Giải Phá Chấp Ngã 2
Giải Phá Chấp Ngã 2
THÍCH MINH THÀNH
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
Trong cái thời gian con ở yên, chiêm nghiệm thì con kết hợp cái trí của năm uẩn. Qua bản ngã thì mình lấy bảy cái trí “sắc thọ tưởng hành thức” để mà nhìn qua bản ngã thì nó có bảy loại trí tuệ để phá cái chấp ngã. Nhưng mà hôm nay, con chỉ trình bày sơ lược, khái quát và ba cái trí ở sau. Thì chúng ta sẽ nói trong cái khóa tu xuất gia này, chúng ta sẽ đào sâu hai phần: “Xuất gia phản tỉnh và giải phá bản ngã” là hai chủ đề chính trong khóa tu lần này. Và sử dụng bảy loại trí tuệ để giải phá cái chấp ngã, chúng ta đã nói về chấp ngã là gì rồi. Chúng ta phải tìm hiểu thêm ngã tập khởi và ngã đoạn diệt tức là, từ đâu mà có ra chấp ngã và làm sao để cái chấp ngã đi đến chỗ đoạn diệt và con đường đưa đến chấm dứt chấp ngã.
Đầu tiên mình phải hiểu chấp ngã là gì? Là cái trí thứ nhất. Trí thứ hai đó là từ đâu mà nó có ra sự chấp ngã này. Trí thứ ba đó là làm thế nào để chấm dứt chấp ngã. Trí thứ tư là con đường, phương pháp đưa đến sự chấm dứt chấp ngã. Còn ba cái trí sau chúng ta đã tìm hiểu vị ngọt của bản ngã, sự nguy hại của bản ngã và sự xuất ly khỏi bản ngã.
Các vị đã từng học bảy trí về ngũ uẩn, từ chỗ đó kết hợp qua bên bản ngã thì mình sẽ thấy rõ. Như vậy thế nào là sự chấp ngã được sanh khởi hay là ngã tập khởi? Do vô minh đối với năm uẩn, do khác ái đối với năm uẩn mà bản ngã được hình thành. Do vô minh và tham ái, khác ái đối với năm uẩn chấm dứt thì bản ngã được diệt tận. Thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt chấp ngã? đó là con đường tám đúng, là thánh đạo tám ngành, là bát chánh đạo. Thế nào vị ngọt của bản ngã? Do duyên nơi sự chấp ngã đó mà làm gì, nghĩ gì, sanh khởi, sự ưa thích, sự khoan khoái, sự tham ái ở trong cái chấp ngã đó gọi là vị ngọt. Do vì cái bản ngã là vô thường, là khổ, là trống rỗng, là hoại diệt, là bất toàn, là bất an, là vô chủ, là vô sở hữu. Đó là sự nguy hại của bản ngã: “nhiếp phục lục dạ tham, đoạn tận dụng dạ tham”. Đối với chấp ngã đó là sự xuất ly thoát ra khỏi bản ngã. Từ bảy trí về năm uẩn chúng ta nhìn vào bản ngã thì chúng ta có bảy trí để tiêu diệt cái chấp ngã. Nhưng mà, cái chỗ ở đây con muốn trình bày đại chúng xuất gia là khai triển rất nhiều các phương diện để nhìn ra cái tính nguy hại của bản ngã. Những bài chúng ta đã học ở đây thì đại đa số đánh mạnh vào hai phần: “Thứ nhất là tính chất nguy hiểm và tác hại của bản ngã, thứ hai là cái con đường để thoát ra”. Nếu mà mình không thấy được cái sự nguy hiểm và tác hại của chấp ngã thì mình sẽ không có sợ cái cảm giác bản ngã. Cho nên mình sẽ đào sâu các khía cạnh mà tai hại, hiểm hoạ, hiểm nguy của bản ngã. Đa số những phần trong đây là con nhìn vào cái nội tâm của con trong khi nhập thất, nó vận hành như thế nào? thì con trình bày ra. Đó là chủ yếu nói chính mình hơn là nói người khác nhưng mà ngũ uẩn hay ngủ uẩn (06:40) nó giống hệt nhau, mình thấy được mình thì những người khác cũng giống y như vậy. Đây là con diễn tả cái lúc mà là hành tướng của bản ngã, khi mà nó xuất hiện, nó biểu hiện, nó vận hành, nó xâm chiếm thâm tâm mình.
“Cái tôi, cái ta nhục lắm nha.
Lườm lườm, liếc liếc dáng chủ nhân
Trừng trừng, trợn trợn kiểu xiếc xòng.
Đi đi lại lại ra dáng vẻ,
Uy uy, oai oai thật đáng khinh.
Hỡi này, bạn ơi mình người tu,
Hãy nhớ mình tu đó nghe không?
Tâm tâm niệm niệm khắc ghi lòng.
“Có ai đứng lên trình bày, lúc cái bản ngã sanh khởi, lúc nó ngũ uẩn nó ra làm sao không? Đây là cái trí tuệ chứ không phải bình thường, khi mà cái bản ngã nó sanh khởi thì lúc đó hành tướng ngũ uẩn nó như thế nào? cái cảm thọ của mình lúc đó nó ra làm sao?” Nó dâng lên, nó trương lên, nó phình lên, ngực ưỡn ưỡn ra đằng trước, cái mặt hất hất lên, vênh váo, trong cái tưởng thì làm sao, hình dáng của mình phình phình lên, to lớn lên, hất cái mặt lên. Trong cái tưởng, rồi cái hành, cái suy nghĩ. Suy nghĩ rằng mình hay, mình giỏi, mình đúng, mình phải, mình tốt, mình hơn, cái người kia sao bằng mình. Vậy là từ cái thân thể, cái sắc uẩn cho đến cái cảm giác, cho đến những cái nghĩ tưởng và đây con dùng những cái câu là: “Lườm lườm liếc liếc, trừng trừng, trợn trợn”. Mà nhất là có chức có quyền nữa, cái này có quen không vậy? Có quen với cái dáng này không? Có nhận ra bà con không? Mà cái đầu trọc, mặc cái áo nâu hay là cái áo vàng mà hất hất cái mặt lên chắc nhìn chắc khó coi lắm ha? Mà cái bản ngã nó cộng với cái gì? Nó cộng với sân đi theo, sân ẩn nó đi theo. Một khi cái bản ngã nó xâm khởi lên là lập tức sân đi theo. Bên trong suy nghĩ mình mình nghĩ rằng “Người đó xúc phạm mình, người đó xem thường tôi, coi tôi không ra gì hết, miệt thị khinh thị”. Thì trong này nó vừa dâng, vừa nóng, nó vừa phừng phực, mà nó vừa rừng rực và bao nhiêu pháp nó vận hành trong đó. Vừa vô minh, vừa tham ái, tức là nó yêu thích cái tôi của nó, rồi vừa sân hận, rồi vừa bản ngã, thậm chí nó muốn làm sao phải tàn phá, muốn phá nát, muốn nói làm sao đó trời, nói làm sao cho người ta hạ gục người ta, làm sao cho cái người kia phải thua mình thật, chỉ biết nhiêu đó thọ tưởng hành thức nó vận hành trong đó. Nhiều khi mấy thầy mấy cô thấy chúng con đi nhẹ nhẹ nhàng từ từ đi từ ngoài vô đừng nhìn tưởng đâu con hiền, bên trong là con đang lý tác ý coi như là ra những cái đòn rất là mạnh ở trong. Cũng như ngày hôm qua, ngồi đó chơi trong này chiến trường đang đánh giặc (11:17) ở trong. Có một cuộc điện thoại thôi mà con tác ý cho từ chiều hôm qua cho tới hết cái giờ ngồi thiền sáng nay, tác ý một cái chuyện đó thôi. Thấy khủng khiếp không? Nó sanh khởi lên mình thấy được, mình phải đánh dập hoài, dập cho tới khi nào mà những hình bóng suy nghĩ cảm giác đó nó không còn nữa mới thôi. Nó không còn lưu dấu vết nữa, để cho lần sau nó không còn sanh khởi nữa. Còn không mình để nó qua một bên không thèm dòm nó thì vài bữa nó sanh khởi lại. Cho nên mình phải biết xử lí, mình nhìn ra cái nguy hại của nó, ngày hôm nay gọi là hạch tội cái bản ngã, hạch tội vạch mặt cái ta đây.
“Cái bản ngã này thật dối gian, một đời chân chính bỗng biến tan, tráo trở lật lọng khi có lợi, yên bình hạnh phúc thành bất an. Cái bản ngã này thật ác gian, độc hơn chất kịch độc muôn ngàn. Giết hết trần hoàng vô lượng kiếp, độc hại tràn lan đầy thế gian. Cái bản ngã này thật nhục thay, vênh váo lên mặt suốt cả ngày, suy nghĩ cảm giác theo thú tính, sớm muộn gì cũng gặp nạn tai. Cái bản ngã này như chó dữ, hở ra một chút là sủa vang, gầm gừ, nhào tới, tánh hung dữ, táp hết người hiền trên cuộc đời. Cái bản ngã này như thú hoang, kiêu căng, mất dạy thêm ngang tàn, xem ai cũng chẳng ra gì hết, bá chủ thiên hạ khổ vô vàn.Cái bản ngã này đồ thúi tha, mùi hôi xú quế (14:02) bay rất xa, người tu chất chứa và nuôi dưỡng, tính khí đàn na nhìn không ra. Cái bản ngã này thật gớm thay, một ảo thuật gia rất đại tài, nghĩ mình sếp xòng làm cha mẹ, sống trong ảo ảnh đời bi ai. Cái bản ngã này, khổ lắm thay, ngày đây mai đó chẳng vừa lòng, gặp ai cũng bực không thoải mái, cao có hơn thua tái diễn hoài. Cái bản ngã này thật đáng kinh, chà đạp nhân sinh mọi hữu tình, xấu xa nhục nhã không thể tả, chung thân trong ngục chịu tử hình”.
