Kinh Nikaya Giảng Giải - Trong Ngoài Ô Nhiễm
Kinh Nikāya Giảng Giải – Trong Ngoài Ô Nhiễm
Thích Minh Thành
Mình phải thấy được sâu sắc trong đời sống này. Tại sao và mục đích thực sự của đời sống này là gì. Để mình đừng có sống một đời sống lướt qua, nó uổng phí. Hằng ngày quý vị thấy ở trên báo chí không? Tin tức không? Ngày nào cũng có người chết, máy mươi người đi ra đường không về nhà được. Ngày nào cũng có người bệnh, ngày nào cũng có những tai nạn bất ngờ xảy ra. Quý vị thấy nhiều không? Cướp của, giật đồ, giết người, lừa người, rồi bán người. Hết sức là nhiều những chuyện tiêu cực, xấu xa. Những đạo đức của con người dần dần bị suy sụp, nó đổ nát. Hằng ngày là những vụ án mà cho mình thấy là mình rợn người, phải không quý vị? Những điều đó là gì? Những điều đó nói lên điều gì? Tất cả những cái đó nói lên điều gì? Tất cả con người chúng ta bị những cái dục vọng, bị những cái sân hận, bị những cái si mê, cái bản ngã nó thống trị, nó thiêu đốt, nó đốt cháy hết. Cái lòng tham muốn vô độ, bất chính đi lừa gạt người ta, đi cướp giật và nó làm cho người ta những cảnh tan thương, tan tốc ở khắp mọi chỗ, mọi nơi.
Đó là mới nói là nhân hoạ chứ chưa nói thiên tai. Giờ mình nhìn ra ngoài nữa là thiên tai. Hồi đó giờ mình chưa nghe trong nước mình động đất phải không? Nhưng bây giờ lại có.
Rồi hạn hán, rồi lũ lụt và biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường. Trái đất càng ngày càng nóng lên, rồi thậm chí những nước phải đi mua không khí để thở. Quý vị biết không có những thành phố lớn phải mua những không khí sạch để thở. Thậm chí ở Ấn độ người ta phải làm cái đài rất là lớn để nó toả ra không khí sạch. Vậy thì mình nhận thấy được cái gì? Môi trường ô nhiễm.
Rồi giờ những xí nghiệp, những nhà máy, những công ty rồi thải ra những chất thải. Quý vị thấy không?
Nó tuông ra, đổ ra làm ảnh hưởng đời sống của những người khác.
Rồi những dịch tả, dịch lợn Châu Phi, lỡ mồn long móng, bao nhiêu những thứ. Chưa kể ngộ độc thực phẩm, hàng trăm người hay là nguyên lớp học, trường học nhập viện hết.
Quý vị có cảm thấy mình lo lắng không?
Khi mình ra đường mình mua đồ ăn mình ăn mình có cẩn thận không? Có chọn lựa không? Có đề phòng không?
Mình mới nhìn thấy cái gì? Khí hậu ô nhiễm, môi trường ô nhiễm, con người ô nhiễm, thực phẩm ô nhiễm, nội tâm ô nhiễm.
Như vậy thì từ đâu mà nó đưa sự ô nhiễm bên ngoài môi trường. Là từ bên trong một nội tâm ô nhiễm. Một nội tâm đầy rẫy sự dục vọng, sự ham muốn, không có chánh đáng. Chính cái tâm tham muốn không chánh đáng mới làm ra những thứ làm khổ mình, làm khổ mình, làm hại mình, làm hại người.
Mình phải nhìn sâu cái này hết sức là kỹ. Có người nói sao thầy nói cái này?
Mình nhìn cái này để thấy tính chất nguy hiểm và tác hại của tham, sân, si. Còn nếu không mình không thấy được. Chứ không là mình học nói tham, sân, si mà mình không biết biểu hiện như thế nào, nguồn cơn nó ra làm sao, nó hoạt động nó như thế nào, cái tác hại hiểm nguy nó như thế nào? Mình không thấy.
Từ một sự nội tâm tham lam, tham muốn, tham dục, tham ái. Những cái tham vọng quá độ nó làm ra những cái tác phẩm khủng khiếp.
Sầu riêng cũng nhúng thuốc, dưa hấu cũng nhúng thuốc, dá cũng nhúng thuốc, bắp cũng nấu bằng pin. Vô số, không tính hết. Rồi tương ớt thì giòi lúc nhúc ở trong đó hết. Tất cả cái thứ là lẹ lẹ, mau mau đặng kiếm tiền. Rồi xịt những cái thuốc vô rồi ăn thuốc.
Ngay cả hoa nhài mà ướp trà thì người ta đi đến cái vùng của nó luôn, cái gốc của nó luôn là trên chín chục phầm trăm là thuốc sâu hết. Phun thuốc sâu rồi trong ngày đó phải hái, như vậy thì mình đầu độc chính mình. Mà từ đâu mà nó có những có cái đó? Nguồn gốc thâm sâu của nó là từ đâu? Là tâm tham, cái tâm tham đó là một cái tâm bị ô nhiễm. Do cái tâm bị ô nhiễm, do cái tâm bị nhơ nhớp, do cái tâm bị cấu uế, cho nên nó làm ra những cái thứ độc hại. Và những thứ độc hại nó ảnh hưởng tới môi trường, tới đời sống, tới con người, tới xã hội. Quý vị sợ cái tâm tam độc này không?
Cái tham này là cái độc, thuốc độc chưa chắc gì nó độc bằng cái tâm tham này. Tại vì tâm tham này nó đẻ ra thuốc độc đó, nó có thể dùng cái độc đó nó hại người ta để nó chiếm đoạt những cái mong muốn. Quý vị thấy giá trị của Đức Phật giác ngộ đã ba ngàn năm rồi có thay đổi không? Phật gọi ba thứ này là gì? Tam độc. Tham là cái thứ chất độc, sân là cái thứ chất độc, si là cái thứ chất độc, si nó chấp ngã.
Cho nên mình phải hiểu một cách hết sức là sâu sắc trong đời sống hiện thực này, thì mình mới thấy sợ tham sân si. Từ đó mình mới nỗ lực mình nhiếp phục, mình chế ngự. Mình làm gia giảm cho đến chỗ thanh lọc tẩy rửa nó hoàn toàn sạch sẽ. Đó là cốt lõi của sự tu đó, chứ không phải tụng nhiều, lạy nhiều, làm nhiều này kia là cái làm phước. Còn cái thâm sâu bên trong là gì? Là thanh lọc nội tâm, mà nội tâm bị ô uế. Quý vị thấy cái tâm con người giờ ô uế nhiều hay ít? Báo động chưa? Đến mức nào rồi? Vượt mức trăm ngàn lần.
Minh Thành vừa nghe một Phật tử mới lên tham đó.
Người ngày chạy xe máy phun nước bọt. Người phía sau không phải trúng mà người phía sau chạy lẹ lên đặng chặn đầu, cự. Tại sao lại phun như vậy, hai người cự qua cự lại. Thì ông này chạy vô nhà ngay chỗ đó, lấy cái ghế đặng ra đánh ông này. Ông nhào ra tính đánh thì vấp cái chân đập đầu xuống chết ngay tại chỗ.
Vì một miếng nước bọt đó mà chết người. Quý vị thấy đó không? cái đó là cái gì? Cái sân nó giết người. Cái sân hận, cái nóng giận, cái bực bội, cái bực tức. Đó là người không biết tu đó, tức là người vô văn phàm phu, tức là kẻ phàm phu không có học đạo, không có nghe pháp. Không biết nhìn lại thân tâm mình để nhiếp phục, chế ngự các cảm giác, cảm xúc, cảm thọ.
Quý vị thấy một chuyện mà ai tưởng tượng được không? Mình có tưởng tượng được không? Gia đình người mất đó có tưởng tượng được không? Mà bản thân người nóng giận đó có tưởng tượng được mình đi đến cái tai nạn chết người đó không quý vị. Có không? Không thể tưởng tượng được nhưng mà nó lại xảy ra. Đó là gì? Tai hại của sân hận, nguy hiểm của sân hận, tác hại của sân hận, hiểm hoạ của sân hận. Sợ không quý vị? Sợ cái sân hận này không? Có muốn nuôi dưỡng nó không? Có muốn ôm ấp nó ngủ chung không? Có muốn làm nó tăng tưởng phát triển không? Vậy thì có giận chồng không? Có giận con không?
Bây giờ mình phải học cách giải toả. Nghe bài trải tâm từ để chuyển hoá cái sân hận.
Con nói để các vị thấy rằng, những thứ này hết sức là nguy hiểm, hết sức là nguy hại. Giống như vừa rồi ở miền Bắc có cậu này thấy nhà có đông rá gom lại đốt. Mà cậu này không thể nào ngờ được cái lửa đó nó bắt, nó lan ra sau nhà, nó cháy vô lừng là ba mươi sáu hecta. Là gần ba mươi bảy ngàn cây thông, và những loại cây khác, nó cháy luôn như vậy là mấy chục hecta. Rồi chú này vô tù bảy năm rồi đền tiền trên ba tỉ. Chỉ đốt đống ra phía sau nhà thôi đó, nó gần rừng thông.
Thì như vậy để nói lên cái gì? Một đống rác nhỏ đó, một đống lửa nhỏ đó. Khi mà nó lan ra là mình không kiểm soát được. Khi mà nó lan ra thì chú này chạy đi dập tắt dập không được, kêu mấy người hàng xóm dập cũng không được. Rồi nó lan ra thành một biển lửa, ba mươi mẫu nó cháy hết, sạch trọi, sạch trơn. Quý vị thấy không? Thì cái đống lửa đó là ví dụ cho cái gì? Là cái tâm sân hận. Là cũng là một vụ vừa xảy ra, cách đây không lâu.
Như vậy mình phải quán chiếu mỗi khi sân hận nổi lên. Mình nói lửa, lửa, lửa đó, hoả hoạn, nó đốt nhà, nó đốt người, no đốt mình, nó đốt gia đình mình. Dập tắt cái lửa này đi, lắng dịu đi, dập tắt đi, tan biến đi. Mình không nuôi dưỡng nó, không chấp nhận nó, không dung túc nó, không để nó phừng phực lên nữa, không để nó phực phực lên nữa. Nó đốt hết tất cả, nó huỷ hoại tất cả, nó thiêu rụi hết tất cả. Cái này là cái nguy hại nè, cái độc hại nè, cái tai hại nè. Như vậy thì cái độc thứ nhất là gì? Là tham. Cái thứ hai là gì? Là sân. Những chất động này làm gì? Làm ô nhiễm nội tâm, ô nhiễm thân thể, làm ô nhiễm không khí, khí hậu.
