Thiền Quán - 10 Cách Quán Tưởng Trị Bệnh 3 - Bất Tịnh & Nguy Hại
Nikāya Thiền Quán
10 Cách Quán Tưởng Trị Bệnh 3
Bất Tịnh & Nguy Hại
Thích Minh Thành
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I. Quán tưởng trị bệnh PAGEREF _Toc182930882 \h 1
II. Bất tịnh tưởng PAGEREF _Toc182930883 \h 5
I. Quán tưởng trị bệnh
Con thấy trong đại chúng có một số vị bệnh cho nên chúng ta tiếp tục nghe về chủ đề "làm an tâm người bệnh", bài kinh này chúng ta từng được nghe cách đây mấy năm, đó là mười cách quán tưởng để trị bệnh, bài kinh này rất thâm sâu cho nên hôm nay chúng ta sẽ khai triển thêm những phương diện nào mà trước nay chúng ta ít khai triển.
"Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn của ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả Girimànanda bị bịnh, khổ đau, bị trọng bịnh. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
- Tôn giả Girimànanda, bạch Thế Tôn, bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Lành thay, nếu Thế Tôn đi đến Tôn giả Girimànanda, vì lòng từ mẫn.
- Này Ananda, nếu Thầy đi đến Tỳ-kheo Girimànanda và đọc lên mười tưởng, thời sự kiện này có thể xảy ra: Tỳ-kheo Girimànanda sau khi được nghe mười tưởng, bệnh của vị ấy có thể được thuyên giảm ngay lập tức! Thế nào là mười?
Tưởng vô thường, tưởng vô ngã, tưởng bất tịnh, tưởng nguy hại, tưởng đoạn tận, tưởng từ bỏ, tưởng đoạn diệt, tưởng nhàm chán đối với tất cả thế giới, tưởng vô thường trong tất cả hành, tưởng niệm hơi thở vô hơi thở ra. Và này Ananda, thế nào là tưởng vô thường?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến ngôi rừng, hay đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: 'Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường.' Như vậy vị ấy trú, tùy quán vô thường, trong năm thú uẩn này. Này Ananda, đây gọi là tưởng vô thường. Và này Ananda, thế nào là tưởng vô ngã?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: 'Mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã; tai là vô ngã, các tiếng là vô ngã; mũi là vô ngã, các hương là vô ngã; lưỡi là vô ngã, các vị là vô ngã; thân là vô ngã, xúc là vô ngã; ý là vô ngã, các pháp là vô ngã.' Này Ananda, đây gọi là tưởng vô ngã. Và này, Ananda thế nào là tưởng bất tịnh?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy những vật bất tịnh sai biệt như: 'Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da, thịt, dây gân, xương, tủy, thận, quả tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu'. Như vậy, vị ấy trú quán bất tịnh trong thân này. Này Ananda, đây gọi là tưởng bất tịnh. Và này Ananda, thế nào là tưởng nguy hại?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: 'Nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại. Như vậy trong thân này, nhiều loại bệnh khởi lên. Ví như bệnh đau mắt, bệnh đau về tai, bệnh đau mũi, bệnh đau lưỡi, bệnh đau thân, bệnh đau đầu, bệnh đau vành tai, bệnh đau miệng, bệnh đau răng, bệnh ho, bệnh suyễn, bệnh sổ mũi, bệnh sốt, bệnh già yếu, bệnh đau yếu, bệnh đau bụng, bất tỉnh, kiết lỵ, bệnh đau bụng quặn, bệnh thổ tả, bệnh hủi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm (mật trong máu), bệnh đái đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung nhọt ung loét, các bệnh khởi lên do mật, bệnh khởi lên từ đàm, niêm dịch, các bệnh khởi lên từ gió; bệnh do hòa hợp các thể dịch sinh ra; các bệnh do thời tiết sinh ra, các bệnh do làm việc quá độ sanh, các bệnh do sự trùng hợp các sự kiêng; các bệnh do nghiệp thuần thục, lạnh, nóng, đói, khát, đại tiện, tiểu tiện'. Như vậy, vị ấy sống, quán sự nguy hại trong thân này. Này Ananda, đây gọi là các tưởng nguy hại. Và này Ananda, thế nào là tưởng đoạn tận?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo, không có chấp nhận dục tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng; không có chấp nhận sân tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng; không có chấp nhận hại tầm... đã sanh...; không có chấp nhận các ác bất thiện pháp tiếp tục khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng. Này Ananda, đây được gọi tưởng đoạn tận. Và này Ananda, thế nào là từ bỏ?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy xét như sau: Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, Niết bàn'. Và này Ananda, thế nào là tưởng đoạn diệt?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy xét như sau: 'Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, Niết bàn'." (Tăng Chi Bộ, Chương X - Mười Pháp, VI. Phẩm Tâm Của Mình, (X). Girimananda)
Dập tắt hoàn toàn tâm tham ái là chỗ an tịnh, là chỗ thù thắng, đó là chỗ tối thượng của Niết-bàn, sự dừng lặng tất cả sắc; thọ; tưởng; hành; thức này mới là chỗ an tịnh thật sự, chỗ đó mới là chỗ thù thắng thật sự. Từ bỏ tất cả những ý niệm về một đời sống tiếp tục, từ bỏ tất cả sự yêu thích trong cảm giác về một thân tướng của tương lai, những hình bóng của mình trong tương lai, chấm dứt yêu thích trong ngũ uẩn này, trong sáu căn này, sáu trần, sáu thức, sáu xúc, sáu ái, ly tham, chỉ có dập tắt, chấm dứt những cái này mới là sự an tịnh thù thắng, Niết-bàn. Như vậy mới gọi là quán tưởng đoạn diệt, quán tưởng từ bỏ. Người nào chuẩn bị ra đi mà quán được cái này một cách sâu sắc thì thấp nhất cũng sanh nhân thiên cho đến Tịnh Cư Thiên của các bậc Thánh giả Bất Lai thứ ba.
"Và này Ananda, thế nào là tưởng không ưa thích trong tất cả thế giới?
