Thiền Quán - Tại Sao Gọi Đức Phật Là Thế Tôn
NIKĀYA THIỀN QUÁN
TẠI SAO GỌI ĐỨC PHẬT LÀ THẾ TÔN?
–Thích Minh Thành–
Kính bạch chư tôn hiền đức và chư vị hiền trí nam nữ Phật tử, sáng hôm nay chúng ta sẽ thiền quán tại sao Đức Phật được gọi là bậc tôn kính nhất trên đời, bài kinh Pháp Trang Nghiêm trong Trung Bộ Kinh, tập II.
"Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka (Thích-ca). Medalumpa là một thị trấn của dân chúng Sakka.
Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đi đến Nangaraka vì có một vài công việc. Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với Digha Karayana:
-- Này Karayana, hãy sửa soạn các cỗ xe thù thắng, ta muốn đi đến các thượng uyển để ngắm phong cảnh.
-- Thưa vâng, Ðại vương.
Digha Karayana vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala, cho sửa soạn các cỗ xe thù thắg, rồi thưa với vua Pasenadi nước Kosala:
-- Tâu Ðại vương, các cỗ xe thù thắng của Ðại vương đã sửa soạn xong, nay Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala, leo lên một cỗ xe thù thắng, đi ra khỏi Nangaraka cùng nhiều cỗ xe thù thắng khác, với tất cả uy vệ của vua chúa, và đi đến vườn thượng uyển, đi xe cho đến chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ, vào vườn thượng uyển, trong khi đi qua đi lại trong vườn thượng uyển, trong khi tản bộ thưởng ngoạn, vua Pasenadi nước Kosala thấy những gốc cây khả ái, đẹp mắt, lặng tiếng, ít ồn, vắng người, thoáng gió, xa lánh mọi tụ hội đông đảo, thích hợp với trầm tư mặc tưởng. Thấy vậy, vua liền nghĩ đến Thế Tôn: 'Những gốc cây khả ái, đẹp mắt, lặng tiếng, ít ồn, vắng người, thoáng gió, xa lánh mọi tụ hội đông đảo, thích hợp với trầm tư mặc tưởng này, chính tại đây, chúng ta đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác'" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Nhà vua nhìn thấy gốc cây thì nhớ Đức Phật, chúng ta nhớ rằng Thế Tôn sanh với gốc cây, tu hành dưới gốc cây, thành đạo dưới gốc cây, chuyển pháp luân giảng pháp ở dưới gốc cây và giây phút cuối cùng cuộc đời này nằm yên nghỉ giữa hai cây tala song thọ. Cuộc đời của ngài gắn liền với những gốc cây nên nhà vua nhìn thấy gốc cây là nhớ Phật, chúng ta có bao giờ nhìn một gốc cây mà nhớ Đức Phật không? Từ nay về sau mình nhớ tập nhìn thấy gốc cây là thấy Phật, ở Ấn Độ ở Nepal, Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan người ta thờ cây Bồ-đề, rất là trân trọng vì đó là cái giác ngộ, khi nhìn thấy cây Bồ-đề cũng là nhìn thấy Đức Phật. Chúng ta đây là đang chuẩn bị trồng hàng trăm cây Bồ-đề để nhớ Phật, chúng ta nhìn thấy cây là nhớ đến sự thiền định của Đức Phật.
"--Này Karayana, những gốc cây khả ái... Chánh Ðẳng Giác. Này Karayana, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác trú tại chỗ nào?
-- Tâu Ðại vương, có một thị trấn của dân chúng Sakka tên là Medalumpa. Tại đấy, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đang trú" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
-- Này Karayana, Medalumpa, thị trấn của dân chúng Sakka, cách xa Nangaraka bao nhiêu?
-- Tâu Ðại vương, cách không xa, có ba yojana (do tuần). Có thể đi đến chỗ ấy trong ngày.
-- Vậy này Karayana, hãy sửa soạn các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác.
-- Thưa vâng, tâu Ðại vương.
Digha Karayana vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala, cho sửa soạn các cỗ xe thù thắng, sau khi sửa soạn xong các cỗ xe thù thắng, liền tâu với vua Pasenadi nước Kosala:
-- Tâu Ðại vương các cỗ xe thù thắng đã sửa soạn xong, nay Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala, leo lên một cỗ xe thù thắng, và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, từ Nangaraka đi đến Medulampa, thị trấn của dân chúng Sakka, đến nơi đó nội trong ngày, rồi đi đến tịnh xá. Vua đi xe cho đến chỗ nào có thể đi xe được, rồi xuống xe đi bộ vào tịnh xá. Lúc bấy giờ một số đông Tỳ-kheo đang đi kinh hành ngoài trời. Vua Pasenadi nước Kosala đi đến các Tỳ-kheo ấy, sau khi đến, thưa với các Tỳ-kheo ấy:
-- Chư Tôn giả, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác.
-- Thưa Ðại vương, Thế Tôn ở trong ngôi nhà này với các cửa khép kín. Hãy im lặng đến gần, bước vào hành lang nhưng không vượt qua, sau khi đằng hắng, hãy gõ vào khóa cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho Ðại vương.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala, ngay tại chỗ ấy, trao kiếm và vành khăn cho Digha Karayana. Rồi Digha Karayana tự nghĩ: 'Nay vua muốn đi một mình. Ở đây, ta phải dừng lại'. Rồi vua Pasenadi nước Kosala im lặng đi đến căn nhà đóng cửa, sau khi đến, bước vào hành lang nhưng không vượt qua, đằng hắng và gõ vào khóa cửa. Thế Tôn mở cửa" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Chúng ta thấy một bậc đến vương, một đại vương, một nhà vua đi đến thăm Đức Phật hết sức chân thành, hết sức cung kính, hết sức nhẹ nhàng.
"Rồi vua Pasenadi nước Kosala bước vào căn nhà, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, miệng hôn xung quanh chân Thế Tôn, tay xoa rờ xung quanh chân và tự xưng tên:
-- Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosala. Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosala.
-- Thưa Ðại vương, do thấy nguyên nhân gì, Ðại vương lại hạ mình tột bực như vậy đối với thân này và biểu lộ tình thân ái như vậy?
-- Bạch Thế Tôn, con có pháp truyền thống (Dhammanvaya) này đối với Thế Tôn. 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'. Ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn hành trì Phạm hạnh có giới hạn trong mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, bốn mươi năm. Những vị này, sau một thời gian, khéo tắm, khéo phấn sáp, với râu tóc khéo chải chuốt, sống thụ hưởng một cách sung mãn, đầy đủ năm dục trưởng dưỡng. Ở đây, Bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo sống hành trì Phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh cho đến trọn đời, cho đến hơi thở cuối cùng. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đây ra có một Phạm hạnh nào khác viên mãn, thanh tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn. 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác. Pháp được Thế Tôn khéo giảng, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập, hành trì'" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Nhà vua nói ngài thấy người ta tu tập một thời gian thôi là về nhà hưởng thụ, nhà vua Ba-tư-nặc khen những người đệ tử được Đức Phật hướng dẫn tu học đến suốt cuộc đời, đến hơi thở cuối cùng, đầy đủ, viên mãn, thanh tịnh.