Rồi một cái độc nữa là gì? Si.
Si là gì? Là sự không thấy biết thực sự về thân thể này. Về con người này mà chấp chặt vào cái tôi, cái ta đây, cái bản ngã. Quý vị nghĩ rằng người luôn luôn cho mình là hay, là hơn, là giỏi, là tài, là cao, là hơn thiên hạ thì người đó đi đâu người ta thương hay là người ta không?. Người ta ghét phải không? Mình ở trong nhà thì nhà có yên ổn không? Tại sao. Cao ngạo, phách lối, ta đây, khem mình, chê người, cống cao ngã mạng, dương dương tự đắc. Lúc nào cũng cho mình hay, lúc nào cũng cho mình giỏi, lúc nào cũng cho mình tài, lúc nào mình cũng số một hết. Cái đó là si mê, vô minh và chấp ngã. Đây là cái tên độc thứ ba, là chất động thứ ba, là loại chất độc cực độc, kịch độc, hiểm độc, độc hại. Mình phải lánh xa nó. Mỗi khi cảm giác trong này phừng phực lên, nó hất hất cái mặt lên nó muốn ta đây giỏi thì nói mày làm ơn đi cái bản ngã ơi. Mày hành hạ tao vô số kiếp rồi, tối ngày mày hất cái mặt lên hoài chi vậy, tao nhục với mày quá, mày làm cho tao nhục nhã xấu hổ quá, mày làm ơn lắng xuống giùm tao cái đi, mày dịu xuống giùm tao cái đi, mày yên tịnh giùm cái đi, màu muốn khổ nữa phải không? Mày muốn tranh đấu nữa phải không? Mày muốn hơn thua nữa phải không? Muốn thị phi phải không? Muốn chửi lộn, gây lộn, đánh lộn rồi cuối cùng đi tới chỗ chém lộn.
Quý vị thấy không? Bây giờ Minh Thành chứng minh cho quý vị thấy. Đừng nó nói chi những người xa lạ, ngay cả cha con ở trong nhà, mẹ con ở trong nhà thì có những vụ án đau lòng không? Đang nhậu rồi ông cha lại la rầy, nói qua nói lại ông cha ổng đánh, rồi về bừng bừng lên lấy dao thụi ông cha, ông cha là thấu ruột chết luôn. Mà cái đó là cái gì? Cái bản ngã, cái ta, cái tôi. Như vậy cái ta này là cái thứ hết sức là độc, nó không cha con, không còn đạo đức, không còn hiếu hạnh gì nữa hết.
Vợ chồng có bị cái ta này làm khổ không? Có không?
Bây giờ rất là nhiều. Giận hoài, cự hoài, rồi li hôn và thậm chí có những vụ án hết sức đau lòng mà mình không dám nói.
Những chuyện hết sức là nhỏ, hết sức là nhỏ nhặt nhưng mà làm thành cảnh tan thương đổ bể, làm thành cảnh hận thù, chiến tranh.
Như vậy cái bản ngã này rất nguy hiểm. Mình luôn phải để ý cái cảm giác của mình. Lúc nào nó xuất hiện là nói chết rồi, độc tới, cái bản ngã này là quỷ, ma quỷ, nó làm giết người. Nó làm cho tình nghĩa không còn hoà hợp, nó làm cho không làm êm ái, nó làm cho không còn những sự giao hữu, không còn tình nghĩa gì hết. Thôi đánh tan nó. Mình phải dùng những cái suy nghĩ, những cái lời nói trong tâm mình mạnh mình đánh vô. Dám không? Dám đánh cái bản ngã không? Đánh mạnh vô. Đức Phật gọi là như lý tác ý. Tức là mình tác ý, tác động tâm ý đúng như chân lý. Mình dùng những suy nghĩ, lời nói trong tâm, mình rầy nó, mình quở nó, mình la nó, mình đánh đuổi nó.
Quý vị thấy nếu bình thường sự tu tập của mình có quở trách tâm tham, quở trách tâm sân, quở trách tâm si mê bản ngã. Thì quý vị thấy người đó có bớt khổ không? Có giảm khổ không? Rồi sẽ đi đến chỗ dứt khổ, đó là cốt lõi của Đạo Phật đó, đó là trái tim của Đức Phật đó. Đó là cứu tuỷ của giáo pháp đó, chứ không phải kêu mình chạy đi đâu, cầu ai hết.
Phật có giúp cho mình hết tham được không? Mình vô mình lạy rồi Phật cho mình hết sân không? Mình vô mình lạy rồi Phật cho mình hết si, hết bản ngã được không? Không được. Phật chỉ cho mình, rồi mình cố gắng mình phải làm. Mình phải quay trở lại để nhìn cảm giác nghĩ tưởng luôn luôn mọi lúc mọi nơi, luôn luôn nhìn nó. Coi cảm giác này có tham không? Nếu là nhiếp phục liền. Coi cảm giác này có bực bội không? Có sân không? Nhiếp phục, chế ngự, hoá giải làm cho nó lắng dịu xuống. Mình nói thôi lắng xuống đi, lằng dịu đi. Phừng lên cháy là khổ lắm, lắng đi, dịu đi, lắng dịu đi, nhẹ nhàng đi. Đốt cháy làm gì cho nó khổ, ô nhiễm tham chi cho nó khổ. Uống nước độc hả, uống thuốc độc hả. Cái tham ví dụ như thuốc độc, cái sân ví dụ như lửa, cái bản ngã ví dục như con rắn độc. Con rắn độc cắn vào một cái là chết, cực độc. Cho nên những cái đó mình phải luôn luôn để ý nhìn và quán xét, kiểm soát, thanh lọc, tẩy rửa. Như vậy là mình đang làm gì? Thanh lọc nội tâm, thanh lọc cơ thể, thanh lọc môi trường, thanh lọc thời tiết khí hậu, thanh lọc hoàn cảnh. Thì mình có được một đời sống bình an, thanh tịnh, an lạc, hạnh phúc. Và sau đó mình nuôi dưỡng cái đức bao dung, độ lượng, tha thứ, lắng nghe, cảm thông, thấu hiểu. Có thương người trong nhà mình không? Thương không? Thương không quý vị? Ba mẹ mình, mình có thương không? Lâu lâu có giận không? Lâu lâu có cải không? Như vậy thì cái thương đó là chưa phải là cái thương trọn vẹn. Cho nên mình phải có sự tập lắng nghe, cảm thông. Nhiều khi lúc đó cha mẹ thương mình quá, mới la rầy mình. Chứ không phải ghét mình, có cha mẹ mình ghét con đâu, luôn là thương. Nhưng là gì? Vì cái tình thương đó mới rầy la, mới nhắc nhở, nhiều khi quát tháo. Mình phải hiểu được, phải cảm thông được cái tình cha mẹ. Quý vị có con rồi quý vị thấy. Mình gọi là gì? Nuôi con mới biết, mới hiểu được tấm lòng của cha mẹ. Thì như vậy mình lắng nghe, cảm thông, thấu hiểu, tha thứ, bao dung. Mình tu tập tâm từ bi, hỉ xả. Tập mở rộng tình thương ra. Nãy giờ mình nhìn mình thấy rồi đó, bao nhiêu những hoàn cảnh, ốm đau, bệnh hoạn, chết chóc, tai nạn, hiểm hoạ, đủ thứ hết. Thương, nhìn xung quanh mọi người thấy thương. Dù cho mười đó đang cự mình, mình nói tội nghiệp người đó đang vị lửa đốt. Không lẽ giờ mình đốt theo luôn hay sao. Phải không? Người đó đang bị lửa cháy mà, mình phải dập giùm họ. Hoặc mình tránh xa ra nếu mình chưa có nước, mình chưa có đủ khả năng mình dập giùm họ, đừng để phực, quý vị có muốn phực không? có muốn không? Có muốn nó lan ra không? Có muốn cháy không? Có muốn thiêu muốn rụi không? Một là tránh, nếu mình chưa đủ sức dập tắt. Nếu mình đủ sức dập tắt thì mình ở đó mình dập giùm người ta. Nếu mình chưa đủ sức dập tắt thì mình tránh xa ra vì lửa đang cháy.
Phải không? Hay người thân mình đang phực đó. Coi chừng lửa đang cháy mà để ga, để dầu gần gần thì sao? Nguy hiểm. Như vậy thì sao? Mình thấy một người sân hận, mình thương, tội nghiệp. Mình cũng là nạn nhân, của sân hận. Người đó là nạn nhân của sân hận, mà tất cả chúng ta đều là nạn nhân, đều là tai nạn mà giờ giận cái gì? Giận cái gì? Chồng mình cũng bị tai nạn của sân, của giận nó làm cho khổ. Mình cũng bị tai nạn của sân của hận nó làm cho khổ. Giờ không lẻ bây giờ mình khổ khổ, gặp nhau để chồng lên cái khổ nữa chi vậy? Mình biết tu mà sao mình chồng cái khổ lên. Thôi, thương, tội nghiệp. Mình đã bị đốt, đốt thiêu mấy chục năm rồi. Đốt mấy chục năm rồi, đốt mấy chục năm. Đốt từ lúc còn trẻ mà đốt tới bây giờ, tóc hoa răm, có khi nhìn thấy đen mà nó nhượm. Thật sự là nhượm còn bạc hết trơn. Thì như vậy mình bị đốt dài dài mấy chục năm rồi, nếu mà suy xét ra là trăm kiếp ngàn đời, vô lượng vô biên kiếp mình đã bị đốt, mình đã bị cháy, mình đã bị thiêu, mình đã bị rụi. Mình quán chiếu vậy đó, mình phát khởi sự quán xét chiêm nghiệm vậy đó. Thôi đốt tới đây là vừa, đốt tới đây là đủ rồi, quá đủ rồi. Quá đủ rồi, hãy thoát ra cái tâm sân giận này đi, thương, thương, tội nghiệp, thương.