Ở đây, này Ananda, phàm ở đời có những chấp thủ phương tiện, tâm quyết định, thiên kiến, tùy miên nào, Tỳ-kheo từ bỏ chúng, không ưa thích, không chấp thủ. Này Ananda, đây gọi là tưởng không hoan hỉ đối với tất cả thế giới. Và này các Tỳ-kheo, thế nào là tưởng vô thường trong tất cả hành?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo bực phiền, xấu hổ, nhàm chán đối với tất cả hành. Này Ananda, đây gọi là vô thường trong tất cả hành". (Tăng Chi Bộ, Chương X - Mười Pháp, VI. Phẩm Tâm Của Mình, (X). Girimananda)
Người tu bực phiền, xấu hổ đối với tất cả các hành, hở chút là muốn tiểu, hở chút là đói bụng muốn ăn, hở chút là mệt mỏi muốn ngủ, muốn nằm, đó là mình bực phiền, xấu hổ, nhàm chán, hở chút sân lên, hở chút là bản ngã, ganh tỵ, đổ mồ hôi ướt áo bốc mùi hôi nên mình xấu hổ.
"Và này Ananda, thế nào là tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-già, lưng thẳng, để niệm trước mặt. Chánh niệm, vị ấy thở vô; chánh niệm, vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy rõ biết: 'Tôi thở vô dài'. Thở ra dài, vị ấy rõ biết: 'Tôi thở ra dài', Hay thở vô ngắn, vị ấy rõ biết 'Tôi thở vô ngắn'; hay thở ra ngắn, vị ấy rõ biết: 'Tôi thở ra ngắn'. 'Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra,' vị ấy tập. 'Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán vô thường, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Quán vô thường, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán ly tham, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Quán ly tham, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. 'Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. Này Ananda, đó là niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
Này Ananda, nếu Thầy đi đến Tỳ-kheo Girimànanda và đọc lên mười tưởng này, sự kiện này có xảy ra: Tỳ-kheo Girimànanda, sau khi nghe mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay lập tức.
Rồi Tôn giả Ananda, sau khi học thuộc từ Thế Tôn mười tưởng này, đi đến Tôn giả Girimànanda, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Girimànanda mười tưởng này. Và Tôn giả Girimànanda, sau khi nghe mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay lập tức. Tôn giả Girimànanda, được thoát khỏi bệnh ấy. Ðược đoạn tận như vậy là chứng bệnh ấy của Tôn giả Girimànanda". (Tăng Chi Bộ, Chương X - Mười Pháp, VI. Phẩm Tâm Của Mình, (X). Girimananda)
Khi ngài Ananda nghe Đức Phật nói pháp là ngài không có năm triền cái nên ngài học thuộc rất nhanh, tâm ngài rất trong sạch, thanh tịnh nên Phật nói gì ngài đều thuộc lòng. Sau khi ngài đi đến vị Tỳ-kheo đang bệnh đọc lên mười cách quán tưởng thì vị Tỳ-kheo này giảm bệnh và bớt bệnh.
II. Bất tịnh tưởng
Tưởng thứ nhất là tưởng vô thường trong năm thủ uẩn thì chúng ta đã nói nhiều rồi, tưởng vô ngã cũng đã được học trong Tương Ưng Sáu Xứ, chúng ta sẽ đi vào tưởng bất tịnh và tưởng nguy hại nói về cái bệnh. Tỳ-kheo quán sát thân này từ bàn chân lên đảnh tóc, tức là cái chóp tận cùng của sợi tóc thì gọi là đảnh tóc, ngài đã nói là không bỏ sót gì cả, ngài không nói từ chân lên đến đầu vì đầu sẽ quên đi tóc, qua đây chúng ta thấy cách sử dụng từ của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác là đại viên mãn.
Quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đảnh tóc trở xuống được bao bọc bởi da và chứa đầy những thứ bất tịnh sai biệt. Hằng ngày mình phải nhớ niệm bất tịnh, niệm sự nhơ nhớp hôi thối để phá trừ cái dục, ái, tham, phá trừ những sự chấp thủ cho rằng thân này là ta, là sạch, là đẹp. Ngồi lại quán tưởng bứt hết tóc để ra một đống trước mặt, nhổ hết từng sợi lông trên cơ thể để ra trước mặt một đống lông, nhổ hết răng ra máu chảy ào ào, rạch một đường từ trán xuống để lấy da ra, lột lớp da ra thì bên trong là kinh hãi và khủng khiếp, máu me tràn ra, ruột, phèo, phổi tràn ra bầy nhầy.
Lóc hết thịt để ra một đống trước mặt giống như thịt heo, thịt bò ngoài chợ, lấy hết gân trong cơ thể ra để một đống. Tất cả xương, gồm xương sọ, xương đầu lâu, xương tay, xương chân, xương mông, xương sườn, xương sống để trước mặt rồi nhìn cho kĩ những đống xương đó, lấy hết tủy trong xương ra để trong một tô, để gan, thận, tim, lá lách, ruột, màng ruột ra một bên, hứng mấy lít máu để ra một bên, lóc ra một đống mỡ nhầy nhụa, nhơ nhớp, tanh hôi, bẩn thỉu. Ngoài ra còn biết bao mồ hôi đựng trong tô, nước mắt, nước mũi, nước miếng, nước tiểu, nước khớp xương…
An trú trong những cái tưởng đó, thường nghĩ tưởng về nó, thường nhìn thấy nó, thường soi rọi, thường quán chiếu, thường chiêm nghiệm, suy tư, đặt tâm mình vào tóc, lông, móng, răng, da, thịt, tim gan, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu để nhìn thấy được sự thật hãi hùng, để phơi bày sự thật mà lớp da này che đậy.
Thân trống rỗng không ai trong đó
Chỉ có tim gan, máu, thịt xương
Phủ ngoài mỗi lớp da trơn láng
Che hết vô vàn thứ nhớp nhơ.
Hằng ngày phải ngồi một mình trên Bồ-đoàn, bên bụi trúc, hàng tre, bên mỏm đá để phơi bày sự thật bất tịnh, sự thật dơ bẩn, tanh hôi nhầy nhụa, sự thật bẩn thỉu bị lớp da trơn láng này che giấu, che đậy. Chúng ta phải lột lớp da trên mặt ra, máu chảy xuống, mủ chảy ra, banh lồng ngực ra, mỡ thịt, gan, ruột nhầy nhụa, hôi tanh, bẩn thỉu, chúng ta bị che đậy từ vô lượng, vô số, vô biên kiếp bởi lớp da trơn láng này, chúng ta sống trong mù lòa, sống trong dối gạt, sống trong si mê, hôn ám, sống trong sự không thấy không biết của vô minh cho nên ngày nào cũng phải quán bất tịnh để nhắc cảm thọ của mình, nhắc suy nghĩ của mình, nhắc nhận thức của mình, nhắc cái tưởng của mình. Hãy mở to con mắt này ra nhìn đi, hãy quán sát cái thân này từ bàn chân trở lên đảnh tóc, được da bao bọc những thứ nhơ nhớp.