Đây là những hình ảnh để mình quán chiếu, đây là con nhìn vô nội tâm con để con nói và những cái con chứng kiến trong cái đời sống. Và cái tai hại của bản ngã. Có những người một đời hiền lành, hiền từ nhưng mà bỗng chốc thôi lại trở thành một cái người ác độc. Mình nhớ trong cái câu chuyện mà bà chủ hiền thục không? “Cái cô làm, cô đi tới cô làm cho cô chủ này mà cô nghe đồn cái cô chủ này hiền thục nổi tiếng một vùng. Cô không biết có thật không? Để cô coi thật sự là có hiền hay không? Bình thường tới giờ đó cô dậy mà bữa đó là cô nằm thêm. Bà chủ này kêu. Thức trễ, rồi xong lần thứ hai thì sao? như ngày hôm sau là cô nằm thêm nữa, nằm cho trễ nữa rồi bà chửi quá trời. Rồi hôm sau lại trễ hơn nữa mà còn nói chửi lại bà, sốc không. Bà lấy cây bà đập lỗ đầu, bà chạy ra ngoài đường ôm đầu máu nói: “Bà chủ hiền thục của tôi đây nè, đây là bà chủ hiền thục của tôi”, ôm cái đầu máu chảy. Thật ra có những người rất là hiền lành nhưng mà tới một cái chuyện nào đó họ bung ra, họ thay đổi cái tính tình, họ không còn như vậy nữa, xúc phạm tới cái bản ngã của họ, cái tự ái của họ. Thì đâu nói gì xa đâu, ví dụ như vợ chồng thôi, sống với nhau năm năm, bảy năm, mười năm hay là huynh đệ có khi quen biết với nhau mười năm năm, hai chục năm, bạn bè cũng vậy nhưng mà đụng chạm tới cái bản ngã, có một cái hành động gì đó thì quay ngược trở lại trở thành thù hận, không còn dòm mặt nhau nữa. Thậm chí là đánh đập nhau, hay là ly thân, hay là ly dị, hay thậm chí sát hại với nhau. Đó là nó bày hiện ra cái chân tướng của cái bản ngã. Cho nên mình thấy mình có sự kiềm chế nó đỡ hơn rất là nhiều cũng như là có sự tu tập nhiếp phục được một phần nào, chứ thực sự mà mình để nó tung ra đó, thì khủng khiếp lắm. Trên đây con có ví dụ là gì “chất độc hơn chất kịch độc muôn ngàn. Giết hết trần hoàng vô lượng kiếp. Độc hại tràn lan đầy thế gian”. Không có cái chất nào mà độc bằng cái chất độc của cái bản ngã, của chấp ngã, của cái tôi. Một khi đụng tới nó rồi mình biết, mình sẽ thấy tức là cái đầu tiên mình oán cái bản ngã giống như chất độc vậy đó, mỗi lần trong này cảm giác mà nó phình lên, nó trương lên, nó hất lên, nó vênh váo lên, đây là chất độc. Cái thứ này là cái thứ độc hại, thứ này là cái thứ mà độc nhiễm, thứ này là thứ nọc độc, thứ này là cái thứ rắn độc, mình không có chất chứa những cái nọc độc trong cơ thể mình, cái nọc độc này nó quay lại nó giết mình, nó giết người, tác ý mạnh mẽ vậy đó. Đây là những cái phép quán.(19:30)
Hình ảnh thứ hai là hình ảnh con chó dữ, hở ra một chút là nó sủa vang mình nhìn mình có thấy giống không? khi cái bản ngã mà nó sanh khởi lên mình nhìn có thấy giống không? Vừa bước tới cái là nó nhào vào nó sủa, không phải sủa không mà còn gầm gừ, nhào tới rất hung dữ, cuối cùng là “táp hết người hiền trên cuộc đời”. Đó là cái hình ảnh của sự vận hành của bản ngã. Chạm tới cái là nó sủa, mà nó sủa không phải sủa thường, mà kiểu là chó dữ cho nên là có nhiều cái nhà có đề cái bảng “coi chừng chó dữ”. Mà mình gặp mấy cái người hung hăng dễ sợ cái bản ngã lớn thì mình đọc cái hàng chữ đó thì coi chừng. Cái bản ngã này chó dữ, hở ra một chút là sủa vang, gầm gừ, nhào tới, tánh hung dữ, táp hết người hiền trên cuộc đời. Thật sự con ngồi kế bên những người có bản ngã lớn, mà những người sân hận, mà họ vận hành cái bản ngã của họ ngày đó ngũ uẩn nó vận hành mình ngồi đó mà mình thấy là mình sợ, thực sự là mình thương, người đó đang đau khổ, đang tự hủy hoại thân tâm của mình.
Sét sanh từ thanh sắc hủy hoại lại thanh sắc,(21:16) chất rỉ xét nó sinh ra từ thanh sắc rồi cái chất đó nó hủy hoại lại cái thanh sắc. Cũng vậy cái tâm ta đây cao ngạo, hung hăng, dữ dằn, vênh váo. Từ cái thân tâm của mình nó sanh khởi ra những cái cảm giác nghĩ tưởng đó nó quay trở lại nó làm cho mình thống khổ, hành hạ mình, dày xéo tâm can của mình, chứ có được cái gì đâu? Bây giờ mình lên mặt để được cái gì? Ta đây để được cái gì? Cao ngạo để được cái gì? mình bản ngã rồi để được cái gì? rồi mình hơn người kia mình được cái gì? Mà cứ thích hơn, cứ thích đúng, cứ thích phải, cứ thích giành phần thắng. Tai nạn đúng là tai nạn, hoạn nạn, hiểm nạn, nguy nan, khổ nạn, ít (22:39) nạn đối với cái bản ngã này, mà mình không thấy, mình không sợ, mình không lo. Khủng khiếp cái bản ngã này lắm, phải lo sợ cho cái bản ngã này.
“Đắng cay thật là cay đắng cái ta này, suốt ngày suy nghĩ để khoe khoang, phô trương danh tiếng cùng thanh thế, để được mọi người tới biểu dương. Khổ ơi là khổ cái ta này, thương giận buồn vui đúng với sai, bắt bẻ đủ điều không chịu nổi, chẳng ai vừa ý chẳng hợp ai. Khổ ơi là khổ cái ta này, ganh tỵ dối gian tôi với mi, gia đình tan nát thêm buồn khổ, vợ chồng anh em thành kẻ thù, khổ ơi là khổ cái ta này, so đo ăn uống dở với ngon, khen chê đủ chuyện người tốt xấu, thị phi đôi chói (24:16) ôm sầu bi, khổ ơi là khổ cái ta này, con dao hai lưỡi giết mình người, tự mình bản ngã làm mình khổ, người ở cùng mình khổ hơn mình. Hành hạ mấy người ở chung. Đắng cay, ác độc cái ta này, tự mình giết mình thật vô minh, sát sinh từ sắc hủy hoại sắc, bản thân cao ngạo ở một mình. Bản ngã này nguyên tử giết người, nổ tung thế giới gây chiến tranh, tan thương sầu hận khắp trên đời. Đông tây kim cổ Âu sang Á, lịch sử ngàn năm chẳng đổi dời. Ôi! hoạn nạn thay hoạn nạn thay, bản ngã tên sát nhân đại tài, giết cha giết mẹ giết thân tộc, hại anh hại em hại cháu con. Phân thay chồng vợ bao nhiêu mảnh, bóp cổ người yêu nhấn (25:54) xuống sông, đốt nhà trộm cướp phá xóm làng, đâm cha chém chú hạ độc thủ, phóng hỏa, axít tạt đánh ghen. Tao quá sợ mi quá, bản ngã bày trò lắm khéo khôn, sát nhân ngọt lịm như đường mật, bao nhiêu ruồi kiến mê vị ngọt chết nổi chết chìm trong khốn cùng. Ôi, bản ngã này! ngày nào bản ngã chưa phát giác, ngày ấy ta còn trong u mê, ngày nào bản ngã chưa thấy rõ, ngày ấy ta còn nô lệ nó, ngày nào bản ngã chưa soi tỏ, ngày ấy ta còn trong bóng đêm. Ngày nào bản ngã chưa vạch mặt, ngày ấy ta còn trong dại khờ, ngày nào bản ngã chưa nhiếp phục, ngày ấy ta còn nhục xấu xa. Ngày nào bản ngã chưa đánh gục, ngày ấy ta còn phẫn lộ ham. Ngày nào bản ngã chưa tê liệt, ngày ấy còn phân biệt hơn thua. Ngày nào bản ngã chưa chết hẳn, ngày ấy ta còn phải khổ đau. Ngày nào bản ngã chưa diệt chủng, ngày ấy ta còn trong nguy nan”.
Trong cái khóa tu này chúng ta phải đồng lòng vạch mặt cái bản ngã, hài (28:57) tội cái bản ngã này, phanh phui cái tính ác độc, thâm độc, hiểm độc, nham hiểm, mưu mô, xảo quyệt của cái bản ngã này. Đó là thứ ác độc nhất trên thế gian này, không ai làm hại mình bằng cái bản ngã này đâu, không có ai hại mình bằng cái bản ngã hết. Mà hãy nhìn vô trong khi nói, khi cười, khi nghe, khi tiếp xúc, khi làm việc, coi nó sanh khởi như thế nào? nó an trú như thế nào? nó vận hành như thế nào? Để mình hạ sát, hạ thủ, hạ độc, hạ gục, đánh gục nó, cho nó đo ván, để cho nó tan nát, còn bằng không mình chết nhục chết nhã với nó, chết cay chết đắng với nó, mình phải chết tức chết tưởi với nó. Mình bị nó chôn xác mình vô lượng vô biên (30:13) kiếp cái bản ngã này. Cái bản ngã này, cái thứ ác độc này, cái thứ cứng đầu, cứng cổ, khó dạy này, dùng mấy cái từ này mới trị nó được. Con thích dùng các từ: “Thứ nhất là cứng đầu, thứ hai là mất dạy, thứ ba là khốn nạn”. Mấy cái từ này mới trị được nó, tại mà nó khởi lên đồ mất dạy, mày vênh váo lên này, mày hất hất cái mặt lên hả? mày ngông nghênh hả? mất dạy. Bây giờ con thưa thiệt với quý thầy quý cô là cái bản ngã này nó dễ dạy hay là nó khó dạy. Mà mình đã bỏ quên nó vô lượng vô biên kiếp mình không có dạy cho nên nó thành mất dạy rồi. Cho nên mỗi lần nó sanh khởi lên mình thấy nó đồ mất dạy. Phải dùng cái từ cho nó mạnh. Con thưa quý cô cái từ mà mà mình yếu mình tác ý mà yếu là nó trơ trơ, mình để ý như cái sân của mình, cái giận tức của mình, mình nhiếp phục nổi nó không? Không có, vì nó đã trở thành một thứ yêu tinh quỷ quái, mà cái cổ thụ ngàn năm nó bám chặt trong sắc thọ tượng hành thức, nó bấu vô trong đó mà nó trở thành lành nhặt, (31:48) nó hợp nhất rồi. Hôm đó mình học ý nghĩa của từ chấp ngã đó, nó đã nó giống như keo với sơn nó hòa chung với nhau, tách ra không được. Cho nên bây giờ mà mình nhẹ nhẹ với nó, mình tu lơ tơ mơ, xơ xơ vậy thì không bao giờ mà mình nhìn thấy được cái mặt của nó. Chứ đừng có nói là mình vả vô mặt nó, mình táng nó, có cái bài tác ý là tống hình bản ngã (32:23), nhưng khóa tu sau mới cho nghe, bây giờ nghe chưa nổi. Khi mà mình nhìn nhận được năm uẩn, mình thường trực nhìn cái cảm giác, những hình bóng trong tâm, những suy nghĩ thọ tượng hành thức, nhận diện ngũ uẩn thường trực. Mình mới thấy được cái dục tham nó sanh khởi nó an trú và nó vận hành như thế nào. Mình mới thấy được cái cảm giác của cái bản ngã nó khởi làm sao? nó trú