Nghiệp - Quả Báo Của Nghiệp Ác 1 - Kinh Hiền Ngu - Trung Bộ
Kinh Nikāya Giảng Giải
Nghiệp - Quả Báo Của Nghiệp Ác 1
Kinh Hiền Ngu - Trung Bộ
Thích Minh Thành
Ngày 8 tháng 6 năm 2022
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I. Bàng sanh có hơi thở, ăn cỏ PAGEREF _Toc181211325 \h 1
II. Ba hạng lời nói PAGEREF _Toc181211326 \h 3
III. Loài bàng sanh trong bóng tối PAGEREF _Toc181211327 \h 5
IV. Bàng sanh trong nước PAGEREF _Toc181211328 \h 8
V. Bàng sanh trong bất tịnh PAGEREF _Toc181211329 \h 9
VI. Sự nguy hại ở loài bàng sanh PAGEREF _Toc181211330 \h 10
I. Bàng sanh có hơi thở, ăn cỏ
Kính thưa các bậc hiền trí Tăng Ni và quý Phật tử, cách đây một hai ngày xảy ra vụ án tại Tân Bình, Sài Gòn. Có một nhà đó đang có đám giỗ thì có một cậu thanh niên chừng ba mươi tuổi, không biết cậu có say xỉn không nhưng lại tè ngay trước cửa nhà này. Cô chủ nhà hơn năm mươi tuổi ra chửi rồi đuổi đi, cậu này đi khỏi nhà đó rồi quay lại cự cãi với chủ nhà và có những hành động đáp trả, cô chủ nhà đang cầm dao liền chạy ra đâm chết tại chỗ cậu thanh niên này.
Đi tiểu bậy lại xảy ra án mạng, có ai tưởng tượng ra việc tiểu tiện của mình lại chết người không? Hôm nay có một thầy gọi kể một việc có thật cũng xảy ra không lâu, người này xin điếu thuốc nhưng người kia không cho rồi nói qua nói lại một lúc thế là đâm nhau chết, có ai suy nghĩ xin điếu thuốc nhưng không cho lại đưa đến mất mạng không?
Đức Phật nói rằng quả của nghiệp dị thục là bất khả tư nghì, kết quả của những ác nghiệp đến khi nó chín muồi là điều mà không ai có thể tưởng tượng nổi. Đó là một trong tứ bất tư nghì, là bốn điều không thể lường trước được, khi kết quả của ác nghiệp chín muồi thì nó biểu hiện ra những điều không có ai trên đời này có thể lường trước được. Không ai tưởng tượng được xin điếu thuốc không cho mà bản thân phải chết, không ai tưởng tượng được đi tiểu tiện rồi sau đó không còn hiện hữu trên đời nữa.
Nhân sự kiện này con đã chiêm nghiệm những ác nghiệp của chúng sanh, thiện nghiệp, bất động nghiệp và Thánh hạnh. Con rất ghê sợ ác nghiệp của chúng sanh cũng như ác nghiệp của tự thân, khi nghe những câu chuyện đó phải tập thấy sợ hãi, thấy rung sợ, kinh hãi, thấy ngao ngán, nhàn chán, thấy lo lắng, bất an trong đời sống này. Thật là bất an trong đời sống này! Thật là lo sợ cho những kết quả của ác nghiệp! Thật là rùng rợn đối với những cảnh tượng con giết mẹ, vợ giết chồng! Thật là khiếp sợ đối với những ác nghiệp trong ngũ uẩn của mình và trong ngũ uẩn của hữu tình chúng sanh!
Đó điều là những đề tài thiền quán để thấy sợ hãi nhằm hướng tâm thoát ra, hướng ra, phải tập quán chiếu về ác nghiệp. Cần phải cẩn thận vì ý nghĩ, lời nói, hành động bất cứ lúc nào khi chưa làm chủ được đều có thể bung ra những tập tánh, tánh tình, thói quen, những sự chống đối, nổi loạn với người thân chứ đừng nói gì người dưng cho nên cần quán chiếu, chiêm nghiệm và ghê sợ đối với ác nghiệp của mình và của chúng sanh.
Chúng ta đã có cơ hội tìm hiểu hơn hai mươi buổi về chủ đề nghiệp trong kinh Nikāya nhưng vẫn chưa hết. Chúng ta sẽ bước qua kinh Hiền Ngu của Trung Bộ Kinh, hiền ngu nghĩa là "bậc hiền trí và kẻ ngu muội" chứ không phải "người hiền thì ngu". Trong bài kinh này Đức Phật phân biệt sự khác nhau của người hiền trí và kẻ ngu muội ở đời.
"Này các Tỳ-kheo, có những loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Chúng ăn những cỏ ướt và khô, với răng nhai nghiền, cỏ ấy. Này các Tỳ-kheo, những sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ là gì? Các loại ngựa, trâu, bò, lừa, dê, nai hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn cỏ" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Trước khi làm thú vật, súc sanh là làm người, hưởng thụ tham dục, sân si, vô minh, bản ngã, hơn thua, giành giật, tranh đấu, ác độc cho nên sau khi chết ở chung với loài thú vật, những loài chúng sanh ăn cỏ. Các loài bàng sanh đều là những con thú có xương sống nằm ngang.
"Này các Tỳ-kheo, có các sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: 'Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây'. Ví như các Bà-la-môn chạy đến, ngửi được mùi lễ tế sanh, nghĩ rằng: 'Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây'. Cũng vậy này các Tỳ-kheo, có các loại sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: 'Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây'. Và này các Tỳ-kheo, các sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân là gì? Các loại gà, heo, chó, chó rừng (giả can), hay tất cả các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn phân. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loại hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn phân" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Những người Bà-la-môn thấy chỗ nào có cúng tế thì nghĩ rằng chỗ đó là chỗ ăn của họ, nếu mình tu không khéo thì coi chừng cũng giống vậy. Những người nào sống mà lo hưởng thụ dục lạc, tham dục, tham lam, tham muốn, ham ăn, ham nói, ham chơi, ham thể hiện bản ngã, ham tật đố, ham ganh tỵ, đố kỵ, ham giành giật, ham cao, ham hơn, lúc nào cũng muốn hơn người ta, nói thua chịu không được mà phải giành nói cho hơn thì đó là tâm của súc sanh, tâm của thú vật, đó là kẻ ngu.
Bậc hiền trí rất lắng dịu, an tịnh, khiêm cung, sống trong sự tàm quý, xấu hổ cái thân lủng lỗ, cái thân nùi giẻ rách, an trú trong cái tâm khiêm cung, khiêm hạ còn kẻ ngu là kẻ ham hơn thua, ham giành giật, ham tranh đấu, trong cách nói chuyện sẽ thấy rất rõ tâm hơn thua, người ta nói một câu là nhảy ra đớp lại ba câu, đó là tâm súc vật, súc sanh, dục trong đó, sân trong đó, bản ngã trong đó, hơn thua trong đó, giành giật trong từng lời nói cho nên cần tu tâm hiền để trở thành bậc hiền trí. Đừng nghĩ rằng súc sanh là xa vời mà ngay trong lời nói cũng thể hiện, nói ra câu nào là đớp lại câu đó, không những với người ngang hàng mà đối với người lớn, bậc trưởng thượng cũng như vậy.
Hưởng thụ cũng có nghĩa là tham lam, tham muốn, sân si, hơn thua, đấu đá, muốn ăn tươi nuốt sống người ta, những hạng người này không phải là ít, nói ra câu nào là muốn nhai nghiến người khác, ánh mắt thì rực lửa, đó là tâm súc sanh, sau khi chết phải đi vào những loài bàng sanh gà, heo, chó, giòi, ruồi nhặng…
II. Ba hạng lời nói
Những con này thấy chỗ nào bốc mùi phân lên đều thấy thích thú, vì cái miệng của ác nghiệp nên phải ăn những thứ đó vì thế Đức Phật dạy có ba loại lời nói: Lời nói như hoa, lời nói như phân và lời nói như mật.
"- Có ba hạng người này, này các Tỳ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba? Hạng người nói như phân, hạng người nói như hoa, hạng người nói như mật.
Và này các Tỳ-kheo, thế nào là hạng người nói như phân? Ở đây, này các Tỳ-kheo, có hạng người khi đi vào hội trường, hay đi vào hội chúng, hay khi đi đến giữa các người bà con, hay khi đi đến giữa các người đồng một tổ hợp, hay đi đến giữa cung vua, hay bị dẫn như là người làm chứng, được nói: 'Ngươi biết gì, hãy nói lên"'. Người ấy không biết, nói rằng: 'Tôi có biết'; có biết, nói rằng: 'Tôi không biết'; không thấy, nói rằng: 'Tôi có thấy'; có thấy, nói rằng: 'Tôi không thấy'. Do vì mình hay vì người, hay vì một vài lợi vật nhỏ, mà đã cố ý nói láo. Người như vậy, này các Tỳ-kheo, được gọi là người nói như phân.
Và này các Tỳ-kheo, thế nào là hạng người nói như hoa? Ở đây, này các Tỳ-kheo, có người khi đi vào hội trường, hay khi đi vào hội chúng, hay khi đi đến giữa các người bà con, hay khi đi đến giữa các người đồng một tổ hợp, hay đi đến cung vua, hay bị dẫn như là người làm chứng, được nói: 'Ngươi biết gì, hãy nói lên'. Người ấy không biết, nói rằng: 'Tôi không biết'; có biết, nói rằng: 'Tôi có biết'; không thấy, nói rằng: 'Tôi không thấy'; có thấy, nói rằng: 'Tôi có thấy'. Không vì mình hay vì người, hay vì một vài lợi vật nhỏ mà đã cố ý nói láo. Người như vậy, này các Tỳ-kheo, được gọi là người nói như hoa.
