Kinh NIKAYA Giảng Giải - Sự Chứng Ngộ Của Đức Phật - Mục Đích Tối Thượng Của Đời Sống
Kinh NIKAYA Giảng Giải - Sự Chứng Ngộ Của Đức Phật - Mục Đích Tối Thượng Của Đời Sống
Có một cái vấn đề mà chúng ta đọc trong lịch sử của Đạo Phật, lịch sử của Đức Phật đó, có khi mình thấy nó là bình thường. Thì Thái Tử đi dạo bốn cửa thành thấy cảnh Già, Bệnh, Chết và một cái người Tu Sĩ. Sau đó Ngài trở về cung thì cái sự khắc khoải, suy tư, lo lắng, sợ hãi để mà tìm cái đạo lộ xuất ly. Chúng ta đọc qua biết nó là vậy, nhưng mà đây là không phải chuyện bình thường, đây là vấn đề vĩ đại để xuất hiện ra Đạo Phật ở trên thế giới. Không phải là mình đọc phớt qua như vậy được! Tại sao mình phải hỏi một ngàn lần? Mười ngàn lần? Tại sao mình cũng thấy cảnh Già, cảnh Bệnh, cảnh Chết vậy mà sao mình trơ trơ vậy? Mà tại sao Thái Tử thấy cảnh đó mà có thể khắc khoải, tha thiết mãnh liệt, quyết tâm để mà nửa đêm bỏ vợ con, cha mẹ, cung vàng điện ngọc như vậy?! Ở đây cho chúng ta thấy cái điều gì? Đây hết sức là quan trọng, đây là lõi của Đạo Phật, không thấy được chỗ này là không thấy được thực sự Đạo Phật là cái gì! Cho nên mình phải chiêm nghiệm thật là sâu sắc cái mục đích tối thượng của đời sống này là gì?! Mình không có cam tâm và phải chịu đựng cái khổ ách, khốn khổ, hoạn nạn mãi mãi ở trong cái vòng luân hồi này. Mình không bằng lòng, không hài lòng, hoàn toàn mình không chấp nhận, mình không phải sanh ra đây để lớn lên, để tìm kiếm tình cảm, ăn uống, chơi và cuối cùng là già bệnh rồi mình chết. Mình không cam tâm, tuyệt đối mình không cam tâm với cái một cái đời sống như vậy, không có cam tâm, không thể cam tâm. Mình phải xác định được cái mục đích của đời sống này là cái gì!
Bây giờ trăm người, ngàn người, vạn người, tỷ người thì đều như vậy hết, sanh ra lớn lên, rồi kiếm việc làm, rồi lập gia đình vợ chồng, con cái, rồi già bệnh, rồi chết, đó là nói êm xuôi đó chứ chưa nói tới tai nạn đó, chưa nói những chuyện bất trắc nó xảy ra đó. Thì đừng có nói cái đó là nó đơn giản à, tạo ra bao nhiêu thứ ác nghiệp, bao nhiêu sầu bi, khổ, ưu não, bao nhiêu ganh tị, tật đố, cóng cao, ngã mạn, nhân ngã, bỉ thử, chất chồng trên vai là bao nhiêu những cái gánh nặng của thống khổ, một cái ách nô lệ đè trên đầu, đè trên cổ mình, đè trên cái sinh mạng này cả một cái đời sống này, là một đời sống khốn đốn, khốn khổ, khốn nạn, hoạn nạn, ách nạn, khổ nạn, hiểm nạn. Tại sao mình lại an tâm? Tại sao mình lại nhởn nhơ qua ngày, qua năm, qua tháng, qua hàng chục năm, hàng bốn năm bảy chục năm mà trơ trở như vậy? Mình thấy người khác bệnh, người khác già, người khác chết, người khác tai nạn mà mình trơ trơ, mình không có quán xét sâu sắc, mình không có suy xét thật là kĩ càng. Mình nghiền ngẫm cho thấu đáo coi mục đích của đời sống này là cái gì? Mục đích thật sự của kiếp sống này là gì?! Con người ở trong tù ngục, loanh quanh với bốn bức tường, đời sống lòng vòng ở trong bốn bức tường mà người này nhởn nhơ lo ăn, lo ngủ, lo chơi, hài lòng với một cái cảnh tù ngục, tù tội, giam cầm. Đó là cái cảnh khổ, khổ cảnh! Mình không thể cam tâm, bằng lòng để mình làm một kẻ tù nhân, nô lệ ở trong kiếp sống ngục tù như vậy. Mình phải thao thức, phải trăn trở, phải khắc khoải, phải tha thiết, phải tìm đủ mọi cách trốn ra, vượt ngục, thoát ngục, đập vỡ cái ngục đó ra, tìm đủ mọi cách, bất cứ cách nào để mình thoát ra cái cảnh ngục tù đó. Không chấp nhận, không bằng lòng, không hài lòng trong cái cảnh đó.