"Lại nữa bạch Thế Tôn, vua chúa cãi lộn với vua chúa, Sát-đế-lị cãi lộn với Sát-đế-lị, Bà-la-môn cãi lộn với Bà-la-môn, gia chủ cãi lộn với gia chủ, mẹ cãi lộn với con, con cãi lộn với mẹ, cha cãi lộn với con, con cãi lộn với cha, anh em cãi lộn với anh em, anh em cãi lộn với chị em, chị em cãi lộn với anh em, bạn bè cãi lộn với bạn bè. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo sống với nhau thuận hòa, thân hữu, không cãi lộn nhau, hòa hợp như nước với sữa, nhìn nhau với cặp mắt ái kính. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đây ra, có một Phạm hạnh nào khác viên mãn, thanh tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập, hành trì'".(Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Vua cãi với vua, quan cự với quan, tu rồi có khi cũng sân giận, những người gia chủ cãi lộn với nhau, thậm chí là mẹ con, anh chị em, vợ chồng cãi lộn, bạn bè cự lộn nhưng mà ở trong chúng Tỳ-kheo của Đức Phật Sống với nhau hòa thuận, thân hữu, không có cự cãi như nước với sữa, nhìn nhau với ánh nhìn ái kính. Quý Phật tử nhìn thấy quý thầy cô ở đây có dễ thương không? Đại chúng ở đây có hiền không? Quý vị lên đây rồi có hiền chưa? Nhà vua năm đó 80 tuổi mà lạy Đức Phật, Đức Phật cũng bằng tuổi nhà vua là 80 và năm đó cũng là năm Đức Phật nhập Niết-bàn. Chúng ta thấy một vị vua lạy dưới chân của Phật, hôn chân của ngài, sau đó xoa bóp bàn chân của Phật, Thế Tôn mới hỏi tại sao nhà cung kính cái thân này quá mức vậy, cung kính ta nhiều đến như vậy. Nhà vua nói con quý Đức Phật, con kính Đức Phật lắm, con tôn trọng Đức Phật lắm, con thương Đức Phật vô cùng.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con đi du hành tản bộ từ công viên này đến công viên khác, từ cung uyển này đến cung uyển khác. Ở đấy, con thấy một số Sa-môn, Bà-la-môn gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: 'Thật sự các bậc Tôn giả này sống Phạm hạnh không được hoan hỉ hay có những ác nghiệp được giấu kín. Do vậy, các vị Tôn giả này mới gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn. Con đi đến các vị ấy và nói:
"-- Vì sao chư Tôn giả lại gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn?'.
Các vị ấy trả lời như sau:
'-- Tâu Ðại vương, chúng tôi bị bệnh gia truyền'
Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo hân hoan, phấn khởi, hỷ lạc, các căn thoải mái, không dao động, bình tĩnh, sống dựa vào sự hỷ cúng của người khác, với tâm tư như con thú rừng. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: 'Thật sự các bậc Tôn giả này ý thức được một sự tối thắng thù diệu nào trong giáo lý Thế Tôn, một sự thành đạt tuần tự nên các bậc Tôn giả này hân hoan, phấn khởi, hỷ lạc, các căn thoải mái, không dao động, bình tĩnh, sống dựa vào sự hỷ cúng của người khác, với tâm tư như con thú rừng. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'.(Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Chúng ta nhìn thấy quý thầy, quý cô ở đây mặt có hoan hỉ không? Có tươi tắn, dễ nhìn không? Mình tu đúng theo chánh pháp của Đức Phật mình sẽ có nhiều an lạc, nhiều thanh tịnh, tâm mình sẽ dễ gần, dễ hòa đồng, tâm mình sẽ nhẹ nhàng, nhu nhuyến, mềm mại, dễ sử dụng, còn mình tu không có tinh tấn, không đúng chánh pháp, bản ngã càng ngày càng cao, rất khó gần, dễ sân si. Mình tu đúng thì dễ thương, dễ mến, dễ hòa đồng, dễ gần gũi, ấm áp, mát mẻ, ngọt ngào, mưa thì vô nhà, không có mưa thì ra ngoài, tu dễ thương, hiền hòa vô cùng.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con là một vị vua Sát-đế-lị, đã làm lễ quán đảnh, có thể hành quyết những ai đáng bị hành quyết, gia phạt những ai đáng bị gia phạt, trục xuất những ai đáng bị trục xuất. Nhưng bạch Thế Tôn, khi con ngồi xử kiện, có người đôi khi nói ngắt lời của con. Và con không có dịp để nói: 'Này Quý vị, chớ có ngắt lời nói của ta, khi ta đang ngồi xử kiện. Quý vị hãy chờ cho đến khi ta nói xong'. Bạch Thế Tôn, thế mà có người vẫn ngắt lời nói của con. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo, trong khi Thế Tôn thuyết pháp cho đồ chúng hàng trăm người, trong khi ấy không có một tiếng nhảy mũi hay tiếng ho khởi lên. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, trong khi Thế Tôn thuyết pháp cho đồ chúng hàng trăm người, có người đệ tử Thế Tôn ho lên. Một đồng Phạm hạnh khẽ đập vào đầu gối và nói: 'Tôn giả hãy im lặng, Tôn giả chớ có làm ồn. Thế Tôn, bậc Ðạo Sư của chúng ta đang thuyết pháp'. Bạch Thế Tôn, con khởi lên ý nghĩ như sau: 'Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Thính chúng này thật khéo được huấn luyện, không gậy, không kiếm. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đồ chúng này có một đồ chúng nào khác được khéo huấn luyện như đồ chúng này. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'. (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Con là vua, con là đại vương, con ngồi xử kiện mà vẫn có người ngắt lời, chưa kịp nói xong đã có người ngắt lời nhưng hội chúng của ngài im lặng, trang nghiêm, thanh tịnh, chỉ cần một tiếng nhảy mũi, một tiếng ho lên là có một thầy kế bên nhắc nhở đừng làm ồn, Như Lai đang thuyết giảng trang nghiêm, thanh tịnh. Con là vua mà con còn chưa được giống như hội chúng có ngài, không dùng dao, không dùng gậy, không dùng kiếm mà hết sức khéo huấn luyện. Chúng ta thấy hội chúng Đức Phật tuyệt vời không?
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con thấy ở đây một số Sát-đế-lị bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc. Những vị này đi chỗ này, chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của họ. Những vị này nghe: 'Sa-môn Gotama sẽ đến thăm ngôi làng này hay thị trấn này'. Họ sắp đặt câu hỏi: 'Chúng ta sau khi đến sẽ hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi này. Khi bị chúng ta hỏi như vậy, nếu Sa-môn Gotama trả lời như thế này, thì chúng ta sẽ chất vấn như thế này. Khi bị ta hỏi như vậy, nếu Sa-môn Gotama trả lời như thế kia, thì chúng ta sẽ chất vấn như thế kia'. Những vị này nghe: 'Sa-môn Gotama đã đến thăm ngôi làng hay thị trấn này'. Những vị này đến chỗ Sa-môn Gotama ở. Sa-môn Gotama với pháp thoại khai thị cho các vị này, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỉ. Ðược Sa-môn Gotama, với pháp thoại khai thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỉ, họ không hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi (đã định trước), huống nữa là chất vấn! Trái lại, họ trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Bạch Thế Tôn, như vậy là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'". (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Lúc đầu họ muốn lại kiếm chuyện, muốn gây sự, muốn chất vấn, muốn vấn nạn nhưng đến nghe rồi thấm thía, đến nghe rồi cúi đầu, đến nghe rồi phấn khởi, đến nghe Phật giảng rồi hoan hỉ. Những câu hỏi mà họ dự định trước kia đều bỏ qua hết, không có hỏi một câu nào hết, có những người cạo tóc đi tu theo Đức Phật, có những người giống như hồi sáng chúng ta đọc "Mong Thế Tôn nhận chúng con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung con trọn đời quy ngưỡng". Lúc đầu tính lại kiếm chuyện, cuối cùng lại trở thành đệ tử, màu nhiệm không? Tuyệt diệu không?