"Hãy nhìn cho thật kĩ đi hỡi tâm mê ơi, mày say đắm trong này, mày đau khổ trong này, mày sống chết trong này. Hết mê cái thân của chính ngươi rồi lại mê cái thân của người khác rồi ngươi đau đớn, khổ sở, ngươi cay đắng, sống chết trong đó, ngươi si mê, hôn ám, cuồng dại trong đó. Hỡi cái tâm ngu mê này ngươi hãy tỉnh ra đi, hãy nhìn cho kĩ sự thật phũ phàng, sự thật bất tịnh, sự thật nhơ nhớp, sự thật bẩn thỉu, sự thật kinh hoàng này".
Ngày nào cũng phải nhắc mình như vậy, ngày nào cũng phải quán, ngày nào cũng phải tưởng như vậy, ngày nào cũng phải chiêm nghiệm, mỗi khi vào toilet hãy nhìn vào sản phẩm mình thải ra rồi ngửi cái mùi của nó, đó chính là những thứ trong thân này bày tiết ra, tuôn ra, chảy ra, tràn ra, nào là ghèn, cứt mũi, cứt ráy, nước miếng, máu, mồ hôi, hãy nhìn sâu vào để ghi nhớ, quán tưởng để có thể thay đổi sự ngu si, tham ái, mê muội, chấp thủ này, dùng cái chày kim cang trí đập vỡ đầu vô minh, si ám. Hãy mở to mắt ra để nhìn sự thật phũ phàng, sự thật kinh hoàng, sự thật đau đớn, cay đắng, nhơ nhớp, bẩn thỉu và bất tịnh này.
Hãy tự hỏi tâm này đã chảy bao nhiêu dòng nước mắt rồi, đã thương bao nhiêu người, đã ái bao nhiêu người, đã khổ vì bao nhiêu người rồi, tới giờ này vẫn chưa nhàm chán hay sao, vẫn còn thèm khát hay sao, những thứ nhơ nhớp, tanh hôi, những thứ nhục nhã, hãy an trú tâm mình vào bất tịnh quán thường xuyên và liên tục. Thật là đau khổ cho chúng ta! Thật là cay đắng cho chúng ta! Thật là nhọc nhằn cho chúng ta!
Cả một cuộc đời đến bạc đầu mà các dục vẫn không thỏa mãn, gần chết đến nơi các dục cũng chưa thỏa mãn, vẫn còn khao khát, vẫn còn khát ái. Phải huấn luyện, dạy dỗ cái tâm này để cho nó bừng tỉnh, thức tỉnh, để nó thoát ra khỏi cơn mê này, lột tấm da này ra, thịt để một đống, mỡ để một đống, xương để theo xương, máu để theo máu, mủ để theo mủ, nhìn đi để thấy một cái ta nào ở trong đó, một cái tôi nào ở trong đó, một cái tự ngã nào ở trong đó, một cái Trần Thị A, Nguyễn Văn B nào ở trong đó, chỉ có sự trống rỗng, bất tịnh, tan biến, tan hoại.
Đó là quán vô thường, quán bất tịnh, quán vô ngã, chúng ta xót xa thật nhiều cho tự thân chúng ta và cho hữu tình chúng sanh, "mình vì cái đống bất tịnh đó mà mình đau khổ biết bao nhiêu, bao nhiêu toan tính, bao nhiêu suy nghĩ, bao nhiêu ước mơ, bao nhiêu tham đắm, bao nhiêu sống chết đều ở trong cái đống bất tịnh, tanh hôi đó, thèm khát trong đó, khao khát trong đó. Thật là thương xót cho chúng ta! Thật là đau khổ cho chúng ta! Thật là dại khờ cho chúng ta". Phải quán chiếu nhiều lần như vậy, an trú tâm như vậy để mình thoát ra khỏi nhận thức sai lầm của sự không thấy không biết về tự thân này, sự đam mê, tham ái, khát ái trong này, phải thiền quán mười ngàn lần, hằng trăm lần, hàng ngàn lần, tỷ lần, ức lần mới có thể xoay đầu chuyển não, phá mê khai ngộ.
Chúng ta tiếp tục quán nguy hại, "nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại", phải để thân này ngấm vào da, vào thịt, vào gân xương, tủy não của mình. Do có thân này mà mình phải chịu nhiều cảm thọ bức xúc, vì có thân này mà có nhiều sự nguy hiểm, nhiều tác hại, nhiều sự lo lắng và bất an. Người phàm phu thường chấp vào thân kiến tức là trong cái thấy của họ có cái thân, còn Đức Phật dạy Thánh pháp là từ bỏ cái thấy về có thân, về chấp cái thân, cho cái thân này là mình, nghĩa là phá trừ thân kiến, đó là bước đầu tiên để mình có thể đi vào dòng trí huệ diệt thân kiến và những gì chúng ta đang quán ở đây cũng nhằm diệt thân kiến, có rất nhiều khía cạnh để mình diệt thân kiến, kiến chấp sai lầm về thân. Không phải sự nguy hại về bệnh tật mới là nhiều, cái nguy hại gốc của tất cả nguy hại là do có thân này cho nên mới có ra những thứ bệnh đó.
Tại sao thân này lại vô minh và tham ái? Vì sự nhìn nhận sai lầm cho rằng thân này là tôi, là của tôi, sự chấp thủ, nắm chặt, nắm cứng không nhả cũng từ vô minh và khát ái đối với ngũ uẩn, tức là không thấy không biết sắc; thọ; tưởng; hành; thức rồi cho nó là mình, từ đó tham đắm, say mê, chết cũng không buông mà đời sau tiếp tục sanh ra làm trâu, ngựa, chó, mèo, gà, thân ngạ quỷ, thân cô hồn… đó chính là thân kiến cho nên đây là những pháp phá trừ thân kiến, phá trừ sự nhìn nhận sai lầm về thân.