Đó là mới nói cái đời sống vật chất thôi, chứ đừng nói chi là trong nội tâm thì một đống tham dục, tham lam, ham muốn, trong nội tâm là một đống sân hận, sân si, bực bội, khó chịu, tức tối thù hận. Bên trong là một đống cống cao, ngã mạn, dương dương tự đắc, bên trong là một đống si mê, điên đảo, vô minh. Nhiều đống ở bên trong đó mà mình cam lòng, cam chịu, không có mong muốn đi ra, không mong muốn từ bỏ, không mong muốn nhiếp phục, không mong muốn hủy diệt hết tất cả những cái thứ nó làm cho mình khổ. Đó là một cái đời sống vô minh, si mê, một đời sống của kẻ hạ liệt, thấp hèn, một đời sống của sự điên loạn khổ đau từ bên trong cho đến bên ngoài là một đời sống đáng thương, khổ nạn, ách nạn, hoạn nạn, tai nạn, hiểm nạn mà không biết gì hết. Đó là khổ đó! Bên ngoài thì mình nô lệ cho vật chất, làm nô lệ cho những cái hình sắc, làm nô lệ cho những cái âm thanh, mùi vị xúc chạm, làm nô lệ, làm đầy tớ để mình phụng sự cho nó. Chẳng hạn như phương Tây, cả một cuộc đời cái nhà trả ba chục năm để mình nô lệ cho những cái vật chất. Hoặc chỉ vì một cái cảm giác của dục thôi mà vào trong tù ngồi, những cái tai nạn hãm hiếp hay là vì một thú vui nhậu nhẹt say sưa hay là ma túy thì cũng có thể mất mạng, bệnh hoạn, trộm cướp. Hay là nói sâu sắc hơn là một mối tình cảm thôi thì có thể mình sẽ bị nô lệ suốt cả cuộc đời, mình bị ràng buộc, mình bị trói trăn làm những thứ bên ngoài là mình bị nô lệ cho những thứ bên ngoài, tài sản, tiền bạc, tình cảm, vật chất, những cái người mà mình giao tiếp. Nô lệ! Rồi bên trong là những cái dục tham ái nó thúc dục, thúc đẩy, thúc bách, nó bức xúc, nó bức bối, nó bực bội, nó dục mình, thúc mình, đẩy mình, lao đi, chạy đi mòn mỏi, mệt mỏi, mỏi mòn cũng phải ráng mà lết lê cái thân đi tìm, cung phụng cho cái dục, chiêu đãi cho cái dục và cái dục này là trống rỗng, vĩnh viễn mãi mãi không bao giờ thỏa mãn được.
Đó là khổ Thánh Đế! Sự thật của khổ mà bậc Thánh Giác Ngộ! Bên ngoài nô lệ cho sắc, thanh, hương, vị, xúc! Bên trong nô lệ cho dục tham, sân si, vô minh, bản ngã! Trong ngoài làm nô lệ hết, trong một cái cảnh tôi đòi, nô lệ không có tự do, hoàn toàn không có tự do. Vậy mà dương dương tự đắc, cống cao, ngã mạn, ta đây hất cái mặt lên, ta tài, ta giỏi, ta hay, ta hơn thiên hạ hết, lúc nào ở bên trong cũng là một cái bản ngã chình ình. Nô lệ cho bản ngã hết! Đó là kiếp sống của nô lệ, đời sống của nô lệ! Cho nên cái sự chứng ngộ của Đức Phật là gì? Khám phá một khám phá vĩ đại duy nhất và duy nhất trong vô lượng Thái Dương Hệ này, một bậc duy nhất Độc Tôn! Sự khám phá chứng ngộ của Ngài là gì? Khám phá ra được chính mình, sự thật chính mình là Năm Uẩn! Khám phá ra được sự thật những yếu tố cấu tạo nên chính mình là sự tập khởi của Năm Uẩn! Khám phá ra được sự đoạn diệt và chấm dứt Năm Uẩn, là bốn Thánh Trí về Năm Uẩn và bốn Thánh Trí về Lậu Hoặc! Đây là sự khám phá vĩ đại nhất trong ngàn tỷ hành tinh! Sự khám phá tự thân, sự khám phá nội tại, sự khám phá thực tại!!! Đây là sự khám phá tối Tôn, tối thượng, tối đệ nhất, sự khám phá duy nhất trong lịch sử của nhân loại, không tiền tuyệt hậu, vĩnh viễn ngàn ngàn tỷ năm sau, là sự khám phá duy nhất của bậc Chánh Đẳng Giác, sự khám phá chính tự thân tâm của chính mình. Hoàn toàn thấu triệt một cách viên mãn, tường tận, đồng đều, rốt ráo tất cả mọi khía cạnh của thân tâm, không còn sót, không còn dư, không còn thiếu bất cứ một cái gì. Là bậc tối Tôn, tối thượng, tối đệ nhất, là bậc tôn quý nhất ở trên thế gian này gọi là Đức Thế Tôn! Là thấu suốt toàn bộ chính tự thân mình là Năm Uẩn, toàn thế giới này là năm uẩn, là sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Và trong năm uẩn nó là cái gì trong đó? Là cái trí về Lậu Hoặc, tức là rác bẩn, là cấu nhiễm, là sự ô nhiễm, là sự nhục nhiễm, sự cấu nhiễm, sự vô minh nhiễm! Khám phá ra những yếu tố cấu tạo thành thân tâm này! Khám phá ra từ đâu, vì đâu mà nó hoại diệt?! Khám phá ra từ đâu mà nó hình thành?! Khám phá ra vì sao mà nó hoại diệt?! Khám phá ra vì sao mà cái dòng tiếp diễn của nó là bất tận, thấy hết, biết hết, thông đạt hết, thấu suốt hết! Đó là sự khám phá vĩ đại chưa từng có, sự khám phá tối thượng duy nhất, Độc Tôn! Mà ngày hôm nay mà chúng ta phải lạy ba ngàn năm trong cái sự khám phá đó, chưa từng có! Vượt ngoài hết những cái suy nghĩ, tưởng tượng của chúng sanh ở trong tam giới, (cho đến vị trời tối cao Ta-Bà-Chủ lạy) ở dưới chân của Đức Phật mà quy y trong tam giới tối thượng, con không biết không thấy, không hiểu từ đâu mà chúng con hình thành, vì sao mà chúng con hoại diệt và cái dòng tiếp diễn luân lưu bất tận này, xoay dòng sanh sanh tử tử, tử tử sanh sanh này là chúng con hoàn toàn mù mịt, tăm tối và vô minh. Chỉ có bậc Chánh Đẳng Giác Đức Thế Tôn mới khai diễn được Chánh Pháp, mới có thể đánh tan vỡ cái bánh xe luân hồi, chặng đứng hết tất cả dục tham, sân si, đập tan hết bản ngã và đạt tới cảnh giới tối thượng tịch tịnh của Niết-Bàn, đó là công đức vĩ đại của Như Lai! Đó là lý do gọi Thế Tôn là bậc có mắt, bậc sáng mắt, bậc pháp nhãn, bậc pháp chủ, bậc có tuệ nhãn là nhìn thấu suốt hết sự hình thành hoại diệt, sự vận hành của toàn thể vũ trụ, nhân sinh thế giới này. Đó là cái chỗ gọi là bậc pháp nhãn, bậc minh nhãn, bậc quan sanh, bậc trí sanh. Như vậy mới hiểu được Đức Thế Tôn, chứ không phải mình nói mình hiểu được Ngài đâu, không phải mình vô mình nói mình lạy là mình hiểu được Đức Phật đâu, không phải dễ mà hiểu được Đức Phật. Cho nên bốn Thánh Trí về Năm Uẩn và bốn Thánh Trí về Lậu Hoặc này là đưa Bồ Tát đến cái chỗ mà cứu cánh cùng cực tối thượng Chánh Biến Tri!