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con thấy ở đây một số Bà-la-môn bác học... Gia chủ bác học, Sa-môn bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia như muốn đả phá các tà kiến... họ không hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi (đã định trước), huống nữa là chất vấn. Trái lại, họ xin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế Tôn cho họ được xuất gia. Ðược xuất gia như vậy, một số các vị ấy sống một mình, không phóng dật, nỗ lực, tinh cần và không bao lâu sau, tự chứng với thắng trí, chứng ngộ chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích tối thượng của Phạm hạnh mà những Thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Họ nói như sau: 'Thật sự chúng ta gần hoại vong! Thật sự chúng ta gần hoại diệt! Xưa kia chúng ta không phải Sa-môn lại tự xem là Sa-môn, không phải Bà-la-môn lại tự xem là Bà-la-môn, không phải bậc A-la-hán lại tự xem là bậc A-la-hán. Nay chúng ta mới thật là Sa-môn. Nay chúng ta mới thật là Bà-la-môn. Nay chúng ta mới thật là A-la-hán'. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'". (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Có nhiều người tu theo đạo khác đến gặp Đức Phật, nghe Đức Phật giảng pháp thì họ cải đạo xin Phật xuất gia và cuối cùng họ chứng quả thánh cao nhất trong 4 thánh quả.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, Isidatta và Purana là hai quan giữ ngựa, ăn cơm của con, đi xe của con, sinh sống do con cho, và chính con đem danh vọng lại cho họ. Nhưng họ không hạ mình đối với con như họ hạ mình đối với Thế Tôn. Thuở xưa, bạch Thế Tôn, trong khi hành quân chống với đội quân đối nghịch, và muốn thử thách Isidatta và Purana, hai quan giữ ngựa, con đến ở tại một căn nhà chật hẹp. Rồi bạch Thế Tôn, hai quan giữ ngựa, Isidatta và Purana, sau khi cùng nhau đàm luận về chánh pháp hơn nửa đêm, rồi nằm xuống ngủ, với đầu của họ hướng về phía mà họ được nghe là chỗ Thế Tôn ở và với chân hướng về chỗ con. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: 'Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Hai quan giữ ngựa Isidatta và Purana này ăn cơm của ta, đi xe của ta, sinh sống do ta cho, và chính ta đem danh vọng lại cho họ. Nhưng họ không hạ mình đối với ta như họ hạ mình đối với Thế Tôn. Thật sự những vị này ý thức được một sự tối thắng thù diệu nào trong giáo lý Thế Tôn, một sự thành đạt tuần tự'. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'. (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Những người làm cho con, người đánh xe cho con, con chu cấp cho họ tiền lương, cung cấp mọi thứ nhu yếu vật dụng trong đời sống nhưng họ không có kính trọng con giống như cung kính Thế Tôn. Tại sao vậy? Những người này đi chung với nhà vua nhưng tối ngủ nghe nói Đức Phật ở hướng này thì các ông này nằm ngủ quay đầu về hướng Đức Phật, duỗi chân vô nhà vua. Nhà vua thấy cái này thật lạ, nếu là nhà vua bình thường không quy y Phật, không hiểu pháp sẽ tức giận, sân hận nhưng nhà vua là một vị đệ tử chân thành của Đức Phật nên nhà vua suy nghĩ những vị này cảm nhận được, ý thức được sự tối thắng thù diệu trong giáo pháp của Đức Thế Tôn cho nên mới tôn kính Đức Phật như vậy.
Khi ngủ mà nghe nói Đức Phật ở hướng Bắc là họ quay đầu về hướng Bắc, nhà vua nằm hướng ngược lại thì quay chân vào nhà vua. Chỗ này chúng ta học được cái gì? Chỗ nào mình nằm ngủ mà có tượng Phật thì mình phải hướng đầu về đó, nhờ hai ông quan đánh xe, giữ ngựa mà mình học được bài học này. Có khi không biết nên mình nằm duỗi chân vào tượng Phật là không tốt, phải quay cái đầu về tượng Phật, còn những hoàn cảnh bất đắc dĩ thì mình hướng tâm cung kính. Mình không nên cố chắp, mình đi đến chỗ nào đó mà mình cứ khăng khăng phải nằm như vậy vì thầy dạy như vậy thì lúc đó cũng không hay, mình biết được như vậy nhưng có khi mình phải linh động, tùy thuộc vào hoàn cảnh ở đó.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuộc dòng Sát-đế-lị, con cũng thuộc dòng Sát-đế-lị. Thế Tôn là người nước Kosala, con cũng thuộc người nước Kosala. Thế Tôn được tám mươi tuổi, con cũng được tám mươi tuổi. Vì Thế Tôn thuộc dòng Sát-đế-lị và con cũng thuộc dòng Sát-đế-lị; vì Thế Tôn là người nước Kosala, con cũng thuộc người Kosala; vì Thế Tôn được tám mươi tuổi, con cũng được tám mươi tuổi; nên con sẵn sàng hạ mình tột bực đối với Thế Tôn, và biểu lộ tình thân ái" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Thế Tôn là dòng dõi vua chúa, con cũng là dòng dõi hoàng thất, hoàng tộc, Thế Tôn người nước Kosala, con cũng là người thuộc về nước Kosala, Thế Tôn 80 tuổi, con cũng 80 tuổi nên con sẵn sàng hạ mình tột bậc dưới Thế Tôn và biểu lộ nghĩa tình thân ái. Đọc những lời này quý vị có xúc động không? Hai ông già 80 tuổi, một cụ là đế vương, một cụ là pháp vương, đế vương đảnh lễ pháp vương. Hai vị vua, một vị là vua của chánh pháp, một vị là vua của thế pháp, hai cụ bài tỏ một nghĩa tình dạt dào, ấm áp, ngọt ngào và trọn vẹn bằng tất cả tấm lòng với nhau. Mọi người có xúc động không? Dạt vào nghĩa tình cung kính, trong đây còn tình nghĩa thầy trò, Đức Phật là thầy của vua Ba-tư-nặc, vua Ba-tư-nặc là đệ tử tại gia của Thế Tôn. Hình ảnh này đẹp làm sao! Quý làm sao! Cung kính làm sao! Từ ái làm sao! Ngọt ngào làm sao! Nghĩa tình làm sao!
Phật tử tu với thầy tới khi thầy 80 tuổi, mình cũng 80, hai cụ ngồi với nhau chia sẻ sự tu tập, sự cung kính Phật – pháp – Tăng thì đẹp biết bao nhiêu mà nói. Hai thầy cùng tu, 80 tuổi, ngồi uống trà, "tôi kể thầy nghe hồi đó tôi chú tiểu 7 tuổi vô chùa, nay ở trong chùa tới 80, giữ gìn giới hạnh tu tập, thiền định, thành tựu thánh trí tuệ". Đẹp làm sao! Hồi nãy là hai sư cụ giờ tới hai sư bà, lụm cụm chống gậy, rung rung cái tay.
Hồi đó chị đi tu bao nhiêu tuổi ?