Chẳng hạn như người hàng xóm, mình để đồ sát sân nhà, ngay cái ranh thôi mà họ qua họ cự. Tại sao mà để qua nhà tôi vậy? Chỗ đây đâu phải chỗ của chị đâu mà chị để qua. Thì lúc đó mình sao? Mình thương, minh tội nghiệp người đó, thương, lửa đó, kéo qua chút xíu rồi thôi. Đằng này nhào ra cái nhau, cãi xong rồi đánh nhau, xong rồi đi tới cái gì? Hiểm hoạ không lường. Đó về tất cả cái khổ trên cuộc đời này là cái gì? Tham, sân, si, bản ngã đó, chứ có cái gì đâu. Mà mình chấm dứt cái đó, mình giảm bớt cái đó, mình nhiếp phục cái đó là mình hết, mình bớ, mình dứt. Quý vị thấy tuyệt vời không? Đó là diệu pháp đó, là chánh pháp vi diệu có khả năng dập tắt được những ngọn lửa đau khổ, sầu bi, ưu não. Giúp cho mình hạnh phúc ngay trong hiện tại và tương lai, cho ngay cả bản thân mình, gia đình mình. Giúp cho mình hạnh phúc đi tới bắt cứ nơi nào, chỗ nào, người nào, đối tượng nào mình cũng điều được bình an. Nếu mà mình đã nhiếp phục được, mình đã dập tắt được ngọn lửa trong lòng thì dù cho người kia họ cháy phừng phục mà bên đây mình nước thì làm sao cháy được. Còn bên kia lửa bên này thì xăng thì nó mới cháy được, phải chưa, thì nó mới phực được. Tối ngày đổ thừa tại ổng, tại bả, tại cô kia, tại người đó. Có không? Có đổ thừa không? Phải không?
Cho nên mình phải nhìn ra cái bí quyết của sự tu tập là gì? Là nhìn lại mình tất cả mọi chuyện gì xảy ra mình nhìn vô mình thì mình mới tu, mình mới giải quyết được. Còn mình nhìn người ta là vĩnh viễn, muôn đời mình không bao giờ được hết. Mình nhìn mình thấy người ta lỗi không, lúc mình nhìn thấy người ta lỗi thì cái bản ngã của mình có không? Rồi sân nó khởi lên. Rồi si mê, tham, sân si nó đầy đủ hết. Giờ mình nhìn ra ngoài là mình nhìn không tu, mình nhìn trở lại mình là mình tu. Cho nên những chuyện hết sức là đơn giản.
Có hai gia đình sát bên nhà thì một tháng nhà bên nhà bên ngày cải nhau hơn hai chục ngày, lúc nào cũng có chuyện, còn nhà bên đây im re. Bữa đó hai nhà hàng xóm mới ngồi trước sân, trời nắng quá ra sân ngồi chơi. Bên đây mới hỏi bên kia, bên nhà cái nhau hoài mới hỏi nhà bên kia, bí quyết làm sao mà nhà anh im re, bao nhiêu năm không thấy cự, không nghe cãi, không gây lộn gì hết, sao hay quá vậy. Anh chỉ tôi bí quyết sống bên nhà anh làm sao.
Bên này nói nhà tôi dở không thôi, ai cũng dở hết, ai cũng tệ hết, ai cũng thấy mình dở hết cho nên là không có cự.
Nói sao kì vậy?
Ví dụ như giờ có cái bàn mà để ly nước một góc đó. Có người đi ngang vô tình đụng cái nó rớt bể cái ly. Thì người này lập tức xin lỗi. Tại tôi vô ý, tại tôi không cẩn thận, tại tôi không có chánh niệm tỉnh giác, tại tôi không có để tâm, cho nên tôi mới đụng bẻ cái ly như vậy, cái này tôi sai hoàn toàn cho nên là im re không có cãi. Nhưng mà nhà anh giỏi đi ngang mà đụng rớt cái ly là: nói ai để đó, tại sao để như vậy, sao không để xích vô đàng hoàng, mà để vậy, ai vậy kêu ra rồi bắt đầu cự. Thành ra nhà anh giỏi không nó bắt đầu cự, còn nhà tôi dở cho nên nó được yên.
Thì người bên này: Ờ, ngộ đạo. Hiểu ra. Thì quý vị muốn làm giỏi hay muốn làm dở.
Nhìn thấy được mình dỡ thì thành ra mình hét dở. Cho mình giỏi là mình dở hoài. Cho nên Đức Phật nói trong kinh Pháp Cú là: Người ngu thấy mình ngu nhờ vậy thành có trí, người ngu tưởng đâu mà mình trí thật xứng gọi chí ngu.
Tức là tự mình còn dở, còn sai quấy, còn si mê mà biết mình con dở, còn sai, còn si mê thì đó là người trí. Người ngu biết mình ngu nhờ vậy thành có trí. Còn người ngu cho mình có trí thì xứng gọi là chí ngu. Tức là ngu cùng cực, chữ chí ở đây là ngu tột cùng. Quý vị chịu cái nào?
Đó thì quý vị thấy rằng, thật ra sự tu nó không phải là cái gì lớn lao hết, nó không phải là cái gì to tác hết, không có cái gì xa vời hết. Nó là ngay ở trong đời sống, ngay trong những cái cảm giác nghĩ tưởng của mình. Suy nghĩ của mình là suy nghĩ trở về mình là mình tu. Suy nghĩ đổ qua người ta là không tu. Quý vị thấy không? Bất cứ một sự kiện nào xảy ra mà mình quay trở lại nhìn mình thì đó là mình tu. Hướng ra ngoài nhìn người ta là không tu, là có chuyện, là tham sân si. Quý vị nắm được cái bí kiếp này chưa? Thấy rõ được chưa? Chịu mai mốt có chuyện gì thì quay lại nhìn mình không? Hay nhìn người ta. Rồi cái mà hết sức là quan trọng là cái gì? Cái sự tu ở đây là quý vị đừng nghĩ rằng ngày mai, ngày mốt, ngày kia, tuần sau, tháng sau, năm sau rồi chừng nào tôi xong xuôi hết rồi tôi vô chùa tôi tu. Không phải, sự tu là ngay trong khoảnh khắc này thôi. Không có ngày sau, tháng sau, năm sau gì hết, cái đó là hứa hẹn viển vong là không có. Ngay bây giờ mình tu được là ngày mai mình tu được, tuần sau mình tu được chỉ giống y cái giờ phút ngay hiện giờ thôi. Cái này là cái hết sức quan trọng. Quá khứ đã đi qua, tương lai thì chưa đến. Hãy quán chiếu sự sống trong giờ phút hiện tại.
Nó vừa có một cái sân hận khởi lên là mình làm cho nó tan biến liền, mình không cho nó chấp nhận nó, mình đánh đuổi nó ngay lập tức thì chiến thắng. Mà chiến thắng được bây giờ thì lát nữa có cái sân thì mình đánh nữa, rồi ngày mai mình có sân mình đánh nữa. Cứ như vậy là mình thành công, chiến thắng. Hãy chiến thắng ngay bây giờ là chiến thắng mãi mãi. Còn mình hẹn, nói thôi để nó giận đi, để tuần sau đã, ba tháng sau lúc đó mình đã tu. Như vậy thì tuần sau nó giận lên mình cũng nói như vậy, thôi để lần sau. Rồi cuối cùng là xuống hồ, xuống mồ, phải không? Xuống mồ vẫn còn giận.
Rồi cái tham cũng vậy, dục ái cũng vậy. Cứ nhiếp phục được ngay tại chỗ đó thì lần sau mình nhiếp phục được nữa. Cứ như vậy là vĩnh viễn nó thành công.
Rồi cái bản ngã cũng vậy, cái ta đây cũng vậy. Sanh khởi lên là mình thấy liền, nhiếp phục liền, dẹp liền, hoá giải liền. Thì như vậy phút này mình nhiếp phục, phút sau mình nhiếp phục thì cứ như vậy thì vĩnh viễn và mãi mãi chỉ có một giây phút này thôi. Đây là bí kiếp võ công đó, đây là bí quyết của sự tu đó, đây là chỗ sâu sắc và hết sức là đơn giản.
Đâu có nói mình tu một ngày đâu, ba ngày một tuần đâu. Mình chỉ tu ngay giờ phút này thôi, ngay giờ phút này thôi. Mình tu là tất cả những giờ sau mình tu được hết. Ngay giờ phút này mình buông xã thì giờ sau mình buông xã được hết. Ngay giờ phút này mình giữ cho cái tâm vững chắc, thì tất cả giờ phút vững chắc. Nó vừa lung lay là mình giữ lại liền, mình tác ý mạnh mẽ lên, vững chắc, tiến lên. Tu là phải tiến lên, không có lùi. Thì chỉ giờ phút này không có giờ phút khác. Đây gọi là gì? Nắm bắt cái hiện giờ, nắm bắt được khoảnh khắc ngay hiện tại này là người đó thành công, vĩ đại. Chỉ có giờ phút ngay hiện tại này thôi, ngoài ra không có cái gì hết. Mình chiến thắng ngay giờ phút này thôi là giờ phút sau mình chiến thắng, ngày sau mình chiến tháng, tuần sau mình chiến thắng. Cứ như vậy mình chiến thắng hoài, mình đánh hoài, đánh riết rồi đội quân nó yếu, nó dần dần nó tàn, cuối cùng nó lụng, nó tan hết, là đại thành công, đại chiến thắng. Chịu không?
Toàn thắng, cho nên Đức Phật được gọi là gì? Đấng chiến thắng, bậc chiến thắng. Đánh bại hết tham, sân, si, vô minh, bản ngã. Đánh bại hết tất cả dục, tham, ái là bậc đại chiến thắng.
Cho nên lúc mình lạy Phật, là mình lạy xuống, ngài là bậc chiến thắng. Con cũng phải là dũng sĩ. Con cũng phải quyết tâm diệt hết ba cái thứ độc hại, ba cái thứ ô nhiễm, cái thứ ô nhiễm nội tâm, cái thứ ô nhiễm thân xác, cái thứ ô nhiễm không khí, cái thứ ô nhiễm thực phẩm này. Tất cả những thứ ô nhiễm, tẩy sạch hết, thanh lọc hết. Làm cho sạch sẽ, mát mẻ, xinh tươi, tốt lành. Thì quý vị thấy đời sống của mình tuyệt vời không? Hạnh phúc không? An bình không? Thì đó là vận dụng Phật Pháp vào trong đời sống.
Câu hỏi: Tâm tham, sân, si rồi mà con tâm lo lắng là sao thầy? Tại vì trong lòng con lúc nào cũng lo lắng, con không biết giải nó ra làm sao, kính mong thầy giải đáp cho con.