Cho nên cái mục đích của đời sống này là gì? Mục đích thật sự, mục đích tối thượng của đời sống này là gì? Là hiểu được chính mình, hiểu được chính tự thân tâm của mình, ngoài cái đó ra không còn một cái nào khác hết! Để không còn làm nô lệ nữa, để không còn bị lừa dối nữa, không còn sống trong cảnh tù đày, không còn sống trong cảnh lao ngục, tăm tối, si mê nữa. Thoát ra! Vượt ra! Xuất ly đạo! Và chúng ta sẽ trở thành một con người tự do, tự tại! Tuyệt vời chưa?! Đó là kết quả cứu cánh Phạm hạnh của người tu, xứng đáng cho một kiếp người, xứng đáng cho mình đem cả tuổi thanh xuân, đem cả thời gian, đem cả tâm lực, trí lực, sức lực, hạnh lực, nguyện lực để mình đánh đổi, mình sẽ đạt được một sự tự do cứu cánh vĩnh hằng. Đó là mục đích tối thượng của đời sống này đó! Còn có một bậc Thầy nào trên thế giới này mà có thể so sánh với Đức Thế Tôn, còn có một ai ở trong tam giới này mà có thể ngang hàng, sánh bằng với Như Lai với một sự giác ngộ siêu việt như vậy?!! Và hạnh phúc thay cho chúng ta, vui sướng thay cho chúng ta, là sự hy hữu, là kì diệu thay cho chúng ta, là những con người bỏ hết tất cả gia đình, sự nghiệp, tài sản, cha mẹ để chúng ta dấng thân đi vào cái con đường Thánh Pháp tối thượng, hạnh phúc tuyệt diệu này, trí huệ tối thượng này. Còn cái niềm hạnh phúc nào bằng? Còn cái phúc lạc nào bằng? Còn cái trí huệ, cái lợi ích nào bằng nữa?! Hạnh phúc, hạnh phúc tuyệt diệu là sau ba ngàn năm Đức Phật nhập diệt mà giờ này chúng ta tìm ra được Chánh Pháp, hành Chánh Pháp và sống theo Chánh Pháp và đem Chánh Pháp này chia sẻ đến cho tất cả những người có duyên. Hãy làm cho mình phát khởi lên cái niềm hạnh phúc hỷ lạc tràn ngập tất cả toàn bộ tế bào từ đỉnh đầu cho tới gót chân, cho nó nổi óc, nổi da gà lên hết, cho nó làm cảm giác mình rúng động, xúc động, trào dâng hết. Một cái niềm phúc lạc, hỷ lạc vô biên trong một kiếp sống vô thường hữu hạn, ngắn ngủi, phù du này mà chúng ta có thể tìm thấy được cái Thánh Trí Năm Uẩn Tối Thượng như vậy! Đây là cái điều mà chưa từng có, phải làm cho mình khởi lên một cái cảm giác tuyệt vời, tuyệt diệu, tuyệt hảo. Mình nói từ đây cho tới ngày mình chết, mình cũng chưa nói được một phần tỷ của công đức giác ngộ của Như Lai! Đó là như vậy, vĩ đại là như vậy! Cái Thánh Trí nó siêu việt là như vậy thì cái lợi ích của nó là không thể dùng cái từ ngữ nào có thể diễn đạt được. Hãy hạnh phúc lên! Hân hoan lên! Vui sướng lên! Để mà dấng thân vào cái con đường Thánh Pháp Tối Thượng này!!!
Tại sao người ta vì một cái thú vui đua xe mà có thể bỏ mạng? Tại sao người ta vì một cái thú vui nhậu nhẹt có thể đi vào bệnh viện vì đánh lộn, đánh lạo? Tại sao người ta vì một cái thú vui của tình cảm nam nữ mà có thể đi đến chỗ quyên sinh và hệ lụy suốt cả cuộc đời? Tại sao người ta vì một chút cái chất kích thích mà người ta có thể dám hủy hoại cái mạng sống? Người ta vì đồng tiền mà có thể xem thường cái sinh mạng? Hoặc là một cơn tức giận, hả giận mà người ta dám ngồi tù chung thân? Tại sao mình không thể vì Chánh Pháp Tối Thượng, vì cái mục đích cao tột của đời sống này dấng thân vào sự tầm cầu giác ngộ mà hy sinh, mà thành tựu cái mục đích cao siêu hơn tất cả các mục đích của kiếp người này? Tại sao? Tại sao? Và tại sao???