Em vô chùa lúc 18.
Chị 28 vô tu, bây giờ 60 năm dự vào thánh quả rồi.
Lên núi tu 30 năm vô quả thứ nhất, quả thứ nhì, quả thứ ba, quả thứ tư rồi ngồi ngắm mây bay, nhìn thế sự vô thường, tâm bất động giải thoát, bình an. Hai cư sĩ với nhau lại ngồi đàm đạo:
Hồi đó khi chị mới quy y chỉ mới có 10 tuổi, được mẹ dẫn quy y.
Ngày đó em quy y còn nhỏ xíu chưa biết gì mà giờ em đã 70, mắt mờ da nhăn, tóc bạc, lưng còng gối mỏi mà bây giờ em đạt được niềm tin bất động đối với Phật, em đạt được niềm tin bất động đối với pháp, em đạt được niềm tin bất động đối với chúng Tăng dầu cho răng em không còn cái nào nữa.
Tức là sắc này vô thường nhưng cái tâm đối với Phật là vĩnh hằng, bất động, cái chân này nó rung nhưng tâm em rất vững, tâm chỉ là bất động, kiên cường, kiên trú vững chắc, không bao giờ thay đổi đối với chánh pháp, đối với tam bảo. Già nua nhưng tâm không già, tâm vẫn vững chắc, vẫn thành tựu niềm tin, không dao động "dù ai nói ngã nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân". Tu như vậy là trọn tình trọn nghĩa, tu như vậy là cả đời thành tựu.
Chú tiểu Minh Thành này tu đến lúc 80 lưng còng mà các cụ này vẫn về thăm "con cũng tu với thầy sẽ đến lúc xuống mồ thôi". Hãy giữ vững tâm, Đức Phật dạy mình người tu có được lòng tin vững chắc giống như trụ đá 8 thước chôn xuống dưới là ba thước, gió thổi không có dao động, còn người tu mà tâm không có vững thì Đức Phật ví dụ giống như một nắm bông gòn đem ra ngã 8, gió thổi tứ tung, bay chỗ này chỗ kia. Ngược lại tâm phải vững, phải chắc, phải tin vào Bốn Thánh Đế, Bát Chánh Đạo, Tứ niệm xứ, phải tin nhân quả, tin tội phước, tin vào thiện ác, tin vào nghiệp, tin vào giới, phải cố gắng giữ vững cái niềm tin đó để mình thấy hình ảnh ông vua 80 tuổi lạy ông Phật 80 tuổi, lấy cái đầu chấm xuống đất xong rồi hôn cái bàn chân, lấy cái tay bóp chân, chạm vào chân.
Thương sao là thương! đẹp sao là đẹp! Ngọt sao là ngọt! Nghĩa tình sao là nghĩa tình! Thế Tôn thuộc dòng Sát-đế-lị vua chúa và con cũng thuộc dòng vua chúa, Thế Tôn là người nước Kosala và con cũng là người nước Kosala, Thế Tôn được 80 tuổi thì con cũng được 80 tuổi cho nên con sẵn sàng hạ mình tột bậc đối với Thế Tôn biểu lộ một nghĩa tình thân ái đậm đà, dào dạt. Cái này mở rộng ra bạn bè, anh em, cha mẹ, huynh đệ… tất cả hãy sống có tình có nghĩa, người ta giận mình nhưng mình đừng bao giờ giận người ta, người ta bỏ mình nhưng mình đừng bao giờ bỏ người ta, nhớ kỹ cái này rất quan trọng. Người ta bỏ chứ mình đừng bỏ, người ta giận chứ mình đừng giận, nhất là cha mẹ, anh chị em, nhất là trong lục thân quyến thuộc, cái này rất quan trọng. Đừng giận, đừng có từ mặt nhau, cái tu này rất hay vì những người thân thương đó đều có ân nghĩa, nghĩa tình với mình, mình với họ đều có nợ nhau hết, mình từ mặt, mình không nhìn mặt nhau thì đời sao trả nặng hơn nên thôi nhìn nhau đi, trả hết đặng đời sau giải thoát.
Bởi vì đời sau mình sinh nếu còn trong sinh tử luân hồi, chắc chắn là còn, mình sẽ gặp hai người quan trọng nhất của cuộc đời, cha mẹ là chắc chắn rồi nhưng mà mình sẽ gặp hai người này, một là người mình rất thương, hai là người mình rất ghét, chắc chắn là sẽ gặp. Hai mối đó là hai mối lớn, nếu như mình ghét chừng 7 người là mệt rồi, hết tu được rồi, suốt đời chỉ cự, chỉ giận hờn rồi oán hận thôi cho nên giờ đừng có ghét ai hết. Hôm nay lên tới trên núi rồi tha thứ hết, buông xả hết, hoan hỉ hết, cái tâm mình nó chấp ở trong đó nên khổ lắm, nhiều khi nhìn thấy ngoài vậy đó mà bên trong là hờn mát, hờn mát là cái nhẹ nhất, không phải là giận vì giận là khác, hờn là khác. Trong cảm thọ mình thấy hờn, không muốn nhìn người đó, có nhìn cũng nhìn phớt qua, giận là khác, hận rồi thù là khác nữa, đó là tâm bị thương, tâm bị bệnh, là cái tâm nan y cho nên chữa hết mấy cái tâm này cho lành và cái tốt nhất là tha thứ hết, buông xả hết để cho tâm mình được nhẹ nhàng, ngọt ngào.
Người thân của mình mà mình không nhẹ nhàng được là mệt lắm, mệt vô cùng, về nhà vừa thấy mặt là vô phòng đóng cửa cái rầm, không thèm nhìn, không ưa nhau là mệt lắm, rất mệt. Gặp mà mình thấy thương nhau, tội nghiệp, mình là nạn nhân của tham, sân, si, người đó cũng vậy nên thương nhau, tha thứ bằng tấm lòng từ ái, mở rộng, hoan hỉ với nhau để cùng tu vì khổ quá rồi. Trận dịch vừa rồi khổ đủ chưa? Bao nhiêu đó là thấy khổ vô cùng rồi, đó là nói hoài nó còn trong thân mình nó già, rồi bệnh, rồi chưa kể trong tâm là tham, sân, si, dục ái, vô minh, bản ngã đủ thứ hết thành ra mình tu là để cho mình quăng mấy cái đó, chữa mấy cái cho nó lành, buông xuống cho mình thảnh thơi.
"Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, chúng con nhiều công việc, có nhiều bổn phận phải làm.
-- Thưa Ðại vương, Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Khi vua Pasenadi nước Kosala ra đi không bao lâu, Thế Tôn cho gọi các Tỳ-kheo:
-- Này các Tỳ-kheo, đấy là vua Pasenadi nước Kosala. Sau khi nói lên những pháp trang nghiêm, vua đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Này các Tỳ-kheo, hãy học các pháp trang nghiêm. Hãy thấu triệt các pháp trang nghiêm. Này các Tỳ-kheo, hãy thọ trì các pháp trang nghiêm. Này các Tỳ-kheo, các pháp trang nghiêm này liên hệ đến mục tiêu, là căn bản của Phạm hạnh.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỳ-kheo ấy hoan hỉ tín thọ lời Thế Tôn dạy" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Tâm biết ơn này tỏa rộng
Cùng khắp thế giới này
Tâm biết ơn này tỏ rộng
Khắp trời đất bao la.
./.
TẠI SAO GỌI ĐỨC PHẬT LÀ THẾ TÔN?
