghĩ của con sáng nay là ngày mà Đức Thế Tôn của cuộc đời con mất đi để trở lại, trở lại để rồi mất đi. Cũng như chết đi mà hồi sanh để mà vô Niết-bàn. Hôm nay cũng là ngày giỗ của bố con nhưng trong con cảm giác không buồn cũng chẳng vui, …90:50 trơ trọi vậy này. Tuy thế con nhận thức biết chỉ có những tiếng ve kêu tiếng nó trong veo, trong vắt mà thôi. Lại có tiếng dế mèn kêu cọc cạch miệt mài, con chẳng biết mình đi theo ve hay dế nhiều hơn chút nữa. … 91:15 có là tiếng ve liên tục thì dường như chỉ đi theo tiếng bạt ngàn ve kêu này.
Bồ Đề vốn năm cánh,
Hoa mộc trên dòng pháp,
Nở bát ngát mùi hương
Khắp cùng Thánh, Trời, Người.
Sư phụ giảng giải:
Thật sự khi chúng ta được sanh ra mà có được sự minh mẫn là rất quý báu. Minh Thành rất là thương chú, tuy rằng không kêu chú trình pháp nhưng Minh Thành thường hướng tâm về chú. Chú không được thông minh, sáng suốt như mọi người, nhưng cả một tấm lòng muốn tu học nên Minh Thành mong đại chúng thương tưởng, giúp đỡ cho chú.
Nên thật ra mình phải biết quý, mình có một tinh thần sáng suốt, minh mẫn để mình nhận thức được pháp là điều quý giá, không có gì bằng. Không phải ai nghe pháp cũng hiểu được, không phải ai hướng dẫn ngũ uẩn thì cũng nhận được. Không phải ai chỉ như lý tác ý thì cũng biết làm. Hoặc có những người được hướng dẫn mà người ta không biết, người ta quên.
Nên chính điều đó, mình thấy vậy thì mình quay lại mình, mình càng trân quý cái thấy biết mà mình đã có được. Mình đã tích tụ bao nhiêu phước lành trong quá khứ để ngày nay mình mới có được một thân tướng lành lặn, mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Còn biết bao nhiêu người ở bên cạnh mình khiếm khuyết mình phải thương nhiều. Giờ mình không ráng lo tu thì đời sau mình còn khổ hơn nữa.
Hôm nay là ngày giỗ ba của chú đó, chú không nói ra thì cũng đâu ai biết được. Chú phải siêng năng lạy sám hối thật nhiều. Các thầy nên dạy chú lạy sám hối, trải tâm từ. Không phải Minh Thành không mời trình pháp là không để tâm tới. Còn vô vàn, vô số những cảnh khổ của thế gian này, mình chưa thấy, chưa hiểu, chưa cảm thọ được hết. Nếu mình cảm thọ được thì mình sẽ không còn giống như vậy nữa.
Đức Phật đã nói: Này các Tỳ-kheo, các ông có gặp được thống khổ, tai họa, các ông phải nhớ rằng những thống khổ, tai họa này không phải các ông mới chịu một lần mà vô thỉ, vô lượng, vô số lần chúng ta đã trải qua.
Nên mỗi người, mỗi hoàn cảnh, mỗi cảnh khổ thì mình phải quay trở lại phản chiếu lại mình rằng những cảnh đó mình đã từng phải chịu đựng, đã từng mắc phải, đã từng kinh qua.
IV. Xử lý hôn trầm
Trong lời trình pháp của chú là cả một tâm thương, chính vì vậy mình phải tu trí tuệ để phá si mê. Hằng ngày chúng ta sống với si rất nhiều, khoảng bảy tám mươi phần trăm sống trong si và vô minh. Nếu chúng ta không có tác ý, không có như lý giác sát về ngũ uẩn, chúng ta sống trong vô minh với si mê thôi.