làm sao? và nó chấm dứt làm sao? Mình mới nhìn thấy được cái tâm hướng ngoại, tức là nó thúc giục mình kêu đi ra đừng có ở trong đó, nó thúc giục mình kêu làm cái này làm cái kia đừng có ngồi thiền cái tâm hướng ngoại hết sức là khủng khiếp. Mà mình phải nhìn năm uẩn một cách rõ ràng, rành rẽ thì lúc đó cái nào ra cái lấy. Còn nếu mình không nhìn thấy năm uẩn thì cái sự tu của mình là tu mù, một mớ bòng bong, mình không biết trong tâm là cái gì hết tức là mình phải nhìn được cái cảm giác nó ra làm sao? cái hình bóng trong tâm lúc đó nó ra làm sao? rồi cái suy nghĩ nó suy nghĩ cái gì? Ví dụ như cảm giác một cái bản ngã nó sanh khởi lên thì mình coi cái cảm giác đó, cái hành tướng của nó, tức là cái sự vận hành, cái trạng thái nó hoạt động như thế nào? những cái tưởng nó sanh khởi ra làm sao? Mình nói cái gì mình phải nhìn thấy được và cái thức của mình lúc đó biết rõ được những điều đó. Cái này là tuyệt vời lắm, chỉ có thánh trí năm uẩn mới giúp cho mình nội soi một cách trân xác về Dục lậu, Hữu lậu và Vô minh lậu. Vô minh lậu là cái bản ngã là chấp ngã, Dục lậu là cái tâm thúc giục rất là nhiều cái chứ không phải là chỉ có nam nữ không. Cái phần gọi là năm dục trưởng dưỡng, cái sự thúc dục đối với sắc, những thứ đẹp của vật chất, cái sự thúc giục đối với âm thanh. Sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái đó là sáu ái. Sự ưa thích đối với mùi, đối với vị, đối với sự tiếp xúc và cái sự ưa thích đối với pháp nó rất là sâu sắc. Con để dành từ từ con mới nói, phải có ngồi thiền, phải có nhận diện năm uẩn tương đối, mới biết được cái pháp trận là cái gì? ý xúc. Còn không trước nay mình tu theo cái kiểu hướng ngoại không à, làm này làm kia ở ngoài hình thức chứ mình không thấy được dục, không thấy được ái, không thấy được tham nó vận hành như thế nào. Mình không thấy được sân, không thấy được bản ngã, mà những cái thứ đó là những cái thứ nguyên nhân sanh ra thống khổ mà mình không thấy nó thì sẽ không thể nào mình chấm dứt được khổ hết. Chính những cái đó là cái người đứng sau bức màn mà dựt sợi dây cho con rối ở ngoài trước nó đi lại, nó nói cười. Thật sự mà cái người đứng phía sau bức màn mà dựt sợi dây cho con rối, cái thân xác này là con rối. Bên trong đó là thọ tưởng hành thức, những cảm giác nghĩ tưởng và sự rõ biết và bên trong cái cảm giác nghĩ tưởng đó là tham sân si, vô minh và bản ngã. Trong đây dùng cái từ là: “sát thủ” hay là: “giấu mặt”. Dùng cái từ bản ngã là: “kẻ giết người giấu mặt”. Người đó, cái bản ngã đó, cái giục tham đó chỉ có người thành tựu chánh chi kiếp(37:09) mới thấy được tận tường. Nếu mà cái thấy không có chính xác, chân xác thì theo sự hướng dẫn của đức phật trong Kinh tạng Nikaya thì tới chết mình không thấy được thật sự giục, tham ái, vô minh và bản ngã là nó như thế nào? Mình chỉ thấy được khi mà nó đã rồi, chứ không thấy được khi mà nó bắt đầu. Nghĩa là manh nha ở trong tâm mình không thoát mà tại sao nó sanh khởi mình không biết? Mình phải học năm trí về sắc thọ tượng hành thích mình phải biết tại sao bản ngã nó sanh khởi? Tại sao mà giục nó sanh khởi? tại sao mà sân nó sanh khởi? Mình phải học trí năm uẩn và mình phải tập nhận diện thường trực thì mình mới thấy. Mà thấy rồi đó thì cái sự tu hành của mình thú vị lắm, tuyệt vời lắm. Tức là mỗi giờ mỗi ngày là mình ra chiến trường rồi mình không thấy cái này mình tu chơi chơi. Chờ ngày qua đời, chạy theo những âm thanh sắc tướng. Rồi hoàn toàn mình không có biết thâm tâm của mình cho nên thật sự là trong cái khóa tu này con muốn các cô phải thực hành được ba pháp và nhận diện được năm uẩn đó là pháp hạnh. Mà muốn làm cái này thì sự học của mình phải củng cố cho mình cái bước đầu để mình có được cái chứng kiến đối với thâm tâm. Mình đừng có nghĩ rằng là cái bản ngã này mà nó đợi tới chuyện lớn mới biết cái đó là cái biết của phàm phu, vô văn phàm phu, người không có nghe thánh pháp, không có tu tập thánh pháp, không có gặp trân nhân, không có gặp thánh nhân. Còn mình là những người phải đi trên con đường thể nhập thánh tri kiến, tri kiến của bậc thánh, tri kiến thuộc thánh (39:45), thượng nhân pháp (39:46). Nếu mà mình không có một sự nhìn nhận chính xác, không có sự nghiêm túc, mà cẩn mật, bí mật (40:00) trong sự kiểm soát thâm tâm. Thì sự tu của mình chỉ gieo một chút yên lành mà chưa chắc có thể tránh khỏi bản ngã (40:21). Cho nên con nêu ra những hình ảnh để cho chúng ta tập quán chiếu. Ngoài cái hôm qua có những phương pháp là xin lỗi, quỳ lạy, quán cái đồ giả (40:48), nội của uẩn (40:50), rồi quán cái tính trống rỗng, ngày qua là năm pháp để mình quán vô ngã thực tập. Hôm nay con cũng muốn giới thiệu thêm về những hình ảnh rất nhiều pháp oán để trị bản ngã. Là con thấy cái kinh nghiệm của bản thân con giới thiệu thì tùy các thầy các cô các chú xưng “con” nó hay lắm, nếu mà con xưng “thầy” với các cô trong đó cái thọ tượng hành của con nó khác, con xưng “sư phụ” thì lúc đó cái thọ tượng hành của con nó khác, cái cảm giác nghĩ tưởng nó khác, nhưng mà xưng “con” thì tự nhiên trong cái chữ đó nó làm cho cái cảm giác của mình cái nghĩ tưởng của mình nó phải có một cái sự nhìn lại và nó có một hàng rào. Mình xưng “con” không lẽ mình phùng mang trợn mắt lên? không lẽ mình ra uy ra oai? Thì cái từ đó nó là nó là hàng rào chắn, nó giống như cái chốt gài lại, mình không thể vượt qua được. Cho nên khi mà con thực tập thì con thấy cái từ xưng “con” này nó hay lắm. Nếu mà các thầy các cô mà thực tập thử thấy được thì nên giữ cái từ này. Đừng có xưng “cô”, đừng có xưng “thầy”, đừng xưng “tôi” mà tập xưng “con” trong tất cả các trường hợp. Ở hoàn cảnh của con thì có những trường hợp thì con phải linh động một chút tại vì hoàn cảnh. Nhưng mà nếu cỡ như ni tăng, ni sinh mình, trong cái địa vị cỡ này thì xưng “con” rất là hợp lý. Dầu cho dưới phật tử xưng “con” luôn. Đó là một phương pháp nữa đó. Để mình nhiếp phục bản ngã cho nó không vượt qua. Không lẽ mình xưng “con” mà lúc đó mình ưỡn ngực? Mình hất mặt lên trông kì lắm, phải không ? .Tự nhiên mình xưng “con” tự nhiên mình cúi đầu xuống, gục đầu xuống nữa thì cái từ đó là một phép quán. Khi mình xưng “con” thì cái chữ “con” đó là cả một cái hình ảnh mình cúi đầu, hạ mình, khiêm cung, khiêm hạ. Cho nên cái chữ “con” này con thấy hay lắm. Trong phương pháp thực tập về nhiếp phục chấp ngã, xưng “con” hay lắm, mà khi mình xưng con thì cả cái cảm thọ của mình phải hiện ra hình bóng cúi đầu, gục đầu, khiêm cung, nhún nhường, hạ thấp. Trong cái chữ “con” đó thì hình ảnh của mình, cái cảm giác, cái nghĩ tưởng phải hiện ra một hình bóng khiêm cung, nhún nhường, khiêm hạ, cúi đầu, gục đầu. Thậm chí là có hình ảnh quỳ xuống, lạy người ta. Thì cái này nó một chữ thôi nhưng nó là pháp quán. Nó là một đức hạnh, cái nết hạnh, cái đạo hạnh cái giới hạnh, cái đạo lực của sự thực tập nhiếp phục chấp ngã này. Cho nên nhiều khi con thấy cũng vui, con muốn giận mấy chú con cũng xưng con cái tự nhiên lắng xuống bớt. Con sao mà dữ vậy? Con sao dữ được? con sao la được? Ai tự nhiên nói “con” ra, bữa nào thấy con xưng “con” là đó.
Hình ảnh thứ hai mà chúng ta học là thuốc độc, chất độc, chất kịch độc hơn tất cả các chất độc trên thế giới này là bản ngã. Khi mà nó sanh khởi lên nó độc, chất độc, thuốc độc nó đang xâm nhập trong cơ thể của mình. Sợ quá, hoảng quá, khiếp quá, ghê quá, ớn quá, nó giết mình chết. Chất độc nó vô là nó giết mình chết. Loại cái chất độc này ra, trừ cái chất độc này ra, đẩy cái chất độc này ra, đuổi cái chất độc này ra, đánh tan cái chất độc này ra. Hoàn toàn khởi thân tâm, mình quán (45:37) nó sanh khởi mình, độc đang ngấm, đang phát tác, độc của bản ngã đang phát tác rồi mình thấy một người nào đó đi ta nói với một thái độ, là một hành động của bản ngã, mình biết là họ đang trúng độc, mà phải coi chừng nếu không cái độc nó truyền qua giống như là ncov. Phải đứng cách nhau mấy thước, chứ còn mà ngồi trên máy bay cách nhau chỉ một thước, cách hai ba hàng ghế nó truyền qua được đó, ghê vậy đó. Vậy thì mình nói, ho hắt hơi này kia nó văng cái dịch trong cơ thể của mình. Cho nên ngồi cỡ vậy cũng tạm tạm. Mình thấy một người có những lời nói những hành động, cái cử chỉ mà vì cái bản ngã đó họ đi đến xuất hiện trước mặt mình họ bắt đầu bung ra, họ phình ra, họ trương ra đó. Họ ưỡn ưỡn ra nghĩa là đừng động tới phải cẩn thận, cái này là virus corona, cái này là covid-19. Nó khủng khiếp lắm, nó giết hại mình. Đây là vi khuẩn, là virus, là siêu vi trùng. Mà mình ngồi đây mình cười chứ thật sự là con xin báo cáo là khủng khiếp lắm. Ngày nào con đọc con quán chiếu và con mệt con ráng lên gặp mấy thầy mấy cô sợ chắc vài bữa nữa có thể là không còn những cái buổi nikaya giảng dạy như thế này. Vì trúng cái nCov là xong mà mình phải quán (47:21) cái bản ngã giống vậy đó.