Cô phải thực tập ba pháp cảm giác toàn thân. Cô về phải lên trang linhquyphapan.vn, bài nhập thất đầu tiên có hướng dẫn thực tập thiền. Con chỉ rất là kỹ trong cảm giác toàn thân, cái này rất là quan trọng mình phải thực tập. Để mình luôn coi cảm giác toàn bộ cơ thể của mình, để mình có thể nhiếp phục và làm chủ được cái lo lắng trong cảm giác, cứ bồn chồn, cứ lo lắng, có sợ hãi. Cái lo nó có hai cái, một cái lo chánh đáng và cái lo không chánh đáng.
Cái lo chánh đáng, mình phải có lo, quý thầy cũng có lo vậy. Phải không?
Như vậy cái lo chánh đáng và cái lo không chánh đáng. Giờ mình nói cái lo không chánh đáng thì nó lo lung tung hết. Thì cái lo đó là cái tâm giao động, trạng thái của trạo cử, lo lắng sợ hãi, bất an hoài như vậy. Mình phải thực tập cảm giác toàn thân để mình nhìn thấy cảm giác hiện tại giờ đang trong này, đang có sự dao động, đang có sự xao xuyến. Thì mình kêu nó anh tịnh đi, lắng dịu đi, đem tâm mình trở về giây phút hiện tại an tịnh và lắng dịu. Mình cứ nói câu vậy đó, cảm giác hãy an tịnh, cảm giác hãy lắng dịu, thở vô thở ra cảm giác an tịnh lắng dịu.
Trước hết mình phải học bốn câu. Phải mở ra để thực tập ba pháp trên trang wep linhquyphapan.vn con hướng dẫn, cái đó là căn bản lắm. Thực tập cái đó nó mới an tịnh lắng dịu được, cái đó là cái đơn giản nhất, dễ dàng nhất để cho mình bớt sự lo ra, bớt sự giao động, bớt sự bị trạo cử ở trong tâm.
Cái thứ hai là sự lo lắng chánh đáng. Cũng như cô thấy đó, cô lo nhưng cuối cùng là sự việc nó xảy ra, sự việc nó đã xảy ra. Thì mình sống trên đời phải biết lo, lo những chuyện cần lo, những việc đáng lo, những việc phải lo. Người mà sống vô tư, tối ngày cười hề, rồi không biết lo không biết gì hết rồi xảy ra chuyện gì đó như bệnh hoạn, tai nạn, hiểm hoạ thì lúc đó khổ. Như vậy thì mình phải nương nới trí huệ của Phập Pháp mình suy xét mình lo. Thì lo cái gì chánh đáng trong tất cả mọi cái lo đó. Thì con nói cái lo thông thường là sinh kết rồi, cái đó khỏi nói rồi đó. Phải không? cái đó không cần nói cũng biết rồi. Nhưng mà cái lo thâm sâu là nãy giờ mình đang học đó, là lo nhiếp phục tham, sân, si, bản ngã. Đây là cái lo chính đáng. Tại sao vậy? Tại vì đời sống mình không phải tới đây mình nhắm mắt ra đi là xong. Phải không quý vị. Đời sau mình sẽ đi đâu? Mình thành cái gì? Mình không biết được.
Nếu mình đem cái tham sân si nặng nề này thì sẽ đi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Mình đem cái nặng nề đó, mình nhìn thấy những vụ án, những cái xảy ra trên báo chí đó, thì những người mà đâm chém giết người ta rồi xâm hại người ta thì trong hiện tại họ đã bị tử hình chung thân rồi bị tù tội. Nhưng mà khi nhắm mắt thì họ đi trong khổ cảnh mà không thể nào mình tưởng tượng nổi, vô lượng vô biên kiếp thành hoại của trái đất này, một tỉ lần trái đất này thành hoại cũng còn trong địa ngục nữa.
Quý vị biết một lần trái đất này thành hoại và hoại diệt là bao lâu không? Quý vị có thể tưởng tượng nổi không? Trái đất này chưa gì hết là hình thành trái đất, rồi có sự sống rồi tới lúc nó hoại diệt trái đất này, tan ra thành tro bụi thành hư không hết. Thì quý vị nghĩ rằng bao nhiêu năm? Có thể tính được không? Khi mà đoạ vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh thì thời gian nó dài vô số kể.
Quý vị nghĩ mình là con người đây, mình nghe Phật pháp mình hiểu, mình còn chưa có thực hành một cách rốt ráo được, mình vẫn còn tham sân si. Thì quý vị những con như con kiến, con mèo, con chột, con beo, con cá sấu, con sư tử, mấy con đó có thể nhiếp phục được tham, sân, si không? biết chừng nào nó thoát ra.
Cho nên con nhìn thấy hình ảnh đời sống của những loài, các loài thú vật hoang dã thấy khủng khiếp lắm. Thấy cảnh con beo, con sư tử mà nó ăn thịt con nai mà còn sống. Nó quằng quại nó đau đớn, nó ăn thịt con này còn sống mà nó xé thịt nó ăn. Nó quằng quại nó kêu những tiếng kêu mà mình muốn rơi lệ, xót xa.
Rồi hằng ngày tuy ở trong thất mà con nghe tiếng con chột dẫy đành đạch, đành đạch con biết là bị con rắn con này con kia ăn.
Rồi con nhai nhảy vô rồi thì con kiến nó ăn chỉ còn bộ xương thôi. Mình ở trong thất, huống gì mình nhìn ra cuộc đời này, vô số lượng, vô biên những loài vật nó đau khổ khủng khiếp lắm, kinh khiếp lắm. Tất cả loài thú vật đó là từ cái gì? Tham, sân, si.
Từ cái si mê, từ cái tham dục, từ cái sân hận rồi nó ăn uốt, xé xác nhau. Rồi sự sống của nó là gì? Là sự tàn xác, sự giết hại lẫn nhau, ăn nuốt lẫn nhau. Sự sống của nó là sự giết hại những loài khác, khủng khiếp lắm quý vị.
Nếu mình có trí huệ mình quán chiếu, mình nhìn rộng ra cái thế giới này, cái đời sống này thì rất là đáng sợ. Mình sợ vậy để mình làm cái gì? Để mình cố gắng tu.
Lo sợ, còn mình chưa thấy được còn ngạ quỷ nữa, cô hồn vất vơ vất vưởng không siêu thoát hàng trăm năm, hàng ngày năm, hàng nhiều trăm ngàn năm. Vất vơ, vất vưởng hoài, không có siêu thoát được. Để giữ cái đống vàng bị chôn đó, phải giữ căn nhà đó, phải ở đó làm ma giữ hoài, đi không được. Tại gì quá yêu thích, quá ai luyến, quá bám chấp vô đi không được, không có đầu thai được, ở đó giữ hoài. Thậm chí ở cây đó hằng trăm năm, hàng tám trăm nam, hàng ngàn năm ở cây đó hoài, ở chỗ đó thì như vậy những loài chúng sanh khổ là kinh hãi, khủng khiếp. Mình nương nơi trí huệ của Đức Phật mình mới thấy ra được là: Trong sáu loài chúng sanh, hay là ngũ thú, năm thế giới là khủng khiếp, chứ không phải đơn giản như mình nghĩ đâu. Cho nên sự lo sợ là chánh đáng, lo sợ để nhiếp phục tham sân si, giảm bớt tham sân si. Còn những người xuất gia là đoạn tận tham sân si. Mình không lo là cuối cùng sao? Nó đẩy mình đi đâu mình cũng không biết. Quý vị có biết không? Mình sanh ra từ đâu mình có biết không? Rồi khi mình nhắm mắt mình chết mình đi đâu quý vị có biết không? hoàn toàn trong trạng thái vô minh và si mê. Dục ái, sân hận nó thúc đẩy, nó đẩy mình đi rồi trong một đời sống như vậy mình tạo ra biết bao nhiêu những nghiệp xấu. Phước cũng có mà ít lắm, mình làm được bao nhiêu phước? ít lắm. Còn cái tội, cái nghiệp, cái xấu ác là đầy rẫy. Giờ mình nói con vật đó mình có tốt hơn nó nhiều không? Mình có sống trên sự ăn nuốt không? Có cắt cổ gà, cổ vịt không? Có mổ heo không? Có xé, mổ thịt con bò không? quý vị thấy không? Cũng là cái nghiệp xác sanh, cũng là cao cấp hơn một chút thôi, mình cũng vậy thôi. Mình cũng tàn xác chúng sanh, nếu mình không ăn chay? Quý vị thấy không? Cho nên phải hết sức cẩn thận cái nghiệp quả, cẩn thân nghiệp quả, lo sợ cái nhân quả. Luôn luôn làm được việc lành là làm thật nhiều, phát huy hết mức độ. Còn nếu như việc ác là cố gắng đoạn tận, đoạn diệt nó. Bắt cứ khi nào có cơ hội được làm pháp lành, được làm việc thiện thì hãy cố gắng hết sức mình để làm. Cũng như quý vị đến đây, quý vị thấy không? Qua một buổi gặp nói chuyện lợi ích hơn so với quý vị đi chơi, ngắm cảnh chụp hình một trăm lần, một ngàn lần không? Thì đó là thiện pháp, thánh pháp, chánh pháp. Thì như vậy khi mà có thiện pháp mình phải cố gắng hết sức mình, mình phát huy nó lên. Khi mình có ác pháp thì mình phải làm sao? Mình phải dập, mình phải diệt, mình phái phá trừ nó. Siêng năng, nỗ lực làm điều đó thì nó đem lại lợi ích cho mình.
Và điều sau cùng con muốn gởi gắm tơi vị: Cuộc đời nó vô thường phải không? mới thấy đó là đi ra đường là không quay trở lại, ai có thể biết được ngày mai. Chính vì vậy mình phải luôn luôn sống như thế nào? Luôn luôn chánh niệm, luôn luôn tỉnh giác. Sống như thế nào mà thực sự nghĩ thiệt, nói thiện, làm thiện. Sống như thế nào để mà tích luỹ những công đức, phước báu, trí tuệ. Còn không một khi vô thường nó ập tới, khi cái bệnh nó tới, cái chết nó tới thì mình hối hận muộn màng, hoang phí một cuộc đời.
