Tinh Hoa NIKAYA - Thiền Quán - Tất cả đều đang bốc cháy
TẤT CẢ ĐỀU ĐANG BỐC CHÁY
-Thích Minh Thành-
Đệ tử chúng con cúi đầu kính lễ Đức Thế Tôn Bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác.
“Hương các loại hoa thơm
Không ngược bay chiều gió
Nhưng hương người đức hạnh
Ngược gió khắp tung bay
Chỉ có bậc chân nhân
Tỏa khắp mọi phương trời.”
“Hoa chiên đàn, già la,
Hoa sen, hoa vũ quý,
Giữa những hương hoa ấy,
Giới hương là vô thượng.”
“Ít giá trị hương này,
Hương già la, chiên đàn;
Chỉ hương người đức hạnh,
Tối thượng tỏa Thiên giới.”
“Những ai có giới hạnh,
An trú không phóng dật,
Chánh trí, chơn giải thoát,
Ác ma không thấy đường.”
“Như giữa đống rác nhớp,
Quăng bỏ trên đường lớn,
Chỗ ấy hoa sen nở,
Thơm sạch, đẹp ý người.”
“Cũng vậy giữa quần sanh,
Uế nhiễm, mù, phàm tục,
Ðệ tử bậc Chánh Giác,
Sáng ngời với Tuệ Trí.”
(Kinh Pháp Cú 04 – Phẩm Hoa)
Con chân thành đảnh lễ, Phật Thích Ca Mâu Ni. Đời này con xin nguyện thấy biết rõ ngũ uẩn, thấy biết rõ tự thân, thành tựu Chánh Tri Kiến, thể nhập vào Thánh quả. Con nguyện xứng đáng là người con Phật chân chánh, con xin đảnh lễ Ngài, Phật Thích Ca Mâu Ni, bậc đoạn tận tham ái, bậc đoạn tận sợ hãi, tâm Ngài không dao động, tâm không nhiễm thế gian. Con xin đảnh lễ Ngài, Phật Thích Ca Mâu Ni, bậc vô thượng giải thoát, Ngài là thầy của con, Ngài vì dẫn đường con, Ngài vì con quy ngưỡng. Con chân thành quy hướng, đảnh lễ bậc vô thường, đảnh lễ bậc Chánh Giác, con xin quy phục Ngài, con xin làm đệ tử, làm con ngoan của Ngài.
Con xin quy phục pháp, quy phục Pháp Tám Đúng, nguyện thành tựu Tám Đúng.
Con xin tôn kính tăng, tôn kính đời giới đức, nguyện thành tựu giới đức.
Mời đại chúng cùng hướng mắt về màn hình để chúng ta cùng đọc Khuyến Tấn Đạo Tràng:
Đạo tràng Nikāya, tâm thật là lắng dịu, gặp nhau trong hòa ái, tạm biệt trong an vui. Đạo tràng Nikāya thấy tập thấy biết đúng, nghĩ tập suy nghĩ đúng, nói tập nói lời đúng, đạo tràng hành động đúng, mạng tập nuôi mạng đúng. Siêng tập siêng đúng việc, quán tập quán đúng chỗ, định tập định đúng cách.
Đạo tràng Nikāya tập thấy biết chân chánh, tập suy nghĩ chân chánh, tập nói lời chân chánh, tập hành động chân chánh, tập nuôi mạng chân chánh, tập siêng năng chân chánh, tập quán niệm chân chánh, tập định tâm chân chánh. Đạo tràng Nikāya tập sống đời chân chánh, tập sống đời thánh thiện giữa thế giới hôn mê. Đạo tràng Nikāya chọn lối tu chân chánh, chọn pháp hành thiết thực để dẫn dắt thân tâm. Đạo tràng Nikāya chọn con đường tám chánh, làm chỗ mình nương tựa, để định hướng thân tâm.