Hình ảnh thứ ba là giống con chó dữ. Cái bản ngã mà nó sanh khởi lên “đồ chó”, bây giờ mình nhìn cái cảm giác nó hừng hừng, nó phừng phực, nó sanh hận lên, nó phình phình, bắt đầu nó muốn ăn tươi nuốt sống người ta, nó muốn sủa. “Đồ chó” ta phải dùng từ mạnh như vậy là nó xìu xuống liền, nó lắng dịu xuống liền. Mình nói nhẹ nhẹ là không được, mạnh phải tác ý mạnh. Cái đó gọi là gì? Là như lý tức ý, là sự tác động tâm ý. Cái đó là gì? là tuệ lực, là sức mạnh của trí tuệ. Cái đó là gì? là chánh tư duy, là sự tư duy theo đúng chánh pháp. Đó là tinh tấn lực, là dung mãnh lực, mãnh hổ lực, hung hãn lực, đại hùng lực là trong lý thức ý đó. Cho lên người nào mà siêng như lý thức ý thì người đó sẽ sớm thành công. Mà còn tu mà cứ ngồi trơ trơ ra để cho nó yên thôi thì cứ ngồi đó đi, ngồi tới chết cũng vậy thôi. Ngồi đó thì nó yên nhưng lúc trở ra rồi thì thâm si bản ngã nó y nguyên, mà có khi nó còn lớn hơn nữa, tại vì mình ngồi được lâu, ngồi lâu hơn người ta. Người ta ngồi được nửa tiếng, tôi ngồi một tiếng rưỡi. Nếu mà mình không có chứng kiến trong sự tu là mình toàn trên hình thức, thời gian, số lượng, hướng ngoại. Đây là một sự sâu sắc trong sự tu, quán chiếu tùy theo nhân duyên của các cô ở đây được bao lâu hên xui, con sẽ tung Như Lai thần chưởng ra. Quán chiếu nó là “chó dữ”, hở ra chút là nó sủa vang, hở ra chút là nó táp, hở ra chút là nó cắn. Mà khi nó sanh khởi lên mình quán vậy đó. Mình cũng quán vậy, mà người ta mình cũng quán vậy. Kiểm soát chánh niệm và tỉnh giác để không có bị tại vì thường thì con chó bên này nó sủa, con chó kia nó nghe thấy tiếng thì nó sủa theo, nó không biết ất giáp mô tê gì, nghe thấy sủa thì sủa theo. Thì bản ngã nó cũng giống vậy, thấy bên kia sủa thì bên này cũng nhào ra sủa, không biết cần đúng sai, không biết cần suy xét, nghe kia nó sủa là ở đây nó sủa. Thì hành tướng vận hành hoạt động của bản ngã cũng giống y như vậy. Nó vô minh mà, nó đâu có biết gì đâu? Nó không cần biết đúng sai, định niệm, định huệ gì, nhào vô là kiếm ăn à. Cho nên là phải thực tập một cách nghiêm túc và sâu sắc trong sự kiểm soát cảm giác, nghĩ tưởng, nội tâm. Đó là người đại trí, đó là bậc trân nhân, bậc thượng nhân. Đó là tùy theo tối thượng của Như Lai sau khi ta diệt độ, nếu những người nào thật tâm chánh niệm tỉnh giác, luôn nhìn lại thân thể, cảm giác nội tâm và những sự vận hành bên trong đó một cách siêng năng, để tâm học hỏi thì những tỳ kheo này là những tỳ kheo tối thượng trong hàng tỳ kheo của ta, ngay mà sau khi ta diệt độ. Đó là lời di huấn của Đức Thế Tôn. Cho nên phải kiểm soát hết sức kĩ lưỡng của cái bản ngã ác độc này.
Con giải thích mấy từ mạnh hồi nãy. Thứ nhất là cái bản ngã này là thứ mà hết sức khó dạy, mỗi lần mà nó sanh khởi lên mình dạy dỗ nó có nghe không? Không nghe. Nếu mà nó nghe thì mình khỏe rồi, mình vào tầng thánh vị rồi đâu còn u mê phàm phu. Nó khó dạy, khó bảo, khó nghe. Nhưng mà mình nói từ “khó dạy”, “khó bảo”, “khó nghe” yếu quá thì mình vô cái từ “mất dạy”. Nó sanh khởi lên, nó vênh váo lên. Mất dạy, mày đã mất dạy từ vô lượng vô biên kiếp rồi, bây giờ tao thấy được mày rồi, từ nay tao vạch được cái bản mặt của mày, cái bộ mặt của mày. Ta nhìn thấy được ngũ uẩn rồi, từ đây về sau mày không còn tính đó nữa. Từ đây mày phải chịu phép nghe không? Mày phải chịu sự huấn luyện, giáo dục, đào tạo nghe không? Từ nay về sau ta niềng cái vòng kim cô lên đầu của mày, ta xích mày lại. Ta không cho mày tác oai tác quái quậy phá nữa, chịu phép đi con. Đừng có lằng quặng (52:40)chết với “bà” đó, đừng có lằng quằng chết với “cô” đó, đừng có lằng quặng chết với “chị” đó, bây giờ chị đã có Như Lai thần chưởng rồi. Thánh trí ngũ uẩn trong tay rồi, thượng phương bảo kiếm của như lý tác ý. Đừng có quậy nữa, mày đừng có bày cái trò mất dạy, cứng đầu nữa. Mày phải chịu phép, mày phải hiền ngoan, ta bắt mày phải cúi đầu xuống, cúi xuống lạy hết tất cả.
“Nay con xin nguyện giữa đất trời. Lạy người cho con bỏ cái tôi. Từ đây học hạnh luôn diệt ngã. Gặp hết mọi người phải cúi đầu. Lạy người cho con bỏ cái tôi. Lạy ông đi qua bà đi lại. Lạy cha lạy mẹ lạy chú dì. Lạy anh lạy em lạy bé nhỏ. Lạy cả người làm lạy cháu con. Lạy kẻ hành khất ở ven đường. Lạy cậu bé bán vé số dễ thương. Lạy người lau chùi và quét dọn. Lạy chú nhặt rác trước cổng trường. Lạy bà cụ già không chỗ nương. Lạy cậu bán hàng rất tầm thường. Lạy người bệnh cùi lê lết đất. Lạy cô điên khùng đi giữa đường. Lạy người cho con bỏ cái tôi. Dập đầu dưới chân hết thảy người. Cho con hạ thấp tâm cao ngạo. Cho con từ bỏ tính kiêu căng. Cho con sạch hết lòng tự đại. Cho con sạch hết tính tự cao. Cho con sạch hết tâm ngã mạn. Cho con không còn tật vênh váo. Cho con không còn kiểu ta đây. Cho con không còn thói hơn thua. Cho con triệt hạ tính ương ngạnh. Cho con trị sạch tính tranh giành. Cho con nhiếp phục tật cứng đầu. Cho con dứt hẳn thói đua tranh. Hạ mình thấp xuống đến tận cùng. Thường hành nhường nhịn với khiêm cung. Luôn luôn nhớ rõ mình chẳng có. Quán chiếu thâm sâu diệt gã khùng.
Từ thứ hai mà mình quán từ bản ngã cứng đầu, bây giờ mình bắt nó phải cúi đầu, phải bắt nó gục đầu, phải bắt nó dập đầu cho tới một lúc mình chặt cái đầu bản ngã đó là để vào Thánh nhân, Thánh Tăng , Thánh Quả. Cái từ thứ hai là tác ý thật là mạnh, cái đồ cứng đầu, cứng cổ, khó dạy này. Hôm nay ta phải bắt mày cúi đầu, gục đầu, dập đầu trước tất cả mọi người. Mày đừng có hòng mà đè đầu cưỡi cổ ta nữa. Xưa ta không thấy mi, hôm nay ta đã thấy mi rồi, mi dừng có hòng đó là phương pháp tác ý tiếp theo, tác ý thứ ba là phương pháp cái bản ngã khốn nạn, khốn đốn và hoạn nạn. Chính nó làm cho mình khốn khổ hoài, khốn đốn hoài. Nó làm cho mình tai nạn tai ương hoài trong cuộc đời này. Đi đâu cũng có tai nạn hết, đi đâu cũng gặp tai ương, đi đâu cũng gặp chiến trường, đi đâu cũng gặp tranh đấu, đi đâu cũng vô hầu khó chịu cũng bực bội cũng sân si, cũng ganh tị cũng đố kị. Vô bếp là có chuyện bếp, lên chùa có chuyện ở chùa, mình vô thiền đường có khi cũng có chuyện ở thiền đường vô lỡ có ai lượm bộ đồ của mình, lúc đó coi thử xem làm sao? Thành ra tất cả chỗ mà mình để cho nó sanh khởi nó đưa mình tới chỗ khốn đốn, hoạn nạn, là cái bản ngã này là cái đồ khốn nạn. Tác ý mạnh như vậy, mà mình nghĩ rằng nếu mình tác ý thường trực như vậy, đánh dồn dập liên tục, đánh ập, đánh vỡ, đánh tung, đánh tan hết hoài như vậy thì chắc chắn nó sẽ được nhiếp phục, đoạn tận.(58:10) Đó là sức tinh tấn lực, sức nỗ lực hành trị của bậc đa văn thánh đệ tử có chân đứng (58:23) trong pháp và lực của Như Lai. Vậy là hôm nay con tiếp tục chia sẻ với đại chúng “giải phá chấp ngã”. Mình nhìn thấy được tính chất nguy hiểm và tác hại của bản ngã. Sau khi mình có được bảy trí về chấp ngã mình quán chiếu tính nguy hại của nó và mình nhìn nhiều khía cạnh góc độ. Có những tác ý mà mãnh liệt, và có những phương pháp nhiếp phục con. Thứ hai là “chất độc”, thứ ba là “chó dữ”, thứ tư là…(59:09) “ba chữ tác ý mạnh, đó là ba pháp quán. Bây giờ ba phương pháp tác ý cứng đầu, mất dạy, khốn nạn. Chửi mạnh như vậy đó, đánh vô nó thì chắc chắn nó phải lung lay nó phải sợ, nó phải lắng xuống, nó phải chạy, có khi chạy mất dép với một chữ đó thôi mà nó chạy mất dép, nó tan. Từ từ nó sẽ trở thành hiền, dễ nói, dễ nghe, dễ dạy, dễ biểu và sau đó mình kêu nó cúi đầu là nó cúi đầu, mình kêu nó lạy bất cứ ai nó cũng lạy. Chứ con không tu thế này thì dễ gì mà con quỳ xuống con lạy mấy cô, không có dễ đâu. Đó là cái phần chia sẻ tiếp theo của chúng ta mong rằng là trong đại chúng là đang trong khóa tu xuất gia, con mong là tất cả các quý vị tinh tấn lỗ lực, nhiếp phục cái cảm thọ của mình để có ngày tu hết sức là ý nghĩa, hết sức là trọn vẹn. Để sau khi mình xuống núi rồi mình đem những báu vât thánh pháp này trở về tự lại và lại tha.
“Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả để tự họa chúng sanh đều trọn thành Phật đạo”.
.