Chỉ riêng con mắt đã có biết bao chứng bệnh, bao nhiêu bệnh viện về mắt mọc lên, lỗ tai cũng có biết bao chứng bệnh, ngoài ra còn chứng bệnh nhớ trước quên sau, nếu đúng nhân đúng duyên bệnh thì không nói đằng này hủy hoại thân thể làm biết bao bác sĩ phải cố gắng cứu chữa. Một cô gái mới mười mấy tuổi mà phá thai 17 lần trong vòng 3 năm, thật là kinh hãi với ác nghiệp, thật là kinh hoàng với ác nghiệp, thật là kinh khủng với ác nghiệp của cái thân tham, sân, si, dục, ái này.
Có bao nhiêu bệnh Đức Phật đều liệt kê ra hết, khi đọc lên từng cái bệnh như vậy chúng ta phải quán chiếu tình trạng của nó như thế nào, cảm thọ của nó như thế nào để mình thấy được sự nguy hiểm của cái thân này, sự khốn khổ của cái thân này. Có thân này thì phải chăm sóc, phải đề phòng, phải đi khám sức khỏe, hết ung nhọt, ung hạch lại đến ung thư, sổ mũi một chút thôi hay sốt một chút thôi cũng khổ người thì đừng nói chi là "bệnh cùi, ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm, bệnh đái đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung nhọt ung loét"… Đức Phật cách chúng ta 2600 năm mà đã có biết bao chứng bệnh thời đó thì bây giờ còn nhiều hơn thế nữa, sản sinh ra biết bao vi khuẩn mới, virut mới.
Thân này lạnh quá cũng bệnh, nóng quá cũng bệnh, bên ngoài là biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính gây ra tia cực tím nguy hại làm ung thư da, bệnh mắt. Làm việc quá độ cũng bệnh, bệnh do nghiệp là không thể trị được vì sanh ra đã mang bệnh dị hình, dị dạng, dị tật. Đó là bệnh thân, ngoài ra còn bệnh trong tâm, bệnh về giới tính, mang cái thân là nam nhưng bên trong con người lại là nữ, mang cái thân là nữ nhưng cái tánh trong con người là nam, thật là đau đớn, phải đi giải phẫu sống chết bị giảm biết bao tuổi thọ để trở về con người thật.
Có biết bao nỗi đau khổ trên cuộc đời này nếu mình biết quán chiếu, vợ của người thầy giáo dạy chữ Nho cho Minh Thành nằm một chỗ mười mấy năm vì bị liệt, có những người sống thực vật rồi bị đui, điếc, câm, ngọng, què, chột, sứt môi, có khi bị đầu to, có khi da nổi mụn cóc đầy người, nhìn thấy là kinh hoàng, hốt hoảng. Chỉ thấy cảnh mù thôi cũng xót xa chứ đừng nói gì cụt tay chân phải ngồi xe lăn, những người câm nói chuyện không được, điếc không nghe được.
Một cô Phật tử trình pháp khi sanh ra đã không thể ngồi dậy vì thiếu một đốt xương sống, nằm trên 10 năm từ lúc sanh ra đến giờ không thể ngồi dậy trong khi mình minh mẫn, có đầy đủ mắt; tai; mũi; lưỡi; thân; ý mà bệnh một chút đã khó chịu, đã đau khổ, còn vướng vào những tấm thân đó sẽ ra sao? Phải đặt mình vào thân thể như vậy, có hai vợ chồng mù, vợ ở nhà chăm con, chồng đi hát chỗ này chỗ kia rồi bị người ta đưa vào chỗ vắng người để lấy hết tiền bạc, đó là khổ chồng lên khổ.
Có những người bệnh vào viện khám bệnh nên họ cất tiền rất kĩ, có những nhóm người giả bộ đổ nước mắm lên người ta thì người ta phải vào toilet thay đồ, tắm rửa rồi nhóm người đó đi theo để trộm tiền, thế là không còn tiền trả viện phí, không còn tiền để mổ, không còn tiền đi xe về, có những người nghèo khổ phải đi mượn nợ, vay nợ, thậm chí bán tài sản gom tiền để lên thành phố trị bệnh mà còn bị mất tiền, đó là những người còn có thể có tiền, còn những trường hợp con đem cha vào viện bỏ luôn trong đó vì không có tiền. Có trăm ngàn vạn cảnh khổ trên đời này, bên Ấn Độ trong thời kì dịch bệnh tăng cao chưa từng có, con cái thấy cha mẹ bệnh không có chỗ chữa trị đem bỏ ra đường vì sợ để trong nhà lây hết nhà, chết sống mặc kệ, chúng ta quán chiếu sẽ thấy nhiều cảnh thật là tai họa, thật là xót xa, thật là bất an.
Những lúc bình thường thì bà cháu, mẹ con thân thương nhưng khi người thân nhiễm bệnh là ai cũng xa lánh vì sợ bị lây, thế là tủi thân, đau khổ. Ngoài ra còn biết bao cảnh tan thương, tai nạn, một người thanh niên cao ráo, khỏe mạnh vừa tốt nghiệp ra trường bị tai nạn giao thông cụt hết hai chân hoặc là bỗng nhiên bị bệnh liệt nửa người bán thân bất toại, đang có danh tiếng vang lừng quốc tế vậy mà bị rơi vào những vụ án tình dục thân bại danh liệt hoặc ở tù.
Qua đây chúng ta thấy được sự tham dục, sân si có tác hại nguy hiểm như thế nào, chúng ta phải nhìn sâu, nhìn rộng, nhìn nhiều phương diện, khía cạnh để thấy được sự thật Khổ Thánh Trí mà Đức Phật chứng ngộ và truyền trao cho chúng ta. Khi mình được an ổn ở trong núi tu hành thì phải biết khéo tác ý hỷ lạc, hạnh phúc, hy hữu hiếm có, thần diệu, vi diệu để mình vui trong thiền tập, trong Thánh pháp, vui trong thiện pháp, trong sự quán chiếu để khi bất thình linh cơn vô thường đến thì mình ra đi không hối hận, những việc cần làm mình đã làm bằng tất cả trái tim, tấm lòng, tâm lực, nghị lực, sức lực, trí lực, hạnh lực, nguyện lực, mình không phung phí, lãng phí đời sống này, thời gian quý báu của mình.
Tâm thương này tỏa rộng
Cùng khắp thế giới này
Tâm thương này tỏa rộng
Khắp trời đất bao la.