–Thích Minh Thành–
Kính bạch chư tôn hiền đức và chư vị hiền trí nam nữ Phật tử, sáng hôm nay chúng ta sẽ thiền quán tại sao Đức Phật được gọi là bậc tôn kính nhất trên đời, bài kinh Pháp Trang Nghiêm trong Trung Bộ Kinh, tập II.
"Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka (Thích-ca). Medalumpa là một thị trấn của dân chúng Sakka.
Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đi đến Nangaraka vì có một vài công việc. Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với Digha Karayana:
-- Này Karayana, hãy sửa soạn các cỗ xe thù thắng, ta muốn đi đến các thượng uyển để ngắm phong cảnh.
-- Thưa vâng, Ðại vương.
Digha Karayana vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala, cho sửa soạn các cỗ xe thù thắg, rồi thưa với vua Pasenadi nước Kosala:
-- Tâu Ðại vương, các cỗ xe thù thắng của Ðại vương đã sửa soạn xong, nay Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala, leo lên một cỗ xe thù thắng, đi ra khỏi Nangaraka cùng nhiều cỗ xe thù thắng khác, với tất cả uy vệ của vua chúa, và đi đến vườn thượng uyển, đi xe cho đến chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ, vào vườn thượng uyển, trong khi đi qua đi lại trong vườn thượng uyển, trong khi tản bộ thưởng ngoạn, vua Pasenadi nước Kosala thấy những gốc cây khả ái, đẹp mắt, lặng tiếng, ít ồn, vắng người, thoáng gió, xa lánh mọi tụ hội đông đảo, thích hợp với trầm tư mặc tưởng. Thấy vậy, vua liền nghĩ đến Thế Tôn: 'Những gốc cây khả ái, đẹp mắt, lặng tiếng, ít ồn, vắng người, thoáng gió, xa lánh mọi tụ hội đông đảo, thích hợp với trầm tư mặc tưởng này, chính tại đây, chúng ta đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác'" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Nhà vua nhìn thấy gốc cây thì nhớ Đức Phật, chúng ta nhớ rằng Thế Tôn sanh với gốc cây, tu hành dưới gốc cây, thành đạo dưới gốc cây, chuyển pháp luân giảng pháp ở dưới gốc cây và giây phút cuối cùng cuộc đời này nằm yên nghỉ giữa hai cây tala song thọ. Cuộc đời của ngài gắn liền với những gốc cây nên nhà vua nhìn thấy gốc cây là nhớ Phật, chúng ta có bao giờ nhìn một gốc cây mà nhớ Đức Phật không? Từ nay về sau mình nhớ tập nhìn thấy gốc cây là thấy Phật, ở Ấn Độ ở Nepal, Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan người ta thờ cây Bồ-đề, rất là trân trọng vì đó là cái giác ngộ, khi nhìn thấy cây Bồ-đề cũng là nhìn thấy Đức Phật. Chúng ta đây là đang chuẩn bị trồng hàng trăm cây Bồ-đề để nhớ Phật, chúng ta nhìn thấy cây là nhớ đến sự thiền định của Đức Phật.
"--Này Karayana, những gốc cây khả ái... Chánh Ðẳng Giác. Này Karayana, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác trú tại chỗ nào?
-- Tâu Ðại vương, có một thị trấn của dân chúng Sakka tên là Medalumpa. Tại đấy, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đang trú" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
-- Này Karayana, Medalumpa, thị trấn của dân chúng Sakka, cách xa Nangaraka bao nhiêu?
-- Tâu Ðại vương, cách không xa, có ba yojana (do tuần). Có thể đi đến chỗ ấy trong ngày.
-- Vậy này Karayana, hãy sửa soạn các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác.
-- Thưa vâng, tâu Ðại vương.
Digha Karayana vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala, cho sửa soạn các cỗ xe thù thắng, sau khi sửa soạn xong các cỗ xe thù thắng, liền tâu với vua Pasenadi nước Kosala:
-- Tâu Ðại vương các cỗ xe thù thắng đã sửa soạn xong, nay Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala, leo lên một cỗ xe thù thắng, và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, từ Nangaraka đi đến Medulampa, thị trấn của dân chúng Sakka, đến nơi đó nội trong ngày, rồi đi đến tịnh xá. Vua đi xe cho đến chỗ nào có thể đi xe được, rồi xuống xe đi bộ vào tịnh xá. Lúc bấy giờ một số đông Tỳ-kheo đang đi kinh hành ngoài trời. Vua Pasenadi nước Kosala đi đến các Tỳ-kheo ấy, sau khi đến, thưa với các Tỳ-kheo ấy:
-- Chư Tôn giả, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác.
-- Thưa Ðại vương, Thế Tôn ở trong ngôi nhà này với các cửa khép kín. Hãy im lặng đến gần, bước vào hành lang nhưng không vượt qua, sau khi đằng hắng, hãy gõ vào khóa cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho Ðại vương.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala, ngay tại chỗ ấy, trao kiếm và vành khăn cho Digha Karayana. Rồi Digha Karayana tự nghĩ: 'Nay vua muốn đi một mình. Ở đây, ta phải dừng lại'. Rồi vua Pasenadi nước Kosala im lặng đi đến căn nhà đóng cửa, sau khi đến, bước vào hành lang nhưng không vượt qua, đằng hắng và gõ vào khóa cửa. Thế Tôn mở cửa" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Chúng ta thấy một bậc đến vương, một đại vương, một nhà vua đi đến thăm Đức Phật hết sức chân thành, hết sức cung kính, hết sức nhẹ nhàng.
"Rồi vua Pasenadi nước Kosala bước vào căn nhà, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, miệng hôn xung quanh chân Thế Tôn, tay xoa rờ xung quanh chân và tự xưng tên:
-- Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosala. Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosala.
-- Thưa Ðại vương, do thấy nguyên nhân gì, Ðại vương lại hạ mình tột bực như vậy đối với thân này và biểu lộ tình thân ái như vậy?
-- Bạch Thế Tôn, con có pháp truyền thống (Dhammanvaya) này đối với Thế Tôn. 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'. Ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn hành trì Phạm hạnh có giới hạn trong mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, bốn mươi năm. Những vị này, sau một thời gian, khéo tắm, khéo phấn sáp, với râu tóc khéo chải chuốt, sống thụ hưởng một cách sung mãn, đầy đủ năm dục trưởng dưỡng. Ở đây, Bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo sống hành trì Phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh cho đến trọn đời, cho đến hơi thở cuối cùng. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đây ra có một Phạm hạnh nào khác viên mãn, thanh tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn. 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác. Pháp được Thế Tôn khéo giảng, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập, hành trì'" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Nhà vua nói ngài thấy người ta tu tập một thời gian thôi là về nhà hưởng thụ, nhà vua Ba-tư-nặc khen những người đệ tử được Đức Phật hướng dẫn tu học đến suốt cuộc đời, đến hơi thở cuối cùng, đầy đủ, viên mãn, thanh tịnh.