THÍCH MINH THÀNH
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
“Cúi đầu đặng lễ Đức Thế Tôn, Bậc A La Hán Chánh Đẳng Giáp”
Trong cái thời gian con ở yên, chiêm nghiệm thì con kết hợp cái trí của năm uẩn. Qua bản ngã thì mình lấy bảy cái trí “sắc thọ tưởng hành thức” để mà nhìn qua bản ngã thì nó có bảy loại trí tuệ để phá cái chấp ngã. Nhưng mà hôm nay, con chỉ trình bày sơ lược, khái quát và ba cái trí ở sau. Thì chúng ta sẽ nói trong cái khóa tu xuất gia này, chúng ta sẽ đào sâu hai phần: “Xuất gia phản tỉnh và giải phá bản ngã” là hai chủ đề chính trong khóa tu lần này. Và sử dụng bảy loại trí tuệ để giải phá cái chấp ngã, chúng ta đã nói về chấp ngã là gì rồi. Chúng ta phải tìm hiểu thêm ngã tập khởi và ngã đoạn diệt tức là, từ đâu mà có ra chấp ngã và làm sao để cái chấp ngã đi đến chỗ đoạn diệt và con đường đưa đến chấm dứt chấp ngã.
Đầu tiên mình phải hiểu chấp ngã là gì? Là cái trí thứ nhất. Trí thứ hai đó là từ đâu mà nó có ra sự chấp ngã này. Trí thứ ba đó là làm thế nào để chấm dứt chấp ngã. Trí thứ tư là con đường, phương pháp đưa đến sự chấm dứt chấp ngã. Còn ba cái trí sau chúng ta đã tìm hiểu vị ngọt của bản ngã, sự nguy hại của bản ngã và sự xuất ly khỏi bản ngã.
Các vị đã từng học bảy trí về ngũ uẩn, từ chỗ đó kết hợp qua bên bản ngã thì mình sẽ thấy rõ. Như vậy thế nào là sự chấp ngã được sanh khởi hay là ngã tập khởi? Do vô minh đối với năm uẩn, do khác ái đối với năm uẩn mà bản ngã được hình thành. Do vô minh và tham ái, khác ái đối với năm uẩn chấm dứt thì bản ngã được diệt tận. Thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt chấp ngã? đó là con đường tám đúng, là thánh đạo tám ngành, là bát chánh đạo. Thế nào vị ngọt của bản ngã? Do duyên nơi sự chấp ngã đó mà làm gì, nghĩ gì, sanh khởi, sự ưa thích, sự khoan khoái, sự tham ái ở trong cái chấp ngã đó gọi là vị ngọt. Do vì cái bản ngã là vô thường, là khổ, là trống rỗng, là hoại diệt, là bất toàn, là bất an, là vô chủ, là vô sở hữu. Đó là sự nguy hại của bản ngã: “nhiếp phục lục dạ tham, đoạn tận dụng dạ tham”. Đối với chấp ngã đó là sự xuất ly thoát ra khỏi bản ngã. Từ bảy trí về năm uẩn chúng ta nhìn vào bản ngã thì chúng ta có bảy trí để tiêu diệt cái chấp ngã. Nhưng mà, cái chỗ ở đây con muốn trình bày đại chúng xuất gia là khai triển rất nhiều các phương diện để nhìn ra cái tính nguy hại của bản ngã. Những bài chúng ta đã học ở đây thì đại đa số đánh mạnh vào hai phần: “Thứ nhất là tính chất nguy hiểm và tác hại của bản ngã, thứ hai là cái con đường để thoát ra”. Nếu mà mình không thấy được cái sự nguy hiểm và tác hại của chấp ngã thì mình sẽ không có sợ cái cảm giác bản ngã. Cho nên mình sẽ đào sâu các khía cạnh mà tai hại, hiểm hoạ, hiểm nguy của bản ngã. Đa số những phần trong đây là con nhìn vào cái nội tâm của con trong khi nhập thất, nó vận hành như thế nào? thì con trình bày ra. Đó là chủ yếu nói chính mình hơn là nói người khác nhưng mà ngũ uẩn hay ngủ uẩn (06:40) nó giống hệt nhau, mình thấy được mình thì những người khác cũng giống y như vậy. Đây là con diễn tả cái lúc mà là hành tướng của bản ngã, khi mà nó xuất hiện, nó biểu hiện, nó vận hành, nó xâm chiếm thâm tâm mình.
“Cái tôi, cái ta nhục lắm nha.
Lườm lườm, liếc liếc dáng chủ nhân
Trừng trừng, trợn trợn kiểu xiếc xòng.
Đi đi lại lại ra dáng vẻ,
Uy uy, oai oai thật đáng khinh.
Hỡi này, bạn ơi mình người tu,
Hãy nhớ mình tu đó nghe không?
Tâm tâm niệm niệm khắc ghi lòng.
“Có ai đứng lên trình bày, lúc cái bản ngã sanh khởi, lúc nó ngũ uẩn nó ra làm sao không? Đây là cái trí tuệ chứ không phải bình thường, khi mà cái bản ngã nó sanh khởi thì lúc đó hành tướng ngũ uẩn nó như thế nào? cái cảm thọ của mình lúc đó nó ra làm sao?” Nó dâng lên, nó trương lên, nó phình lên, ngực ưỡn ưỡn ra đằng trước, cái mặt hất hất lên, vênh váo, trong cái tưởng thì làm sao, hình dáng của mình phình phình lên, to lớn lên, hất cái mặt lên. Trong cái tưởng, rồi cái hành, cái suy nghĩ. Suy nghĩ rằng mình hay, mình giỏi, mình đúng, mình phải, mình tốt, mình hơn, cái người kia sao bằng mình. Vậy là từ cái thân thể, cái sắc uẩn cho đến cái cảm giác, cho đến những cái nghĩ tưởng và đây con dùng những cái câu là: “Lườm lườm liếc liếc, trừng trừng, trợn trợn”. Mà nhất là có chức có quyền nữa, cái này có quen không vậy? Có quen với cái dáng này không? Có nhận ra bà con không? Mà cái đầu trọc, mặc cái áo nâu hay là cái áo vàng mà hất hất cái mặt lên chắc nhìn chắc khó coi lắm ha? Mà cái bản ngã nó cộng với cái gì? Nó cộng với sân đi theo, sân ẩn nó đi theo. Một khi cái bản ngã nó xâm khởi lên là lập tức sân đi theo. Bên trong suy nghĩ mình mình nghĩ rằng “Người đó xúc phạm mình, người đó xem thường tôi, coi tôi không ra gì hết, miệt thị khinh thị”. Thì trong này nó vừa dâng, vừa nóng, nó vừa phừng phực, mà nó vừa rừng rực và bao nhiêu pháp nó vận hành trong đó. Vừa vô minh, vừa tham ái, tức là nó yêu thích cái tôi của nó, rồi vừa sân hận, rồi vừa bản ngã, thậm chí nó muốn làm sao phải tàn phá, muốn phá nát, muốn nói làm sao đó trời, nói làm sao cho người ta hạ gục người ta, làm sao cho cái người kia phải thua mình thật, chỉ biết nhiêu đó thọ tưởng hành thức nó vận hành trong đó. Nhiều khi mấy thầy mấy cô thấy chúng con đi nhẹ nhẹ nhàng từ từ đi từ ngoài vô đừng nhìn tưởng đâu con hiền, bên trong là con đang lý tác ý coi như là ra những cái đòn rất là mạnh ở trong. Cũng như ngày hôm qua, ngồi đó chơi trong này chiến trường đang đánh giặc (11:17) ở trong. Có một cuộc điện thoại thôi mà con tác ý cho từ chiều hôm qua cho tới hết cái giờ ngồi thiền sáng nay, tác ý một cái chuyện đó thôi. Thấy khủng khiếp không? Nó sanh khởi lên mình thấy được, mình phải đánh dập hoài, dập cho tới khi nào mà những hình bóng suy nghĩ cảm giác đó nó không còn nữa mới thôi. Nó không còn lưu dấu vết nữa, để cho lần sau nó không còn sanh khởi nữa. Còn không mình để nó qua một bên không thèm dòm nó thì vài bữa nó sanh khởi lại. Cho nên mình phải biết xử lí, mình nhìn ra cái nguy hại của nó, ngày hôm nay gọi là hạch tội cái bản ngã, hạch tội vạch mặt cái ta đây.
“Cái bản ngã này thật dối gian, một đời chân chính bỗng biến tan, tráo trở lật lọng khi có lợi, yên bình hạnh phúc thành bất an. Cái bản ngã này thật ác gian, độc hơn chất kịch độc muôn ngàn. Giết hết trần hoàng vô lượng kiếp, độc hại tràn lan đầy thế gian. Cái bản ngã này thật nhục thay, vênh váo lên mặt suốt cả ngày, suy nghĩ cảm giác theo thú tính, sớm muộn gì cũng gặp nạn tai. Cái bản ngã này như chó dữ, hở ra một chút là sủa vang, gầm gừ, nhào tới, tánh hung dữ, táp hết người hiền trên cuộc đời. Cái bản ngã này như thú hoang, kiêu căng, mất dạy thêm ngang tàn, xem ai cũng chẳng ra gì hết, bá chủ thiên hạ khổ vô vàn.Cái bản ngã này đồ thúi tha, mùi hôi xú quế (14:02) bay rất xa, người tu chất chứa và nuôi dưỡng, tính khí đàn na nhìn không ra. Cái bản ngã này thật gớm thay, một ảo thuật gia rất đại tài, nghĩ mình sếp xòng làm cha mẹ, sống trong ảo ảnh đời bi ai. Cái bản ngã này, khổ lắm thay, ngày đây mai đó chẳng vừa lòng, gặp ai cũng bực không thoải mái, cao có hơn thua tái diễn hoài. Cái bản ngã này thật đáng kinh, chà đạp nhân sinh mọi hữu tình, xấu xa nhục nhã không thể tả, chung thân trong ngục chịu tử hình”.