Kích chúc cho tất cả quý vị có được sự tu tập, tinh tấn. Niềm tin đối với tam bảo sẽ được bất động. Phước huệ trang nghiêm.
Thích Minh Thành
Mình phải thấy được sâu sắc trong đời sống này. Tại sao và mục đích thực sự của đời sống này là gì. Để mình đừng có sống một đời sống lướt qua, nó uổng phí. Hằng ngày quý vị thấy ở trên báo chí không? Tin tức không? Ngày nào cũng có người chết, máy mươi người đi ra đường không về nhà được. Ngày nào cũng có người bệnh, ngày nào cũng có những tai nạn bất ngờ xảy ra. Quý vị thấy nhiều không? Cướp của, giật đồ, giết người, lừa người, rồi bán người. Hết sức là nhiều những chuyện tiêu cực, xấu xa. Những đạo đức của con người dần dần bị suy sụp, nó đổ nát. Hằng ngày là những vụ án mà cho mình thấy là mình rợn người, phải không quý vị? Những điều đó là gì? Những điều đó nói lên điều gì? Tất cả những cái đó nói lên điều gì? Tất cả con người chúng ta bị những cái dục vọng, bị những cái sân hận, bị những cái si mê, cái bản ngã nó thống trị, nó thiêu đốt, nó đốt cháy hết. Cái lòng tham muốn vô độ, bất chính đi lừa gạt người ta, đi cướp giật và nó làm cho người ta những cảnh tan thương, tan tốc ở khắp mọi chỗ, mọi nơi.
Đó là mới nói là nhân hoạ chứ chưa nói thiên tai. Giờ mình nhìn ra ngoài nữa là thiên tai. Hồi đó giờ mình chưa nghe trong nước mình động đất phải không? Nhưng bây giờ lại có.
Rồi hạn hán, rồi lũ lụt và biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường. Trái đất càng ngày càng nóng lên, rồi thậm chí những nước phải đi mua không khí để thở. Quý vị biết không có những thành phố lớn phải mua những không khí sạch để thở. Thậm chí ở Ấn độ người ta phải làm cái đài rất là lớn để nó toả ra không khí sạch. Vậy thì mình nhận thấy được cái gì? Môi trường ô nhiễm.
Rồi giờ những xí nghiệp, những nhà máy, những công ty rồi thải ra những chất thải. Quý vị thấy không?
Nó tuông ra, đổ ra làm ảnh hưởng đời sống của những người khác.
Rồi những dịch tả, dịch lợn Châu Phi, lỡ mồn long móng, bao nhiêu những thứ. Chưa kể ngộ độc thực phẩm, hàng trăm người hay là nguyên lớp học, trường học nhập viện hết.
Quý vị có cảm thấy mình lo lắng không?
Khi mình ra đường mình mua đồ ăn mình ăn mình có cẩn thận không? Có chọn lựa không? Có đề phòng không?
Mình mới nhìn thấy cái gì? Khí hậu ô nhiễm, môi trường ô nhiễm, con người ô nhiễm, thực phẩm ô nhiễm, nội tâm ô nhiễm.
Như vậy thì từ đâu mà nó đưa sự ô nhiễm bên ngoài môi trường. Là từ bên trong một nội tâm ô nhiễm. Một nội tâm đầy rẫy sự dục vọng, sự ham muốn, không có chánh đáng. Chính cái tâm tham muốn không chánh đáng mới làm ra những thứ làm khổ mình, làm khổ mình, làm hại mình, làm hại người.
Mình phải nhìn sâu cái này hết sức là kỹ. Có người nói sao thầy nói cái này?
Mình nhìn cái này để thấy tính chất nguy hiểm và tác hại của tham, sân, si. Còn nếu không mình không thấy được. Chứ không là mình học nói tham, sân, si mà mình không biết biểu hiện như thế nào, nguồn cơn nó ra làm sao, nó hoạt động nó như thế nào, cái tác hại hiểm nguy nó như thế nào? Mình không thấy.
Từ một sự nội tâm tham lam, tham muốn, tham dục, tham ái. Những cái tham vọng quá độ nó làm ra những cái tác phẩm khủng khiếp.
Sầu riêng cũng nhúng thuốc, dưa hấu cũng nhúng thuốc, dá cũng nhúng thuốc, bắp cũng nấu bằng pin. Vô số, không tính hết. Rồi tương ớt thì giòi lúc nhúc ở trong đó hết. Tất cả cái thứ là lẹ lẹ, mau mau đặng kiếm tiền. Rồi xịt những cái thuốc vô rồi ăn thuốc.
Ngay cả hoa nhài mà ướp trà thì người ta đi đến cái vùng của nó luôn, cái gốc của nó luôn là trên chín chục phầm trăm là thuốc sâu hết. Phun thuốc sâu rồi trong ngày đó phải hái, như vậy thì mình đầu độc chính mình. Mà từ đâu mà nó có những có cái đó? Nguồn gốc thâm sâu của nó là từ đâu? Là tâm tham, cái tâm tham đó là một cái tâm bị ô nhiễm. Do cái tâm bị ô nhiễm, do cái tâm bị nhơ nhớp, do cái tâm bị cấu uế, cho nên nó làm ra những cái thứ độc hại. Và những thứ độc hại nó ảnh hưởng tới môi trường, tới đời sống, tới con người, tới xã hội. Quý vị sợ cái tâm tam độc này không?
Cái tham này là cái độc, thuốc độc chưa chắc gì nó độc bằng cái tâm tham này. Tại vì tâm tham này nó đẻ ra thuốc độc đó, nó có thể dùng cái độc đó nó hại người ta để nó chiếm đoạt những cái mong muốn. Quý vị thấy giá trị của Đức Phật giác ngộ đã ba ngàn năm rồi có thay đổi không? Phật gọi ba thứ này là gì? Tam độc. Tham là cái thứ chất độc, sân là cái thứ chất độc, si là cái thứ chất độc, si nó chấp ngã.
Cho nên mình phải hiểu một cách hết sức là sâu sắc trong đời sống hiện thực này, thì mình mới thấy sợ tham sân si. Từ đó mình mới nỗ lực mình nhiếp phục, mình chế ngự. Mình làm gia giảm cho đến chỗ thanh lọc tẩy rửa nó hoàn toàn sạch sẽ. Đó là cốt lõi của sự tu đó, chứ không phải tụng nhiều, lạy nhiều, làm nhiều này kia là cái làm phước. Còn cái thâm sâu bên trong là gì? Là thanh lọc nội tâm, mà nội tâm bị ô uế. Quý vị thấy cái tâm con người giờ ô uế nhiều hay ít? Báo động chưa? Đến mức nào rồi? Vượt mức trăm ngàn lần.
Minh Thành vừa nghe một Phật tử mới lên tham đó.
Người ngày chạy xe máy phun nước bọt. Người phía sau không phải trúng mà người phía sau chạy lẹ lên đặng chặn đầu, cự. Tại sao lại phun như vậy, hai người cự qua cự lại. Thì ông này chạy vô nhà ngay chỗ đó, lấy cái ghế đặng ra đánh ông này. Ông nhào ra tính đánh thì vấp cái chân đập đầu xuống chết ngay tại chỗ.
Vì một miếng nước bọt đó mà chết người. Quý vị thấy đó không? cái đó là cái gì? Cái sân nó giết người. Cái sân hận, cái nóng giận, cái bực bội, cái bực tức. Đó là người không biết tu đó, tức là người vô văn phàm phu, tức là kẻ phàm phu không có học đạo, không có nghe pháp. Không biết nhìn lại thân tâm mình để nhiếp phục, chế ngự các cảm giác, cảm xúc, cảm thọ.
Quý vị thấy một chuyện mà ai tưởng tượng được không? Mình có tưởng tượng được không? Gia đình người mất đó có tưởng tượng được không? Mà bản thân người nóng giận đó có tưởng tượng được mình đi đến cái tai nạn chết người đó không quý vị. Có không? Không thể tưởng tượng được nhưng mà nó lại xảy ra. Đó là gì? Tai hại của sân hận, nguy hiểm của sân hận, tác hại của sân hận, hiểm hoạ của sân hận. Sợ không quý vị? Sợ cái sân hận này không? Có muốn nuôi dưỡng nó không? Có muốn ôm ấp nó ngủ chung không? Có muốn làm nó tăng tưởng phát triển không? Vậy thì có giận chồng không? Có giận con không?
Bây giờ mình phải học cách giải toả. Nghe bài trải tâm từ để chuyển hoá cái sân hận.
Con nói để các vị thấy rằng, những thứ này hết sức là nguy hiểm, hết sức là nguy hại. Giống như vừa rồi ở miền Bắc có cậu này thấy nhà có đông rá gom lại đốt. Mà cậu này không thể nào ngờ được cái lửa đó nó bắt, nó lan ra sau nhà, nó cháy vô lừng là ba mươi sáu hecta. Là gần ba mươi bảy ngàn cây thông, và những loại cây khác, nó cháy luôn như vậy là mấy chục hecta. Rồi chú này vô tù bảy năm rồi đền tiền trên ba tỉ. Chỉ đốt đống ra phía sau nhà thôi đó, nó gần rừng thông.
Thì như vậy để nói lên cái gì? Một đống rác nhỏ đó, một đống lửa nhỏ đó. Khi mà nó lan ra là mình không kiểm soát được. Khi mà nó lan ra thì chú này chạy đi dập tắt dập không được, kêu mấy người hàng xóm dập cũng không được. Rồi nó lan ra thành một biển lửa, ba mươi mẫu nó cháy hết, sạch trọi, sạch trơn. Quý vị thấy không? Thì cái đống lửa đó là ví dụ cho cái gì? Là cái tâm sân hận. Là cũng là một vụ vừa xảy ra, cách đây không lâu.
Như vậy mình phải quán chiếu mỗi khi sân hận nổi lên. Mình nói lửa, lửa, lửa đó, hoả hoạn, nó đốt nhà, nó đốt người, no đốt mình, nó đốt gia đình mình. Dập tắt cái lửa này đi, lắng dịu đi, dập tắt đi, tan biến đi. Mình không nuôi dưỡng nó, không chấp nhận nó, không dung túc nó, không để nó phừng phực lên nữa, không để nó phực phực lên nữa. Nó đốt hết tất cả, nó huỷ hoại tất cả, nó thiêu rụi hết tất cả. Cái này là cái nguy hại nè, cái độc hại nè, cái tai hại nè. Như vậy thì cái độc thứ nhất là gì? Là tham. Cái thứ hai là gì? Là sân. Những chất động này làm gì? Làm ô nhiễm nội tâm, ô nhiễm thân thể, làm ô nhiễm không khí, khí hậu.