Đạo tràng Nikāya, đang bước vào Thánh đạo, đang xa lìa phiền não, đang thoát khỏi khổ đau. Đạo tràng Nikāya không gian tà xảo luận, không mập mờ bất chánh, không che giấu bất minh. Đạo tràng Nikāya không lạc vào tà đạo, không lạc vào tà kiến, không lạc lối tà nhơn. Đạo tràng Nikāya không xa rời Thánh đạo, không xa rời Thánh trí, không xa pháp Thánh nhân. Đạo tràng Nikāya thân tâm thường chánh niệm, nội tâm thường tỉnh giác, thường quán sát thân tâm. Đạo tràng Nikāya tâm từ thường tỏa rộng, tâm hiền thường an trú giới định tuệ thực thi. Đạo tràng Nikāya không rộn ràng, dao động, nhẹ nhàng trong hành xử, không nuôi dưỡng hận sân.
Đạo tràng Nikāya tâm hiền hòa trí tuệ, nhìn đời bằng Thánh trí bậc Chánh giác truyền trao. Đạo tràng Nikāya tâm hiền hòa lắng dịu, tâm thật là hoan hỷ trong pháp đức Thế Tôn. Đạo tràng Nikāya tâm thật là hạnh phúc, theo con đường Thánh thiện bậc Chánh giác từng tu. Đạo tràng Nikāya tâm thật là dễ chịu, chịu học điều chân chánh, chịu học hành Thánh nhân. Đạo tràng Nikāya tâm thật là mát dịu, tâm hiền ngoan dễ chịu, tâm ngọt dịu dễ thương. Đạo tràng Nikāya tâm thật là lắng dịu, tâm thọ vui dễ chịu, tâm lắng dịu hiền vui. Đạo tràng Nikāya tự trọng và tôn trọng, tu tập trong hòa ái, tạm biệt trong an vui.
Kính mời đại chúng đứng dậy để đón chào sư phụ đến chia sẻ pháp.
Cảm nhận hơi thở, cảm nhận cơ thể, cảm nhận cảm giác toàn thân.
Kính thưa các vị, tất cả chúng ta đều đang bị bốc cháy. Chúng ta đang bị bốc cháy bởi ngọn lửa của vô thường. Thân thể này rồi sẽ đi đến già nua, bệnh tật và chết chóc. Những ngôi nhà đẹp đẽ cũng sẽ lụi tàn, những vương quốc to lớn cũng sẽ suy vong, những gì chúng ta đắm đuối say mê rồi cũng sẽ tàn hoại. Vì vậy khi nhìn thấy một ngọn lửa cháy và thấy tất cả chúng sanh đang bị bốc cháy. Này các vị, tham là ngọn lửa đang thiêu đốt tất cả chúng sanh. Sân hận, tức giận là ngọn lửa đang thiêu đốt tất cả chúng sanh. Si mê, vô minh là ngọn lửa đang thiêu đốt tất cả hữu tình mà chúng ta đã tạo ra vô số ác nghiệp để mãi mãi bị ràng buộc trong vô tận luân hồi này.
Chúng ta hãy nhìn con mắt này đang bị bốc cháy, các hình sắc, tài sản, vật chất chúng ta thấy đang bị bốc cháy, những cảm giác tham muốn, nóng giận, yêu ghét, sân hận đang bốc cháy ngùn ngụt trên cuộc đời này, trong thân tâm của chúng ta.
Lỗ tai này đang bị bốc cháy, bốc cháy với những âm thanh của tham dục, của tức giận, của sự hơn thua, thị phi, nhân ngã bốc cháy. Mũi, lưỡi này đang bị bốc cháy, với những lời nói ganh tị, đố kỵ, ta đây, nhân ngã, thị phi, tranh đấu, tranh giành, tranh chiến lẫn nhau.
Miệng này đang bốc cháy với những lời nói dối, đâm thọc, hai lưỡi, thêu dệt, với những món ăn ngon dở, những hương vị đang bốc cháy làm cho suốt cuộc đời chúng ta bị thiêu đốt, đốt cháy, trong những cảm xúc, cảm giác của hương vị đó, để chúng ta phải chạy, phải tìm, kiếm, phải đòi hỏi, phải thèm khát.
