Thư Viện Linh Quy
← Danh sách

Thiền Quán - Nhận Diện Ngũ Uẩn Khi Về Núi

2026-03-03 00:52:30
Nikāya Thiền Quán

Nhận Diện Ngũ Uẩn Khi Về Núi

Thích Minh Thành

MỤC LỤC

TOC \o "1-3" \h \z \u I. Thiền quán PAGEREF _Toc191136624 \h 1

II. Trình pháp PAGEREF _Toc191136625 \h 5

Phật tử 1 PAGEREF _Toc191136626 \h 5

Phật tử 2 PAGEREF _Toc191136627 \h 5

Phật tử 3 PAGEREF _Toc191136628 \h 6

Phật tử 4 PAGEREF _Toc191136629 \h 6

Phật tử 5 PAGEREF _Toc191136630 \h 7

Phật tử 6 PAGEREF _Toc191136631 \h 7

Phật tử 7 PAGEREF _Toc191136632 \h 8

I. Thiền quán

Thầy Thiện Huệ: Lưng thẳng, cổ thẳng, hai vai đều, thân vai thả lỏng, trong khi ngồi thiền đại chúng thực hành ba pháp, thứ nhất chánh niệm ở trước mặt, chúng ta mở vừa phải nhìn xuống về phía trước khoảng một mét, mở rộng tầm nhìn hết mức sang hai bên không trụ vào một điểm cố định nào ở trước mặt, đây gọi là chánh niệm trước mặt. Pháp thứ hai là cảm giác toàn thân, trở về hơi thở, cảm nhận sự động chuyển của hơi thở ở ba chỗ, chóp mũi, lồng ngực và bụng, từ ba chỗ động chuyển này chúng ta lan tỏa cảm giác ra toàn bộ cơ thể từ đỉnh đầu cho đến gót chân, cảm giác trên đỉnh đầu, gương mặt, cổ, hai vai, hai cánh tay, bàn tay, lòng bàn tay, cảm giác ở nơi lồng ngực, lưng, bụng, mông, cảm giác ở nơi hai chân, ống chân, bàn chân, lòng bàn chân, cảm giác toàn bộ cơ thể từ đỉnh đầu cho đến gót chân, đây gọi là cảm giác toàn thân. Pháp thứ ba nội tâm tỉnh giác, sáng tỏ rõ biết ở trước mặt, rõ biết hơi thở, rõ biết cảm giác của toàn bộ cơ thể, rõ biết những cảm giác, rõ biết được những hình bóng, những suy nghĩ, những lời nói thầm trong tâm.

Sư Phụ: Mở mắt ra rõ biết phía trước mặt, để ý vào trong tâm coi có hình bóng gì, đang có suy nghĩ gì, cảm giác như thế nào, nếu có những suy nghĩ bất thiện thì đánh đuổi những suy nghĩ đó ra, nếu có những suy nghĩ thiện pháp thì mình làm cho nó lớn mạnh và phát triển lên.

Về núi yên tu thật tuyệt vời

Sớm chiều nghe chim mãi hót ca

Một mình ngồi thiền trong nắng sớm

An vui, thanh bình, không thể tả.

Về núi yên tu đẹp làm sao

Bình minh, mây, sương, trắng một màu

Ngạt ngào hoa trà hương tỏa ngát

Nội tâm an tịnh thật thanh cao.

Về núi yên tu trí tuệ đầy

Một mình yên lặng ngồi nơi đây

Quán sâu, xét kỹ căn, trần, thức

Giữ tâm bất động chẳng lung lay.

Về núi yên tu sức oai hùng

Tất cả buông xuống nhẹ vô cùng

Độc cư thiền tịnh nhìn thế giới

Cuộc đời sầu khổ bức tranh chung.

Về núi yên tu thật thanh cao

Hồng trần thế tục khó nhuộm màu

Ngày đêm chuyên chú luôn phản tỉnh

Dục, tham, bản ngã, khó lọt vào.

Về núi yên tu hưởng vui nhà

Tâm an, thân tịnh, hướng ngoại yên

Tu tu chuyên nhất không tạp loạn

Thánh tuệ bừng sáng khắp đại ngàn.

Về núi chuyên tu thật là vui

Tinh cần, chuyên chú, chẳng hề lui quyết

Quyết chí, quyết tâm, quyết tiến bộ

Diệt tận lậu hoặc chẳng dễ vui.