Rồi một cái độc nữa là gì? Si.
Si là gì? Là sự không thấy biết thực sự về thân thể này. Về con người này mà chấp chặt vào cái tôi, cái ta đây, cái bản ngã. Quý vị nghĩ rằng người luôn luôn cho mình là hay, là hơn, là giỏi, là tài, là cao, là hơn thiên hạ thì người đó đi đâu người ta thương hay là người ta không?. Người ta ghét phải không? Mình ở trong nhà thì nhà có yên ổn không? Tại sao. Cao ngạo, phách lối, ta đây, khem mình, chê người, cống cao ngã mạng, dương dương tự đắc. Lúc nào cũng cho mình hay, lúc nào cũng cho mình giỏi, lúc nào cũng cho mình tài, lúc nào mình cũng số một hết. Cái đó là si mê, vô minh và chấp ngã. Đây là cái tên độc thứ ba, là chất động thứ ba, là loại chất độc cực độc, kịch độc, hiểm độc, độc hại. Mình phải lánh xa nó. Mỗi khi cảm giác trong này phừng phực lên, nó hất hất cái mặt lên nó muốn ta đây giỏi thì nói mày làm ơn đi cái bản ngã ơi. Mày hành hạ tao vô số kiếp rồi, tối ngày mày hất cái mặt lên hoài chi vậy, tao nhục với mày quá, mày làm cho tao nhục nhã xấu hổ quá, mày làm ơn lắng xuống giùm tao cái đi, mày dịu xuống giùm tao cái đi, mày yên tịnh giùm cái đi, màu muốn khổ nữa phải không? Mày muốn tranh đấu nữa phải không? Mày muốn hơn thua nữa phải không? Muốn thị phi phải không? Muốn chửi lộn, gây lộn, đánh lộn rồi cuối cùng đi tới chỗ chém lộn.
Quý vị thấy không? Bây giờ Minh Thành chứng minh cho quý vị thấy. Đừng nó nói chi những người xa lạ, ngay cả cha con ở trong nhà, mẹ con ở trong nhà thì có những vụ án đau lòng không? Đang nhậu rồi ông cha lại la rầy, nói qua nói lại ông cha ổng đánh, rồi về bừng bừng lên lấy dao thụi ông cha, ông cha là thấu ruột chết luôn. Mà cái đó là cái gì? Cái bản ngã, cái ta, cái tôi. Như vậy cái ta này là cái thứ hết sức là độc, nó không cha con, không còn đạo đức, không còn hiếu hạnh gì nữa hết.
Vợ chồng có bị cái ta này làm khổ không? Có không?
Bây giờ rất là nhiều. Giận hoài, cự hoài, rồi li hôn và thậm chí có những vụ án hết sức đau lòng mà mình không dám nói.
Những chuyện hết sức là nhỏ, hết sức là nhỏ nhặt nhưng mà làm thành cảnh tan thương đổ bể, làm thành cảnh hận thù, chiến tranh.
Như vậy cái bản ngã này rất nguy hiểm. Mình luôn phải để ý cái cảm giác của mình. Lúc nào nó xuất hiện là nói chết rồi, độc tới, cái bản ngã này là quỷ, ma quỷ, nó làm giết người. Nó làm cho tình nghĩa không còn hoà hợp, nó làm cho không làm êm ái, nó làm cho không còn những sự giao hữu, không còn tình nghĩa gì hết. Thôi đánh tan nó. Mình phải dùng những cái suy nghĩ, những cái lời nói trong tâm mình mạnh mình đánh vô. Dám không? Dám đánh cái bản ngã không? Đánh mạnh vô. Đức Phật gọi là như lý tác ý. Tức là mình tác ý, tác động tâm ý đúng như chân lý. Mình dùng những suy nghĩ, lời nói trong tâm, mình rầy nó, mình quở nó, mình la nó, mình đánh đuổi nó.
Quý vị thấy nếu bình thường sự tu tập của mình có quở trách tâm tham, quở trách tâm sân, quở trách tâm si mê bản ngã. Thì quý vị thấy người đó có bớt khổ không? Có giảm khổ không? Rồi sẽ đi đến chỗ dứt khổ, đó là cốt lõi của Đạo Phật đó, đó là trái tim của Đức Phật đó. Đó là cứu tuỷ của giáo pháp đó, chứ không phải kêu mình chạy đi đâu, cầu ai hết.
Phật có giúp cho mình hết tham được không? Mình vô mình lạy rồi Phật cho mình hết sân không? Mình vô mình lạy rồi Phật cho mình hết si, hết bản ngã được không? Không được. Phật chỉ cho mình, rồi mình cố gắng mình phải làm. Mình phải quay trở lại để nhìn cảm giác nghĩ tưởng luôn luôn mọi lúc mọi nơi, luôn luôn nhìn nó. Coi cảm giác này có tham không? Nếu là nhiếp phục liền. Coi cảm giác này có bực bội không? Có sân không? Nhiếp phục, chế ngự, hoá giải làm cho nó lắng dịu xuống. Mình nói thôi lắng xuống đi, lằng dịu đi. Phừng lên cháy là khổ lắm, lắng đi, dịu đi, lắng dịu đi, nhẹ nhàng đi. Đốt cháy làm gì cho nó khổ, ô nhiễm tham chi cho nó khổ. Uống nước độc hả, uống thuốc độc hả. Cái tham ví dụ như thuốc độc, cái sân ví dụ như lửa, cái bản ngã ví dục như con rắn độc. Con rắn độc cắn vào một cái là chết, cực độc. Cho nên những cái đó mình phải luôn luôn để ý nhìn và quán xét, kiểm soát, thanh lọc, tẩy rửa. Như vậy là mình đang làm gì? Thanh lọc nội tâm, thanh lọc cơ thể, thanh lọc môi trường, thanh lọc thời tiết khí hậu, thanh lọc hoàn cảnh. Thì mình có được một đời sống bình an, thanh tịnh, an lạc, hạnh phúc. Và sau đó mình nuôi dưỡng cái đức bao dung, độ lượng, tha thứ, lắng nghe, cảm thông, thấu hiểu. Có thương người trong nhà mình không? Thương không? Thương không quý vị? Ba mẹ mình, mình có thương không? Lâu lâu có giận không? Lâu lâu có cải không? Như vậy thì cái thương đó là chưa phải là cái thương trọn vẹn. Cho nên mình phải có sự tập lắng nghe, cảm thông. Nhiều khi lúc đó cha mẹ thương mình quá, mới la rầy mình. Chứ không phải ghét mình, có cha mẹ mình ghét con đâu, luôn là thương. Nhưng là gì? Vì cái tình thương đó mới rầy la, mới nhắc nhở, nhiều khi quát tháo. Mình phải hiểu được, phải cảm thông được cái tình cha mẹ. Quý vị có con rồi quý vị thấy. Mình gọi là gì? Nuôi con mới biết, mới hiểu được tấm lòng của cha mẹ. Thì như vậy mình lắng nghe, cảm thông, thấu hiểu, tha thứ, bao dung. Mình tu tập tâm từ bi, hỉ xả. Tập mở rộng tình thương ra. Nãy giờ mình nhìn mình thấy rồi đó, bao nhiêu những hoàn cảnh, ốm đau, bệnh hoạn, chết chóc, tai nạn, hiểm hoạ, đủ thứ hết. Thương, nhìn xung quanh mọi người thấy thương. Dù cho mười đó đang cự mình, mình nói tội nghiệp người đó đang vị lửa đốt. Không lẽ giờ mình đốt theo luôn hay sao. Phải không? Người đó đang bị lửa cháy mà, mình phải dập giùm họ. Hoặc mình tránh xa ra nếu mình chưa có nước, mình chưa có đủ khả năng mình dập giùm họ, đừng để phực, quý vị có muốn phực không? có muốn không? Có muốn nó lan ra không? Có muốn cháy không? Có muốn thiêu muốn rụi không? Một là tránh, nếu mình chưa đủ sức dập tắt. Nếu mình đủ sức dập tắt thì mình ở đó mình dập giùm người ta. Nếu mình chưa đủ sức dập tắt thì mình tránh xa ra vì lửa đang cháy.
Phải không? Hay người thân mình đang phực đó. Coi chừng lửa đang cháy mà để ga, để dầu gần gần thì sao? Nguy hiểm. Như vậy thì sao? Mình thấy một người sân hận, mình thương, tội nghiệp. Mình cũng là nạn nhân, của sân hận. Người đó là nạn nhân của sân hận, mà tất cả chúng ta đều là nạn nhân, đều là tai nạn mà giờ giận cái gì? Giận cái gì? Chồng mình cũng bị tai nạn của sân, của giận nó làm cho khổ. Mình cũng bị tai nạn của sân của hận nó làm cho khổ. Giờ không lẻ bây giờ mình khổ khổ, gặp nhau để chồng lên cái khổ nữa chi vậy? Mình biết tu mà sao mình chồng cái khổ lên. Thôi, thương, tội nghiệp. Mình đã bị đốt, đốt thiêu mấy chục năm rồi. Đốt mấy chục năm rồi, đốt mấy chục năm. Đốt từ lúc còn trẻ mà đốt tới bây giờ, tóc hoa răm, có khi nhìn thấy đen mà nó nhượm. Thật sự là nhượm còn bạc hết trơn. Thì như vậy mình bị đốt dài dài mấy chục năm rồi, nếu mà suy xét ra là trăm kiếp ngàn đời, vô lượng vô biên kiếp mình đã bị đốt, mình đã bị cháy, mình đã bị thiêu, mình đã bị rụi. Mình quán chiếu vậy đó, mình phát khởi sự quán xét chiêm nghiệm vậy đó. Thôi đốt tới đây là vừa, đốt tới đây là đủ rồi, quá đủ rồi. Quá đủ rồi, hãy thoát ra cái tâm sân giận này đi, thương, thương, tội nghiệp, thương.