"Lại nữa bạch Thế Tôn, vua chúa cãi lộn với vua chúa, Sát-đế-lị cãi lộn với Sát-đế-lị, Bà-la-môn cãi lộn với Bà-la-môn, gia chủ cãi lộn với gia chủ, mẹ cãi lộn với con, con cãi lộn với mẹ, cha cãi lộn với con, con cãi lộn với cha, anh em cãi lộn với anh em, anh em cãi lộn với chị em, chị em cãi lộn với anh em, bạn bè cãi lộn với bạn bè. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo sống với nhau thuận hòa, thân hữu, không cãi lộn nhau, hòa hợp như nước với sữa, nhìn nhau với cặp mắt ái kính. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đây ra, có một Phạm hạnh nào khác viên mãn, thanh tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập, hành trì'".(Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Vua cãi với vua, quan cự với quan, tu rồi có khi cũng sân giận, những người gia chủ cãi lộn với nhau, thậm chí là mẹ con, anh chị em, vợ chồng cãi lộn, bạn bè cự lộn nhưng mà ở trong chúng Tỳ-kheo của Đức Phật Sống với nhau hòa thuận, thân hữu, không có cự cãi như nước với sữa, nhìn nhau với ánh nhìn ái kính. Quý Phật tử nhìn thấy quý thầy cô ở đây có dễ thương không? Đại chúng ở đây có hiền không? Quý vị lên đây rồi có hiền chưa? Nhà vua năm đó 80 tuổi mà lạy Đức Phật, Đức Phật cũng bằng tuổi nhà vua là 80 và năm đó cũng là năm Đức Phật nhập Niết-bàn. Chúng ta thấy một vị vua lạy dưới chân của Phật, hôn chân của ngài, sau đó xoa bóp bàn chân của Phật, Thế Tôn mới hỏi tại sao nhà cung kính cái thân này quá mức vậy, cung kính ta nhiều đến như vậy. Nhà vua nói con quý Đức Phật, con kính Đức Phật lắm, con tôn trọng Đức Phật lắm, con thương Đức Phật vô cùng.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con đi du hành tản bộ từ công viên này đến công viên khác, từ cung uyển này đến cung uyển khác. Ở đấy, con thấy một số Sa-môn, Bà-la-môn gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: 'Thật sự các bậc Tôn giả này sống Phạm hạnh không được hoan hỉ hay có những ác nghiệp được giấu kín. Do vậy, các vị Tôn giả này mới gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn. Con đi đến các vị ấy và nói:
"-- Vì sao chư Tôn giả lại gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn?'.
Các vị ấy trả lời như sau:
'-- Tâu Ðại vương, chúng tôi bị bệnh gia truyền'
Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo hân hoan, phấn khởi, hỷ lạc, các căn thoải mái, không dao động, bình tĩnh, sống dựa vào sự hỷ cúng của người khác, với tâm tư như con thú rừng. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: 'Thật sự các bậc Tôn giả này ý thức được một sự tối thắng thù diệu nào trong giáo lý Thế Tôn, một sự thành đạt tuần tự nên các bậc Tôn giả này hân hoan, phấn khởi, hỷ lạc, các căn thoải mái, không dao động, bình tĩnh, sống dựa vào sự hỷ cúng của người khác, với tâm tư như con thú rừng. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'.(Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Chúng ta nhìn thấy quý thầy, quý cô ở đây mặt có hoan hỉ không? Có tươi tắn, dễ nhìn không? Mình tu đúng theo chánh pháp của Đức Phật mình sẽ có nhiều an lạc, nhiều thanh tịnh, tâm mình sẽ dễ gần, dễ hòa đồng, tâm mình sẽ nhẹ nhàng, nhu nhuyến, mềm mại, dễ sử dụng, còn mình tu không có tinh tấn, không đúng chánh pháp, bản ngã càng ngày càng cao, rất khó gần, dễ sân si. Mình tu đúng thì dễ thương, dễ mến, dễ hòa đồng, dễ gần gũi, ấm áp, mát mẻ, ngọt ngào, mưa thì vô nhà, không có mưa thì ra ngoài, tu dễ thương, hiền hòa vô cùng.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con là một vị vua Sát-đế-lị, đã làm lễ quán đảnh, có thể hành quyết những ai đáng bị hành quyết, gia phạt những ai đáng bị gia phạt, trục xuất những ai đáng bị trục xuất. Nhưng bạch Thế Tôn, khi con ngồi xử kiện, có người đôi khi nói ngắt lời của con. Và con không có dịp để nói: 'Này Quý vị, chớ có ngắt lời nói của ta, khi ta đang ngồi xử kiện. Quý vị hãy chờ cho đến khi ta nói xong'. Bạch Thế Tôn, thế mà có người vẫn ngắt lời nói của con. Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỳ-kheo, trong khi Thế Tôn thuyết pháp cho đồ chúng hàng trăm người, trong khi ấy không có một tiếng nhảy mũi hay tiếng ho khởi lên. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, trong khi Thế Tôn thuyết pháp cho đồ chúng hàng trăm người, có người đệ tử Thế Tôn ho lên. Một đồng Phạm hạnh khẽ đập vào đầu gối và nói: 'Tôn giả hãy im lặng, Tôn giả chớ có làm ồn. Thế Tôn, bậc Ðạo Sư của chúng ta đang thuyết pháp'. Bạch Thế Tôn, con khởi lên ý nghĩ như sau: 'Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Thính chúng này thật khéo được huấn luyện, không gậy, không kiếm. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đồ chúng này có một đồ chúng nào khác được khéo huấn luyện như đồ chúng này. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'. (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Con là vua, con là đại vương, con ngồi xử kiện mà vẫn có người ngắt lời, chưa kịp nói xong đã có người ngắt lời nhưng hội chúng của ngài im lặng, trang nghiêm, thanh tịnh, chỉ cần một tiếng nhảy mũi, một tiếng ho lên là có một thầy kế bên nhắc nhở đừng làm ồn, Như Lai đang thuyết giảng trang nghiêm, thanh tịnh. Con là vua mà con còn chưa được giống như hội chúng có ngài, không dùng dao, không dùng gậy, không dùng kiếm mà hết sức khéo huấn luyện. Chúng ta thấy hội chúng Đức Phật tuyệt vời không?
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con thấy ở đây một số Sát-đế-lị bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc. Những vị này đi chỗ này, chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của họ. Những vị này nghe: 'Sa-môn Gotama sẽ đến thăm ngôi làng này hay thị trấn này'. Họ sắp đặt câu hỏi: 'Chúng ta sau khi đến sẽ hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi này. Khi bị chúng ta hỏi như vậy, nếu Sa-môn Gotama trả lời như thế này, thì chúng ta sẽ chất vấn như thế này. Khi bị ta hỏi như vậy, nếu Sa-môn Gotama trả lời như thế kia, thì chúng ta sẽ chất vấn như thế kia'. Những vị này nghe: 'Sa-môn Gotama đã đến thăm ngôi làng hay thị trấn này'. Những vị này đến chỗ Sa-môn Gotama ở. Sa-môn Gotama với pháp thoại khai thị cho các vị này, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỉ. Ðược Sa-môn Gotama, với pháp thoại khai thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỉ, họ không hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi (đã định trước), huống nữa là chất vấn! Trái lại, họ trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Bạch Thế Tôn, như vậy là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'". (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Lúc đầu họ muốn lại kiếm chuyện, muốn gây sự, muốn chất vấn, muốn vấn nạn nhưng đến nghe rồi thấm thía, đến nghe rồi cúi đầu, đến nghe rồi phấn khởi, đến nghe Phật giảng rồi hoan hỉ. Những câu hỏi mà họ dự định trước kia đều bỏ qua hết, không có hỏi một câu nào hết, có những người cạo tóc đi tu theo Đức Phật, có những người giống như hồi sáng chúng ta đọc "Mong Thế Tôn nhận chúng con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung con trọn đời quy ngưỡng". Lúc đầu tính lại kiếm chuyện, cuối cùng lại trở thành đệ tử, màu nhiệm không? Tuyệt diệu không?