Với giá trị vĩ đại của Thánh Pháp như vậy thì chúng ta sẵn sàng dập cái đầu của mình, vỡ cái đầu của mình, tan nát cái thân của mình, đem hết cả thân ngữ ý của mình để mà phụng sự, để mà cầu pháp, để mà tha thiết chân thành đạt được cái sự chứng ngộ. Chúng ta sẵn sàng nát tan cái thân này, vỡ cái đầu này, đem cái sinh mạng này thành một đống thịt bầy nhầy cũng sẵn sàng hy sinh để chứng ngộ trên cái con đường Giáo Pháp, tầm cầu Giáo Pháp, hành trì Giáo Pháp và truyền bá Giáo Pháp. Sẵn sàng! Phải quyết tâm, quyết liệt, quyết chí, quyết định! Đó là sức mạnh của người hùng mà Đức Thế Tôn được tôn xưng là bậc Đại Chiến Thắng tất cả những cái dục vọng, những cái sân hận, si mê, vô minh, những cái hưởng thụ của đời thường, vượt qua hết, chinh phục hết, đạp đổ hết để bước lên, để thành tựu được cái Thánh Trí Tối Thượng. Chúng ta quyết tâm đi con đường đó và thành tựu con đường đó! Mạnh mẽ! Dứt khoát! Quyết định! Nhất định! Xác định không thay đổi! Đại hùng, đại lực, đại tinh tấn!
Thứ nhất là mình phải luôn luôn thực tập nhận diện cảm giác, luôn luôn nhìn lại thực tập nhận diện cảm giác. Khi mình có sự thường nhìn lại để ý đó thì mình sẽ hiểu kĩ, rõ, đầy đủ hơn về cái cảm giác của cơn giận. Khi mà nó sanh khởi lên thì mình biết được có nhiều cái khả năng giảm thiểu dừng lại và nhiếp phục hơn là lúc mình không có biết cảm giác toàn thân. Một điều hết sức là quan trọng là nếu mà mình tác ý nó là khó, là không làm được, là vĩnh viễn mình không làm được hết. “Tất cả Pháp lấy Tác Ý làm sanh khởi”, thành ra cái tác ý này hết sức là quan trọng, nó quyết định cái sự thành bại của chính mình. Mà nếu như mình mới bắt đầu thôi mà tác ý không được thì vĩnh viễn không bao giờ mình làm được! Bây giờ mới ra trận thôi, mình lâm trận mà mình đánh thua thì làm sao mình thắng được. Thì thành ra cái Tác Ý này hết sức là quan trọng! Mình không để cho cái tác ý đó nó sanh khởi trong nội tâm mình, mình đẩy nó qua, dẹp nó qua, từ bỏ nó, và mình nghĩ rằng mình bắt đầu làm và mình làm được!
Cái thứ hai, tất cả sự tu tập trong Phật Giáo là phải đều đứng ở chỗ Chánh Kiến, tức là thấy đúng. Nếu mà không từ chỗ Chánh Kiến, sự hiểu biết để mà tu tập đó thì đó chỉ là một sự kiềm chế, một sự đè nén và bất cứ lúc nào nó sẽ bùng vỡ. Cho nên cái Chánh Kiến là cái gì? Là cái sự phải thường trực nhận diện Năm Uẩn và quán chín giai đoạn của một tử thi! Nếu mà nhận diện được Năm Uẩn và quán được Tử Thi đó thì là mình đứng ở trên Chánh Tri Kiến để mình chuyển quá cơn giận. Còn nếu mà mình đè nén, kiềm chế, mình tránh né thì một thời gian tạm thời nó sẽ bùng vỡ, nó sẽ bộc phát ra. Cho nên cái sự quán chiếu, thực tập nhận diện Năm Uẩn và quán chiếu cái Tử Thi, cái sự Vô Thường, sự Niệm Tử là cái đó hết sức quan trọng để cho mình thực tập tất cả Pháp. Cái đó là tu tập Trải Tâm Từ cái tình thương, mà tình thương của Đạo Phật là đặt trên nền tảng sự hiểu biết, sự thấy biết. Nếu không thấy biết, không hiểu biết thì cái tình thương đó nó không có gọi là từ bi, mà nó gọi là ái, là sự dính mắc. Cho nên sau khi mình nhìn thấy được cái sự Vô Thường, sự đau khổ của cuộc đời, giống như Đức Phật Tất-Đạt-Đa nhìn thấy cảnh Già, Bệnh, Chết như vậy, thấy sự thống khổ của cuộc đời, cái mục đích không ra gì mà con người phải theo đuổi, bao nhiêu cái dục tham, sân si, bản ngã, bao nhiêu sanh già, bệnh chết, tật bệnh khổ sở như vậy, mình nhìn sâu sắc vô để mình thấy được cái nỗi khổ đó đó thì mình mới thương. Thì lúc đó mình mới thật sự trải được cái Tâm Từ, chứ mà còn nếu mình không có thật sự đứng trên Chánh Kiến, mình không có thấu hiểu thì mình không có trải được, trải là nói cái miệng thôi, tưởng tượng chút đỉnh thôi. Thì như vậy là mình đứng ở trên sự thấy hiểu rồi mình thương và cái sự thực tập trải tâm từ như vậy thì giống như cái người mẹ thương những đứa con, đứa trẻ chưa hiểu biết. Thí dụ là đứa trẻ hai ba tuổi mà nó làm bễ cái chung, cái chén, cái ly, thậm chí là cái đồ đắt tiền thì mình không có giận, mình biết rằng nó không hiểu biết. Hay là mình đối diện với một cái người khùng ở trong trại tâm thần, họ có chỉ, có chửi mình cũng không có giận. Tại sao vậy? Vì mình thương họ là kẻ bệnh hoạn, họ đang đau khổ, họ điên loạn không có tỉnh táo! Như vậy thì hiểu biết rồi mới có thể thương yêu và trải Tâm Từ thì nó sẽ có cái công năng nhất định, quyết định, chắc chắn, một ngàn phần ngàn, một tỷ phần tỷ. “Này các Tỷ-Kheo, ai mà tu tập từ tâm giải thoát, làm cho kiên cố, làm cho vững chắc, làm thành căn cứ địa, làm thành cỗ xe thì không thể có sự việc tâm sân chiếm ngự nội tâm là điều không thể xảy ra!”. Chắc chắn là nó phải thành công tuyệt đối! Là tâm từ có khả năng diệt tận lòng sân hận và đứng ở trên cái Chánh Tri Kiến, cái tình thương hiểu biết mà tu tập chuyển hóa!!!