Miệng đang bốc cháy, lưỡi đang bốc cháy những cảm giác ham muốn hương vị đang bốc cháy khắp trên cuộc đời này.
Thân thể này đang bốc cháy, bốc cháy trong ánh nhìn, trong lời nói, trong hành động, từng cử chỉ, từng bước đi thúc giục của lòng tham muốn bốc cháy, bốc cháy trong những hành vi, trong sự đua tranh, cạnh tranh, khẩu tranh, đấu tranh và chiến tranh. Thân xác này đang bị bốc cháy dữ dội, với những gì nó tiếp xúc, chỉ một ánh nhìn thôi có thể giết chết một con người, một lời nói có thể xảy ra án mạng, tử hình, chung thân, hay một tiếng hát karaoke bên cạnh nhà thôi cũng có thể lấy đi sinh mạng của hàng xóm, tất cả đều đang bốc cháy.
Chúng ta đang bị những ngọn lửa trong mắt, trong ánh mắt, trong các sắc mà mình nhìn thấy, trong cảm giác khi mắt tiếp xúc và sanh khởi lên, bị thiêu đốt trong các cảm giác đẹp xấu, ưa ghét, vừa lòng hay không vừa lòng. Bốc cháy trong tai của chúng ta, trong những âm thanh, lời nói bốc cháy, những cảm giác sanh khởi khi tai tiếp xúc là bốc cháy. Nhiều ngọn lửa đang bao quanh chúng ta, bao trùm chúng ta, là những ngọn lửa của lòng tham dục, ác độc, ác tham. Sự tham muốn, gian ác, tàn độc, làm đau khổ cho chính mình, làm đau khổ cho những người thân thương nhất, ân nghĩ nhất với chính mình. Hằng ngày, bao nhiêu ngọn lửa đang bốc cháy trên cuộc đời này, bao nhiêu cảm giác đang bốc cháy trong nội tâm của chúng ta. Bao nhiêu lòng dục, lòng tham, lòng sân, lòng hận, gắt gỏng, cau có, cộc cằn, gay cú cháy bừng, đốt cháy, thiêu cháy chúng ta.
Thật là đau khổ cho chúng ta phải sống trong nhưng ngọn lửa như vậy, thật phiền lụy cho chúng ta phải sống trong những ngọn lửa thiêu đốt như vậy, thật đáng thương cho chúng ta phải sống trong những ngọn lửa bừng cháy đỏ rực như vậy. Bao nhiêu ngọn lửa từ bên trong lẫn bên ngoài thiêu đốt, đốt cháy chúng ta, ngọn lửa của vô thường, khổ đau, phiền não, vô ngã, trống rỗng, trống không, trống trơn trên cuộc đời này.
Chúng ta hãy nhìn đi, một tấm thân già nua và tật bệnh này, hãy nhìn thật sâu sắc vào bản chất của thể xác này. Con mắt này bao nhiêu chứng bệnh? Lỗ tai này bao nhiêu chứng bệnh? Mũi này bao nhiêu chứng bệnh? Miệng này cũng có thể bị ung thư vòm họng. Cái thân này có bất cứ chỗ nào, nơi nào, bộ phận nào cũng có thể trở thành ung hạch, ung nhọt, ung bứu, ung thư.
Chúng ta hãy nhìn kĩ sắc thân này là ổ chứa nhóm bệnh hoạn đấy quý vị, hơn bao giờ hết, chỉ cần một tiếng ho thôi cũng làm cho người ta hoảng sợ, lo lắng và sợ hãi, là đại thảm họa toàn cầu, và các biến thể của vi rút mỗi ngày càng phát triển, tất cả nhân loại phải sống trong sự suy nghĩ, lo toan, sợ hãi, bệnh hoạn, tai nạn, thiên tai nhân họa rình rập ở khắp mọi nơi, bất cứ nơi nào, bất cứ chỗ nào, bất cứ ở đâu.