./.
10 Cách Quán Tưởng Trị Bệnh 3
Bất Tịnh & Nguy Hại
Thích Minh Thành
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I. Quán tưởng trị bệnh PAGEREF _Toc182930882 \h 1
II. Bất tịnh tưởng PAGEREF _Toc182930883 \h 5
I. Quán tưởng trị bệnh
Con thấy trong đại chúng có một số vị bệnh cho nên chúng ta tiếp tục nghe về chủ đề "làm an tâm người bệnh", bài kinh này chúng ta từng được nghe cách đây mấy năm, đó là mười cách quán tưởng để trị bệnh, bài kinh này rất thâm sâu cho nên hôm nay chúng ta sẽ khai triển thêm những phương diện nào mà trước nay chúng ta ít khai triển.
"Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn của ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả Girimànanda bị bịnh, khổ đau, bị trọng bịnh. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
- Tôn giả Girimànanda, bạch Thế Tôn, bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Lành thay, nếu Thế Tôn đi đến Tôn giả Girimànanda, vì lòng từ mẫn.
- Này Ananda, nếu Thầy đi đến Tỳ-kheo Girimànanda và đọc lên mười tưởng, thời sự kiện này có thể xảy ra: Tỳ-kheo Girimànanda sau khi được nghe mười tưởng, bệnh của vị ấy có thể được thuyên giảm ngay lập tức! Thế nào là mười?
Tưởng vô thường, tưởng vô ngã, tưởng bất tịnh, tưởng nguy hại, tưởng đoạn tận, tưởng từ bỏ, tưởng đoạn diệt, tưởng nhàm chán đối với tất cả thế giới, tưởng vô thường trong tất cả hành, tưởng niệm hơi thở vô hơi thở ra. Và này Ananda, thế nào là tưởng vô thường?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến ngôi rừng, hay đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: 'Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường.' Như vậy vị ấy trú, tùy quán vô thường, trong năm thú uẩn này. Này Ananda, đây gọi là tưởng vô thường. Và này Ananda, thế nào là tưởng vô ngã?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: 'Mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã; tai là vô ngã, các tiếng là vô ngã; mũi là vô ngã, các hương là vô ngã; lưỡi là vô ngã, các vị là vô ngã; thân là vô ngã, xúc là vô ngã; ý là vô ngã, các pháp là vô ngã.' Này Ananda, đây gọi là tưởng vô ngã. Và này, Ananda thế nào là tưởng bất tịnh?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy những vật bất tịnh sai biệt như: 'Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da, thịt, dây gân, xương, tủy, thận, quả tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu'. Như vậy, vị ấy trú quán bất tịnh trong thân này. Này Ananda, đây gọi là tưởng bất tịnh. Và này Ananda, thế nào là tưởng nguy hại?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: 'Nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại. Như vậy trong thân này, nhiều loại bệnh khởi lên. Ví như bệnh đau mắt, bệnh đau về tai, bệnh đau mũi, bệnh đau lưỡi, bệnh đau thân, bệnh đau đầu, bệnh đau vành tai, bệnh đau miệng, bệnh đau răng, bệnh ho, bệnh suyễn, bệnh sổ mũi, bệnh sốt, bệnh già yếu, bệnh đau yếu, bệnh đau bụng, bất tỉnh, kiết lỵ, bệnh đau bụng quặn, bệnh thổ tả, bệnh hủi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm (mật trong máu), bệnh đái đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung nhọt ung loét, các bệnh khởi lên do mật, bệnh khởi lên từ đàm, niêm dịch, các bệnh khởi lên từ gió; bệnh do hòa hợp các thể dịch sinh ra; các bệnh do thời tiết sinh ra, các bệnh do làm việc quá độ sanh, các bệnh do sự trùng hợp các sự kiêng; các bệnh do nghiệp thuần thục, lạnh, nóng, đói, khát, đại tiện, tiểu tiện'. Như vậy, vị ấy sống, quán sự nguy hại trong thân này. Này Ananda, đây gọi là các tưởng nguy hại. Và này Ananda, thế nào là tưởng đoạn tận?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo, không có chấp nhận dục tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng; không có chấp nhận sân tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng; không có chấp nhận hại tầm... đã sanh...; không có chấp nhận các ác bất thiện pháp tiếp tục khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng. Này Ananda, đây được gọi tưởng đoạn tận. Và này Ananda, thế nào là từ bỏ?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy xét như sau: Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, Niết bàn'. Và này Ananda, thế nào là tưởng đoạn diệt?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy xét như sau: 'Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, Niết bàn'." (Tăng Chi Bộ, Chương X - Mười Pháp, VI. Phẩm Tâm Của Mình, (X). Girimananda)
Dập tắt hoàn toàn tâm tham ái là chỗ an tịnh, là chỗ thù thắng, đó là chỗ tối thượng của Niết-bàn, sự dừng lặng tất cả sắc; thọ; tưởng; hành; thức này mới là chỗ an tịnh thật sự, chỗ đó mới là chỗ thù thắng thật sự. Từ bỏ tất cả những ý niệm về một đời sống tiếp tục, từ bỏ tất cả sự yêu thích trong cảm giác về một thân tướng của tương lai, những hình bóng của mình trong tương lai, chấm dứt yêu thích trong ngũ uẩn này, trong sáu căn này, sáu trần, sáu thức, sáu xúc, sáu ái, ly tham, chỉ có dập tắt, chấm dứt những cái này mới là sự an tịnh thù thắng, Niết-bàn. Như vậy mới gọi là quán tưởng đoạn diệt, quán tưởng từ bỏ. Người nào chuẩn bị ra đi mà quán được cái này một cách sâu sắc thì thấp nhất cũng sanh nhân thiên cho đến Tịnh Cư Thiên của các bậc Thánh giả Bất Lai thứ ba.
"Và này Ananda, thế nào là tưởng không ưa thích trong tất cả thế giới?