Đây là những hình ảnh để mình quán chiếu, đây là con nhìn vô nội tâm con để con nói và những cái con chứng kiến trong cái đời sống. Và cái tai hại của bản ngã. Có những người một đời hiền lành, hiền từ nhưng mà bỗng chốc thôi lại trở thành một cái người ác độc. Mình nhớ trong cái câu chuyện mà bà chủ hiền thục không? “Cái cô làm, cô đi tới cô làm cho cô chủ này mà cô nghe đồn cái cô chủ này hiền thục nổi tiếng một vùng. Cô không biết có thật không? Để cô coi thật sự là có hiền hay không? Bình thường tới giờ đó cô dậy mà bữa đó là cô nằm thêm. Bà chủ này kêu. Thức trễ, rồi xong lần thứ hai thì sao? như ngày hôm sau là cô nằm thêm nữa, nằm cho trễ nữa rồi bà chửi quá trời. Rồi hôm sau lại trễ hơn nữa mà còn nói chửi lại bà, sốc không. Bà lấy cây bà đập lỗ đầu, bà chạy ra ngoài đường ôm đầu máu nói: “Bà chủ hiền thục của tôi đây nè, đây là bà chủ hiền thục của tôi”, ôm cái đầu máu chảy. Thật ra có những người rất là hiền lành nhưng mà tới một cái chuyện nào đó họ bung ra, họ thay đổi cái tính tình, họ không còn như vậy nữa, xúc phạm tới cái bản ngã của họ, cái tự ái của họ. Thì đâu nói gì xa đâu, ví dụ như vợ chồng thôi, sống với nhau năm năm, bảy năm, mười năm hay là huynh đệ có khi quen biết với nhau mười năm năm, hai chục năm, bạn bè cũng vậy nhưng mà đụng chạm tới cái bản ngã, có một cái hành động gì đó thì quay ngược trở lại trở thành thù hận, không còn dòm mặt nhau nữa. Thậm chí là đánh đập nhau, hay là ly thân, hay là ly dị, hay thậm chí sát hại với nhau. Đó là nó bày hiện ra cái chân tướng của cái bản ngã. Cho nên mình thấy mình có sự kiềm chế nó đỡ hơn rất là nhiều cũng như là có sự tu tập nhiếp phục được một phần nào, chứ thực sự mà mình để nó tung ra đó, thì khủng khiếp lắm. Trên đây con có ví dụ là gì “chất độc hơn chất kịch độc muôn ngàn. Giết hết trần hoàng vô lượng kiếp. Độc hại tràn lan đầy thế gian”. Không có cái chất nào mà độc bằng cái chất độc của cái bản ngã, của chấp ngã, của cái tôi. Một khi đụng tới nó rồi mình biết, mình sẽ thấy tức là cái đầu tiên mình oán cái bản ngã giống như chất độc vậy đó, mỗi lần trong này cảm giác mà nó phình lên, nó trương lên, nó hất lên, nó vênh váo lên, đây là chất độc. Cái thứ này là cái thứ độc hại, thứ này là cái thứ mà độc nhiễm, thứ này là thứ nọc độc, thứ này là cái thứ rắn độc, mình không có chất chứa những cái nọc độc trong cơ thể mình, cái nọc độc này nó quay lại nó giết mình, nó giết người, tác ý mạnh mẽ vậy đó. Đây là những cái phép quán.(19:30)
Hình ảnh thứ hai là hình ảnh con chó dữ, hở ra một chút là nó sủa vang mình nhìn mình có thấy giống không? khi cái bản ngã mà nó sanh khởi lên mình nhìn có thấy giống không? Vừa bước tới cái là nó nhào vào nó sủa, không phải sủa không mà còn gầm gừ, nhào tới rất hung dữ, cuối cùng là “táp hết người hiền trên cuộc đời”. Đó là cái hình ảnh của sự vận hành của bản ngã. Chạm tới cái là nó sủa, mà nó sủa không phải sủa thường, mà kiểu là chó dữ cho nên là có nhiều cái nhà có đề cái bảng “coi chừng chó dữ”. Mà mình gặp mấy cái người hung hăng dễ sợ cái bản ngã lớn thì mình đọc cái hàng chữ đó thì coi chừng. Cái bản ngã này chó dữ, hở ra một chút là sủa vang, gầm gừ, nhào tới, tánh hung dữ, táp hết người hiền trên cuộc đời. Thật sự con ngồi kế bên những người có bản ngã lớn, mà những người sân hận, mà họ vận hành cái bản ngã của họ ngày đó ngũ uẩn nó vận hành mình ngồi đó mà mình thấy là mình sợ, thực sự là mình thương, người đó đang đau khổ, đang tự hủy hoại thân tâm của mình.
Sét sanh từ thanh sắc hủy hoại lại thanh sắc,(21:16) chất rỉ xét nó sinh ra từ thanh sắc rồi cái chất đó nó hủy hoại lại cái thanh sắc. Cũng vậy cái tâm ta đây cao ngạo, hung hăng, dữ dằn, vênh váo. Từ cái thân tâm của mình nó sanh khởi ra những cái cảm giác nghĩ tưởng đó nó quay trở lại nó làm cho mình thống khổ, hành hạ mình, dày xéo tâm can của mình, chứ có được cái gì đâu? Bây giờ mình lên mặt để được cái gì? Ta đây để được cái gì? Cao ngạo để được cái gì? mình bản ngã rồi để được cái gì? rồi mình hơn người kia mình được cái gì? Mà cứ thích hơn, cứ thích đúng, cứ thích phải, cứ thích giành phần thắng. Tai nạn đúng là tai nạn, hoạn nạn, hiểm nạn, nguy nan, khổ nạn, ít (22:39) nạn đối với cái bản ngã này, mà mình không thấy, mình không sợ, mình không lo. Khủng khiếp cái bản ngã này lắm, phải lo sợ cho cái bản ngã này.
“Đắng cay thật là cay đắng cái ta này, suốt ngày suy nghĩ để khoe khoang, phô trương danh tiếng cùng thanh thế, để được mọi người tới biểu dương. Khổ ơi là khổ cái ta này, thương giận buồn vui đúng với sai, bắt bẻ đủ điều không chịu nổi, chẳng ai vừa ý chẳng hợp ai. Khổ ơi là khổ cái ta này, ganh tỵ dối gian tôi với mi, gia đình tan nát thêm buồn khổ, vợ chồng anh em thành kẻ thù, khổ ơi là khổ cái ta này, so đo ăn uống dở với ngon, khen chê đủ chuyện người tốt xấu, thị phi đôi chói (24:16) ôm sầu bi, khổ ơi là khổ cái ta này, con dao hai lưỡi giết mình người, tự mình bản ngã làm mình khổ, người ở cùng mình khổ hơn mình. Hành hạ mấy người ở chung. Đắng cay, ác độc cái ta này, tự mình giết mình thật vô minh, sát sinh từ sắc hủy hoại sắc, bản thân cao ngạo ở một mình. Bản ngã này nguyên tử giết người, nổ tung thế giới gây chiến tranh, tan thương sầu hận khắp trên đời. Đông tây kim cổ Âu sang Á, lịch sử ngàn năm chẳng đổi dời. Ôi! hoạn nạn thay hoạn nạn thay, bản ngã tên sát nhân đại tài, giết cha giết mẹ giết thân tộc, hại anh hại em hại cháu con. Phân thay chồng vợ bao nhiêu mảnh, bóp cổ người yêu nhấn (25:54) xuống sông, đốt nhà trộm cướp phá xóm làng, đâm cha chém chú hạ độc thủ, phóng hỏa, axít tạt đánh ghen. Tao quá sợ mi quá, bản ngã bày trò lắm khéo khôn, sát nhân ngọt lịm như đường mật, bao nhiêu ruồi kiến mê vị ngọt chết nổi chết chìm trong khốn cùng. Ôi, bản ngã này! ngày nào bản ngã chưa phát giác, ngày ấy ta còn trong u mê, ngày nào bản ngã chưa thấy rõ, ngày ấy ta còn nô lệ nó, ngày nào bản ngã chưa soi tỏ, ngày ấy ta còn trong bóng đêm. Ngày nào bản ngã chưa vạch mặt, ngày ấy ta còn trong dại khờ, ngày nào bản ngã chưa nhiếp phục, ngày ấy ta còn nhục xấu xa. Ngày nào bản ngã chưa đánh gục, ngày ấy ta còn phẫn lộ ham. Ngày nào bản ngã chưa tê liệt, ngày ấy còn phân biệt hơn thua. Ngày nào bản ngã chưa chết hẳn, ngày ấy ta còn phải khổ đau. Ngày nào bản ngã chưa diệt chủng, ngày ấy ta còn trong nguy nan”.
Trong cái khóa tu này chúng ta phải đồng lòng vạch mặt cái bản ngã, hài (28:57) tội cái bản ngã này, phanh phui cái tính ác độc, thâm độc, hiểm độc, nham hiểm, mưu mô, xảo quyệt của cái bản ngã này. Đó là thứ ác độc nhất trên thế gian này, không ai làm hại mình bằng cái bản ngã này đâu, không có ai hại mình bằng cái bản ngã hết. Mà hãy nhìn vô trong khi nói, khi cười, khi nghe, khi tiếp xúc, khi làm việc, coi nó sanh khởi như thế nào? nó an trú như thế nào? nó vận hành như thế nào? Để mình hạ sát, hạ thủ, hạ độc, hạ gục, đánh gục nó, cho nó đo ván, để cho nó tan nát, còn bằng không mình chết nhục chết nhã với nó, chết cay chết đắng với nó, mình phải chết tức chết tưởi với nó. Mình bị nó chôn xác mình vô lượng vô biên (30:13) kiếp cái bản ngã này. Cái bản ngã này, cái thứ ác độc này, cái thứ cứng đầu, cứng cổ, khó dạy này, dùng mấy cái từ này mới trị nó được. Con thích dùng các từ: “Thứ nhất là cứng đầu, thứ hai là mất dạy, thứ ba là khốn nạn”. Mấy cái từ này mới trị được nó, tại mà nó khởi lên đồ mất dạy, mày vênh váo lên này, mày hất hất cái mặt lên hả? mày ngông nghênh hả? mất dạy. Bây giờ con thưa thiệt với quý thầy quý cô là cái bản ngã này nó dễ dạy hay là nó khó dạy. Mà mình đã bỏ quên nó vô lượng vô biên kiếp mình không có dạy cho nên nó thành mất dạy rồi. Cho nên mỗi lần nó sanh khởi lên mình thấy nó đồ mất dạy. Phải dùng cái từ cho nó mạnh. Con thưa quý cô cái từ mà mà mình yếu mình tác ý mà yếu là nó trơ trơ, mình để ý như cái sân của mình, cái giận tức của mình, mình nhiếp phục nổi nó không? Không có, vì nó đã trở thành một thứ yêu tinh quỷ quái, mà cái cổ thụ ngàn năm nó bám chặt trong sắc thọ tượng hành thức, nó bấu vô trong đó mà nó trở thành lành nhặt, (31:48) nó hợp nhất rồi. Hôm đó mình học ý nghĩa của từ chấp ngã đó, nó đã nó giống như keo với sơn nó hòa chung với nhau, tách ra không được. Cho nên bây giờ mà mình nhẹ nhẹ với nó, mình tu lơ tơ mơ, xơ xơ vậy thì không bao giờ mà mình nhìn thấy được cái mặt của nó. Chứ đừng có nói là mình vả vô mặt nó, mình táng nó, có cái bài tác ý là tống hình bản ngã (32:23), nhưng khóa tu sau mới cho nghe, bây giờ nghe chưa nổi. Khi mà mình nhìn nhận được năm uẩn, mình thường trực nhìn cái cảm giác, những hình bóng trong tâm, những suy nghĩ thọ tượng hành thức, nhận diện ngũ uẩn thường trực. Mình mới thấy được cái dục tham nó sanh khởi nó an trú và nó vận hành như thế nào. Mình mới thấy được cái cảm giác của cái bản ngã nó khởi làm sao? nó trú