Những cái sân thấy vậy không có nhiều, không ai giận hoài từ sáng tới chiều, tham với dục cũng vậy. Nhưng si thì xâm chiếm gần như toàn bộ đời sống của chúng ta, nó là nền tảng, tham với sân chỉ là cái phát ra bên ngoài còn si chỉ là nền ở phía dưới, chúng ta không phá nền móng đó thì nó sẽ xây cất lên. Nếu muốn phá nền móng của vô minh, tùy miên này là chúng ta phải có sự quán chiếu về ngũ uẩn, có sự nhận diện, tác ý, thiền quán. Chúng ta cứ để nó trong trạng thái bình thường như vậy thì là nó ở trong trạng thái si và vô minh tùy miên.
Vấn đề để mình buồn ngủ mình chống đối với cơn buồn ngủ thì đó đã thô, đây là nói ở cấp độ sâu sắc, vi tế hơn là không phải đợi tới khi buồn ngủ mà mình đang tỉnh sờ sờ, mình sống trong si mê, vô minh thôi.
Ví dụ giờ mình nói “Tôi đi ăn! Tôi đi ra tôi ăn cơm!” Mà mình thấy rõ ràng là mình nói có tự ngã của mình, có một cái tôi đi ăn cơm, mình không thấy ngũ uẩn, tứ đại, không thấy duyên sanh pháp, không thấy sắc tập khởi do thức ăn mà sắc tập khởi. Mình không tác ý, không nhìn nhận các pháp thì lúc đó là sống trong vô minh.
Như vậy thì chúng ta thấy một ngày nó xâm chiếm bao nhiêu? Nó trùm khắp. Nhớ pháp thì lúc đó mới có minh, quên pháp là lúc đó vô minh. Nên giống như đem đèn sáng vào trong bóng tối cho người có mắt có thể thấy sắc là như vậy. Lúc nào có pháp của Đức Phật, có sự nhớ nghĩ về pháp, có sự nhìn nhận theo pháp thì lúc đó có minh, lúc nào mất nó rồi thì sống trong vô minh.
Đó là cấp độ sâu sắc để mình nhìn nhận về vô minh, chưa nói đến thức ăn của vô minh là năm triền cái. Chẳng những mình vô minh mà mình còn nuôi lớn vô minh nhờ thức ăn của vô minh. Thức ăn của minh là bảy giác chi, giác chi đầu tiên là phải nhớ pháp.
Chỉ cần chúng ta quên pháp là lúc đó sống với vô minh, si mê, hôn mê, ngu mê, với say mê, đam mê. Vi tế như vậy thì chúng ta nghĩ chúng sanh vô văn phàm phu tới khi nào tỉnh? Không thấy bậc chân nhân, không thuần thục pháp bậc chân nhân, không tu học pháp bậc chân nhân, quán sắc, thọ, tưởng, hành, thức là tự ngã.
Chính vì vậy sự tác động tâm ý của mình là hết sức quan trọng. Sau khi mình quán sát nó rồi thì mình phải tác ý. Những ngày ở trong thất thì Minh Thành tác ý khoảng mười tiếng, mở bài lên nghe rồi tự chửi mình, chửi vô minh, tham dục, bản ngã của mình và nghe chửi suốt hai tháng trời như vậy. Chửi ngày chửi đêm, nửa đêm thức dậy cũng mở máy lên nghe chửi. Như vậy mới có sự rung chuyển trong chấp thủ phần nào thôi chứ chư hết, chúng ta bỏ qua là không đụng tới được.
Trong kinh Trung Bộ, Đức Phật có dùng từ mắng chửi mình, trong bài kinh Cách tu tập tâm xả sau này chúng ta sẽ được học. Nhưng không ai đọc vào nhìn thấy, chỉ có bậc đạo sư mới nhìn thấy và vận dụng phương pháp chỉ cho chúng ta tu học.