Chẳng hạn như người hàng xóm, mình để đồ sát sân nhà, ngay cái ranh thôi mà họ qua họ cự. Tại sao mà để qua nhà tôi vậy? Chỗ đây đâu phải chỗ của chị đâu mà chị để qua. Thì lúc đó mình sao? Mình thương, minh tội nghiệp người đó, thương, lửa đó, kéo qua chút xíu rồi thôi. Đằng này nhào ra cái nhau, cãi xong rồi đánh nhau, xong rồi đi tới cái gì? Hiểm hoạ không lường. Đó về tất cả cái khổ trên cuộc đời này là cái gì? Tham, sân, si, bản ngã đó, chứ có cái gì đâu. Mà mình chấm dứt cái đó, mình giảm bớt cái đó, mình nhiếp phục cái đó là mình hết, mình bớ, mình dứt. Quý vị thấy tuyệt vời không? Đó là diệu pháp đó, là chánh pháp vi diệu có khả năng dập tắt được những ngọn lửa đau khổ, sầu bi, ưu não. Giúp cho mình hạnh phúc ngay trong hiện tại và tương lai, cho ngay cả bản thân mình, gia đình mình. Giúp cho mình hạnh phúc đi tới bắt cứ nơi nào, chỗ nào, người nào, đối tượng nào mình cũng điều được bình an. Nếu mà mình đã nhiếp phục được, mình đã dập tắt được ngọn lửa trong lòng thì dù cho người kia họ cháy phừng phục mà bên đây mình nước thì làm sao cháy được. Còn bên kia lửa bên này thì xăng thì nó mới cháy được, phải chưa, thì nó mới phực được. Tối ngày đổ thừa tại ổng, tại bả, tại cô kia, tại người đó. Có không? Có đổ thừa không? Phải không?
Cho nên mình phải nhìn ra cái bí quyết của sự tu tập là gì? Là nhìn lại mình tất cả mọi chuyện gì xảy ra mình nhìn vô mình thì mình mới tu, mình mới giải quyết được. Còn mình nhìn người ta là vĩnh viễn, muôn đời mình không bao giờ được hết. Mình nhìn mình thấy người ta lỗi không, lúc mình nhìn thấy người ta lỗi thì cái bản ngã của mình có không? Rồi sân nó khởi lên. Rồi si mê, tham, sân si nó đầy đủ hết. Giờ mình nhìn ra ngoài là mình nhìn không tu, mình nhìn trở lại mình là mình tu. Cho nên những chuyện hết sức là đơn giản.
Có hai gia đình sát bên nhà thì một tháng nhà bên nhà bên ngày cải nhau hơn hai chục ngày, lúc nào cũng có chuyện, còn nhà bên đây im re. Bữa đó hai nhà hàng xóm mới ngồi trước sân, trời nắng quá ra sân ngồi chơi. Bên đây mới hỏi bên kia, bên nhà cái nhau hoài mới hỏi nhà bên kia, bí quyết làm sao mà nhà anh im re, bao nhiêu năm không thấy cự, không nghe cãi, không gây lộn gì hết, sao hay quá vậy. Anh chỉ tôi bí quyết sống bên nhà anh làm sao.
Bên này nói nhà tôi dở không thôi, ai cũng dở hết, ai cũng tệ hết, ai cũng thấy mình dở hết cho nên là không có cự.
Nói sao kì vậy?
Ví dụ như giờ có cái bàn mà để ly nước một góc đó. Có người đi ngang vô tình đụng cái nó rớt bể cái ly. Thì người này lập tức xin lỗi. Tại tôi vô ý, tại tôi không cẩn thận, tại tôi không có chánh niệm tỉnh giác, tại tôi không có để tâm, cho nên tôi mới đụng bẻ cái ly như vậy, cái này tôi sai hoàn toàn cho nên là im re không có cãi. Nhưng mà nhà anh giỏi đi ngang mà đụng rớt cái ly là: nói ai để đó, tại sao để như vậy, sao không để xích vô đàng hoàng, mà để vậy, ai vậy kêu ra rồi bắt đầu cự. Thành ra nhà anh giỏi không nó bắt đầu cự, còn nhà tôi dở cho nên nó được yên.
Thì người bên này: Ờ, ngộ đạo. Hiểu ra. Thì quý vị muốn làm giỏi hay muốn làm dở.
Nhìn thấy được mình dỡ thì thành ra mình hét dở. Cho mình giỏi là mình dở hoài. Cho nên Đức Phật nói trong kinh Pháp Cú là: Người ngu thấy mình ngu nhờ vậy thành có trí, người ngu tưởng đâu mà mình trí thật xứng gọi chí ngu.
Tức là tự mình còn dở, còn sai quấy, còn si mê mà biết mình con dở, còn sai, còn si mê thì đó là người trí. Người ngu biết mình ngu nhờ vậy thành có trí. Còn người ngu cho mình có trí thì xứng gọi là chí ngu. Tức là ngu cùng cực, chữ chí ở đây là ngu tột cùng. Quý vị chịu cái nào?
Đó thì quý vị thấy rằng, thật ra sự tu nó không phải là cái gì lớn lao hết, nó không phải là cái gì to tác hết, không có cái gì xa vời hết. Nó là ngay ở trong đời sống, ngay trong những cái cảm giác nghĩ tưởng của mình. Suy nghĩ của mình là suy nghĩ trở về mình là mình tu. Suy nghĩ đổ qua người ta là không tu. Quý vị thấy không? Bất cứ một sự kiện nào xảy ra mà mình quay trở lại nhìn mình thì đó là mình tu. Hướng ra ngoài nhìn người ta là không tu, là có chuyện, là tham sân si. Quý vị nắm được cái bí kiếp này chưa? Thấy rõ được chưa? Chịu mai mốt có chuyện gì thì quay lại nhìn mình không? Hay nhìn người ta. Rồi cái mà hết sức là quan trọng là cái gì? Cái sự tu ở đây là quý vị đừng nghĩ rằng ngày mai, ngày mốt, ngày kia, tuần sau, tháng sau, năm sau rồi chừng nào tôi xong xuôi hết rồi tôi vô chùa tôi tu. Không phải, sự tu là ngay trong khoảnh khắc này thôi. Không có ngày sau, tháng sau, năm sau gì hết, cái đó là hứa hẹn viển vong là không có. Ngay bây giờ mình tu được là ngày mai mình tu được, tuần sau mình tu được chỉ giống y cái giờ phút ngay hiện giờ thôi. Cái này là cái hết sức quan trọng. Quá khứ đã đi qua, tương lai thì chưa đến. Hãy quán chiếu sự sống trong giờ phút hiện tại.
Nó vừa có một cái sân hận khởi lên là mình làm cho nó tan biến liền, mình không cho nó chấp nhận nó, mình đánh đuổi nó ngay lập tức thì chiến thắng. Mà chiến thắng được bây giờ thì lát nữa có cái sân thì mình đánh nữa, rồi ngày mai mình có sân mình đánh nữa. Cứ như vậy là mình thành công, chiến thắng. Hãy chiến thắng ngay bây giờ là chiến thắng mãi mãi. Còn mình hẹn, nói thôi để nó giận đi, để tuần sau đã, ba tháng sau lúc đó mình đã tu. Như vậy thì tuần sau nó giận lên mình cũng nói như vậy, thôi để lần sau. Rồi cuối cùng là xuống hồ, xuống mồ, phải không? Xuống mồ vẫn còn giận.
Rồi cái tham cũng vậy, dục ái cũng vậy. Cứ nhiếp phục được ngay tại chỗ đó thì lần sau mình nhiếp phục được nữa. Cứ như vậy là vĩnh viễn nó thành công.
Rồi cái bản ngã cũng vậy, cái ta đây cũng vậy. Sanh khởi lên là mình thấy liền, nhiếp phục liền, dẹp liền, hoá giải liền. Thì như vậy phút này mình nhiếp phục, phút sau mình nhiếp phục thì cứ như vậy thì vĩnh viễn và mãi mãi chỉ có một giây phút này thôi. Đây là bí kiếp võ công đó, đây là bí quyết của sự tu đó, đây là chỗ sâu sắc và hết sức là đơn giản.
Đâu có nói mình tu một ngày đâu, ba ngày một tuần đâu. Mình chỉ tu ngay giờ phút này thôi, ngay giờ phút này thôi. Mình tu là tất cả những giờ sau mình tu được hết. Ngay giờ phút này mình buông xã thì giờ sau mình buông xã được hết. Ngay giờ phút này mình giữ cho cái tâm vững chắc, thì tất cả giờ phút vững chắc. Nó vừa lung lay là mình giữ lại liền, mình tác ý mạnh mẽ lên, vững chắc, tiến lên. Tu là phải tiến lên, không có lùi. Thì chỉ giờ phút này không có giờ phút khác. Đây gọi là gì? Nắm bắt cái hiện giờ, nắm bắt được khoảnh khắc ngay hiện tại này là người đó thành công, vĩ đại. Chỉ có giờ phút ngay hiện tại này thôi, ngoài ra không có cái gì hết. Mình chiến thắng ngay giờ phút này thôi là giờ phút sau mình chiến thắng, ngày sau mình chiến tháng, tuần sau mình chiến thắng. Cứ như vậy mình chiến thắng hoài, mình đánh hoài, đánh riết rồi đội quân nó yếu, nó dần dần nó tàn, cuối cùng nó lụng, nó tan hết, là đại thành công, đại chiến thắng. Chịu không?
Toàn thắng, cho nên Đức Phật được gọi là gì? Đấng chiến thắng, bậc chiến thắng. Đánh bại hết tham, sân, si, vô minh, bản ngã. Đánh bại hết tất cả dục, tham, ái là bậc đại chiến thắng.
Cho nên lúc mình lạy Phật, là mình lạy xuống, ngài là bậc chiến thắng. Con cũng phải là dũng sĩ. Con cũng phải quyết tâm diệt hết ba cái thứ độc hại, ba cái thứ ô nhiễm, cái thứ ô nhiễm nội tâm, cái thứ ô nhiễm thân xác, cái thứ ô nhiễm không khí, cái thứ ô nhiễm thực phẩm này. Tất cả những thứ ô nhiễm, tẩy sạch hết, thanh lọc hết. Làm cho sạch sẽ, mát mẻ, xinh tươi, tốt lành. Thì quý vị thấy đời sống của mình tuyệt vời không? Hạnh phúc không? An bình không? Thì đó là vận dụng Phật Pháp vào trong đời sống.
Câu hỏi: Tâm tham, sân, si rồi mà con tâm lo lắng là sao thầy? Tại vì trong lòng con lúc nào cũng lo lắng, con không biết giải nó ra làm sao, kính mong thầy giải đáp cho con.