Và này các Tỳ-kheo, thế nào là hạng người nói như mật? Ở đây, này các Tỳ-kheo, có người đoạn tận ác ngữ, từ bỏ lời nói ác ngữ. Lời nói của người ấy không hại, tai ưa nghe, khả ái, đi thẳng đến tâm, lễ độ, được nhiều người ưa thích, được nhiều người thích ý, người ấy nói những lời như vậy. Này các Tỳ-kheo, đây gọi là hạng người nói như mật.
Ba hạng người này, này các Tỳ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời". (Tăng Chi Bộ, Chương III – Ba Pháp, III. Phẩm Người, Nói Như Hoa)
Đây là điểm đặc biệt của kinh Nikāya, Đức Phật nói đến đâu đều có sự liện hệ nhất quán đến đó trong kinh chứ không phải học cái này là cái này, học cái kia là cái kia. Vì lời nói giống như phân cho nên sanh ra làm thú vật ăn phân, mỗi khi nói những lời khó nghe, nói những lời tục tĩu, hơn thua, hung hăng thì phải biết kiếp sau coi chừng ăn phân, nhắc nhở bản thân như vậy để nói như hoa, nói như mật. Mỗi ngày được nghe Thánh ngữ thì trí tuệ sẽ được nâng cao, sẽ nhìn nhận được nhiều góc độ, khía cạnh trong thân tâm, trong đời sống, trong ngũ uẩn này, đó là lý do mỗi ngày phải nghe kinh, phải nghe pháp, không được thấy đủ, không được thấy chán.
III. Loài bàng sanh trong bóng tối
"Này các Tỳ-kheo, có các loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối. Này các Tỳ-kheo, những sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối là gì? Các loại côn trùng, con sùng, con dòi, con sâu đôm đốm và các loại sanh vật khác thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sống trong bóng tối. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy tức là các loại hữu tình sinh ra trong bóng tối, già trong bóng tối, chết trong bóng tối" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Đầu tiên là ăn cỏ, kế đến là ăn phân, bây giờ là sanh ra trong bóng tối, già nua trong bóng tối và kết thúc sinh mạng cũng trong bóng tối. Có trí tuệ rồi mới thấy xung quanh mình có rất nhiều ác nghiệp, mình được thân người là do có thiện nghiệp, đó là lý do có câu "thân người khó được, Chánh Pháp khó nghe". Do cái nghiệp ngu si, vô minh, chẳng những không tu học Chánh Pháp mà người tu học Chánh Pháp lại có ý muốn hủy diệt, chẳng những tự mình tà kiến mà còn khuyến khích người khác tà kiến, tùy thuận tà kiến, tức là gieo rắc cái sai lầm, vô minh, si mê, tà bại cho chúng sanh, tự mình mê tín rồi còn gieo rắc cái mê tín cho người khác cho nên người này sống trong bóng đêm, sanh ra trong bóng đêm rồi già chết trong bóng đêm, nhưng không được làm người mà phải làm thú vật, súc sanh.
Qua đây chúng ta thấy được rằng có rất nhiều nghiệp, rất nhiều quả khác nhau và có biết bao hình dạng, hình hài của thân xác ngũ uẩn trong thế giới này, nếu không biết tác ý thì chỉ biết có con người như này thôi mà không biết rằng xung quanh mình có biết bao loài chúng sanh khác nhau đang phải lãnh lấy quả báo của ác nghiệp trong quá khứ. Nhưng không phải chỉ có thú vật mà có những con người chỉ sống trong bóng tối đó là những người tù tội sống chung thân hoặc những người bị thần kinh điên loạn bị nhốt trong phòng, trong cũi, đưa đồ cho mặc đều bị xé rách, đó là do ác nghiệp trong quá khứ buộc họ phải chịu đựng sự xấu hổ và nhục nhã như vậy.
Nhìn lại bản thân cảm thấy thật là may mắn, thật là phước báo, mình có được sự hy hữu hiếm có thù thắng cho nên mình phải vận dụng thân tâm này, thời gian này để tu học Chánh Pháp vì nếu sơ sảy thì mở mắt ra không biết đời sau mình sẽ thành cái gì, không có gì là chắc chắn nếu chưa Nhập Lưu, nếu chưa vào được dòng Thánh thứ nhất thì tất cả những sự sống chết đều bấp bênh vô định, con đường phía trước là mịt mờ không biết đi về đâu.
Nếu từ bây giờ trong từng giây phút, từng khoảnh khắc, bất cứ khi nào, ở đâu mà không tận dụng để nghe pháp, tư duy, quán chiếu, thiền tập, chiêm nghiệm, tác ý thì bất thình lình mình chết sẽ đi theo ác nghiệp của cận tử nghiệp. Ví dụ mình tu như vậy nhưng ngay lúc xảy ra tai nạn mà tâm mình hoảng loạn, sân hận thì rất dễ đi vào đường ác cho nên cần giữ tâm từng chút một để khi gặp biến động một cách đột ngột, đột biến, đột quỵ, đột tử cũng không hoảng loạn, sợ hãi. Đang ngồi nghe pháp mà micro tắt, cúp điện mà tâm mình bị biến động theo thì đó là mình chưa có sự trầm tĩnh, sự an tịnh, lắng dịu, phải tập an tịnh, lắng dịu với mọi sự thay đổi của hoàn cảnh.
Nếu chút nữa mình nhận tin người thân đang hấp hối thì mình có lắng dịu được không? Đó là sự tu tập, tất cả sự tu hằng ngày của mình đều nhằm đạt được tâm bất động giải thoát, không có bất cứ cái gì trên đời này làm cho mình biến động dù người thân thương nhất bên cạnh mình ra đi hoặc là phản bội mình. Phải đặt ra tất cả những trường hợp đó để tu tập, quán chiếu, ngoài ra nếu tấm thân này bất thình lình ra đi, bỏ mình thì lúc đó mình có được sự an tịnh, lắng dịu không?
Niệm "Bỏ hết đi, cảnh vô thường!"
Niệm "Tâm lặng yên, tâm dễ chịu!"
Niệm "Ngũ uẩn này, không phải ta".
(Cửa Vào Bất Tử - Chơn Tín Toàn)
Tối qua 11h đêm con mới về núi, sáng nay có ý nghĩ lầm thầm trong tâm "thôi, hôm nay nghỉ đi" thì con tác ý "mày chết rồi thì làm sao nghỉ, phải lên trùng tuyên Thánh giáo" cho nên mọi lúc mọi nơi mình phải nhìn thấy vô thường, khổ, niệm tử để siêng năng với thiện pháp, với Thánh pháp, Thánh trí vì tất cả mọi thứ đều là bất thình lình, đột ngột và bất trắc, những người thân thương yêu bên cạnh mình, anh em, cha mẹ, thầy trò, huynh đệ bất cứ lúc nào cũng có thể xảy ra tai nạn, cũng có thể ra đi, cũng có thể thay lòng đổi dạ, mọi thứ đều đang vận hành, không bao giờ đứng yên nên làm gì có một cái gì nguyên vẹn mãi được cho nên nếu mình không chuẩn bị trí tuệ về vô thường cho thâm sâu, vững chắc, kiên trú về sự đột ngột, biến đổi thì khi nó xảy ra mình sẽ bàng hoàng, hụt hẫng, bất an, đau khổ. Người bị đâm chết vì không cho điếu thuốc bây giờ họ ở đâu? Hình thù của họ là gì? Vợ con đâu, nhà cửa đâu, tài sản đâu, thân xác của họ ở đâu?
"Con tôi, tài sản tôi,
Người ngu sanh ưu não,
Tự ta, ta không có,
Con đâu, tài sản đâu"
(Kinh Pháp Cú 05 – Phẩm Ngu, kệ 62)
Phải đặt hết tâm trí vào sự tu học quán chiếu, khi niệm như vậy, tác ý như vậy, suy nghĩ như vậy thì gọi là chánh tư duy để tháo gỡ những cảm thọ, hình bóng, suy nghĩ tham ái, chấp thủ đối với căn nhà, tài sản, đối với gia đình để khi vô thường đến thì mình có thần lực, đạo lực, Thánh lực chống đỡ. Mình đã được tôi luyện, được quán chiếu, suy tư, nghiền ngẫm, suy ngẫm mỗi ngày mỗi giờ, mỗi phút mỗi giây thì mình đọc câu kinh này lên và tác ý "không còn nhà cửa, con cái, tài sản gì của tôi hết, không ai là người thân của mình nữa. Ai ở lại thì phải ráng tu, còn tôi đi, chào mọi người".
Ra đi như vậy mới oai hùng, mới là Thánh đệ tử, "tất cả đều là chúng sanh, không ai là người thân của mình, nhắm mắt rồi cũng không còn là mẹ, là bà, là cha, là vợ chồng gì nữa". Không ai là người thân nhưng ai cũng là người cần mình trải tâm từ, cần lan tỏa tình thương, làm tròn bổn phận, sống đẹp với đời chứ không phải nghĩ rằng không ai là người thân rồi cha mẹ, ông bà, chú bác mình đều bỏ hết, không còn bổn phận gì nữa. Mình làm tốt bổn phận nhưng mình không dính mắc trong hệ lụy của luyến ái, đó là sự tu học của mình.