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, con thấy ở đây một số Bà-la-môn bác học... Gia chủ bác học, Sa-môn bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia như muốn đả phá các tà kiến... họ không hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi (đã định trước), huống nữa là chất vấn. Trái lại, họ xin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế Tôn cho họ được xuất gia. Ðược xuất gia như vậy, một số các vị ấy sống một mình, không phóng dật, nỗ lực, tinh cần và không bao lâu sau, tự chứng với thắng trí, chứng ngộ chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích tối thượng của Phạm hạnh mà những Thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Họ nói như sau: 'Thật sự chúng ta gần hoại vong! Thật sự chúng ta gần hoại diệt! Xưa kia chúng ta không phải Sa-môn lại tự xem là Sa-môn, không phải Bà-la-môn lại tự xem là Bà-la-môn, không phải bậc A-la-hán lại tự xem là bậc A-la-hán. Nay chúng ta mới thật là Sa-môn. Nay chúng ta mới thật là Bà-la-môn. Nay chúng ta mới thật là A-la-hán'. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'". (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Có nhiều người tu theo đạo khác đến gặp Đức Phật, nghe Đức Phật giảng pháp thì họ cải đạo xin Phật xuất gia và cuối cùng họ chứng quả thánh cao nhất trong 4 thánh quả.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, Isidatta và Purana là hai quan giữ ngựa, ăn cơm của con, đi xe của con, sinh sống do con cho, và chính con đem danh vọng lại cho họ. Nhưng họ không hạ mình đối với con như họ hạ mình đối với Thế Tôn. Thuở xưa, bạch Thế Tôn, trong khi hành quân chống với đội quân đối nghịch, và muốn thử thách Isidatta và Purana, hai quan giữ ngựa, con đến ở tại một căn nhà chật hẹp. Rồi bạch Thế Tôn, hai quan giữ ngựa, Isidatta và Purana, sau khi cùng nhau đàm luận về chánh pháp hơn nửa đêm, rồi nằm xuống ngủ, với đầu của họ hướng về phía mà họ được nghe là chỗ Thế Tôn ở và với chân hướng về chỗ con. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: 'Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Hai quan giữ ngựa Isidatta và Purana này ăn cơm của ta, đi xe của ta, sinh sống do ta cho, và chính ta đem danh vọng lại cho họ. Nhưng họ không hạ mình đối với ta như họ hạ mình đối với Thế Tôn. Thật sự những vị này ý thức được một sự tối thắng thù diệu nào trong giáo lý Thế Tôn, một sự thành đạt tuần tự'. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: 'Thế Tôn là bậc Chánh Ðẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì'. (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Những người làm cho con, người đánh xe cho con, con chu cấp cho họ tiền lương, cung cấp mọi thứ nhu yếu vật dụng trong đời sống nhưng họ không có kính trọng con giống như cung kính Thế Tôn. Tại sao vậy? Những người này đi chung với nhà vua nhưng tối ngủ nghe nói Đức Phật ở hướng này thì các ông này nằm ngủ quay đầu về hướng Đức Phật, duỗi chân vô nhà vua. Nhà vua thấy cái này thật lạ, nếu là nhà vua bình thường không quy y Phật, không hiểu pháp sẽ tức giận, sân hận nhưng nhà vua là một vị đệ tử chân thành của Đức Phật nên nhà vua suy nghĩ những vị này cảm nhận được, ý thức được sự tối thắng thù diệu trong giáo pháp của Đức Thế Tôn cho nên mới tôn kính Đức Phật như vậy.
Khi ngủ mà nghe nói Đức Phật ở hướng Bắc là họ quay đầu về hướng Bắc, nhà vua nằm hướng ngược lại thì quay chân vào nhà vua. Chỗ này chúng ta học được cái gì? Chỗ nào mình nằm ngủ mà có tượng Phật thì mình phải hướng đầu về đó, nhờ hai ông quan đánh xe, giữ ngựa mà mình học được bài học này. Có khi không biết nên mình nằm duỗi chân vào tượng Phật là không tốt, phải quay cái đầu về tượng Phật, còn những hoàn cảnh bất đắc dĩ thì mình hướng tâm cung kính. Mình không nên cố chắp, mình đi đến chỗ nào đó mà mình cứ khăng khăng phải nằm như vậy vì thầy dạy như vậy thì lúc đó cũng không hay, mình biết được như vậy nhưng có khi mình phải linh động, tùy thuộc vào hoàn cảnh ở đó.
"Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuộc dòng Sát-đế-lị, con cũng thuộc dòng Sát-đế-lị. Thế Tôn là người nước Kosala, con cũng thuộc người nước Kosala. Thế Tôn được tám mươi tuổi, con cũng được tám mươi tuổi. Vì Thế Tôn thuộc dòng Sát-đế-lị và con cũng thuộc dòng Sát-đế-lị; vì Thế Tôn là người nước Kosala, con cũng thuộc người Kosala; vì Thế Tôn được tám mươi tuổi, con cũng được tám mươi tuổi; nên con sẵn sàng hạ mình tột bực đối với Thế Tôn, và biểu lộ tình thân ái" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Thế Tôn là dòng dõi vua chúa, con cũng là dòng dõi hoàng thất, hoàng tộc, Thế Tôn người nước Kosala, con cũng là người thuộc về nước Kosala, Thế Tôn 80 tuổi, con cũng 80 tuổi nên con sẵn sàng hạ mình tột bậc dưới Thế Tôn và biểu lộ nghĩa tình thân ái. Đọc những lời này quý vị có xúc động không? Hai ông già 80 tuổi, một cụ là đế vương, một cụ là pháp vương, đế vương đảnh lễ pháp vương. Hai vị vua, một vị là vua của chánh pháp, một vị là vua của thế pháp, hai cụ bài tỏ một nghĩa tình dạt dào, ấm áp, ngọt ngào và trọn vẹn bằng tất cả tấm lòng với nhau. Mọi người có xúc động không? Dạt vào nghĩa tình cung kính, trong đây còn tình nghĩa thầy trò, Đức Phật là thầy của vua Ba-tư-nặc, vua Ba-tư-nặc là đệ tử tại gia của Thế Tôn. Hình ảnh này đẹp làm sao! Quý làm sao! Cung kính làm sao! Từ ái làm sao! Ngọt ngào làm sao! Nghĩa tình làm sao!
Phật tử tu với thầy tới khi thầy 80 tuổi, mình cũng 80, hai cụ ngồi với nhau chia sẻ sự tu tập, sự cung kính Phật – pháp – Tăng thì đẹp biết bao nhiêu mà nói. Hai thầy cùng tu, 80 tuổi, ngồi uống trà, "tôi kể thầy nghe hồi đó tôi chú tiểu 7 tuổi vô chùa, nay ở trong chùa tới 80, giữ gìn giới hạnh tu tập, thiền định, thành tựu thánh trí tuệ". Đẹp làm sao! Hồi nãy là hai sư cụ giờ tới hai sư bà, lụm cụm chống gậy, rung rung cái tay.
Hồi đó chị đi tu bao nhiêu tuổi ?
Em vô chùa lúc 18.
Chị 28 vô tu, bây giờ 60 năm dự vào thánh quả rồi.