làm sao? và nó chấm dứt làm sao? Mình mới nhìn thấy được cái tâm hướng ngoại, tức là nó thúc giục mình kêu đi ra đừng có ở trong đó, nó thúc giục mình kêu làm cái này làm cái kia đừng có ngồi thiền cái tâm hướng ngoại hết sức là khủng khiếp. Mà mình phải nhìn năm uẩn một cách rõ ràng, rành rẽ thì lúc đó cái nào ra cái lấy. Còn nếu mình không nhìn thấy năm uẩn thì cái sự tu của mình là tu mù, một mớ bòng bong, mình không biết trong tâm là cái gì hết tức là mình phải nhìn được cái cảm giác nó ra làm sao? cái hình bóng trong tâm lúc đó nó ra làm sao? rồi cái suy nghĩ nó suy nghĩ cái gì? Ví dụ như cảm giác một cái bản ngã nó sanh khởi lên thì mình coi cái cảm giác đó, cái hành tướng của nó, tức là cái sự vận hành, cái trạng thái nó hoạt động như thế nào? những cái tưởng nó sanh khởi ra làm sao? Mình nói cái gì mình phải nhìn thấy được và cái thức của mình lúc đó biết rõ được những điều đó. Cái này là tuyệt vời lắm, chỉ có thánh trí năm uẩn mới giúp cho mình nội soi một cách trân xác về Dục lậu, Hữu lậu và Vô minh lậu. Vô minh lậu là cái bản ngã là chấp ngã, Dục lậu là cái tâm thúc giục rất là nhiều cái chứ không phải là chỉ có nam nữ không. Cái phần gọi là năm dục trưởng dưỡng, cái sự thúc dục đối với sắc, những thứ đẹp của vật chất, cái sự thúc giục đối với âm thanh. Sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái đó là sáu ái. Sự ưa thích đối với mùi, đối với vị, đối với sự tiếp xúc và cái sự ưa thích đối với pháp nó rất là sâu sắc. Con để dành từ từ con mới nói, phải có ngồi thiền, phải có nhận diện năm uẩn tương đối, mới biết được cái pháp trận là cái gì? ý xúc. Còn không trước nay mình tu theo cái kiểu hướng ngoại không à, làm này làm kia ở ngoài hình thức chứ mình không thấy được dục, không thấy được ái, không thấy được tham nó vận hành như thế nào. Mình không thấy được sân, không thấy được bản ngã, mà những cái thứ đó là những cái thứ nguyên nhân sanh ra thống khổ mà mình không thấy nó thì sẽ không thể nào mình chấm dứt được khổ hết. Chính những cái đó là cái người đứng sau bức màn mà dựt sợi dây cho con rối ở ngoài trước nó đi lại, nó nói cười. Thật sự mà cái người đứng phía sau bức màn mà dựt sợi dây cho con rối, cái thân xác này là con rối. Bên trong đó là thọ tưởng hành thức, những cảm giác nghĩ tưởng và sự rõ biết và bên trong cái cảm giác nghĩ tưởng đó là tham sân si, vô minh và bản ngã. Trong đây dùng cái từ là: “sát thủ” hay là: “giấu mặt”. Dùng cái từ bản ngã là: “kẻ giết người giấu mặt”. Người đó, cái bản ngã đó, cái giục tham đó chỉ có người thành tựu chánh chi kiếp(37:09) mới thấy được tận tường. Nếu mà cái thấy không có chính xác, chân xác thì theo sự hướng dẫn của đức phật trong Kinh tạng Nikaya thì tới chết mình không thấy được thật sự giục, tham ái, vô minh và bản ngã là nó như thế nào? Mình chỉ thấy được khi mà nó đã rồi, chứ không thấy được khi mà nó bắt đầu. Nghĩa là manh nha ở trong tâm mình không thoát mà tại sao nó sanh khởi mình không biết? Mình phải học năm trí về sắc thọ tượng hành thích mình phải biết tại sao bản ngã nó sanh khởi? Tại sao mà giục nó sanh khởi? tại sao mà sân nó sanh khởi? Mình phải học trí năm uẩn và mình phải tập nhận diện thường trực thì mình mới thấy. Mà thấy rồi đó thì cái sự tu hành của mình thú vị lắm, tuyệt vời lắm. Tức là mỗi giờ mỗi ngày là mình ra chiến trường rồi mình không thấy cái này mình tu chơi chơi. Chờ ngày qua đời, chạy theo những âm thanh sắc tướng. Rồi hoàn toàn mình không có biết thâm tâm của mình cho nên thật sự là trong cái khóa tu này con muốn các cô phải thực hành được ba pháp và nhận diện được năm uẩn đó là pháp hạnh. Mà muốn làm cái này thì sự học của mình phải củng cố cho mình cái bước đầu để mình có được cái chứng kiến đối với thâm tâm. Mình đừng có nghĩ rằng là cái bản ngã này mà nó đợi tới chuyện lớn mới biết cái đó là cái biết của phàm phu, vô văn phàm phu, người không có nghe thánh pháp, không có tu tập thánh pháp, không có gặp trân nhân, không có gặp thánh nhân. Còn mình là những người phải đi trên con đường thể nhập thánh tri kiến, tri kiến của bậc thánh, tri kiến thuộc thánh (39:45), thượng nhân pháp (39:46). Nếu mà mình không có một sự nhìn nhận chính xác, không có sự nghiêm túc, mà cẩn mật, bí mật (40:00) trong sự kiểm soát thâm tâm. Thì sự tu của mình chỉ gieo một chút yên lành mà chưa chắc có thể tránh khỏi bản ngã (40:21). Cho nên con nêu ra những hình ảnh để cho chúng ta tập quán chiếu. Ngoài cái hôm qua có những phương pháp là xin lỗi, quỳ lạy, quán cái đồ giả (40:48), nội của uẩn (40:50), rồi quán cái tính trống rỗng, ngày qua là năm pháp để mình quán vô ngã thực tập. Hôm nay con cũng muốn giới thiệu thêm về những hình ảnh rất nhiều pháp oán để trị bản ngã. Là con thấy cái kinh nghiệm của bản thân con giới thiệu thì tùy các thầy các cô các chú xưng “con” nó hay lắm, nếu mà con xưng “thầy” với các cô trong đó cái thọ tượng hành của con nó khác, con xưng “sư phụ” thì lúc đó cái thọ tượng hành của con nó khác, cái cảm giác nghĩ tưởng nó khác, nhưng mà xưng “con” thì tự nhiên trong cái chữ đó nó làm cho cái cảm giác của mình cái nghĩ tưởng của mình nó phải có một cái sự nhìn lại và nó có một hàng rào. Mình xưng “con” không lẽ mình phùng mang trợn mắt lên? không lẽ mình ra uy ra oai? Thì cái từ đó nó là nó là hàng rào chắn, nó giống như cái chốt gài lại, mình không thể vượt qua được. Cho nên khi mà con thực tập thì con thấy cái từ xưng “con” này nó hay lắm. Nếu mà các thầy các cô mà thực tập thử thấy được thì nên giữ cái từ này. Đừng có xưng “cô”, đừng có xưng “thầy”, đừng xưng “tôi” mà tập xưng “con” trong tất cả các trường hợp. Ở hoàn cảnh của con thì có những trường hợp thì con phải linh động một chút tại vì hoàn cảnh. Nhưng mà nếu cỡ như ni tăng, ni sinh mình, trong cái địa vị cỡ này thì xưng “con” rất là hợp lý. Dầu cho dưới phật tử xưng “con” luôn. Đó là một phương pháp nữa đó. Để mình nhiếp phục bản ngã cho nó không vượt qua. Không lẽ mình xưng “con” mà lúc đó mình ưỡn ngực? Mình hất mặt lên trông kì lắm, phải không ? .Tự nhiên mình xưng “con” tự nhiên mình cúi đầu xuống, gục đầu xuống nữa thì cái từ đó là một phép quán. Khi mình xưng “con” thì cái chữ “con” đó là cả một cái hình ảnh mình cúi đầu, hạ mình, khiêm cung, khiêm hạ. Cho nên cái chữ “con” này con thấy hay lắm. Trong phương pháp thực tập về nhiếp phục chấp ngã, xưng “con” hay lắm, mà khi mình xưng con thì cả cái cảm thọ của mình phải hiện ra hình bóng cúi đầu, gục đầu, khiêm cung, nhún nhường, hạ thấp. Trong cái chữ “con” đó thì hình ảnh của mình, cái cảm giác, cái nghĩ tưởng phải hiện ra một hình bóng khiêm cung, nhún nhường, khiêm hạ, cúi đầu, gục đầu. Thậm chí là có hình ảnh quỳ xuống, lạy người ta. Thì cái này nó một chữ thôi nhưng nó là pháp quán. Nó là một đức hạnh, cái nết hạnh, cái đạo hạnh cái giới hạnh, cái đạo lực của sự thực tập nhiếp phục chấp ngã này. Cho nên nhiều khi con thấy cũng vui, con muốn giận mấy chú con cũng xưng con cái tự nhiên lắng xuống bớt. Con sao mà dữ vậy? Con sao dữ được? con sao la được? Ai tự nhiên nói “con” ra, bữa nào thấy con xưng “con” là đó.
Hình ảnh thứ hai mà chúng ta học là thuốc độc, chất độc, chất kịch độc hơn tất cả các chất độc trên thế giới này là bản ngã. Khi mà nó sanh khởi lên nó độc, chất độc, thuốc độc nó đang xâm nhập trong cơ thể của mình. Sợ quá, hoảng quá, khiếp quá, ghê quá, ớn quá, nó giết mình chết. Chất độc nó vô là nó giết mình chết. Loại cái chất độc này ra, trừ cái chất độc này ra, đẩy cái chất độc này ra, đuổi cái chất độc này ra, đánh tan cái chất độc này ra. Hoàn toàn khởi thân tâm, mình quán (45:37) nó sanh khởi mình, độc đang ngấm, đang phát tác, độc của bản ngã đang phát tác rồi mình thấy một người nào đó đi ta nói với một thái độ, là một hành động của bản ngã, mình biết là họ đang trúng độc, mà phải coi chừng nếu không cái độc nó truyền qua giống như là ncov. Phải đứng cách nhau mấy thước, chứ còn mà ngồi trên máy bay cách nhau chỉ một thước, cách hai ba hàng ghế nó truyền qua được đó, ghê vậy đó. Vậy thì mình nói, ho hắt hơi này kia nó văng cái dịch trong cơ thể của mình. Cho nên ngồi cỡ vậy cũng tạm tạm. Mình thấy một người có những lời nói những hành động, cái cử chỉ mà vì cái bản ngã đó họ đi đến xuất hiện trước mặt mình họ bắt đầu bung ra, họ phình ra, họ trương ra đó. Họ ưỡn ưỡn ra nghĩa là đừng động tới phải cẩn thận, cái này là virus corona, cái này là covid-19. Nó khủng khiếp lắm, nó giết hại mình. Đây là vi khuẩn, là virus, là siêu vi trùng. Mà mình ngồi đây mình cười chứ thật sự là con xin báo cáo là khủng khiếp lắm. Ngày nào con đọc con quán chiếu và con mệt con ráng lên gặp mấy thầy mấy cô sợ chắc vài bữa nữa có thể là không còn những cái buổi nikaya giảng dạy như thế này. Vì trúng cái nCov là xong mà mình phải quán (47:21) cái bản ngã giống vậy đó.