Về núi yên tu thật cao chiêu

Nhìn ra bản ngã suốt sớm chiều

Dập đầu quay lại chân thiên hạ

Nhiếp phục cái ta hết tự kêu.

Về núi yên tu thật cao minh

Ngày đêm nội soi thân tâm mình

Nhìn ra rác bẩn, toàn cấu nhiễm

Diệt trừ dục ái, dứt vô minh.

Về núi yên tu tối thượng thừa

Thực hành tâm nguyện có từ xưa

Diệt trừ tham, sân, si, bản ngã,

Tỉnh giác không để bị chúng lừa.

Về núi yên tu thật tuyệt vời

Tấm lòng trải rộng khắp trùng khơi

Bao đời dục ái làm ta khổ

Hôm nay thoát ra thật thảnh thơi.

Về núi yên tu tối thượng tôn

Thế Tôn từng dạy thiền tránh ồn

Gai nhọn an định là thanh sắc

Sống hạnh viễn ly sạch tâm hồn.

Về núi yên tu tối thượng thừa

Bao nhiêu dục ái quyết phải chừa

Thực hành ly dục, tâm hỷ lạc

Đúng lời Phật dạy hạnh từ xưa.

Về núi yên tôn tối thượng tôn

Phiền não quá khứ đã được chôn

Thiện pháp lạc trú lòng hoan hỷ

Trong dòng sanh tử bước lên cồn.

Về núi yên tu thật kỳ tài

Một nhảy vượt ra khỏi trần ai

Tiêu diệt tự tại siêu vật ngoại

Hồng trần tục lụy xin bái bai

Về núi yên tu tối thượng tuệ

Ngày đêm tinh tấn trừ sân nhuế

Thân tâm mát lạnh cảnh núi rừng

Chuyên chú tăng thượng giới, định, tuệ.

Về núi chuyên tu tối thượng trí

Tận cùng chân lý vượt thế gian

Lòng yên cảnh vắng tâm vô lượng

Tâm từ trải rộng khắp trần hoàng.

II. Trình pháp

Phật tử 1

Con chân thành đảnh lễ Phật bổn sư Thích-ca Mâu-ni, con chân thành đảnh lễ trên sư phụ tôn kính, con chân thành đảnh lễ trên quý thầy, quý Ni sư, quý sư cô và toàn thể bậc hiền trí. Con xin nhận diện ngũ uẩn của con sáng nay, sáng nay sắc con đang quỳ ở này, thọ con là một cảm giác an lạc, tưởng của con nhớ về cái buổi con ngồi, có những nơi đau khổ còn hiện giờ con ngồi là một cảm giác an lạc, tưởng con đang ngồi khi được nghe sư phụ tác ý nói về cảm giác hỷ lạc khi được ở về rừng núi tu tập. Ý hành con suy nghĩ mình thật may mắn, mình được trở về đây, thật là hạnh phúc, thật là an lạc, buông bỏ hết mọi thứ trần gian, những hơn thua, những phiền não, những sân hận, những tranh giành, được ngồi giữa Linh Quy Pháp Ấn, giữa hai đại chúng đang tu tập, được nghe sư phụ tác ý và nói về sự tu tập. Cảm giác của con rất là hỷ lạc, ý hành cũng suy nghĩ ước gì mình cũng cố gắng một ngày được trở về được tu tập như vậy. Thức con rõ biết thọ; tưởng; hành. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Sư Phụ: Cảm xúc của cô nãy giờ khi ngồi thiền như thế nào? Thọ; tưởng; hành như thế nào?