Linh Quy Pháp Ấn xuất bản ngày 29 tháng 06 năm 2019
Có một cái vấn đề mà chúng ta đọc trong lịch sử của Đạo Phật, lịch sử của Đức Phật đó, có khi mình thấy nó là bình thường. Thì Thái Tử đi dạo bốn cửa thành thấy cảnh Già, Bệnh, Chết và một cái người Tu Sĩ. Sau đó Ngài trở về cung thì cái sự khắc khoải, suy tư, lo lắng, sợ hãi để mà tìm cái đạo lộ xuất ly. Chúng ta đọc qua biết nó là vậy, nhưng mà đây là không phải chuyện bình thường, đây là vấn đề vĩ đại để xuất hiện ra Đạo Phật ở trên thế giới. Không phải là mình đọc phớt qua như vậy được! Tại sao mình phải hỏi một ngàn lần? Mười ngàn lần? Tại sao mình cũng thấy cảnh Già, cảnh Bệnh, cảnh Chết vậy mà sao mình trơ trơ vậy? Mà tại sao Thái Tử thấy cảnh đó mà có thể khắc khoải, tha thiết mãnh liệt, quyết tâm để mà nửa đêm bỏ vợ con, cha mẹ, cung vàng điện ngọc như vậy?! Ở đây cho chúng ta thấy cái điều gì? Đây hết sức là quan trọng, đây là lõi của Đạo Phật, không thấy được chỗ này là không thấy được thực sự Đạo Phật là cái gì! Cho nên mình phải chiêm nghiệm thật là sâu sắc cái mục đích tối thượng của đời sống này là gì?! Mình không có cam tâm và phải chịu đựng cái khổ ách, khốn khổ, hoạn nạn mãi mãi ở trong cái vòng luân hồi này. Mình không bằng lòng, không hài lòng, hoàn toàn mình không chấp nhận, mình không phải sanh ra đây để lớn lên, để tìm kiếm tình cảm, ăn uống, chơi và cuối cùng là già bệnh rồi mình chết. Mình không cam tâm, tuyệt đối mình không cam tâm với cái một cái đời sống như vậy, không có cam tâm, không thể cam tâm. Mình phải xác định được cái mục đích của đời sống này là cái gì!
Bây giờ trăm người, ngàn người, vạn người, tỷ người thì đều như vậy hết, sanh ra lớn lên, rồi kiếm việc làm, rồi lập gia đình vợ chồng, con cái, rồi già bệnh, rồi chết, đó là nói êm xuôi đó chứ chưa nói tới tai nạn đó, chưa nói những chuyện bất trắc nó xảy ra đó. Thì đừng có nói cái đó là nó đơn giản à, tạo ra bao nhiêu thứ ác nghiệp, bao nhiêu sầu bi, khổ, ưu não, bao nhiêu ganh tị, tật đố, cóng cao, ngã mạn, nhân ngã, bỉ thử, chất chồng trên vai là bao nhiêu những cái gánh nặng của thống khổ, một cái ách nô lệ đè trên đầu, đè trên cổ mình, đè trên cái sinh mạng này cả một cái đời sống này, là một đời sống khốn đốn, khốn khổ, khốn nạn, hoạn nạn, ách nạn, khổ nạn, hiểm nạn. Tại sao mình lại an tâm? Tại sao mình lại nhởn nhơ qua ngày, qua năm, qua tháng, qua hàng chục năm, hàng bốn năm bảy chục năm mà trơ trở như vậy? Mình thấy người khác bệnh, người khác già, người khác chết, người khác tai nạn mà mình trơ trơ, mình không có quán xét sâu sắc, mình không có suy xét thật là kĩ càng. Mình nghiền ngẫm cho thấu đáo coi mục đích của đời sống này là cái gì? Mục đích thật sự của kiếp sống này là gì?! Con người ở trong tù ngục, loanh quanh với bốn bức tường, đời sống lòng vòng ở trong bốn bức tường mà người này nhởn nhơ lo ăn, lo ngủ, lo chơi, hài lòng với một cái cảnh tù ngục, tù tội, giam cầm. Đó là cái cảnh khổ, khổ cảnh! Mình không thể cam tâm, bằng lòng để mình làm một kẻ tù nhân, nô lệ ở trong kiếp sống ngục tù như vậy. Mình phải thao thức, phải trăn trở, phải khắc khoải, phải tha thiết, phải tìm đủ mọi cách trốn ra, vượt ngục, thoát ngục, đập vỡ cái ngục đó ra, tìm đủ mọi cách, bất cứ cách nào để mình thoát ra cái cảnh ngục tù đó. Không chấp nhận, không bằng lòng, không hài lòng trong cái cảnh đó.