Tâm chúng sanh có hai thái cực, một là dính vào, buộc chặt, hai là bỏ luôn, không nhìn tới nữa. Một là dính mắc, trói cột, hệ lụy, luyến ái và hai là sân hận, từ bỏ, không quan tâm đến nữa. Người tu không phải như vậy mà làm tròn bổn phận, sống đẹp với đời tuy rằng biết tất cả đều là chúng sanh, không ai là người thân thật sự của mình. Các Phật tử hay chú Bảy không phải là bà con của thầy Pháp Nghĩa cũng không phải bà con của thầy Pháp Tâm hay thầy Pháp Cần, thầy Thiện Tuệ nhưng các thầy lo còn hơn Minh Thành, lo cho công việc để được hoàn thành, để được trang nghiêm, tròn vẹn, đầy đủ thì đó cũng là làm tròn bổn phận, sống đẹp với đời, cũng là trải tâm từ. Mình cần phải nhớ những điều này để mình tu, vì nếu không mình sẽ rơi vào những loài Đức Phật đã nói.
IV. Bàng sanh trong nước
"Này các Tỳ-kheo, có những sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Và này các Tỳ-kheo, các sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước là gì? Các loại cá, rùa, cá sấu, hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Ngày xưa không hiểu nên mình có ý bất kính với kinh vì lời kinh cứ lặp tới lặp lui nhưng bây giờ Minh Thành mới thấy sự lặp tới lặp lui đó là tối thượng, tuyệt diệu để mình ngấm, mình thấm từng lời kinh. Qua đây mình mới thấy được tâm ngu của mình, cái thứ vô tri, ngu si mà cho là thông minh, việc làm của bậc Thánh, của Đức Phật mình không hiểu được, đến khi hiểu mới thấy được nguyên nhân Đức Phật thường lặp tới lặp lui để mình khắc ghi, mình nhớ để mình sanh khởi cảm thọ, không quên được, sau này kinh điển mới lưu truyền được, nếu nói qua một lần là bây giờ không còn đại tạng kinh.
Đức Phật thường lặp tới lặp lui ít nhất ba lần, có khi trong một bài kinh lặp lại mười lần vì tâm chúng sanh vừa si, vừa mê lại thêm những thứ thuốc ngu vào, ăn đồ độc hại, tâm phóng dật nên không nhớ Thánh pháp được bao nhiêu. Có vô số các loài thủy tộc, nhiều hình dáng, nhiều hình dạng khác nhau như tôm, cua, cá, ốc, lươn, trạch, rùa, ba ba… Những loài này sanh ra trong nước, lớn lên trong nước và già chết trong nước nhưng có khi nó không chết được trong nước vì bị bắt lên để phục vụ ăn uống hoặc có sống trong nước cũng không yên ổn được với con người.
V. Bàng sanh trong bất tịnh
"Này các Tỳ-kheo, có các sanh vật thuộc loài bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh. Và này các Tỳ-kheo, các sanh vật ấy, các loại thuộc bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh là gì? Này các Tỳ-kheo, các loài hữu tình nào sanh ra trong cá thúi hay già trong cá thúi, hay chết trong cá thúi, hay trong tử thi thúi, hay trong đồ ăn thúi, hay trong vũng nước, hay sinh ra trong đầm nước (nhớp)... già... hay chết trong đầm nước (nhớp). Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Bất tịnh là những chỗ hôi thối, dơ bẩn. Khi Minh Thành nhập thất trên rừng, có các vị cho đồ ăn nhưng để quên thì thấy trong củ cà rốt sanh ra giòi hoặc đồ ăn bỏ quên lâu ngày có giòi bò lúc nhúc trong đó. Cái tâm dơ bẩn, những suy nghĩ dơ bẩn, bất tịnh, bẩn thỉu, đời sống bẩn thỉu nên sanh ra tương ứng với chỗ bẩn thỉu, bất tịnh đó. Cả ngày hôm nay chúng ta trú trong đề tài thiền quán về ác nghiệp của chúng sanh và của chính mình để mình sợ hãi, để mình an trú trong tâm hiền, tất cả những cái pháp này tương tác với nhau, hỗ trợ lẫn nhau, giúp đỡ nhau, tác thành cho nhau để thành tựu được tâm hiền trí.
Sanh ra trong cá thối là giòi, bọ, những con vi trùng, những sanh vật nhỏ trong đó. Tử thi thối là thây người chết hoặc bất cứ con gì chết, có những con vật sanh ra trong đó, sống trong đó và chết trong đó nhưng không chỉ có những con sống trong tử thi mà ngay cả người đang sống vẫn có những con đó sống trong cơ thể mình như là giun sán. Trong các vũng nước thì có lăng quăng, nòng nọc, bọ gậy.
VI. Sự nguy hại ở loài bàng sanh
"Này các Tỳ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta nói về các loại bàng sanh, nhưng thật khó nói cho được đầy đủ, này các Tỳ-kheo, vì đau khổ ở loài bàng sanh quá nhiều" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Có rất nhiều pháp môn nghĩa là có rất nhiều khía cạnh, rất nhiều dạng thức, rất nhiều hình thái sinh tồn của các loài bàng sanh, thú vật, súc sanh. Thật khó để nói cho đầy đủ vì nếu nói về những cái này không thì không có thời gian nói những cái khác, Đức Phật chỉ nói tổng quát còn mình phải có sự chiêm nghiệm. Khi thấy con mèo ăn con chuột, máu đổ, lòi ruột ra thì mình phải thấy rằng đời sống của những con vật đó là như vậy, ăn tươi nuốt sống dơ bẩn, suốt ngày sống trong sự rình rập để tìm thức ăn hoặc thấy con chó sân hận, sủa, táp thì phải thấy ác nghiệp trong đó, hay nhìn con rắn phải thấy ghê rợn bản ngã ác độc trong con người của mình.
Khi nhìn thấy là phải quán chiếu, đó là nhiều pháp môn, thấy con giòi trong đồ hư thối hay thấy con nòng nọc, con lăng quăng thì phải thấy ác nghiệp của chính mình và chúng sanh, đó là nhiều pháp môn. Nếu thực tập quán chiếu như vậy thì pháp tu của mình cùng khắp đối với tất cả vật, tất cả sự, tất cả loài chúng sanh, cái nào cũng là pháp để quán chiếu, đó chính là nhiều pháp môn, quán cái khổ đau, quán sự bất tịnh, dơ bẩn, bẩn thỉu của nó, quán sự ác độc, sân si của nó. Những con beo, sư tử, cọp ăn tươi nuốt sống những con vật hiền lành, nhỏ bé, yếu thế hơn nó, quán chiếu rồi nhìn thấy đó là sự đau khổ của chúng sanh, của ngũ uẩn, của thế giới và nhìn thấy mình ở trong đó, ác nghiệp của mình ở trong đó, ác nghiệp của chúng sanh ở trong đó.
Nếu sanh ra làm con giòi năm trăm đời hay một tỉ kiếp thì chừng nào chúng ta mới có cơ hội để ngồi nghe pháp? Chừng nào chúng ta được cầm trên tay quyển kinh Nikāya? Chừng nào chúng ta gặp được bậc chân nhân chánh kiến hiền thiện? Nếu sanh ra làm loài thủy tộc dưới nước trong chín triệu tám ngàn bốn mươi bảy năm hoặc mười tỷ kiếp thì làm sao tu để thoát được thân súc sanh đó? Nếu sanh ra làm loài beo hùm, cọp sói xé xác nhau thì đến bao giờ mới tiến hóa lên để làm người? Đây là một điều cực kì khó khăn, những loài súc sanh chỉ có dâm dục và ăn uống mà thôi, ngoài ra không hề biết học thiện pháp để tăng thượng, hướng thượng.
"Và này các Tỳ-kheo, nếu người ngu ấy sau một thời gian rất lâu dài, có được làm người trở lại, thời người ấy sẽ sanh trong gia đình thấp hèn, trong gia đình hạ cấp, trong gia đình kẻ đi săn, trong gia đình kẻ đan tre, trong gia đình người làm xe, hay trong gia đình người đổ phân, trong những gia đình nghèo khốn, không đủ để uống hay để ăn, cho đến miếng vải che lưng cũng khó tìm được. Lại nữa, người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng. Người ấy hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; vì hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; sau khi thân hoại mạng chung, sinh ra trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Ðịa ngục" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Sau một thời gian rất lâu dài có nghĩa là những đại kiếp của trái đất, trải qua nhiều đại kiếp thành hoại của trái đất mà có được làm người trở lại thì cũng sanh ra trong những gia đình thấp hèn, cùng khốn, cơm không đủ no, áo không đủ ấm, phải đi ở đợi, đi gánh phân, hút hầm cầu rồi bị khinh khi, mắng chửi, hủy nhục. Đọc đến những dòng này bủn rủn tay chân, con từ nhỏ đến lớn thấy cảnh khổ là chịu không nổi, thật sự rất xót xa, từ loài thú vật được lên làm người phải sanh ra trong những gia đình bần cùng, thấp hèn, hạ tiện, bị người ta nói trên đầu trên cổ, bị chửi mắng, chà đạp, cơm không có ăn, áo mặc rách nát, chỗ ở mưa dột, bệnh lại không có tiền chữa trị, con đói khóc, chồng đánh đập, hành hạ, cha mẹ bệnh nằm một chỗ.