Phật tử 2

Con đang ngồi thiền ở thiền đường ngày hôm nay với một cảm giác rất an lạc, rất hoan hỉ, ngập tràn trong sự biết ơn, biết ơn chồng, biết ơn bố mẹ và các con ở nhà. Con ước nguyện là làm sao biến cả gia đình nhỏ bé của mình thành một đạo tràng sống trong an lạc, tất cả các thành viên gia đình đều có một cảm giác an lạc, hoan hỉ và sống trong sự biết ơn tối thượng này, đó là thọ, đó là cảm giác của con. Tưởng của con là những hình bóng của chính mình đang ngồi trong thiền đường cùng với Tăng Ni và các bạn đồng tu của mình giữa một núi rừng linh thiêng, đó là tưởng. Hành của con là những suy nghĩ làm sao để dự án sắp tới chúng con có thể xây được một thiền viện, một chùa như thế này để cúng dường lên sư phụ, cúng dường cho toàn thể chúng sinh, đó là hành của con. Thức là con biết rõ nhận thức rõ cả bên trong con người của mình, nhận thức rõ cả bên ngoài của mình và con biết thân tâm con đang ở đây, con biết nhận thức của con đang như thế nào và ước nguyện của con là làm sao cho tất cả chúng sinh đều trọn thành Phật đạo, đều tinh tấn mỗi ngày, không được một phút buông lơi, không một giờ xao nhãng, tất cả đều phải tinh tấn. Bởi vì khi chúng ta đến đây đã được sư phụ chỉ rõ con đường, mình biết rõ con đường và nhất định là mình phải đi trên con đường đấy tới đích chứ không đi nửa đường, không thờ ơ, nhất định không buông lơi. Đó là tất cả những gì của con ạ. Con xin đảnh lễ Phật, đảnh lễ sư Tăng, sư Ni và tất cả các bạn đồng tu ạ. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Phật tử 3

Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, con kính trên sư phụ, kính trên quý thầy, quý Ni sư cùng toàn thể các bạn đồng tu. Được sự cho phép của sư phụ con xin nhận diện ngũ uẩn, sắc thân con đang ngồi tại thiền đường, trong lúc ngồi thiền con có hai thọ, thọ thân của con là khổ thọ bởi vì con ngồi bị đau lưng, mỏi nhức, thọ tâm của con là có một niềm hỷ lạc vì mình được về đây thu tập. Trong lúc ngồi thiền tưởng của con là hình bóng của sư phụ, ý hành trong con là mình cố gắng ngồi tập trung để thực hành ba pháp, trong lúc ngồi thiền con cũng có hôn trầm thì suy nghĩ của con là phải đánh đuổi thì cái hôn trầm này ra, đánh đuổi các chướng ngại pháp này để làm sao tu tập cho tốt. Thức của con thì rõ biết được thọ; tưởng; hành, con xin hết ạ. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Phật tử 4

Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, nam mô A-di-đà phật, con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, đảnh lễ sư phụ, sư thầy, các Ni sư và các bạn đồng tu. Đây là lần đầu tiên con đến với khóa tu xuất gia ngắn hạn của mình, hiện tại trong con ngũ uẩn cũng chưa rõ ràng, niềm an lạc và hoan hỉ của con cũng chưa tới đỉnh điểm cho nên trong con giờ đây vẫn chưa xác định được rõ ngũ uẩn của bản thân. Trong lúc thiền định tâm con an lạc hơn một chút xíu so với cuộc sống bên ngoài. Nam mô A-di-đà Phật, nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, sư phụ, sư thầy, các Ni sư và các bạn đồng tu. Con xin hết.

Phật tử 5

Con chân thành đảnh lễ Phật Thích-ca Mâu-Ni, con chân thành đảnh lễ sư phụ, con chân thành đảnh lễ quý thầy, quý sư Ni, quý sư cô cùng tất cả quý hiền thiện ở đây. Con xin nhận diện ngũ uẩn trong sáng hôm nay, sáng nay trong thời thiền sắc thân này đang ngồi ở đây, hôm nay giờ này thì đang quỳ ở đây, cảm thọ trong con là một cảm thọ hỷ lạc, một cảm thọ hân hoan vì đầu tiên con tu tập ở đây rất lâu nhưng hôm nay là lần đầu tiên con dự khóa tu xuất gia ngắn hạn. Cảm xúc của con giống như lúc đầu tiên con bước vào đây, mỗi người trình pháp là con ngày xưa, cảm xúc ùa về trong con như mới lúc đầu con bước chân vào đây, tưởng con nghĩ về những thời gian trước, hình bóng của mình ẩn hiện trong những hành giả này. Ý hành con thật là hạnh phúc, mình lại được về đây, mình lại được sống trong môi trường hiền thiện thánh pháp này, con thầm cảm ơn Đức Thế Tôn, con thầm cảm ơn bậc đạo sư, con thầm cảm ơn sư phụ đã cho chúng con có những thiện duyên, phước báo vô thượng này trong cuộc đời, trong kiếp này. Thức con rõ biết những cảm thọ cũ, những cảm thọ mới, những tưởng về núi yên tu, sự an tịnh của không gian nơi này và thức nhận rõ các thiện pháp đang hiện ra ở đây trong con. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Phật tử 6