Lên núi tu 30 năm vô quả thứ nhất, quả thứ nhì, quả thứ ba, quả thứ tư rồi ngồi ngắm mây bay, nhìn thế sự vô thường, tâm bất động giải thoát, bình an. Hai cư sĩ với nhau lại ngồi đàm đạo:
Hồi đó khi chị mới quy y chỉ mới có 10 tuổi, được mẹ dẫn quy y.
Ngày đó em quy y còn nhỏ xíu chưa biết gì mà giờ em đã 70, mắt mờ da nhăn, tóc bạc, lưng còng gối mỏi mà bây giờ em đạt được niềm tin bất động đối với Phật, em đạt được niềm tin bất động đối với pháp, em đạt được niềm tin bất động đối với chúng Tăng dầu cho răng em không còn cái nào nữa.
Tức là sắc này vô thường nhưng cái tâm đối với Phật là vĩnh hằng, bất động, cái chân này nó rung nhưng tâm em rất vững, tâm chỉ là bất động, kiên cường, kiên trú vững chắc, không bao giờ thay đổi đối với chánh pháp, đối với tam bảo. Già nua nhưng tâm không già, tâm vẫn vững chắc, vẫn thành tựu niềm tin, không dao động "dù ai nói ngã nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân". Tu như vậy là trọn tình trọn nghĩa, tu như vậy là cả đời thành tựu.
Chú tiểu Minh Thành này tu đến lúc 80 lưng còng mà các cụ này vẫn về thăm "con cũng tu với thầy sẽ đến lúc xuống mồ thôi". Hãy giữ vững tâm, Đức Phật dạy mình người tu có được lòng tin vững chắc giống như trụ đá 8 thước chôn xuống dưới là ba thước, gió thổi không có dao động, còn người tu mà tâm không có vững thì Đức Phật ví dụ giống như một nắm bông gòn đem ra ngã 8, gió thổi tứ tung, bay chỗ này chỗ kia. Ngược lại tâm phải vững, phải chắc, phải tin vào Bốn Thánh Đế, Bát Chánh Đạo, Tứ niệm xứ, phải tin nhân quả, tin tội phước, tin vào thiện ác, tin vào nghiệp, tin vào giới, phải cố gắng giữ vững cái niềm tin đó để mình thấy hình ảnh ông vua 80 tuổi lạy ông Phật 80 tuổi, lấy cái đầu chấm xuống đất xong rồi hôn cái bàn chân, lấy cái tay bóp chân, chạm vào chân.
Thương sao là thương! đẹp sao là đẹp! Ngọt sao là ngọt! Nghĩa tình sao là nghĩa tình! Thế Tôn thuộc dòng Sát-đế-lị vua chúa và con cũng thuộc dòng vua chúa, Thế Tôn là người nước Kosala và con cũng là người nước Kosala, Thế Tôn được 80 tuổi thì con cũng được 80 tuổi cho nên con sẵn sàng hạ mình tột bậc đối với Thế Tôn biểu lộ một nghĩa tình thân ái đậm đà, dào dạt. Cái này mở rộng ra bạn bè, anh em, cha mẹ, huynh đệ… tất cả hãy sống có tình có nghĩa, người ta giận mình nhưng mình đừng bao giờ giận người ta, người ta bỏ mình nhưng mình đừng bao giờ bỏ người ta, nhớ kỹ cái này rất quan trọng. Người ta bỏ chứ mình đừng bỏ, người ta giận chứ mình đừng giận, nhất là cha mẹ, anh chị em, nhất là trong lục thân quyến thuộc, cái này rất quan trọng. Đừng giận, đừng có từ mặt nhau, cái tu này rất hay vì những người thân thương đó đều có ân nghĩa, nghĩa tình với mình, mình với họ đều có nợ nhau hết, mình từ mặt, mình không nhìn mặt nhau thì đời sao trả nặng hơn nên thôi nhìn nhau đi, trả hết đặng đời sau giải thoát.
Bởi vì đời sau mình sinh nếu còn trong sinh tử luân hồi, chắc chắn là còn, mình sẽ gặp hai người quan trọng nhất của cuộc đời, cha mẹ là chắc chắn rồi nhưng mà mình sẽ gặp hai người này, một là người mình rất thương, hai là người mình rất ghét, chắc chắn là sẽ gặp. Hai mối đó là hai mối lớn, nếu như mình ghét chừng 7 người là mệt rồi, hết tu được rồi, suốt đời chỉ cự, chỉ giận hờn rồi oán hận thôi cho nên giờ đừng có ghét ai hết. Hôm nay lên tới trên núi rồi tha thứ hết, buông xả hết, hoan hỉ hết, cái tâm mình nó chấp ở trong đó nên khổ lắm, nhiều khi nhìn thấy ngoài vậy đó mà bên trong là hờn mát, hờn mát là cái nhẹ nhất, không phải là giận vì giận là khác, hờn là khác. Trong cảm thọ mình thấy hờn, không muốn nhìn người đó, có nhìn cũng nhìn phớt qua, giận là khác, hận rồi thù là khác nữa, đó là tâm bị thương, tâm bị bệnh, là cái tâm nan y cho nên chữa hết mấy cái tâm này cho lành và cái tốt nhất là tha thứ hết, buông xả hết để cho tâm mình được nhẹ nhàng, ngọt ngào.
Người thân của mình mà mình không nhẹ nhàng được là mệt lắm, mệt vô cùng, về nhà vừa thấy mặt là vô phòng đóng cửa cái rầm, không thèm nhìn, không ưa nhau là mệt lắm, rất mệt. Gặp mà mình thấy thương nhau, tội nghiệp, mình là nạn nhân của tham, sân, si, người đó cũng vậy nên thương nhau, tha thứ bằng tấm lòng từ ái, mở rộng, hoan hỉ với nhau để cùng tu vì khổ quá rồi. Trận dịch vừa rồi khổ đủ chưa? Bao nhiêu đó là thấy khổ vô cùng rồi, đó là nói hoài nó còn trong thân mình nó già, rồi bệnh, rồi chưa kể trong tâm là tham, sân, si, dục ái, vô minh, bản ngã đủ thứ hết thành ra mình tu là để cho mình quăng mấy cái đó, chữa mấy cái cho nó lành, buông xuống cho mình thảnh thơi.
"Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, chúng con nhiều công việc, có nhiều bổn phận phải làm.
-- Thưa Ðại vương, Ðại vương hãy làm những gì Ðại vương nghĩ là hợp thời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Khi vua Pasenadi nước Kosala ra đi không bao lâu, Thế Tôn cho gọi các Tỳ-kheo:
-- Này các Tỳ-kheo, đấy là vua Pasenadi nước Kosala. Sau khi nói lên những pháp trang nghiêm, vua đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Này các Tỳ-kheo, hãy học các pháp trang nghiêm. Hãy thấu triệt các pháp trang nghiêm. Này các Tỳ-kheo, hãy thọ trì các pháp trang nghiêm. Này các Tỳ-kheo, các pháp trang nghiêm này liên hệ đến mục tiêu, là căn bản của Phạm hạnh.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỳ-kheo ấy hoan hỉ tín thọ lời Thế Tôn dạy" (Trung Bộ Kinh, 89. Kinh Pháp trang nghiêm)
Tâm biết ơn này tỏa rộng
Cùng khắp thế giới này
Tâm biết ơn này tỏ rộng
Khắp trời đất bao la.
./.