Đó là mới nói cái đời sống vật chất thôi, chứ đừng nói chi là trong nội tâm thì một đống tham dục, tham lam, ham muốn, trong nội tâm là một đống sân hận, sân si, bực bội, khó chịu, tức tối thù hận. Bên trong là một đống cống cao, ngã mạn, dương dương tự đắc, bên trong là một đống si mê, điên đảo, vô minh. Nhiều đống ở bên trong đó mà mình cam lòng, cam chịu, không có mong muốn đi ra, không mong muốn từ bỏ, không mong muốn nhiếp phục, không mong muốn hủy diệt hết tất cả những cái thứ nó làm cho mình khổ. Đó là một cái đời sống vô minh, si mê, một đời sống của kẻ hạ liệt, thấp hèn, một đời sống của sự điên loạn khổ đau từ bên trong cho đến bên ngoài là một đời sống đáng thương, khổ nạn, ách nạn, hoạn nạn, tai nạn, hiểm nạn mà không biết gì hết. Đó là khổ đó! Bên ngoài thì mình nô lệ cho vật chất, làm nô lệ cho những cái hình sắc, làm nô lệ cho những cái âm thanh, mùi vị xúc chạm, làm nô lệ, làm đầy tớ để mình phụng sự cho nó. Chẳng hạn như phương Tây, cả một cuộc đời cái nhà trả ba chục năm để mình nô lệ cho những cái vật chất. Hoặc chỉ vì một cái cảm giác của dục thôi mà vào trong tù ngồi, những cái tai nạn hãm hiếp hay là vì một thú vui nhậu nhẹt say sưa hay là ma túy thì cũng có thể mất mạng, bệnh hoạn, trộm cướp. Hay là nói sâu sắc hơn là một mối tình cảm thôi thì có thể mình sẽ bị nô lệ suốt cả cuộc đời, mình bị ràng buộc, mình bị trói trăn làm những thứ bên ngoài là mình bị nô lệ cho những thứ bên ngoài, tài sản, tiền bạc, tình cảm, vật chất, những cái người mà mình giao tiếp. Nô lệ! Rồi bên trong là những cái dục tham ái nó thúc dục, thúc đẩy, thúc bách, nó bức xúc, nó bức bối, nó bực bội, nó dục mình, thúc mình, đẩy mình, lao đi, chạy đi mòn mỏi, mệt mỏi, mỏi mòn cũng phải ráng mà lết lê cái thân đi tìm, cung phụng cho cái dục, chiêu đãi cho cái dục và cái dục này là trống rỗng, vĩnh viễn mãi mãi không bao giờ thỏa mãn được.
Đó là khổ Thánh Đế! Sự thật của khổ mà bậc Thánh Giác Ngộ! Bên ngoài nô lệ cho sắc, thanh, hương, vị, xúc! Bên trong nô lệ cho dục tham, sân si, vô minh, bản ngã! Trong ngoài làm nô lệ hết, trong một cái cảnh tôi đòi, nô lệ không có tự do, hoàn toàn không có tự do. Vậy mà dương dương tự đắc, cống cao, ngã mạn, ta đây hất cái mặt lên, ta tài, ta giỏi, ta hay, ta hơn thiên hạ hết, lúc nào ở bên trong cũng là một cái bản ngã chình ình. Nô lệ cho bản ngã hết! Đó là kiếp sống của nô lệ, đời sống của nô lệ! Cho nên cái sự chứng ngộ của Đức Phật là gì? Khám phá một khám phá vĩ đại duy nhất và duy nhất trong vô lượng Thái Dương Hệ này, một bậc duy nhất Độc Tôn! Sự khám phá chứng ngộ của Ngài là gì? Khám phá ra được chính mình, sự thật chính mình là Năm Uẩn! Khám phá ra được sự thật những yếu tố cấu tạo nên chính mình là sự tập khởi của Năm Uẩn! Khám phá ra được sự đoạn diệt và chấm dứt Năm Uẩn, là bốn Thánh Trí về Năm Uẩn và bốn Thánh Trí về Lậu Hoặc! Đây là sự khám phá vĩ đại nhất trong ngàn tỷ hành tinh! Sự khám phá tự thân, sự khám phá nội tại, sự khám phá thực tại!!! Đây là sự khám phá tối Tôn, tối thượng, tối đệ nhất, sự khám phá duy nhất trong lịch sử của nhân loại, không tiền tuyệt hậu, vĩnh viễn ngàn ngàn tỷ năm sau, là sự khám phá duy nhất của bậc Chánh Đẳng Giác, sự khám phá chính tự thân tâm của chính mình. Hoàn toàn thấu triệt một cách viên mãn, tường tận, đồng đều, rốt ráo tất cả mọi khía cạnh của thân tâm, không còn sót, không còn dư, không còn thiếu bất cứ một cái gì. Là bậc tối Tôn, tối thượng, tối đệ nhất, là bậc tôn quý nhất ở trên thế gian này gọi là Đức Thế Tôn! Là thấu suốt toàn bộ chính tự thân mình là Năm Uẩn, toàn thế giới này là năm uẩn, là sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Và trong năm uẩn nó là cái gì trong đó? Là cái trí về Lậu Hoặc, tức là rác bẩn, là cấu nhiễm, là sự ô nhiễm, là sự nhục nhiễm, sự cấu nhiễm, sự vô minh nhiễm! Khám phá ra những yếu tố cấu tạo thành thân tâm này! Khám phá ra từ đâu, vì đâu mà nó hoại diệt?! Khám phá ra từ đâu mà nó hình thành?! Khám phá ra vì sao mà nó hoại diệt?! Khám phá ra vì sao mà cái dòng tiếp diễn của nó là bất tận, thấy hết, biết hết, thông đạt hết, thấu suốt hết! Đó là sự khám phá vĩ đại chưa từng có, sự khám phá tối thượng duy nhất, Độc Tôn! Mà ngày hôm nay mà chúng ta phải lạy ba ngàn năm trong cái sự khám phá đó, chưa từng có! Vượt ngoài hết những cái suy nghĩ, tưởng tượng của chúng sanh ở trong tam giới, (cho đến vị trời tối cao Ta-Bà-Chủ lạy) ở dưới chân của Đức Phật mà quy y trong tam giới tối thượng, con không biết không thấy, không hiểu từ đâu mà chúng con hình thành, vì sao mà chúng con hoại diệt và cái dòng tiếp diễn luân lưu bất tận này, xoay dòng sanh sanh tử tử, tử tử sanh sanh này là chúng con hoàn toàn mù mịt, tăm tối và vô minh. Chỉ có bậc Chánh Đẳng Giác Đức Thế Tôn mới khai diễn được Chánh Pháp, mới có thể đánh tan vỡ cái bánh xe luân hồi, chặng đứng hết tất cả dục tham, sân si, đập tan hết bản ngã và đạt tới cảnh giới tối thượng tịch tịnh của Niết-Bàn, đó là công đức vĩ đại của Như Lai! Đó là lý do gọi Thế Tôn là bậc có mắt, bậc sáng mắt, bậc pháp nhãn, bậc pháp chủ, bậc có tuệ nhãn là nhìn thấu suốt hết sự hình thành hoại diệt, sự vận hành của toàn thể vũ trụ, nhân sinh thế giới này. Đó là cái chỗ gọi là bậc pháp nhãn, bậc minh nhãn, bậc quan sanh, bậc trí sanh. Như vậy mới hiểu được Đức Thế Tôn, chứ không phải mình nói mình hiểu được Ngài đâu, không phải mình vô mình nói mình lạy là mình hiểu được Đức Phật đâu, không phải dễ mà hiểu được Đức Phật. Cho nên bốn Thánh Trí về Năm Uẩn và bốn Thánh Trí về Lậu Hoặc này là đưa Bồ Tát đến cái chỗ mà cứu cánh cùng cực tối thượng Chánh Biến Tri!