Ở đây, này Ananda, phàm ở đời có những chấp thủ phương tiện, tâm quyết định, thiên kiến, tùy miên nào, Tỳ-kheo từ bỏ chúng, không ưa thích, không chấp thủ. Này Ananda, đây gọi là tưởng không hoan hỉ đối với tất cả thế giới. Và này các Tỳ-kheo, thế nào là tưởng vô thường trong tất cả hành?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo bực phiền, xấu hổ, nhàm chán đối với tất cả hành. Này Ananda, đây gọi là vô thường trong tất cả hành". (Tăng Chi Bộ, Chương X - Mười Pháp, VI. Phẩm Tâm Của Mình, (X). Girimananda)
Người tu bực phiền, xấu hổ đối với tất cả các hành, hở chút là muốn tiểu, hở chút là đói bụng muốn ăn, hở chút là mệt mỏi muốn ngủ, muốn nằm, đó là mình bực phiền, xấu hổ, nhàm chán, hở chút sân lên, hở chút là bản ngã, ganh tỵ, đổ mồ hôi ướt áo bốc mùi hôi nên mình xấu hổ.
"Và này Ananda, thế nào là tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra?
Ở đây, này Ananda, Tỳ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-già, lưng thẳng, để niệm trước mặt. Chánh niệm, vị ấy thở vô; chánh niệm, vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy rõ biết: 'Tôi thở vô dài'. Thở ra dài, vị ấy rõ biết: 'Tôi thở ra dài', Hay thở vô ngắn, vị ấy rõ biết 'Tôi thở vô ngắn'; hay thở ra ngắn, vị ấy rõ biết: 'Tôi thở ra ngắn'. 'Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra,' vị ấy tập. 'Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán vô thường, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Quán vô thường, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán ly tham, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Quán ly tham, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô', vị ấy tập. 'Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. 'Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. 'Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra', vị ấy tập. Này Ananda, đó là niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
Này Ananda, nếu Thầy đi đến Tỳ-kheo Girimànanda và đọc lên mười tưởng này, sự kiện này có xảy ra: Tỳ-kheo Girimànanda, sau khi nghe mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay lập tức.
Rồi Tôn giả Ananda, sau khi học thuộc từ Thế Tôn mười tưởng này, đi đến Tôn giả Girimànanda, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Girimànanda mười tưởng này. Và Tôn giả Girimànanda, sau khi nghe mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay lập tức. Tôn giả Girimànanda, được thoát khỏi bệnh ấy. Ðược đoạn tận như vậy là chứng bệnh ấy của Tôn giả Girimànanda". (Tăng Chi Bộ, Chương X - Mười Pháp, VI. Phẩm Tâm Của Mình, (X). Girimananda)
Khi ngài Ananda nghe Đức Phật nói pháp là ngài không có năm triền cái nên ngài học thuộc rất nhanh, tâm ngài rất trong sạch, thanh tịnh nên Phật nói gì ngài đều thuộc lòng. Sau khi ngài đi đến vị Tỳ-kheo đang bệnh đọc lên mười cách quán tưởng thì vị Tỳ-kheo này giảm bệnh và bớt bệnh.
II. Bất tịnh tưởng
Tưởng thứ nhất là tưởng vô thường trong năm thủ uẩn thì chúng ta đã nói nhiều rồi, tưởng vô ngã cũng đã được học trong Tương Ưng Sáu Xứ, chúng ta sẽ đi vào tưởng bất tịnh và tưởng nguy hại nói về cái bệnh. Tỳ-kheo quán sát thân này từ bàn chân lên đảnh tóc, tức là cái chóp tận cùng của sợi tóc thì gọi là đảnh tóc, ngài đã nói là không bỏ sót gì cả, ngài không nói từ chân lên đến đầu vì đầu sẽ quên đi tóc, qua đây chúng ta thấy cách sử dụng từ của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác là đại viên mãn.
Quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đảnh tóc trở xuống được bao bọc bởi da và chứa đầy những thứ bất tịnh sai biệt. Hằng ngày mình phải nhớ niệm bất tịnh, niệm sự nhơ nhớp hôi thối để phá trừ cái dục, ái, tham, phá trừ những sự chấp thủ cho rằng thân này là ta, là sạch, là đẹp. Ngồi lại quán tưởng bứt hết tóc để ra một đống trước mặt, nhổ hết từng sợi lông trên cơ thể để ra trước mặt một đống lông, nhổ hết răng ra máu chảy ào ào, rạch một đường từ trán xuống để lấy da ra, lột lớp da ra thì bên trong là kinh hãi và khủng khiếp, máu me tràn ra, ruột, phèo, phổi tràn ra bầy nhầy.
Lóc hết thịt để ra một đống trước mặt giống như thịt heo, thịt bò ngoài chợ, lấy hết gân trong cơ thể ra để một đống. Tất cả xương, gồm xương sọ, xương đầu lâu, xương tay, xương chân, xương mông, xương sườn, xương sống để trước mặt rồi nhìn cho kĩ những đống xương đó, lấy hết tủy trong xương ra để trong một tô, để gan, thận, tim, lá lách, ruột, màng ruột ra một bên, hứng mấy lít máu để ra một bên, lóc ra một đống mỡ nhầy nhụa, nhơ nhớp, tanh hôi, bẩn thỉu. Ngoài ra còn biết bao mồ hôi đựng trong tô, nước mắt, nước mũi, nước miếng, nước tiểu, nước khớp xương…
An trú trong những cái tưởng đó, thường nghĩ tưởng về nó, thường nhìn thấy nó, thường soi rọi, thường quán chiếu, thường chiêm nghiệm, suy tư, đặt tâm mình vào tóc, lông, móng, răng, da, thịt, tim gan, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu để nhìn thấy được sự thật hãi hùng, để phơi bày sự thật mà lớp da này che đậy.
Thân trống rỗng không ai trong đó
Chỉ có tim gan, máu, thịt xương
Phủ ngoài mỗi lớp da trơn láng
Che hết vô vàn thứ nhớp nhơ.
Hằng ngày phải ngồi một mình trên Bồ-đoàn, bên bụi trúc, hàng tre, bên mỏm đá để phơi bày sự thật bất tịnh, sự thật dơ bẩn, tanh hôi nhầy nhụa, sự thật bẩn thỉu bị lớp da trơn láng này che giấu, che đậy. Chúng ta phải lột lớp da trên mặt ra, máu chảy xuống, mủ chảy ra, banh lồng ngực ra, mỡ thịt, gan, ruột nhầy nhụa, hôi tanh, bẩn thỉu, chúng ta bị che đậy từ vô lượng, vô số, vô biên kiếp bởi lớp da trơn láng này, chúng ta sống trong mù lòa, sống trong dối gạt, sống trong si mê, hôn ám, sống trong sự không thấy không biết của vô minh cho nên ngày nào cũng phải quán bất tịnh để nhắc cảm thọ của mình, nhắc suy nghĩ của mình, nhắc nhận thức của mình, nhắc cái tưởng của mình. Hãy mở to con mắt này ra nhìn đi, hãy quán sát cái thân này từ bàn chân trở lên đảnh tóc, được da bao bọc những thứ nhơ nhớp.