Thật sự rất xót xa cho những mảnh đời bất hạnh như vậy, những hoàn cảnh cơ nhỡ, có khi 80-90 tuổi rồi bị con bỏ ngoài đường hoặc đem vào viện dưỡng lão bỏ trong đó không quan tâm hoặc mới vừa lọt lòng đã bị bỏ trước cổng chùa, trong bãi rác, thậm chí bị chôn sống hoặc chưa sanh ra đã chết vì phá thai. Có biết bao nỗi khổ xung quanh ta, đó là từ súc sanh thú vật phải trải qua biết bao triệu kiếp, tỉ tỉ năm mới được làm người thì phải gặp những cảnh tượng như vậy, được làm người có khi lại tạo nghiệp ác để rớt xuống trở lại vì thế khi học phải quan trọng thật nhiều phước đức, phước lành, những việc làm phước báo vì nó quyết định đời sống tương lai về sau.
"Người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng", bị bệnh nan y, bệnh bẩm sinh, bị những chứng bệnh dị dạng, dị tật. Khi nãy là hoàn cảnh thiếu thốn khó khăn, thấp hèn, bây giờ là đến hình hài, cơ thể lùn, xấu, tật nguyền, dị hình, đui, điếc, câm, ngọng, bại liệt, đến quần áo còn không có mặc thì làm gì có hương liệu, mỹ phẩm để trang sức, sống trong chỗ không có điện chứ đừng nói gì đến mạng internet. Phải sanh ra ở biên giới, biên địa, những chỗ xa xôi hẻo lánh không có văn minh, ít học thức, không được giáo dục.
Vừa rồi con vào vùng sâu vùng xa thì con vào một tiệm để mua nước uống, những người thanh thiếu niên nhỏ tuổi ngồi chơi đánh bài nói rằng "có nước đái". Nghe những lời đó con vô cùng xót xa, con trải tâm từ cho họ, thật là thương xót cho những chúng sanh vô tri, vô minh, không hiểu biết rồi tạo ra những ác nghiệp để đau khổ trong hiện tại và tiếp tục đau khổ dài lâu trong tương lai. Con nghe câu nói đó mà con xót xa, thấy thương những đứa trẻ đó, có những người tật nguyền rất hung dữ, ngã mạn, nhận diện ngũ uẩn rồi mới thấy thật sự xót xa, không có một cái gì cả mà cống cao ngã mạn, kiêu căng, hách dịch, làm cho mọi người xa lánh, lúc nào trong tâm cũng nghĩ mình hơn thiên hạ, bây giờ chịu nghe khuyên bảo thì còn đỡ, không chịu nghe cũng đành bất lực.
Không có một cái gì cả nhưng lúc nào cũng ta đây, "mục hạ vô nhân", kiêu ngạo, coi thường, khinh rẻ người khác, dưới con mắt của mình không có ai khác, phá hủy hết tất cả phước lành. Một niềm xót xa, xót thương, bi mẫn đối với tự thân mình và đối với chúng sanh dâng trào trong con. Trong lòng họ lúc nào cũng có cảm xúc hung dữ, bất thiện, sân hận, bức xúc, ghim người khác, cổ nhân có câu "bần khổ đa oán, hoành kết ác duyên" nghĩa là "nghèo khổ hay oán hờn, thường kết ngang duyên ác", đã nghèo khổ lại nhiều oán hận rồi kết thêm những ác nghiệp để tăng thêm tội lỗi, vì thế cần quán chiếu nhiều ác nghiệp để thấy sợ hãi mà tu thật nhiều tâm hiền, tâm từ.
Biết bao đời bao kiếp trong địa ngục mới lên làm súc sanh, thú vật, sau đó trải qua biết bao tỉ kiếp mới được làm người, vừa được làm người đã bị nghèo khổ, tật nguyền, sanh ra trong biên địa thì lại tạo ác nghiệp để rơi xuống nữa, chưa kịp vào trung tâm, chưa kịp gặp được văn hóa, gặp được bậc Thánh hiền, Chánh Pháp đã tạo khẩu nghiệp, thậm chí ở trung tâm đất nước nhưng chưa chắc gặp được Chánh Pháp vì gặp được Chánh Pháp là một trong những cái mà Đức Phật gọi là kiến vô thượng, văn vô thượng, đây là hai trong sáu pháp vô thượng.
"- Có sáu vô thượng này, này các Tỳ-kheo, thế nào là sáu?
Kiến vô thượng, văn vô thượng, lợi đắc vô thượng, học vô thượng, hành vô thượng, tùy niệm vô thượng. Này các Tỳ-kheo, có sáu vô thượng này" (Tăng Chi Bộ, Chương VI – Sáu Pháp, I. Phẩm Ðáng Ðược Cung Kính, (VIII). Vô Thượng)
Chính vì vậy phải càng quý Chánh Pháp hơn nữa, được gặp Chánh Pháp, được nghe Chánh Pháp thì Đức Phật nói là cái thấy, cái nghe tối thượng trong tất cả sự thấy, nghe nhưng những người này làm sao có thể gặp được Chánh Pháp? Mới sanh ra được một chút như vậy đã kiêu căng, ngã mạn, đánh nhau, chém giết, giành giật, sân hận thì sẽ tiếp tục bị đọa trong biết bao tỷ kiếp mới lên lại làm người.
Nếu mình bất cẩn không có chánh niệm tỉnh giác, không nhiếp phục tâm sân hận mà để cho nổi loạn lên thì rơi xuống địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh như tên bắn cho nên cần lo lắng, ưu tư, suy ngẫm để tác ý tu tập. Đừng bao giờ xem thường pháp, đừng xem thường sự tu hành, đừng xem thường tâm của mình, thấy ngồi nghe pháp vậy đó nhưng sáng sớm đã không thấy người đâu vì nửa đêm xách đãi xuống núi, đừng nói gì cư sĩ mà xuất gia cũng chưa chắc an toàn, chỉ khi nào Nhập Lưu mới chắc chắn, xuất gia cũng có thể bị đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh như bình thường, không khéo còn dễ hơn cả cư sĩ.
"Ví như, này các Tỳ-kheo, một người đánh bạc, trong canh đổ bạc đầu tiên, mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Nhưng này các Tỳ-kheo, còn nhỏ bé canh đổ bạc ấy, do canh đổ bạc đầu tiên này, người ấy mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Và canh bạc này to lớn hơn, với canh bạc ấy, người ngu, do thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Ðịa ngục. Này các Tỳ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn viên mãn của kẻ ngu" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Mới ván bài đầu tiên thì người này đã hoàn toàn phá sản và vào tù nghĩa là họ tích lũy biết bao điều để ngoi lên từ địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh để được làm người nhưng vừa mới làm người thì họ đã phá nát tất cả để lọt trở lại địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Tức là họ phải gom góp biết bao thứ tốt lành để ngoi lên làm người là canh bạc đầu tiên thì họ lại rơi xuống lại địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh là do thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác.
Câu chuyện vừa nãy con kể khi vào quán mua nước thì các cậu thanh niên ngồi đó nói có nước đái rồi cười hô hố, lời nói đó là khẩu ác hành, miệng nói ác, nếu cứ theo những lời nói ác, hành động ác, ý nghĩ ác thì khi chết sẽ đi đâu? Ví dụ khi đó không phải con mà là một tay anh chị hổ báo nghe những lời nói đó thì chuyện gì xảy ra? Tất nhiên là ác nghiệp sẽ trả ngay lập tức, đó là kết quả của nghiệp, sau khi đấu đá, đánh đấm nhau xong là tù tội hoặc xảy ra án mạng thì vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, ác nghiệp trả rất nhanh, Đức Phật dạy thiết thực, hiện tại, đến để mà thấy vì nó xảy ra hằng ngày trong đời sống của mình chứ không ở đâu xa.
Cái tu của mình tuyệt vời ở chỗ không những giận mà còn thương nữa, thực tập tâm hiền trí là như vậy đó, còn mình chửi lại, đánh lại, đấu đá lại thì mình là kẻ ngu. Đức Phật nói cái miệng chúng sanh bốc lửa, lỗ tai bốc lửa, con mắt bốc lửa, chất chứa những cảm thọ hung dữ, ác độc, sân hận, tàn bạo, chỉ cần có nhiên liệu để bốc cháy là nó phựt lửa lên ngay, kết thành ác nghiệp đem đến ác quả báo là nhãn tiền, chỉ trong tích tắc, từ chuyện bé xé ra to, từ chuyện to thành đại sự, từ đại sự thành hình sự cho nên tránh duyên xúc là rất tốt.
Quý Phật tử khi về nhà hãy giảm tiếp xúc với bên ngoài, dành nhiều thời gian để tiếp xúc với pháp, với kinh tạng, với sự tu học, với những huynh đệ hiền thiện trong đạo tràng. Ngay cả trên núi cũng có thể gây tạo ra nghiệp ác, nghiệp xấu chứ đừng nói gì ở miền xuôi, ở dưới thành phố bây giờ rất nguy hiểm, ra ngoài đường là không biết chuyện gì xảy ra cho nên Đức Thế Tôn nói canh bạc làm mất vợ, mất con, ở tù chỉ là canh bạc nhỏ, còn canh bạc lớn lao là rơi xuống địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh do thân, miệng, ý hành động ác, nói lời ác, suy nghĩ ác. "Này các Tỳ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn viên mãn của kẻ ngu" tức là loài thú vật ở chỗ đen tối của đọa xứ, ngạ quỷ, cô hồn.