Hình ảnh thứ ba là giống con chó dữ. Cái bản ngã mà nó sanh khởi lên “đồ chó”, bây giờ mình nhìn cái cảm giác nó hừng hừng, nó phừng phực, nó sanh hận lên, nó phình phình, bắt đầu nó muốn ăn tươi nuốt sống người ta, nó muốn sủa. “Đồ chó” ta phải dùng từ mạnh như vậy là nó xìu xuống liền, nó lắng dịu xuống liền. Mình nói nhẹ nhẹ là không được, mạnh phải tác ý mạnh. Cái đó gọi là gì? Là như lý tức ý, là sự tác động tâm ý. Cái đó là gì? là tuệ lực, là sức mạnh của trí tuệ. Cái đó là gì? là chánh tư duy, là sự tư duy theo đúng chánh pháp. Đó là tinh tấn lực, là dung mãnh lực, mãnh hổ lực, hung hãn lực, đại hùng lực là trong lý thức ý đó. Cho lên người nào mà siêng như lý thức ý thì người đó sẽ sớm thành công. Mà còn tu mà cứ ngồi trơ trơ ra để cho nó yên thôi thì cứ ngồi đó đi, ngồi tới chết cũng vậy thôi. Ngồi đó thì nó yên nhưng lúc trở ra rồi thì thâm si bản ngã nó y nguyên, mà có khi nó còn lớn hơn nữa, tại vì mình ngồi được lâu, ngồi lâu hơn người ta. Người ta ngồi được nửa tiếng, tôi ngồi một tiếng rưỡi. Nếu mà mình không có chứng kiến trong sự tu là mình toàn trên hình thức, thời gian, số lượng, hướng ngoại. Đây là một sự sâu sắc trong sự tu, quán chiếu tùy theo nhân duyên của các cô ở đây được bao lâu hên xui, con sẽ tung Như Lai thần chưởng ra. Quán chiếu nó là “chó dữ”, hở ra chút là nó sủa vang, hở ra chút là nó táp, hở ra chút là nó cắn. Mà khi nó sanh khởi lên mình quán vậy đó. Mình cũng quán vậy, mà người ta mình cũng quán vậy. Kiểm soát chánh niệm và tỉnh giác để không có bị tại vì thường thì con chó bên này nó sủa, con chó kia nó nghe thấy tiếng thì nó sủa theo, nó không biết ất giáp mô tê gì, nghe thấy sủa thì sủa theo. Thì bản ngã nó cũng giống vậy, thấy bên kia sủa thì bên này cũng nhào ra sủa, không biết cần đúng sai, không biết cần suy xét, nghe kia nó sủa là ở đây nó sủa. Thì hành tướng vận hành hoạt động của bản ngã cũng giống y như vậy. Nó vô minh mà, nó đâu có biết gì đâu? Nó không cần biết đúng sai, định niệm, định huệ gì, nhào vô là kiếm ăn à. Cho nên là phải thực tập một cách nghiêm túc và sâu sắc trong sự kiểm soát cảm giác, nghĩ tưởng, nội tâm. Đó là người đại trí, đó là bậc trân nhân, bậc thượng nhân. Đó là tùy theo tối thượng của Như Lai sau khi ta diệt độ, nếu những người nào thật tâm chánh niệm tỉnh giác, luôn nhìn lại thân thể, cảm giác nội tâm và những sự vận hành bên trong đó một cách siêng năng, để tâm học hỏi thì những tỳ kheo này là những tỳ kheo tối thượng trong hàng tỳ kheo của ta, ngay mà sau khi ta diệt độ. Đó là lời di huấn của Đức Thế Tôn. Cho nên phải kiểm soát hết sức kĩ lưỡng của cái bản ngã ác độc này.
Con giải thích mấy từ mạnh hồi nãy. Thứ nhất là cái bản ngã này là thứ mà hết sức khó dạy, mỗi lần mà nó sanh khởi lên mình dạy dỗ nó có nghe không? Không nghe. Nếu mà nó nghe thì mình khỏe rồi, mình vào tầng thánh vị rồi đâu còn u mê phàm phu. Nó khó dạy, khó bảo, khó nghe. Nhưng mà mình nói từ “khó dạy”, “khó bảo”, “khó nghe” yếu quá thì mình vô cái từ “mất dạy”. Nó sanh khởi lên, nó vênh váo lên. Mất dạy, mày đã mất dạy từ vô lượng vô biên kiếp rồi, bây giờ tao thấy được mày rồi, từ nay tao vạch được cái bản mặt của mày, cái bộ mặt của mày. Ta nhìn thấy được ngũ uẩn rồi, từ đây về sau mày không còn tính đó nữa. Từ đây mày phải chịu phép nghe không? Mày phải chịu sự huấn luyện, giáo dục, đào tạo nghe không? Từ nay về sau ta niềng cái vòng kim cô lên đầu của mày, ta xích mày lại. Ta không cho mày tác oai tác quái quậy phá nữa, chịu phép đi con. Đừng có lằng quặng (52:40)chết với “bà” đó, đừng có lằng quằng chết với “cô” đó, đừng có lằng quặng chết với “chị” đó, bây giờ chị đã có Như Lai thần chưởng rồi. Thánh trí ngũ uẩn trong tay rồi, thượng phương bảo kiếm của như lý tác ý. Đừng có quậy nữa, mày đừng có bày cái trò mất dạy, cứng đầu nữa. Mày phải chịu phép, mày phải hiền ngoan, ta bắt mày phải cúi đầu xuống, cúi xuống lạy hết tất cả.
“Nay con xin nguyện giữa đất trời. Lạy người cho con bỏ cái tôi. Từ đây học hạnh luôn diệt ngã. Gặp hết mọi người phải cúi đầu. Lạy người cho con bỏ cái tôi. Lạy ông đi qua bà đi lại. Lạy cha lạy mẹ lạy chú dì. Lạy anh lạy em lạy bé nhỏ. Lạy cả người làm lạy cháu con. Lạy kẻ hành khất ở ven đường. Lạy cậu bé bán vé số dễ thương. Lạy người lau chùi và quét dọn. Lạy chú nhặt rác trước cổng trường. Lạy bà cụ già không chỗ nương. Lạy cậu bán hàng rất tầm thường. Lạy người bệnh cùi lê lết đất. Lạy cô điên khùng đi giữa đường. Lạy người cho con bỏ cái tôi. Dập đầu dưới chân hết thảy người. Cho con hạ thấp tâm cao ngạo. Cho con từ bỏ tính kiêu căng. Cho con sạch hết lòng tự đại. Cho con sạch hết tính tự cao. Cho con sạch hết tâm ngã mạn. Cho con không còn tật vênh váo. Cho con không còn kiểu ta đây. Cho con không còn thói hơn thua. Cho con triệt hạ tính ương ngạnh. Cho con trị sạch tính tranh giành. Cho con nhiếp phục tật cứng đầu. Cho con dứt hẳn thói đua tranh. Hạ mình thấp xuống đến tận cùng. Thường hành nhường nhịn với khiêm cung. Luôn luôn nhớ rõ mình chẳng có. Quán chiếu thâm sâu diệt gã khùng.
Từ thứ hai mà mình quán từ bản ngã cứng đầu, bây giờ mình bắt nó phải cúi đầu, phải bắt nó gục đầu, phải bắt nó dập đầu cho tới một lúc mình chặt cái đầu bản ngã đó là để vào Thánh nhân, Thánh Tăng , Thánh Quả. Cái từ thứ hai là tác ý thật là mạnh, cái đồ cứng đầu, cứng cổ, khó dạy này. Hôm nay ta phải bắt mày cúi đầu, gục đầu, dập đầu trước tất cả mọi người. Mày đừng có hòng mà đè đầu cưỡi cổ ta nữa. Xưa ta không thấy mi, hôm nay ta đã thấy mi rồi, mi dừng có hòng đó là phương pháp tác ý tiếp theo, tác ý thứ ba là phương pháp cái bản ngã khốn nạn, khốn đốn và hoạn nạn. Chính nó làm cho mình khốn khổ hoài, khốn đốn hoài. Nó làm cho mình tai nạn tai ương hoài trong cuộc đời này. Đi đâu cũng có tai nạn hết, đi đâu cũng gặp tai ương, đi đâu cũng gặp chiến trường, đi đâu cũng gặp tranh đấu, đi đâu cũng vô hầu khó chịu cũng bực bội cũng sân si, cũng ganh tị cũng đố kị. Vô bếp là có chuyện bếp, lên chùa có chuyện ở chùa, mình vô thiền đường có khi cũng có chuyện ở thiền đường vô lỡ có ai lượm bộ đồ của mình, lúc đó coi thử xem làm sao? Thành ra tất cả chỗ mà mình để cho nó sanh khởi nó đưa mình tới chỗ khốn đốn, hoạn nạn, là cái bản ngã này là cái đồ khốn nạn. Tác ý mạnh như vậy, mà mình nghĩ rằng nếu mình tác ý thường trực như vậy, đánh dồn dập liên tục, đánh ập, đánh vỡ, đánh tung, đánh tan hết hoài như vậy thì chắc chắn nó sẽ được nhiếp phục, đoạn tận.(58:10) Đó là sức tinh tấn lực, sức nỗ lực hành trị của bậc đa văn thánh đệ tử có chân đứng (58:23) trong pháp và lực của Như Lai. Vậy là hôm nay con tiếp tục chia sẻ với đại chúng “giải phá chấp ngã”. Mình nhìn thấy được tính chất nguy hiểm và tác hại của bản ngã. Sau khi mình có được bảy trí về chấp ngã mình quán chiếu tính nguy hại của nó và mình nhìn nhiều khía cạnh góc độ. Có những tác ý mà mãnh liệt, và có những phương pháp nhiếp phục con. Thứ hai là “chất độc”, thứ ba là “chó dữ”, thứ tư là…(59:09) “ba chữ tác ý mạnh, đó là ba pháp quán. Bây giờ ba phương pháp tác ý cứng đầu, mất dạy, khốn nạn. Chửi mạnh như vậy đó, đánh vô nó thì chắc chắn nó phải lung lay nó phải sợ, nó phải lắng xuống, nó phải chạy, có khi chạy mất dép với một chữ đó thôi mà nó chạy mất dép, nó tan. Từ từ nó sẽ trở thành hiền, dễ nói, dễ nghe, dễ dạy, dễ biểu và sau đó mình kêu nó cúi đầu là nó cúi đầu, mình kêu nó lạy bất cứ ai nó cũng lạy. Chứ con không tu thế này thì dễ gì mà con quỳ xuống con lạy mấy cô, không có dễ đâu. Đó là cái phần chia sẻ tiếp theo của chúng ta mong rằng là trong đại chúng là đang trong khóa tu xuất gia, con mong là tất cả các quý vị tinh tấn lỗ lực, nhiếp phục cái cảm thọ của mình để có ngày tu hết sức là ý nghĩa, hết sức là trọn vẹn. Để sau khi mình xuống núi rồi mình đem những báu vât thánh pháp này trở về tự lại và lại tha.
“Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả để tự họa chúng sanh đều trọn thành Phật đạo”.
.