Kinh Potaliya, bài kinh số năm mươi bốn, Trung Bộ Kinh tập hai:
Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể lấy của không cho, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta lấy của không cho, không những ta tự trách mắng ta vì duyên lấy của không cho, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng sẽ khiển trách ta vì duyên lấy của không cho…”
(Trung Bộ Kinh – Kinh Potaliya)
Trách mắng chính là mắng chửi, đó là như lý tác ý, quở trách tâm, rầy la tâm. Như vậy mà bao nhiêu những vị nghiên cứu kinh tạng Nikāya không phải ai cũng nhìn thấy, không phải dễ. Nên pháp như lý tác ý rất thần diệu, phải siêng năng như lý tác ý thì mới phá được vô minh tùy miên, si tùy miên, tâm trơ trơ, vô cảm đối với pháp, đối với sự thật.
Càng tác ý mãnh liệt chừng nào thì sức mạnh của trí tuệ càng lớn chừng đó, càng mau thể nhập vào Chánh tri kiến chừng đó. Nhân của Chánh tri kiến là nghe Thánh pháp Nikāya và như lý tác ý, hai cái đó là điều kiện để thành tựu Chánh tri kiến, điều kiện để nhập lưu, điều kiện để đi vào sống trong sự thật. Mình có nghe nhưng mình không có tác ý, phần tác ý rất sơ sài nên không thể nhập được vào Chánh tri kiến, sau khi nghe, suy tư, quán sát, như lý tư duy.
Nên tại sao hôm nay thời gian chú nghe và phát tâm muốn xin xuất gia sớm vì chú nghe tiếng và chú suy tư, đó là thiện pháp sanh, tăng thượng pháp sanh. Cứ theo đại chúng từng bước, ở đây xuất gia rất khó, phải công quả và tập sự, phải qua hai bước. Có các chú ở đây lâu mà Minh Thành chưa cho, chạy qua chùa khác mới mấy bữa xuất gia, hôm nay đăng lên mạng là cạo đầu cho đệ tử. Tức là chú đó chẳng những xuất gia mà nhận đệ tử luôn. Minh Thành thấy nên rất thương, hết sức là thương. Có một số vị mới xuất gia không bao lâu, chỉ mới mấy tháng, nhắn tin điện thoại về bắt lỗi là xưng với con là sư, lúc chưa xuất gia thì xưng con, mới xuất gia cạo đầu là xưng sư, thì Minh Thành nói “Dạ, sư dạy con đi!”
Nên mình được hướng dẫn đúng Chánh pháp thì mới nhiếp phục, chế ngự được bản ngã là hết sức quan trọng trong sự tu của mình. Nên tình thương mình bao la, phải thương thật rộng lớn, thương thật nhiều. Nếu mình không được hướng dẫn đúng Chánh pháp, mình không thể nào chế ngự, nhiếp phục được bản ngã ác độc này. Có khi chỉ chiếc áo làm cho cái tôi của mình tăng tưởng, là hại mình, không phải là thương.
Chính vì vậy nên Minh Thành cho xuất gia ở đây rất khó. Có những vị xuất gia mấy tháng về thì kêu Minh Thành là chúng sanh, Minh Thành nói “Dạ con nghe, sư dạy con!” Minh Thành thương, trải tâm từ. Đó là người được học pháp với Minh Thành ở đây. Vì mình là chúng sanh đúng rồi, mình còn tệ hơn chúng sanh, mình là nùi giẻ rách mà, kêu vậy thì đúng rồi. “Dạ con nghe lời Ngài chỉ dạy!” Ngài mới cạo đầu được mấy tháng.
Nên không phải người khổ tâm thì không biết được nỗi khổ tâm của người có tâm. Minh Thành không hiểu được các vị đó sẽ tu học như thế nào, rất là thương.
Tâm thương này tỏa rộng,
Cùng khắp thế giới này,
Tâm thương này tỏa rộng,
Khắp trời đất bao la.