./.
Nghiệp - Quả Báo Của Nghiệp Ác 1
Kinh Hiền Ngu - Trung Bộ
Thích Minh Thành
Ngày 8 tháng 6 năm 2022
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I. Bàng sanh có hơi thở, ăn cỏ PAGEREF _Toc181211325 \h 1
II. Ba hạng lời nói PAGEREF _Toc181211326 \h 3
III. Loài bàng sanh trong bóng tối PAGEREF _Toc181211327 \h 5
IV. Bàng sanh trong nước PAGEREF _Toc181211328 \h 8
V. Bàng sanh trong bất tịnh PAGEREF _Toc181211329 \h 9
VI. Sự nguy hại ở loài bàng sanh PAGEREF _Toc181211330 \h 10
I. Bàng sanh có hơi thở, ăn cỏ
Kính thưa các bậc hiền trí Tăng Ni và quý Phật tử, cách đây một hai ngày xảy ra vụ án tại Tân Bình, Sài Gòn. Có một nhà đó đang có đám giỗ thì có một cậu thanh niên chừng ba mươi tuổi, không biết cậu có say xỉn không nhưng lại tè ngay trước cửa nhà này. Cô chủ nhà hơn năm mươi tuổi ra chửi rồi đuổi đi, cậu này đi khỏi nhà đó rồi quay lại cự cãi với chủ nhà và có những hành động đáp trả, cô chủ nhà đang cầm dao liền chạy ra đâm chết tại chỗ cậu thanh niên này.
Đi tiểu bậy lại xảy ra án mạng, có ai tưởng tượng ra việc tiểu tiện của mình lại chết người không? Hôm nay có một thầy gọi kể một việc có thật cũng xảy ra không lâu, người này xin điếu thuốc nhưng người kia không cho rồi nói qua nói lại một lúc thế là đâm nhau chết, có ai suy nghĩ xin điếu thuốc nhưng không cho lại đưa đến mất mạng không?
Đức Phật nói rằng quả của nghiệp dị thục là bất khả tư nghì, kết quả của những ác nghiệp đến khi nó chín muồi là điều mà không ai có thể tưởng tượng nổi. Đó là một trong tứ bất tư nghì, là bốn điều không thể lường trước được, khi kết quả của ác nghiệp chín muồi thì nó biểu hiện ra những điều không có ai trên đời này có thể lường trước được. Không ai tưởng tượng được xin điếu thuốc không cho mà bản thân phải chết, không ai tưởng tượng được đi tiểu tiện rồi sau đó không còn hiện hữu trên đời nữa.
Nhân sự kiện này con đã chiêm nghiệm những ác nghiệp của chúng sanh, thiện nghiệp, bất động nghiệp và Thánh hạnh. Con rất ghê sợ ác nghiệp của chúng sanh cũng như ác nghiệp của tự thân, khi nghe những câu chuyện đó phải tập thấy sợ hãi, thấy rung sợ, kinh hãi, thấy ngao ngán, nhàn chán, thấy lo lắng, bất an trong đời sống này. Thật là bất an trong đời sống này! Thật là lo sợ cho những kết quả của ác nghiệp! Thật là rùng rợn đối với những cảnh tượng con giết mẹ, vợ giết chồng! Thật là khiếp sợ đối với những ác nghiệp trong ngũ uẩn của mình và trong ngũ uẩn của hữu tình chúng sanh!
Đó điều là những đề tài thiền quán để thấy sợ hãi nhằm hướng tâm thoát ra, hướng ra, phải tập quán chiếu về ác nghiệp. Cần phải cẩn thận vì ý nghĩ, lời nói, hành động bất cứ lúc nào khi chưa làm chủ được đều có thể bung ra những tập tánh, tánh tình, thói quen, những sự chống đối, nổi loạn với người thân chứ đừng nói gì người dưng cho nên cần quán chiếu, chiêm nghiệm và ghê sợ đối với ác nghiệp của mình và của chúng sanh.
Chúng ta đã có cơ hội tìm hiểu hơn hai mươi buổi về chủ đề nghiệp trong kinh Nikāya nhưng vẫn chưa hết. Chúng ta sẽ bước qua kinh Hiền Ngu của Trung Bộ Kinh, hiền ngu nghĩa là "bậc hiền trí và kẻ ngu muội" chứ không phải "người hiền thì ngu". Trong bài kinh này Đức Phật phân biệt sự khác nhau của người hiền trí và kẻ ngu muội ở đời.
"Này các Tỳ-kheo, có những loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Chúng ăn những cỏ ướt và khô, với răng nhai nghiền, cỏ ấy. Này các Tỳ-kheo, những sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ là gì? Các loại ngựa, trâu, bò, lừa, dê, nai hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn cỏ" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Trước khi làm thú vật, súc sanh là làm người, hưởng thụ tham dục, sân si, vô minh, bản ngã, hơn thua, giành giật, tranh đấu, ác độc cho nên sau khi chết ở chung với loài thú vật, những loài chúng sanh ăn cỏ. Các loài bàng sanh đều là những con thú có xương sống nằm ngang.
"Này các Tỳ-kheo, có các sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: 'Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây'. Ví như các Bà-la-môn chạy đến, ngửi được mùi lễ tế sanh, nghĩ rằng: 'Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây'. Cũng vậy này các Tỳ-kheo, có các loại sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: 'Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây'. Và này các Tỳ-kheo, các sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân là gì? Các loại gà, heo, chó, chó rừng (giả can), hay tất cả các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn phân. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loại hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn phân" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Những người Bà-la-môn thấy chỗ nào có cúng tế thì nghĩ rằng chỗ đó là chỗ ăn của họ, nếu mình tu không khéo thì coi chừng cũng giống vậy. Những người nào sống mà lo hưởng thụ dục lạc, tham dục, tham lam, tham muốn, ham ăn, ham nói, ham chơi, ham thể hiện bản ngã, ham tật đố, ham ganh tỵ, đố kỵ, ham giành giật, ham cao, ham hơn, lúc nào cũng muốn hơn người ta, nói thua chịu không được mà phải giành nói cho hơn thì đó là tâm của súc sanh, tâm của thú vật, đó là kẻ ngu.
Bậc hiền trí rất lắng dịu, an tịnh, khiêm cung, sống trong sự tàm quý, xấu hổ cái thân lủng lỗ, cái thân nùi giẻ rách, an trú trong cái tâm khiêm cung, khiêm hạ còn kẻ ngu là kẻ ham hơn thua, ham giành giật, ham tranh đấu, trong cách nói chuyện sẽ thấy rất rõ tâm hơn thua, người ta nói một câu là nhảy ra đớp lại ba câu, đó là tâm súc vật, súc sanh, dục trong đó, sân trong đó, bản ngã trong đó, hơn thua trong đó, giành giật trong từng lời nói cho nên cần tu tâm hiền để trở thành bậc hiền trí. Đừng nghĩ rằng súc sanh là xa vời mà ngay trong lời nói cũng thể hiện, nói ra câu nào là đớp lại câu đó, không những với người ngang hàng mà đối với người lớn, bậc trưởng thượng cũng như vậy.
Hưởng thụ cũng có nghĩa là tham lam, tham muốn, sân si, hơn thua, đấu đá, muốn ăn tươi nuốt sống người ta, những hạng người này không phải là ít, nói ra câu nào là muốn nhai nghiến người khác, ánh mắt thì rực lửa, đó là tâm súc sanh, sau khi chết phải đi vào những loài bàng sanh gà, heo, chó, giòi, ruồi nhặng…
II. Ba hạng lời nói
Những con này thấy chỗ nào bốc mùi phân lên đều thấy thích thú, vì cái miệng của ác nghiệp nên phải ăn những thứ đó vì thế Đức Phật dạy có ba loại lời nói: Lời nói như hoa, lời nói như phân và lời nói như mật.
"- Có ba hạng người này, này các Tỳ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba? Hạng người nói như phân, hạng người nói như hoa, hạng người nói như mật.
Và này các Tỳ-kheo, thế nào là hạng người nói như phân? Ở đây, này các Tỳ-kheo, có hạng người khi đi vào hội trường, hay đi vào hội chúng, hay khi đi đến giữa các người bà con, hay khi đi đến giữa các người đồng một tổ hợp, hay đi đến giữa cung vua, hay bị dẫn như là người làm chứng, được nói: 'Ngươi biết gì, hãy nói lên"'. Người ấy không biết, nói rằng: 'Tôi có biết'; có biết, nói rằng: 'Tôi không biết'; không thấy, nói rằng: 'Tôi có thấy'; có thấy, nói rằng: 'Tôi không thấy'. Do vì mình hay vì người, hay vì một vài lợi vật nhỏ, mà đã cố ý nói láo. Người như vậy, này các Tỳ-kheo, được gọi là người nói như phân.
Và này các Tỳ-kheo, thế nào là hạng người nói như hoa? Ở đây, này các Tỳ-kheo, có người khi đi vào hội trường, hay khi đi vào hội chúng, hay khi đi đến giữa các người bà con, hay khi đi đến giữa các người đồng một tổ hợp, hay đi đến cung vua, hay bị dẫn như là người làm chứng, được nói: 'Ngươi biết gì, hãy nói lên'. Người ấy không biết, nói rằng: 'Tôi không biết'; có biết, nói rằng: 'Tôi có biết'; không thấy, nói rằng: 'Tôi không thấy'; có thấy, nói rằng: 'Tôi có thấy'. Không vì mình hay vì người, hay vì một vài lợi vật nhỏ mà đã cố ý nói láo. Người như vậy, này các Tỳ-kheo, được gọi là người nói như hoa.