Cô phải thực tập ba pháp cảm giác toàn thân. Cô về phải lên trang linhquyphapan.vn, bài nhập thất đầu tiên có hướng dẫn thực tập thiền. Con chỉ rất là kỹ trong cảm giác toàn thân, cái này rất là quan trọng mình phải thực tập. Để mình luôn coi cảm giác toàn bộ cơ thể của mình, để mình có thể nhiếp phục và làm chủ được cái lo lắng trong cảm giác, cứ bồn chồn, cứ lo lắng, có sợ hãi. Cái lo nó có hai cái, một cái lo chánh đáng và cái lo không chánh đáng.
Cái lo chánh đáng, mình phải có lo, quý thầy cũng có lo vậy. Phải không?
Như vậy cái lo chánh đáng và cái lo không chánh đáng. Giờ mình nói cái lo không chánh đáng thì nó lo lung tung hết. Thì cái lo đó là cái tâm giao động, trạng thái của trạo cử, lo lắng sợ hãi, bất an hoài như vậy. Mình phải thực tập cảm giác toàn thân để mình nhìn thấy cảm giác hiện tại giờ đang trong này, đang có sự dao động, đang có sự xao xuyến. Thì mình kêu nó anh tịnh đi, lắng dịu đi, đem tâm mình trở về giây phút hiện tại an tịnh và lắng dịu. Mình cứ nói câu vậy đó, cảm giác hãy an tịnh, cảm giác hãy lắng dịu, thở vô thở ra cảm giác an tịnh lắng dịu.
Trước hết mình phải học bốn câu. Phải mở ra để thực tập ba pháp trên trang wep linhquyphapan.vn con hướng dẫn, cái đó là căn bản lắm. Thực tập cái đó nó mới an tịnh lắng dịu được, cái đó là cái đơn giản nhất, dễ dàng nhất để cho mình bớt sự lo ra, bớt sự giao động, bớt sự bị trạo cử ở trong tâm.
Cái thứ hai là sự lo lắng chánh đáng. Cũng như cô thấy đó, cô lo nhưng cuối cùng là sự việc nó xảy ra, sự việc nó đã xảy ra. Thì mình sống trên đời phải biết lo, lo những chuyện cần lo, những việc đáng lo, những việc phải lo. Người mà sống vô tư, tối ngày cười hề, rồi không biết lo không biết gì hết rồi xảy ra chuyện gì đó như bệnh hoạn, tai nạn, hiểm hoạ thì lúc đó khổ. Như vậy thì mình phải nương nới trí huệ của Phập Pháp mình suy xét mình lo. Thì lo cái gì chánh đáng trong tất cả mọi cái lo đó. Thì con nói cái lo thông thường là sinh kết rồi, cái đó khỏi nói rồi đó. Phải không? cái đó không cần nói cũng biết rồi. Nhưng mà cái lo thâm sâu là nãy giờ mình đang học đó, là lo nhiếp phục tham, sân, si, bản ngã. Đây là cái lo chính đáng. Tại sao vậy? Tại vì đời sống mình không phải tới đây mình nhắm mắt ra đi là xong. Phải không quý vị. Đời sau mình sẽ đi đâu? Mình thành cái gì? Mình không biết được.
Nếu mình đem cái tham sân si nặng nề này thì sẽ đi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Mình đem cái nặng nề đó, mình nhìn thấy những vụ án, những cái xảy ra trên báo chí đó, thì những người mà đâm chém giết người ta rồi xâm hại người ta thì trong hiện tại họ đã bị tử hình chung thân rồi bị tù tội. Nhưng mà khi nhắm mắt thì họ đi trong khổ cảnh mà không thể nào mình tưởng tượng nổi, vô lượng vô biên kiếp thành hoại của trái đất này, một tỉ lần trái đất này thành hoại cũng còn trong địa ngục nữa.
Quý vị biết một lần trái đất này thành hoại và hoại diệt là bao lâu không? Quý vị có thể tưởng tượng nổi không? Trái đất này chưa gì hết là hình thành trái đất, rồi có sự sống rồi tới lúc nó hoại diệt trái đất này, tan ra thành tro bụi thành hư không hết. Thì quý vị nghĩ rằng bao nhiêu năm? Có thể tính được không? Khi mà đoạ vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh thì thời gian nó dài vô số kể.
Quý vị nghĩ mình là con người đây, mình nghe Phật pháp mình hiểu, mình còn chưa có thực hành một cách rốt ráo được, mình vẫn còn tham sân si. Thì quý vị những con như con kiến, con mèo, con chột, con beo, con cá sấu, con sư tử, mấy con đó có thể nhiếp phục được tham, sân, si không? biết chừng nào nó thoát ra.
Cho nên con nhìn thấy hình ảnh đời sống của những loài, các loài thú vật hoang dã thấy khủng khiếp lắm. Thấy cảnh con beo, con sư tử mà nó ăn thịt con nai mà còn sống. Nó quằng quại nó đau đớn, nó ăn thịt con này còn sống mà nó xé thịt nó ăn. Nó quằng quại nó kêu những tiếng kêu mà mình muốn rơi lệ, xót xa.
Rồi hằng ngày tuy ở trong thất mà con nghe tiếng con chột dẫy đành đạch, đành đạch con biết là bị con rắn con này con kia ăn.
Rồi con nhai nhảy vô rồi thì con kiến nó ăn chỉ còn bộ xương thôi. Mình ở trong thất, huống gì mình nhìn ra cuộc đời này, vô số lượng, vô biên những loài vật nó đau khổ khủng khiếp lắm, kinh khiếp lắm. Tất cả loài thú vật đó là từ cái gì? Tham, sân, si.
Từ cái si mê, từ cái tham dục, từ cái sân hận rồi nó ăn uốt, xé xác nhau. Rồi sự sống của nó là gì? Là sự tàn xác, sự giết hại lẫn nhau, ăn nuốt lẫn nhau. Sự sống của nó là sự giết hại những loài khác, khủng khiếp lắm quý vị.
Nếu mình có trí huệ mình quán chiếu, mình nhìn rộng ra cái thế giới này, cái đời sống này thì rất là đáng sợ. Mình sợ vậy để mình làm cái gì? Để mình cố gắng tu.
Lo sợ, còn mình chưa thấy được còn ngạ quỷ nữa, cô hồn vất vơ vất vưởng không siêu thoát hàng trăm năm, hàng ngày năm, hàng nhiều trăm ngàn năm. Vất vơ, vất vưởng hoài, không có siêu thoát được. Để giữ cái đống vàng bị chôn đó, phải giữ căn nhà đó, phải ở đó làm ma giữ hoài, đi không được. Tại gì quá yêu thích, quá ai luyến, quá bám chấp vô đi không được, không có đầu thai được, ở đó giữ hoài. Thậm chí ở cây đó hằng trăm năm, hàng tám trăm nam, hàng ngàn năm ở cây đó hoài, ở chỗ đó thì như vậy những loài chúng sanh khổ là kinh hãi, khủng khiếp. Mình nương nơi trí huệ của Đức Phật mình mới thấy ra được là: Trong sáu loài chúng sanh, hay là ngũ thú, năm thế giới là khủng khiếp, chứ không phải đơn giản như mình nghĩ đâu. Cho nên sự lo sợ là chánh đáng, lo sợ để nhiếp phục tham sân si, giảm bớt tham sân si. Còn những người xuất gia là đoạn tận tham sân si. Mình không lo là cuối cùng sao? Nó đẩy mình đi đâu mình cũng không biết. Quý vị có biết không? Mình sanh ra từ đâu mình có biết không? Rồi khi mình nhắm mắt mình chết mình đi đâu quý vị có biết không? hoàn toàn trong trạng thái vô minh và si mê. Dục ái, sân hận nó thúc đẩy, nó đẩy mình đi rồi trong một đời sống như vậy mình tạo ra biết bao nhiêu những nghiệp xấu. Phước cũng có mà ít lắm, mình làm được bao nhiêu phước? ít lắm. Còn cái tội, cái nghiệp, cái xấu ác là đầy rẫy. Giờ mình nói con vật đó mình có tốt hơn nó nhiều không? Mình có sống trên sự ăn nuốt không? Có cắt cổ gà, cổ vịt không? Có mổ heo không? Có xé, mổ thịt con bò không? quý vị thấy không? Cũng là cái nghiệp xác sanh, cũng là cao cấp hơn một chút thôi, mình cũng vậy thôi. Mình cũng tàn xác chúng sanh, nếu mình không ăn chay? Quý vị thấy không? Cho nên phải hết sức cẩn thận cái nghiệp quả, cẩn thân nghiệp quả, lo sợ cái nhân quả. Luôn luôn làm được việc lành là làm thật nhiều, phát huy hết mức độ. Còn nếu như việc ác là cố gắng đoạn tận, đoạn diệt nó. Bắt cứ khi nào có cơ hội được làm pháp lành, được làm việc thiện thì hãy cố gắng hết sức mình để làm. Cũng như quý vị đến đây, quý vị thấy không? Qua một buổi gặp nói chuyện lợi ích hơn so với quý vị đi chơi, ngắm cảnh chụp hình một trăm lần, một ngàn lần không? Thì đó là thiện pháp, thánh pháp, chánh pháp. Thì như vậy khi mà có thiện pháp mình phải cố gắng hết sức mình, mình phát huy nó lên. Khi mình có ác pháp thì mình phải làm sao? Mình phải dập, mình phải diệt, mình phái phá trừ nó. Siêng năng, nỗ lực làm điều đó thì nó đem lại lợi ích cho mình.
Và điều sau cùng con muốn gởi gắm tơi vị: Cuộc đời nó vô thường phải không? mới thấy đó là đi ra đường là không quay trở lại, ai có thể biết được ngày mai. Chính vì vậy mình phải luôn luôn sống như thế nào? Luôn luôn chánh niệm, luôn luôn tỉnh giác. Sống như thế nào mà thực sự nghĩ thiệt, nói thiện, làm thiện. Sống như thế nào để mà tích luỹ những công đức, phước báu, trí tuệ. Còn không một khi vô thường nó ập tới, khi cái bệnh nó tới, cái chết nó tới thì mình hối hận muộn màng, hoang phí một cuộc đời.
Kích chúc cho tất cả quý vị có được sự tu tập, tinh tấn. Niềm tin đối với tam bảo sẽ được bất động. Phước huệ trang nghiêm.