Cho nên cái mục đích của đời sống này là gì? Mục đích thật sự, mục đích tối thượng của đời sống này là gì? Là hiểu được chính mình, hiểu được chính tự thân tâm của mình, ngoài cái đó ra không còn một cái nào khác hết! Để không còn làm nô lệ nữa, để không còn bị lừa dối nữa, không còn sống trong cảnh tù đày, không còn sống trong cảnh lao ngục, tăm tối, si mê nữa. Thoát ra! Vượt ra! Xuất ly đạo! Và chúng ta sẽ trở thành một con người tự do, tự tại! Tuyệt vời chưa?! Đó là kết quả cứu cánh Phạm hạnh của người tu, xứng đáng cho một kiếp người, xứng đáng cho mình đem cả tuổi thanh xuân, đem cả thời gian, đem cả tâm lực, trí lực, sức lực, hạnh lực, nguyện lực để mình đánh đổi, mình sẽ đạt được một sự tự do cứu cánh vĩnh hằng. Đó là mục đích tối thượng của đời sống này đó! Còn có một bậc Thầy nào trên thế giới này mà có thể so sánh với Đức Thế Tôn, còn có một ai ở trong tam giới này mà có thể ngang hàng, sánh bằng với Như Lai với một sự giác ngộ siêu việt như vậy?!! Và hạnh phúc thay cho chúng ta, vui sướng thay cho chúng ta, là sự hy hữu, là kì diệu thay cho chúng ta, là những con người bỏ hết tất cả gia đình, sự nghiệp, tài sản, cha mẹ để chúng ta dấng thân đi vào cái con đường Thánh Pháp tối thượng, hạnh phúc tuyệt diệu này, trí huệ tối thượng này. Còn cái niềm hạnh phúc nào bằng? Còn cái phúc lạc nào bằng? Còn cái trí huệ, cái lợi ích nào bằng nữa?! Hạnh phúc, hạnh phúc tuyệt diệu là sau ba ngàn năm Đức Phật nhập diệt mà giờ này chúng ta tìm ra được Chánh Pháp, hành Chánh Pháp và sống theo Chánh Pháp và đem Chánh Pháp này chia sẻ đến cho tất cả những người có duyên. Hãy làm cho mình phát khởi lên cái niềm hạnh phúc hỷ lạc tràn ngập tất cả toàn bộ tế bào từ đỉnh đầu cho tới gót chân, cho nó nổi óc, nổi da gà lên hết, cho nó làm cảm giác mình rúng động, xúc động, trào dâng hết. Một cái niềm phúc lạc, hỷ lạc vô biên trong một kiếp sống vô thường hữu hạn, ngắn ngủi, phù du này mà chúng ta có thể tìm thấy được cái Thánh Trí Năm Uẩn Tối Thượng như vậy! Đây là cái điều mà chưa từng có, phải làm cho mình khởi lên một cái cảm giác tuyệt vời, tuyệt diệu, tuyệt hảo. Mình nói từ đây cho tới ngày mình chết, mình cũng chưa nói được một phần tỷ của công đức giác ngộ của Như Lai! Đó là như vậy, vĩ đại là như vậy! Cái Thánh Trí nó siêu việt là như vậy thì cái lợi ích của nó là không thể dùng cái từ ngữ nào có thể diễn đạt được. Hãy hạnh phúc lên! Hân hoan lên! Vui sướng lên! Để mà dấng thân vào cái con đường Thánh Pháp Tối Thượng này!!!
Tại sao người ta vì một cái thú vui đua xe mà có thể bỏ mạng? Tại sao người ta vì một cái thú vui nhậu nhẹt có thể đi vào bệnh viện vì đánh lộn, đánh lạo? Tại sao người ta vì một cái thú vui của tình cảm nam nữ mà có thể đi đến chỗ quyên sinh và hệ lụy suốt cả cuộc đời? Tại sao người ta vì một chút cái chất kích thích mà người ta có thể dám hủy hoại cái mạng sống? Người ta vì đồng tiền mà có thể xem thường cái sinh mạng? Hoặc là một cơn tức giận, hả giận mà người ta dám ngồi tù chung thân? Tại sao mình không thể vì Chánh Pháp Tối Thượng, vì cái mục đích cao tột của đời sống này dấng thân vào sự tầm cầu giác ngộ mà hy sinh, mà thành tựu cái mục đích cao siêu hơn tất cả các mục đích của kiếp người này? Tại sao? Tại sao? Và tại sao???
Với giá trị vĩ đại của Thánh Pháp như vậy thì chúng ta sẵn sàng dập cái đầu của mình, vỡ cái đầu của mình, tan nát cái thân của mình, đem hết cả thân ngữ ý của mình để mà phụng sự, để mà cầu pháp, để mà tha thiết chân thành đạt được cái sự chứng ngộ. Chúng ta sẵn sàng nát tan cái thân này, vỡ cái đầu này, đem cái sinh mạng này thành một đống thịt bầy nhầy cũng sẵn sàng hy sinh để chứng ngộ trên cái con đường Giáo Pháp, tầm cầu Giáo Pháp, hành trì Giáo Pháp và truyền bá Giáo Pháp. Sẵn sàng! Phải quyết tâm, quyết liệt, quyết chí, quyết định! Đó là sức mạnh của người hùng mà Đức Thế Tôn được tôn xưng là bậc Đại Chiến Thắng tất cả những cái dục vọng, những cái sân hận, si mê, vô minh, những cái hưởng thụ của đời thường, vượt qua hết, chinh phục hết, đạp đổ hết để bước lên, để thành tựu được cái Thánh Trí Tối Thượng. Chúng ta quyết tâm đi con đường đó và thành tựu con đường đó! Mạnh mẽ! Dứt khoát! Quyết định! Nhất định! Xác định không thay đổi! Đại hùng, đại lực, đại tinh tấn!