Và này các Tỳ-kheo, thế nào là hạng người nói như mật? Ở đây, này các Tỳ-kheo, có người đoạn tận ác ngữ, từ bỏ lời nói ác ngữ. Lời nói của người ấy không hại, tai ưa nghe, khả ái, đi thẳng đến tâm, lễ độ, được nhiều người ưa thích, được nhiều người thích ý, người ấy nói những lời như vậy. Này các Tỳ-kheo, đây gọi là hạng người nói như mật.
Ba hạng người này, này các Tỳ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời". (Tăng Chi Bộ, Chương III – Ba Pháp, III. Phẩm Người, Nói Như Hoa)
Đây là điểm đặc biệt của kinh Nikāya, Đức Phật nói đến đâu đều có sự liện hệ nhất quán đến đó trong kinh chứ không phải học cái này là cái này, học cái kia là cái kia. Vì lời nói giống như phân cho nên sanh ra làm thú vật ăn phân, mỗi khi nói những lời khó nghe, nói những lời tục tĩu, hơn thua, hung hăng thì phải biết kiếp sau coi chừng ăn phân, nhắc nhở bản thân như vậy để nói như hoa, nói như mật. Mỗi ngày được nghe Thánh ngữ thì trí tuệ sẽ được nâng cao, sẽ nhìn nhận được nhiều góc độ, khía cạnh trong thân tâm, trong đời sống, trong ngũ uẩn này, đó là lý do mỗi ngày phải nghe kinh, phải nghe pháp, không được thấy đủ, không được thấy chán.
III. Loài bàng sanh trong bóng tối
"Này các Tỳ-kheo, có các loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối. Này các Tỳ-kheo, những sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối là gì? Các loại côn trùng, con sùng, con dòi, con sâu đôm đốm và các loại sanh vật khác thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sống trong bóng tối. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy tức là các loại hữu tình sinh ra trong bóng tối, già trong bóng tối, chết trong bóng tối" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Đầu tiên là ăn cỏ, kế đến là ăn phân, bây giờ là sanh ra trong bóng tối, già nua trong bóng tối và kết thúc sinh mạng cũng trong bóng tối. Có trí tuệ rồi mới thấy xung quanh mình có rất nhiều ác nghiệp, mình được thân người là do có thiện nghiệp, đó là lý do có câu "thân người khó được, Chánh Pháp khó nghe". Do cái nghiệp ngu si, vô minh, chẳng những không tu học Chánh Pháp mà người tu học Chánh Pháp lại có ý muốn hủy diệt, chẳng những tự mình tà kiến mà còn khuyến khích người khác tà kiến, tùy thuận tà kiến, tức là gieo rắc cái sai lầm, vô minh, si mê, tà bại cho chúng sanh, tự mình mê tín rồi còn gieo rắc cái mê tín cho người khác cho nên người này sống trong bóng đêm, sanh ra trong bóng đêm rồi già chết trong bóng đêm, nhưng không được làm người mà phải làm thú vật, súc sanh.
Qua đây chúng ta thấy được rằng có rất nhiều nghiệp, rất nhiều quả khác nhau và có biết bao hình dạng, hình hài của thân xác ngũ uẩn trong thế giới này, nếu không biết tác ý thì chỉ biết có con người như này thôi mà không biết rằng xung quanh mình có biết bao loài chúng sanh khác nhau đang phải lãnh lấy quả báo của ác nghiệp trong quá khứ. Nhưng không phải chỉ có thú vật mà có những con người chỉ sống trong bóng tối đó là những người tù tội sống chung thân hoặc những người bị thần kinh điên loạn bị nhốt trong phòng, trong cũi, đưa đồ cho mặc đều bị xé rách, đó là do ác nghiệp trong quá khứ buộc họ phải chịu đựng sự xấu hổ và nhục nhã như vậy.
Nhìn lại bản thân cảm thấy thật là may mắn, thật là phước báo, mình có được sự hy hữu hiếm có thù thắng cho nên mình phải vận dụng thân tâm này, thời gian này để tu học Chánh Pháp vì nếu sơ sảy thì mở mắt ra không biết đời sau mình sẽ thành cái gì, không có gì là chắc chắn nếu chưa Nhập Lưu, nếu chưa vào được dòng Thánh thứ nhất thì tất cả những sự sống chết đều bấp bênh vô định, con đường phía trước là mịt mờ không biết đi về đâu.
Nếu từ bây giờ trong từng giây phút, từng khoảnh khắc, bất cứ khi nào, ở đâu mà không tận dụng để nghe pháp, tư duy, quán chiếu, thiền tập, chiêm nghiệm, tác ý thì bất thình lình mình chết sẽ đi theo ác nghiệp của cận tử nghiệp. Ví dụ mình tu như vậy nhưng ngay lúc xảy ra tai nạn mà tâm mình hoảng loạn, sân hận thì rất dễ đi vào đường ác cho nên cần giữ tâm từng chút một để khi gặp biến động một cách đột ngột, đột biến, đột quỵ, đột tử cũng không hoảng loạn, sợ hãi. Đang ngồi nghe pháp mà micro tắt, cúp điện mà tâm mình bị biến động theo thì đó là mình chưa có sự trầm tĩnh, sự an tịnh, lắng dịu, phải tập an tịnh, lắng dịu với mọi sự thay đổi của hoàn cảnh.
Nếu chút nữa mình nhận tin người thân đang hấp hối thì mình có lắng dịu được không? Đó là sự tu tập, tất cả sự tu hằng ngày của mình đều nhằm đạt được tâm bất động giải thoát, không có bất cứ cái gì trên đời này làm cho mình biến động dù người thân thương nhất bên cạnh mình ra đi hoặc là phản bội mình. Phải đặt ra tất cả những trường hợp đó để tu tập, quán chiếu, ngoài ra nếu tấm thân này bất thình lình ra đi, bỏ mình thì lúc đó mình có được sự an tịnh, lắng dịu không?
Niệm "Bỏ hết đi, cảnh vô thường!"
Niệm "Tâm lặng yên, tâm dễ chịu!"
Niệm "Ngũ uẩn này, không phải ta".
(Cửa Vào Bất Tử - Chơn Tín Toàn)
Tối qua 11h đêm con mới về núi, sáng nay có ý nghĩ lầm thầm trong tâm "thôi, hôm nay nghỉ đi" thì con tác ý "mày chết rồi thì làm sao nghỉ, phải lên trùng tuyên Thánh giáo" cho nên mọi lúc mọi nơi mình phải nhìn thấy vô thường, khổ, niệm tử để siêng năng với thiện pháp, với Thánh pháp, Thánh trí vì tất cả mọi thứ đều là bất thình lình, đột ngột và bất trắc, những người thân thương yêu bên cạnh mình, anh em, cha mẹ, thầy trò, huynh đệ bất cứ lúc nào cũng có thể xảy ra tai nạn, cũng có thể ra đi, cũng có thể thay lòng đổi dạ, mọi thứ đều đang vận hành, không bao giờ đứng yên nên làm gì có một cái gì nguyên vẹn mãi được cho nên nếu mình không chuẩn bị trí tuệ về vô thường cho thâm sâu, vững chắc, kiên trú về sự đột ngột, biến đổi thì khi nó xảy ra mình sẽ bàng hoàng, hụt hẫng, bất an, đau khổ. Người bị đâm chết vì không cho điếu thuốc bây giờ họ ở đâu? Hình thù của họ là gì? Vợ con đâu, nhà cửa đâu, tài sản đâu, thân xác của họ ở đâu?
"Con tôi, tài sản tôi,
Người ngu sanh ưu não,
Tự ta, ta không có,
Con đâu, tài sản đâu"
(Kinh Pháp Cú 05 – Phẩm Ngu, kệ 62)
Phải đặt hết tâm trí vào sự tu học quán chiếu, khi niệm như vậy, tác ý như vậy, suy nghĩ như vậy thì gọi là chánh tư duy để tháo gỡ những cảm thọ, hình bóng, suy nghĩ tham ái, chấp thủ đối với căn nhà, tài sản, đối với gia đình để khi vô thường đến thì mình có thần lực, đạo lực, Thánh lực chống đỡ. Mình đã được tôi luyện, được quán chiếu, suy tư, nghiền ngẫm, suy ngẫm mỗi ngày mỗi giờ, mỗi phút mỗi giây thì mình đọc câu kinh này lên và tác ý "không còn nhà cửa, con cái, tài sản gì của tôi hết, không ai là người thân của mình nữa. Ai ở lại thì phải ráng tu, còn tôi đi, chào mọi người".
Ra đi như vậy mới oai hùng, mới là Thánh đệ tử, "tất cả đều là chúng sanh, không ai là người thân của mình, nhắm mắt rồi cũng không còn là mẹ, là bà, là cha, là vợ chồng gì nữa". Không ai là người thân nhưng ai cũng là người cần mình trải tâm từ, cần lan tỏa tình thương, làm tròn bổn phận, sống đẹp với đời chứ không phải nghĩ rằng không ai là người thân rồi cha mẹ, ông bà, chú bác mình đều bỏ hết, không còn bổn phận gì nữa. Mình làm tốt bổn phận nhưng mình không dính mắc trong hệ lụy của luyến ái, đó là sự tu học của mình.