"Hãy nhìn cho thật kĩ đi hỡi tâm mê ơi, mày say đắm trong này, mày đau khổ trong này, mày sống chết trong này. Hết mê cái thân của chính ngươi rồi lại mê cái thân của người khác rồi ngươi đau đớn, khổ sở, ngươi cay đắng, sống chết trong đó, ngươi si mê, hôn ám, cuồng dại trong đó. Hỡi cái tâm ngu mê này ngươi hãy tỉnh ra đi, hãy nhìn cho kĩ sự thật phũ phàng, sự thật bất tịnh, sự thật nhơ nhớp, sự thật bẩn thỉu, sự thật kinh hoàng này".
Ngày nào cũng phải nhắc mình như vậy, ngày nào cũng phải quán, ngày nào cũng phải tưởng như vậy, ngày nào cũng phải chiêm nghiệm, mỗi khi vào toilet hãy nhìn vào sản phẩm mình thải ra rồi ngửi cái mùi của nó, đó chính là những thứ trong thân này bày tiết ra, tuôn ra, chảy ra, tràn ra, nào là ghèn, cứt mũi, cứt ráy, nước miếng, máu, mồ hôi, hãy nhìn sâu vào để ghi nhớ, quán tưởng để có thể thay đổi sự ngu si, tham ái, mê muội, chấp thủ này, dùng cái chày kim cang trí đập vỡ đầu vô minh, si ám. Hãy mở to mắt ra để nhìn sự thật phũ phàng, sự thật kinh hoàng, sự thật đau đớn, cay đắng, nhơ nhớp, bẩn thỉu và bất tịnh này.
Hãy tự hỏi tâm này đã chảy bao nhiêu dòng nước mắt rồi, đã thương bao nhiêu người, đã ái bao nhiêu người, đã khổ vì bao nhiêu người rồi, tới giờ này vẫn chưa nhàm chán hay sao, vẫn còn thèm khát hay sao, những thứ nhơ nhớp, tanh hôi, những thứ nhục nhã, hãy an trú tâm mình vào bất tịnh quán thường xuyên và liên tục. Thật là đau khổ cho chúng ta! Thật là cay đắng cho chúng ta! Thật là nhọc nhằn cho chúng ta!
Cả một cuộc đời đến bạc đầu mà các dục vẫn không thỏa mãn, gần chết đến nơi các dục cũng chưa thỏa mãn, vẫn còn khao khát, vẫn còn khát ái. Phải huấn luyện, dạy dỗ cái tâm này để cho nó bừng tỉnh, thức tỉnh, để nó thoát ra khỏi cơn mê này, lột tấm da này ra, thịt để một đống, mỡ để một đống, xương để theo xương, máu để theo máu, mủ để theo mủ, nhìn đi để thấy một cái ta nào ở trong đó, một cái tôi nào ở trong đó, một cái tự ngã nào ở trong đó, một cái Trần Thị A, Nguyễn Văn B nào ở trong đó, chỉ có sự trống rỗng, bất tịnh, tan biến, tan hoại.
Đó là quán vô thường, quán bất tịnh, quán vô ngã, chúng ta xót xa thật nhiều cho tự thân chúng ta và cho hữu tình chúng sanh, "mình vì cái đống bất tịnh đó mà mình đau khổ biết bao nhiêu, bao nhiêu toan tính, bao nhiêu suy nghĩ, bao nhiêu ước mơ, bao nhiêu tham đắm, bao nhiêu sống chết đều ở trong cái đống bất tịnh, tanh hôi đó, thèm khát trong đó, khao khát trong đó. Thật là thương xót cho chúng ta! Thật là đau khổ cho chúng ta! Thật là dại khờ cho chúng ta". Phải quán chiếu nhiều lần như vậy, an trú tâm như vậy để mình thoát ra khỏi nhận thức sai lầm của sự không thấy không biết về tự thân này, sự đam mê, tham ái, khát ái trong này, phải thiền quán mười ngàn lần, hằng trăm lần, hàng ngàn lần, tỷ lần, ức lần mới có thể xoay đầu chuyển não, phá mê khai ngộ.
Chúng ta tiếp tục quán nguy hại, "nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại", phải để thân này ngấm vào da, vào thịt, vào gân xương, tủy não của mình. Do có thân này mà mình phải chịu nhiều cảm thọ bức xúc, vì có thân này mà có nhiều sự nguy hiểm, nhiều tác hại, nhiều sự lo lắng và bất an. Người phàm phu thường chấp vào thân kiến tức là trong cái thấy của họ có cái thân, còn Đức Phật dạy Thánh pháp là từ bỏ cái thấy về có thân, về chấp cái thân, cho cái thân này là mình, nghĩa là phá trừ thân kiến, đó là bước đầu tiên để mình có thể đi vào dòng trí huệ diệt thân kiến và những gì chúng ta đang quán ở đây cũng nhằm diệt thân kiến, có rất nhiều khía cạnh để mình diệt thân kiến, kiến chấp sai lầm về thân. Không phải sự nguy hại về bệnh tật mới là nhiều, cái nguy hại gốc của tất cả nguy hại là do có thân này cho nên mới có ra những thứ bệnh đó.
Tại sao thân này lại vô minh và tham ái? Vì sự nhìn nhận sai lầm cho rằng thân này là tôi, là của tôi, sự chấp thủ, nắm chặt, nắm cứng không nhả cũng từ vô minh và khát ái đối với ngũ uẩn, tức là không thấy không biết sắc; thọ; tưởng; hành; thức rồi cho nó là mình, từ đó tham đắm, say mê, chết cũng không buông mà đời sau tiếp tục sanh ra làm trâu, ngựa, chó, mèo, gà, thân ngạ quỷ, thân cô hồn… đó chính là thân kiến cho nên đây là những pháp phá trừ thân kiến, phá trừ sự nhìn nhận sai lầm về thân.