Thứ nhất là mình phải luôn luôn thực tập nhận diện cảm giác, luôn luôn nhìn lại thực tập nhận diện cảm giác. Khi mình có sự thường nhìn lại để ý đó thì mình sẽ hiểu kĩ, rõ, đầy đủ hơn về cái cảm giác của cơn giận. Khi mà nó sanh khởi lên thì mình biết được có nhiều cái khả năng giảm thiểu dừng lại và nhiếp phục hơn là lúc mình không có biết cảm giác toàn thân. Một điều hết sức là quan trọng là nếu mà mình tác ý nó là khó, là không làm được, là vĩnh viễn mình không làm được hết. “Tất cả Pháp lấy Tác Ý làm sanh khởi”, thành ra cái tác ý này hết sức là quan trọng, nó quyết định cái sự thành bại của chính mình. Mà nếu như mình mới bắt đầu thôi mà tác ý không được thì vĩnh viễn không bao giờ mình làm được! Bây giờ mới ra trận thôi, mình lâm trận mà mình đánh thua thì làm sao mình thắng được. Thì thành ra cái Tác Ý này hết sức là quan trọng! Mình không để cho cái tác ý đó nó sanh khởi trong nội tâm mình, mình đẩy nó qua, dẹp nó qua, từ bỏ nó, và mình nghĩ rằng mình bắt đầu làm và mình làm được!
Cái thứ hai, tất cả sự tu tập trong Phật Giáo là phải đều đứng ở chỗ Chánh Kiến, tức là thấy đúng. Nếu mà không từ chỗ Chánh Kiến, sự hiểu biết để mà tu tập đó thì đó chỉ là một sự kiềm chế, một sự đè nén và bất cứ lúc nào nó sẽ bùng vỡ. Cho nên cái Chánh Kiến là cái gì? Là cái sự phải thường trực nhận diện Năm Uẩn và quán chín giai đoạn của một tử thi! Nếu mà nhận diện được Năm Uẩn và quán được Tử Thi đó thì là mình đứng ở trên Chánh Tri Kiến để mình chuyển quá cơn giận. Còn nếu mà mình đè nén, kiềm chế, mình tránh né thì một thời gian tạm thời nó sẽ bùng vỡ, nó sẽ bộc phát ra. Cho nên cái sự quán chiếu, thực tập nhận diện Năm Uẩn và quán chiếu cái Tử Thi, cái sự Vô Thường, sự Niệm Tử là cái đó hết sức quan trọng để cho mình thực tập tất cả Pháp. Cái đó là tu tập Trải Tâm Từ cái tình thương, mà tình thương của Đạo Phật là đặt trên nền tảng sự hiểu biết, sự thấy biết. Nếu không thấy biết, không hiểu biết thì cái tình thương đó nó không có gọi là từ bi, mà nó gọi là ái, là sự dính mắc. Cho nên sau khi mình nhìn thấy được cái sự Vô Thường, sự đau khổ của cuộc đời, giống như Đức Phật Tất-Đạt-Đa nhìn thấy cảnh Già, Bệnh, Chết như vậy, thấy sự thống khổ của cuộc đời, cái mục đích không ra gì mà con người phải theo đuổi, bao nhiêu cái dục tham, sân si, bản ngã, bao nhiêu sanh già, bệnh chết, tật bệnh khổ sở như vậy, mình nhìn sâu sắc vô để mình thấy được cái nỗi khổ đó đó thì mình mới thương. Thì lúc đó mình mới thật sự trải được cái Tâm Từ, chứ mà còn nếu mình không có thật sự đứng trên Chánh Kiến, mình không có thấu hiểu thì mình không có trải được, trải là nói cái miệng thôi, tưởng tượng chút đỉnh thôi. Thì như vậy là mình đứng ở trên sự thấy hiểu rồi mình thương và cái sự thực tập trải tâm từ như vậy thì giống như cái người mẹ thương những đứa con, đứa trẻ chưa hiểu biết. Thí dụ là đứa trẻ hai ba tuổi mà nó làm bễ cái chung, cái chén, cái ly, thậm chí là cái đồ đắt tiền thì mình không có giận, mình biết rằng nó không hiểu biết. Hay là mình đối diện với một cái người khùng ở trong trại tâm thần, họ có chỉ, có chửi mình cũng không có giận. Tại sao vậy? Vì mình thương họ là kẻ bệnh hoạn, họ đang đau khổ, họ điên loạn không có tỉnh táo! Như vậy thì hiểu biết rồi mới có thể thương yêu và trải Tâm Từ thì nó sẽ có cái công năng nhất định, quyết định, chắc chắn, một ngàn phần ngàn, một tỷ phần tỷ. “Này các Tỷ-Kheo, ai mà tu tập từ tâm giải thoát, làm cho kiên cố, làm cho vững chắc, làm thành căn cứ địa, làm thành cỗ xe thì không thể có sự việc tâm sân chiếm ngự nội tâm là điều không thể xảy ra!”. Chắc chắn là nó phải thành công tuyệt đối! Là tâm từ có khả năng diệt tận lòng sân hận và đứng ở trên cái Chánh Tri Kiến, cái tình thương hiểu biết mà tu tập chuyển hóa!!!
Linh Quy Pháp Ấn xuất bản ngày 29 tháng 06 năm 2019