Tâm chúng sanh có hai thái cực, một là dính vào, buộc chặt, hai là bỏ luôn, không nhìn tới nữa. Một là dính mắc, trói cột, hệ lụy, luyến ái và hai là sân hận, từ bỏ, không quan tâm đến nữa. Người tu không phải như vậy mà làm tròn bổn phận, sống đẹp với đời tuy rằng biết tất cả đều là chúng sanh, không ai là người thân thật sự của mình. Các Phật tử hay chú Bảy không phải là bà con của thầy Pháp Nghĩa cũng không phải bà con của thầy Pháp Tâm hay thầy Pháp Cần, thầy Thiện Tuệ nhưng các thầy lo còn hơn Minh Thành, lo cho công việc để được hoàn thành, để được trang nghiêm, tròn vẹn, đầy đủ thì đó cũng là làm tròn bổn phận, sống đẹp với đời, cũng là trải tâm từ. Mình cần phải nhớ những điều này để mình tu, vì nếu không mình sẽ rơi vào những loài Đức Phật đã nói.
IV. Bàng sanh trong nước
"Này các Tỳ-kheo, có những sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Và này các Tỳ-kheo, các sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước là gì? Các loại cá, rùa, cá sấu, hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Ngày xưa không hiểu nên mình có ý bất kính với kinh vì lời kinh cứ lặp tới lặp lui nhưng bây giờ Minh Thành mới thấy sự lặp tới lặp lui đó là tối thượng, tuyệt diệu để mình ngấm, mình thấm từng lời kinh. Qua đây mình mới thấy được tâm ngu của mình, cái thứ vô tri, ngu si mà cho là thông minh, việc làm của bậc Thánh, của Đức Phật mình không hiểu được, đến khi hiểu mới thấy được nguyên nhân Đức Phật thường lặp tới lặp lui để mình khắc ghi, mình nhớ để mình sanh khởi cảm thọ, không quên được, sau này kinh điển mới lưu truyền được, nếu nói qua một lần là bây giờ không còn đại tạng kinh.
Đức Phật thường lặp tới lặp lui ít nhất ba lần, có khi trong một bài kinh lặp lại mười lần vì tâm chúng sanh vừa si, vừa mê lại thêm những thứ thuốc ngu vào, ăn đồ độc hại, tâm phóng dật nên không nhớ Thánh pháp được bao nhiêu. Có vô số các loài thủy tộc, nhiều hình dáng, nhiều hình dạng khác nhau như tôm, cua, cá, ốc, lươn, trạch, rùa, ba ba… Những loài này sanh ra trong nước, lớn lên trong nước và già chết trong nước nhưng có khi nó không chết được trong nước vì bị bắt lên để phục vụ ăn uống hoặc có sống trong nước cũng không yên ổn được với con người.
V. Bàng sanh trong bất tịnh
"Này các Tỳ-kheo, có các sanh vật thuộc loài bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh. Và này các Tỳ-kheo, các sanh vật ấy, các loại thuộc bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh là gì? Này các Tỳ-kheo, các loài hữu tình nào sanh ra trong cá thúi hay già trong cá thúi, hay chết trong cá thúi, hay trong tử thi thúi, hay trong đồ ăn thúi, hay trong vũng nước, hay sinh ra trong đầm nước (nhớp)... già... hay chết trong đầm nước (nhớp). Này các Tỳ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Bất tịnh là những chỗ hôi thối, dơ bẩn. Khi Minh Thành nhập thất trên rừng, có các vị cho đồ ăn nhưng để quên thì thấy trong củ cà rốt sanh ra giòi hoặc đồ ăn bỏ quên lâu ngày có giòi bò lúc nhúc trong đó. Cái tâm dơ bẩn, những suy nghĩ dơ bẩn, bất tịnh, bẩn thỉu, đời sống bẩn thỉu nên sanh ra tương ứng với chỗ bẩn thỉu, bất tịnh đó. Cả ngày hôm nay chúng ta trú trong đề tài thiền quán về ác nghiệp của chúng sanh và của chính mình để mình sợ hãi, để mình an trú trong tâm hiền, tất cả những cái pháp này tương tác với nhau, hỗ trợ lẫn nhau, giúp đỡ nhau, tác thành cho nhau để thành tựu được tâm hiền trí.
Sanh ra trong cá thối là giòi, bọ, những con vi trùng, những sanh vật nhỏ trong đó. Tử thi thối là thây người chết hoặc bất cứ con gì chết, có những con vật sanh ra trong đó, sống trong đó và chết trong đó nhưng không chỉ có những con sống trong tử thi mà ngay cả người đang sống vẫn có những con đó sống trong cơ thể mình như là giun sán. Trong các vũng nước thì có lăng quăng, nòng nọc, bọ gậy.
VI. Sự nguy hại ở loài bàng sanh
"Này các Tỳ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta nói về các loại bàng sanh, nhưng thật khó nói cho được đầy đủ, này các Tỳ-kheo, vì đau khổ ở loài bàng sanh quá nhiều" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Có rất nhiều pháp môn nghĩa là có rất nhiều khía cạnh, rất nhiều dạng thức, rất nhiều hình thái sinh tồn của các loài bàng sanh, thú vật, súc sanh. Thật khó để nói cho đầy đủ vì nếu nói về những cái này không thì không có thời gian nói những cái khác, Đức Phật chỉ nói tổng quát còn mình phải có sự chiêm nghiệm. Khi thấy con mèo ăn con chuột, máu đổ, lòi ruột ra thì mình phải thấy rằng đời sống của những con vật đó là như vậy, ăn tươi nuốt sống dơ bẩn, suốt ngày sống trong sự rình rập để tìm thức ăn hoặc thấy con chó sân hận, sủa, táp thì phải thấy ác nghiệp trong đó, hay nhìn con rắn phải thấy ghê rợn bản ngã ác độc trong con người của mình.
Khi nhìn thấy là phải quán chiếu, đó là nhiều pháp môn, thấy con giòi trong đồ hư thối hay thấy con nòng nọc, con lăng quăng thì phải thấy ác nghiệp của chính mình và chúng sanh, đó là nhiều pháp môn. Nếu thực tập quán chiếu như vậy thì pháp tu của mình cùng khắp đối với tất cả vật, tất cả sự, tất cả loài chúng sanh, cái nào cũng là pháp để quán chiếu, đó chính là nhiều pháp môn, quán cái khổ đau, quán sự bất tịnh, dơ bẩn, bẩn thỉu của nó, quán sự ác độc, sân si của nó. Những con beo, sư tử, cọp ăn tươi nuốt sống những con vật hiền lành, nhỏ bé, yếu thế hơn nó, quán chiếu rồi nhìn thấy đó là sự đau khổ của chúng sanh, của ngũ uẩn, của thế giới và nhìn thấy mình ở trong đó, ác nghiệp của mình ở trong đó, ác nghiệp của chúng sanh ở trong đó.
Nếu sanh ra làm con giòi năm trăm đời hay một tỉ kiếp thì chừng nào chúng ta mới có cơ hội để ngồi nghe pháp? Chừng nào chúng ta được cầm trên tay quyển kinh Nikāya? Chừng nào chúng ta gặp được bậc chân nhân chánh kiến hiền thiện? Nếu sanh ra làm loài thủy tộc dưới nước trong chín triệu tám ngàn bốn mươi bảy năm hoặc mười tỷ kiếp thì làm sao tu để thoát được thân súc sanh đó? Nếu sanh ra làm loài beo hùm, cọp sói xé xác nhau thì đến bao giờ mới tiến hóa lên để làm người? Đây là một điều cực kì khó khăn, những loài súc sanh chỉ có dâm dục và ăn uống mà thôi, ngoài ra không hề biết học thiện pháp để tăng thượng, hướng thượng.
"Và này các Tỳ-kheo, nếu người ngu ấy sau một thời gian rất lâu dài, có được làm người trở lại, thời người ấy sẽ sanh trong gia đình thấp hèn, trong gia đình hạ cấp, trong gia đình kẻ đi săn, trong gia đình kẻ đan tre, trong gia đình người làm xe, hay trong gia đình người đổ phân, trong những gia đình nghèo khốn, không đủ để uống hay để ăn, cho đến miếng vải che lưng cũng khó tìm được. Lại nữa, người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng. Người ấy hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; vì hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; sau khi thân hoại mạng chung, sinh ra trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Ðịa ngục" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Sau một thời gian rất lâu dài có nghĩa là những đại kiếp của trái đất, trải qua nhiều đại kiếp thành hoại của trái đất mà có được làm người trở lại thì cũng sanh ra trong những gia đình thấp hèn, cùng khốn, cơm không đủ no, áo không đủ ấm, phải đi ở đợi, đi gánh phân, hút hầm cầu rồi bị khinh khi, mắng chửi, hủy nhục. Đọc đến những dòng này bủn rủn tay chân, con từ nhỏ đến lớn thấy cảnh khổ là chịu không nổi, thật sự rất xót xa, từ loài thú vật được lên làm người phải sanh ra trong những gia đình bần cùng, thấp hèn, hạ tiện, bị người ta nói trên đầu trên cổ, bị chửi mắng, chà đạp, cơm không có ăn, áo mặc rách nát, chỗ ở mưa dột, bệnh lại không có tiền chữa trị, con đói khóc, chồng đánh đập, hành hạ, cha mẹ bệnh nằm một chỗ.