Chỉ riêng con mắt đã có biết bao chứng bệnh, bao nhiêu bệnh viện về mắt mọc lên, lỗ tai cũng có biết bao chứng bệnh, ngoài ra còn chứng bệnh nhớ trước quên sau, nếu đúng nhân đúng duyên bệnh thì không nói đằng này hủy hoại thân thể làm biết bao bác sĩ phải cố gắng cứu chữa. Một cô gái mới mười mấy tuổi mà phá thai 17 lần trong vòng 3 năm, thật là kinh hãi với ác nghiệp, thật là kinh hoàng với ác nghiệp, thật là kinh khủng với ác nghiệp của cái thân tham, sân, si, dục, ái này.
Có bao nhiêu bệnh Đức Phật đều liệt kê ra hết, khi đọc lên từng cái bệnh như vậy chúng ta phải quán chiếu tình trạng của nó như thế nào, cảm thọ của nó như thế nào để mình thấy được sự nguy hiểm của cái thân này, sự khốn khổ của cái thân này. Có thân này thì phải chăm sóc, phải đề phòng, phải đi khám sức khỏe, hết ung nhọt, ung hạch lại đến ung thư, sổ mũi một chút thôi hay sốt một chút thôi cũng khổ người thì đừng nói chi là "bệnh cùi, ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm, bệnh đái đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung nhọt ung loét"… Đức Phật cách chúng ta 2600 năm mà đã có biết bao chứng bệnh thời đó thì bây giờ còn nhiều hơn thế nữa, sản sinh ra biết bao vi khuẩn mới, virut mới.
Thân này lạnh quá cũng bệnh, nóng quá cũng bệnh, bên ngoài là biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính gây ra tia cực tím nguy hại làm ung thư da, bệnh mắt. Làm việc quá độ cũng bệnh, bệnh do nghiệp là không thể trị được vì sanh ra đã mang bệnh dị hình, dị dạng, dị tật. Đó là bệnh thân, ngoài ra còn bệnh trong tâm, bệnh về giới tính, mang cái thân là nam nhưng bên trong con người lại là nữ, mang cái thân là nữ nhưng cái tánh trong con người là nam, thật là đau đớn, phải đi giải phẫu sống chết bị giảm biết bao tuổi thọ để trở về con người thật.
Có biết bao nỗi đau khổ trên cuộc đời này nếu mình biết quán chiếu, vợ của người thầy giáo dạy chữ Nho cho Minh Thành nằm một chỗ mười mấy năm vì bị liệt, có những người sống thực vật rồi bị đui, điếc, câm, ngọng, què, chột, sứt môi, có khi bị đầu to, có khi da nổi mụn cóc đầy người, nhìn thấy là kinh hoàng, hốt hoảng. Chỉ thấy cảnh mù thôi cũng xót xa chứ đừng nói gì cụt tay chân phải ngồi xe lăn, những người câm nói chuyện không được, điếc không nghe được.
Một cô Phật tử trình pháp khi sanh ra đã không thể ngồi dậy vì thiếu một đốt xương sống, nằm trên 10 năm từ lúc sanh ra đến giờ không thể ngồi dậy trong khi mình minh mẫn, có đầy đủ mắt; tai; mũi; lưỡi; thân; ý mà bệnh một chút đã khó chịu, đã đau khổ, còn vướng vào những tấm thân đó sẽ ra sao? Phải đặt mình vào thân thể như vậy, có hai vợ chồng mù, vợ ở nhà chăm con, chồng đi hát chỗ này chỗ kia rồi bị người ta đưa vào chỗ vắng người để lấy hết tiền bạc, đó là khổ chồng lên khổ.
Có những người bệnh vào viện khám bệnh nên họ cất tiền rất kĩ, có những nhóm người giả bộ đổ nước mắm lên người ta thì người ta phải vào toilet thay đồ, tắm rửa rồi nhóm người đó đi theo để trộm tiền, thế là không còn tiền trả viện phí, không còn tiền để mổ, không còn tiền đi xe về, có những người nghèo khổ phải đi mượn nợ, vay nợ, thậm chí bán tài sản gom tiền để lên thành phố trị bệnh mà còn bị mất tiền, đó là những người còn có thể có tiền, còn những trường hợp con đem cha vào viện bỏ luôn trong đó vì không có tiền. Có trăm ngàn vạn cảnh khổ trên đời này, bên Ấn Độ trong thời kì dịch bệnh tăng cao chưa từng có, con cái thấy cha mẹ bệnh không có chỗ chữa trị đem bỏ ra đường vì sợ để trong nhà lây hết nhà, chết sống mặc kệ, chúng ta quán chiếu sẽ thấy nhiều cảnh thật là tai họa, thật là xót xa, thật là bất an.
Những lúc bình thường thì bà cháu, mẹ con thân thương nhưng khi người thân nhiễm bệnh là ai cũng xa lánh vì sợ bị lây, thế là tủi thân, đau khổ. Ngoài ra còn biết bao cảnh tan thương, tai nạn, một người thanh niên cao ráo, khỏe mạnh vừa tốt nghiệp ra trường bị tai nạn giao thông cụt hết hai chân hoặc là bỗng nhiên bị bệnh liệt nửa người bán thân bất toại, đang có danh tiếng vang lừng quốc tế vậy mà bị rơi vào những vụ án tình dục thân bại danh liệt hoặc ở tù.
Qua đây chúng ta thấy được sự tham dục, sân si có tác hại nguy hiểm như thế nào, chúng ta phải nhìn sâu, nhìn rộng, nhìn nhiều phương diện, khía cạnh để thấy được sự thật Khổ Thánh Trí mà Đức Phật chứng ngộ và truyền trao cho chúng ta. Khi mình được an ổn ở trong núi tu hành thì phải biết khéo tác ý hỷ lạc, hạnh phúc, hy hữu hiếm có, thần diệu, vi diệu để mình vui trong thiền tập, trong Thánh pháp, vui trong thiện pháp, trong sự quán chiếu để khi bất thình linh cơn vô thường đến thì mình ra đi không hối hận, những việc cần làm mình đã làm bằng tất cả trái tim, tấm lòng, tâm lực, nghị lực, sức lực, trí lực, hạnh lực, nguyện lực, mình không phung phí, lãng phí đời sống này, thời gian quý báu của mình.
Tâm thương này tỏa rộng
Cùng khắp thế giới này
Tâm thương này tỏa rộng
Khắp trời đất bao la.
./.