Con chân thành đảnh lễ Phật Thích-ca Mâu-ni, con xin chân thành đảnh lễ sư phụ tôn kính, con xin chân thành đảnh lễ quý tôn đức chư Tăng, chư Ni cùng tất cả các chư vị hiền trí trong thiền đường. Dạ con trò Hiền Tuệ sáng nay con rất là hoan hỉ, rất là hân hoan khi cùng với thiền đường đảnh lễ pháp bảo và thiền tập. Thọ trong con rất là hoan hỉ, rất là hạnh phúc, ý hành con là Đức Thế Tôn ơi chúng con lại được trở về, chúng con lại được an trú nơi ngôi nhà từ bi của Đức Thế Tôn, nơi đây có thầy hiền, bạn thiện cùng nhau tu học, cùng nhau hướng về trùng tuyên thánh pháp của Đức Thế Tôn. Con biết nơi đây thánh pháp của Thế Tôn đang hiện hữu và đang vận hành, thọ trong con là một cảm thọ biết ơn, biết ơn vô cùng.

Tuy con rất là hoan hỉ nhưng mà nước mắt con vẫn tuôn rơi, tuôn trào trong niềm hỷ lạc vì đã được trở về nhà cùng thầy, cùng cô, cùng đại chúng tu học. Con biết nơi đây con sẽ học hỏi được nhiều, thực tập được những lời Đức Thế Tôn chỉ dạy, hành trì những gì mà sư phụ dùng hết tâm huyết truyền đạt lại cho chúng con để chúng con tu học trong niềm biết ơn, hân hoan, trong cảm thọ biết ơn rộng lớn này. Con nguyện cho con cùng gia đình, tất cả chúng sanh, cùng thiền đường đại chúng Nikāya được thể nhập vào thánh trí để được an lạc và giải thoát ngay hiện tại và trong tương lai. Con vô cùng biết ơn những thiện duyên này, con xin chân thành cung kính đảnh lễ lên quý sư phụ cùng quý tôn đức chư Tăng, chư Ni cùng tất cả các chư vị hiền trí. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Phật tử 7

Con chân thành đảnh lễ Phật Thích-ca Mâu-ni, con chân thành đảnh lễ trên sư phụ tôn kính, con chân thành đảnh lễ trên chư tôn hiền đức chư Tăng, chư Ni, quý sư cô cùng toàn thể các bậc hiền trí. Đệ tử con pháp danh Hiền Trang, con về có mặt hiện tại ở nơi này là trong cảm thọ con tha thiết, mong muốn về dự lễ khóa tu xuất gia lần thứ tư, bản thân con có một mong muốn, một khát khao để thăng thượng giới, tăng thường tâm và tăng thượng tuệ nên hôm nay con đã an trú nơi này. Ngày đầu tiên được tu học cùng đại chúng trong khóa tu, một cảm thọ của con dâng tràn khi mỗi buổi sáng con được ăn thức ăn trí tuệ của Thế Tôn đã để lại qua những bài kinh, những lời chỉ dạy đưa đến tăng thượng giới, tăng thượng tâm và tăng thượng tuệ.

Một cảm giác thật là hỷ lạc, thân tâm con không thể tả được sự dạt dào, hình bóng, một cảm giác nó dâng trào trong con dạt dào lắm. Ý hành con cảm ơn, con cảm ơn rất là nhiều, con cảm ơn Thế Tôn vô cùng, Thế Tôn đã xuất hiện trên cuộc đời này đã cứu giúp biết bao nhiêu nhân loại, biết bao nhiêu chúng sanh đang lầm than, khổ cực, trong đó có con và con biết ơn hiện tại có bậc thánh xuất hiện ở đời, con đã về đây có mặt để được gặp tối thượng, gặp đệ tử Phật để truyền trao cho chúng con thánh pháp, con được nghe tối thượng những lời dạy của Thế Tôn. Con rất vui, đó là ý hành. Thức con rõ biết trong sáng trong ngoài và trong con một niềm biết ơn vô hạn, con kính trên Đức Thế Tôn và bậc Đạo Sư tôn kính, sư phụ tôn kính, toàn thể đại chúng tôn kính một lời biết ơn sâu sắc đến với con. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Sư Phụ:

Tâm biết ơn này tỏa rộng

Cùng khắp thế giới này

Tâm biết ơn này tỏa rộng

Khắp trời đất bao la.

./.