Thật sự rất xót xa cho những mảnh đời bất hạnh như vậy, những hoàn cảnh cơ nhỡ, có khi 80-90 tuổi rồi bị con bỏ ngoài đường hoặc đem vào viện dưỡng lão bỏ trong đó không quan tâm hoặc mới vừa lọt lòng đã bị bỏ trước cổng chùa, trong bãi rác, thậm chí bị chôn sống hoặc chưa sanh ra đã chết vì phá thai. Có biết bao nỗi khổ xung quanh ta, đó là từ súc sanh thú vật phải trải qua biết bao triệu kiếp, tỉ tỉ năm mới được làm người thì phải gặp những cảnh tượng như vậy, được làm người có khi lại tạo nghiệp ác để rớt xuống trở lại vì thế khi học phải quan trọng thật nhiều phước đức, phước lành, những việc làm phước báo vì nó quyết định đời sống tương lai về sau.
"Người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng", bị bệnh nan y, bệnh bẩm sinh, bị những chứng bệnh dị dạng, dị tật. Khi nãy là hoàn cảnh thiếu thốn khó khăn, thấp hèn, bây giờ là đến hình hài, cơ thể lùn, xấu, tật nguyền, dị hình, đui, điếc, câm, ngọng, bại liệt, đến quần áo còn không có mặc thì làm gì có hương liệu, mỹ phẩm để trang sức, sống trong chỗ không có điện chứ đừng nói gì đến mạng internet. Phải sanh ra ở biên giới, biên địa, những chỗ xa xôi hẻo lánh không có văn minh, ít học thức, không được giáo dục.
Vừa rồi con vào vùng sâu vùng xa thì con vào một tiệm để mua nước uống, những người thanh thiếu niên nhỏ tuổi ngồi chơi đánh bài nói rằng "có nước đái". Nghe những lời đó con vô cùng xót xa, con trải tâm từ cho họ, thật là thương xót cho những chúng sanh vô tri, vô minh, không hiểu biết rồi tạo ra những ác nghiệp để đau khổ trong hiện tại và tiếp tục đau khổ dài lâu trong tương lai. Con nghe câu nói đó mà con xót xa, thấy thương những đứa trẻ đó, có những người tật nguyền rất hung dữ, ngã mạn, nhận diện ngũ uẩn rồi mới thấy thật sự xót xa, không có một cái gì cả mà cống cao ngã mạn, kiêu căng, hách dịch, làm cho mọi người xa lánh, lúc nào trong tâm cũng nghĩ mình hơn thiên hạ, bây giờ chịu nghe khuyên bảo thì còn đỡ, không chịu nghe cũng đành bất lực.
Không có một cái gì cả nhưng lúc nào cũng ta đây, "mục hạ vô nhân", kiêu ngạo, coi thường, khinh rẻ người khác, dưới con mắt của mình không có ai khác, phá hủy hết tất cả phước lành. Một niềm xót xa, xót thương, bi mẫn đối với tự thân mình và đối với chúng sanh dâng trào trong con. Trong lòng họ lúc nào cũng có cảm xúc hung dữ, bất thiện, sân hận, bức xúc, ghim người khác, cổ nhân có câu "bần khổ đa oán, hoành kết ác duyên" nghĩa là "nghèo khổ hay oán hờn, thường kết ngang duyên ác", đã nghèo khổ lại nhiều oán hận rồi kết thêm những ác nghiệp để tăng thêm tội lỗi, vì thế cần quán chiếu nhiều ác nghiệp để thấy sợ hãi mà tu thật nhiều tâm hiền, tâm từ.
Biết bao đời bao kiếp trong địa ngục mới lên làm súc sanh, thú vật, sau đó trải qua biết bao tỉ kiếp mới được làm người, vừa được làm người đã bị nghèo khổ, tật nguyền, sanh ra trong biên địa thì lại tạo ác nghiệp để rơi xuống nữa, chưa kịp vào trung tâm, chưa kịp gặp được văn hóa, gặp được bậc Thánh hiền, Chánh Pháp đã tạo khẩu nghiệp, thậm chí ở trung tâm đất nước nhưng chưa chắc gặp được Chánh Pháp vì gặp được Chánh Pháp là một trong những cái mà Đức Phật gọi là kiến vô thượng, văn vô thượng, đây là hai trong sáu pháp vô thượng.
"- Có sáu vô thượng này, này các Tỳ-kheo, thế nào là sáu?
Kiến vô thượng, văn vô thượng, lợi đắc vô thượng, học vô thượng, hành vô thượng, tùy niệm vô thượng. Này các Tỳ-kheo, có sáu vô thượng này" (Tăng Chi Bộ, Chương VI – Sáu Pháp, I. Phẩm Ðáng Ðược Cung Kính, (VIII). Vô Thượng)
Chính vì vậy phải càng quý Chánh Pháp hơn nữa, được gặp Chánh Pháp, được nghe Chánh Pháp thì Đức Phật nói là cái thấy, cái nghe tối thượng trong tất cả sự thấy, nghe nhưng những người này làm sao có thể gặp được Chánh Pháp? Mới sanh ra được một chút như vậy đã kiêu căng, ngã mạn, đánh nhau, chém giết, giành giật, sân hận thì sẽ tiếp tục bị đọa trong biết bao tỷ kiếp mới lên lại làm người.
Nếu mình bất cẩn không có chánh niệm tỉnh giác, không nhiếp phục tâm sân hận mà để cho nổi loạn lên thì rơi xuống địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh như tên bắn cho nên cần lo lắng, ưu tư, suy ngẫm để tác ý tu tập. Đừng bao giờ xem thường pháp, đừng xem thường sự tu hành, đừng xem thường tâm của mình, thấy ngồi nghe pháp vậy đó nhưng sáng sớm đã không thấy người đâu vì nửa đêm xách đãi xuống núi, đừng nói gì cư sĩ mà xuất gia cũng chưa chắc an toàn, chỉ khi nào Nhập Lưu mới chắc chắn, xuất gia cũng có thể bị đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh như bình thường, không khéo còn dễ hơn cả cư sĩ.
"Ví như, này các Tỳ-kheo, một người đánh bạc, trong canh đổ bạc đầu tiên, mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Nhưng này các Tỳ-kheo, còn nhỏ bé canh đổ bạc ấy, do canh đổ bạc đầu tiên này, người ấy mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Và canh bạc này to lớn hơn, với canh bạc ấy, người ngu, do thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Ðịa ngục. Này các Tỳ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn viên mãn của kẻ ngu" (Trung Bộ Kinh, 129. Kinh Hiền Ngu)
Mới ván bài đầu tiên thì người này đã hoàn toàn phá sản và vào tù nghĩa là họ tích lũy biết bao điều để ngoi lên từ địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh để được làm người nhưng vừa mới làm người thì họ đã phá nát tất cả để lọt trở lại địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Tức là họ phải gom góp biết bao thứ tốt lành để ngoi lên làm người là canh bạc đầu tiên thì họ lại rơi xuống lại địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh là do thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác.
Câu chuyện vừa nãy con kể khi vào quán mua nước thì các cậu thanh niên ngồi đó nói có nước đái rồi cười hô hố, lời nói đó là khẩu ác hành, miệng nói ác, nếu cứ theo những lời nói ác, hành động ác, ý nghĩ ác thì khi chết sẽ đi đâu? Ví dụ khi đó không phải con mà là một tay anh chị hổ báo nghe những lời nói đó thì chuyện gì xảy ra? Tất nhiên là ác nghiệp sẽ trả ngay lập tức, đó là kết quả của nghiệp, sau khi đấu đá, đánh đấm nhau xong là tù tội hoặc xảy ra án mạng thì vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, ác nghiệp trả rất nhanh, Đức Phật dạy thiết thực, hiện tại, đến để mà thấy vì nó xảy ra hằng ngày trong đời sống của mình chứ không ở đâu xa.
Cái tu của mình tuyệt vời ở chỗ không những giận mà còn thương nữa, thực tập tâm hiền trí là như vậy đó, còn mình chửi lại, đánh lại, đấu đá lại thì mình là kẻ ngu. Đức Phật nói cái miệng chúng sanh bốc lửa, lỗ tai bốc lửa, con mắt bốc lửa, chất chứa những cảm thọ hung dữ, ác độc, sân hận, tàn bạo, chỉ cần có nhiên liệu để bốc cháy là nó phựt lửa lên ngay, kết thành ác nghiệp đem đến ác quả báo là nhãn tiền, chỉ trong tích tắc, từ chuyện bé xé ra to, từ chuyện to thành đại sự, từ đại sự thành hình sự cho nên tránh duyên xúc là rất tốt.
Quý Phật tử khi về nhà hãy giảm tiếp xúc với bên ngoài, dành nhiều thời gian để tiếp xúc với pháp, với kinh tạng, với sự tu học, với những huynh đệ hiền thiện trong đạo tràng. Ngay cả trên núi cũng có thể gây tạo ra nghiệp ác, nghiệp xấu chứ đừng nói gì ở miền xuôi, ở dưới thành phố bây giờ rất nguy hiểm, ra ngoài đường là không biết chuyện gì xảy ra cho nên Đức Thế Tôn nói canh bạc làm mất vợ, mất con, ở tù chỉ là canh bạc nhỏ, còn canh bạc lớn lao là rơi xuống địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh do thân, miệng, ý hành động ác, nói lời ác, suy nghĩ ác. "Này các Tỳ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn viên mãn của kẻ ngu" tức là loài thú vật ở chỗ đen tối của đọa xứ, ngạ quỷ, cô hồn.
./.