Chúng ta hãy nhìn thật sâu vào đời sống này, trong thân xác này đi quý vị. Con mắt này chảy ra ghèn, nước mắt. Tai này có rái tai. Mũi này có gỉ mũi. Miệng này chảy ra nước miếng. Thân này thải ra mồ hôi, phân, nước tiểu. Chảy ra những thứ cần lập tức dội rửa, tống khứ. Hãy nhìn vào sắc thân này, ung nhọt chín lỗ này, thân này là ung nhọt chín lỗ, nó chảy ra những cái gì là những cái bất tịnh rỉ chảy, là những thứ nhàm chán rỉ chảy, là những thứ hôi dơ rỉ chảy, là những thứ tanh hôi, bẩn thỉu rỉ chảy.
Nhơ nhớp là thân này, bất tịnh, không sạch sẽ là thân này, phân nước tiểu là thân này, máu mủ, phèo phổi, gan ruột là thân này, là bất tịnh, hôi dơ, bẩn thỉu, tanh tưởi, nhơ nhớp, chất chứa đầy những tật bệnh lo toan và sầu khổ.
Quý vị hãy nhìn thật sâu sắc bản chất của tấm thân mà mình đang mang vác đây là một gánh nặng. Tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, bao tử, lá lách, dạ dày, ruột non, ruột già, tim, gan, tỳ, phế, thận, mủ, máu, phân và nước tiểu, đờm… đều là bất tịnh, không sạch sẽ. Và tất cả chúng ta dành cả một cuộc đời này để lo lắng, chăm sóc, yêu thương, nâng niu, chìu chuộng, tô điểm, điểm trang, trang sức, luyến ái, chấp thủ, say mê, đắm đuối. Kết quả mang lại là tật bệnh, là đột quỵ, ung thư, tai biến, nằm bán thân bất toại một chỗ, ung thư phổi, ung thư ruột, ung thư gan, ung thư máu, ung thư não, ung thư vòm họng, ung thư cuốn bao tử.
Quý vị hãy vào những bệnh viện như: Ung Bứu, Từ Dũ… để quý vị nhìn vào đời sống này. Hãy vào những trại tâm thần, nhà thương, vào những bệnh viện thăm người thân, vào những lò thiêu, nghĩa địa, nghĩa trang để nhìn sự kết thúc của đời sống này bằng nước mắt. Sự phân ly, chia ly, biệt ly, đau lòng, đau khổ, đau thương khi kiếp sống này kết thúc.
Và không dừng lại ở đó, trong thân xác này là bao nhiêu những dục vọng, tham muốn, thèm khát, đòi hỏi, khát khao, những sự truy đuổi, truy tầm, truy cầu, thúc giục, chạy tìm, tham muốn, tham lam, tham dục, tham ái, tham ăn, tham ngủ, tham chơi, tham nói, tham thể hiện, tham cãi, tham gây, tham đắm, tham chiến đấu. Bao nhiêu ngọn lửa đang đốt, đang bao vây chúng ta đấy quý vị, bao nhiêu những ngọn lửa sân hận, tức giận, bực tức, bực bội, bực dọc, bực mình, bực quạo đốt lên, cháy lên, thiêu lên và hủy hoại tất cả những tình thân thương nhất trong cuộc đời của mình: vợ chồng, cha mẹ, anh em, chị em, thầy trò, huynh đệ, tỷ muội. Những cảm giác sân hận đó, bực tức đó phừng lên, bốc lên, cháy lên thiêu đốt, hủy hoại. Những cảm giác sân hận đó đang đốt cháy chúng ta, thiêu cháy chúng ta, thiêu rụi tất cả chúng sanh hữu tình trên toàn thế giới này.
Thật đau khổ cho chúng ta, thật đáng thương cho chúng ta, thật phiền não cho chúng ta không nhìn thấy.
Thế Tôn gọi là:
“- Tất cả, này các Tỷ-kheo, là mù lòa. Và này các Tỷ-kheo, cái gì mù lòa?
3-5) Mắt, này các Tỷ-kheo, là mù lòa. Các sắc là mù lòa. Nhãn thức là mù lòa. Nhãn xúc là mù lòa. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là mù lòa. Mù lòa bởi cái gì? Ta nói rằng mù lòa bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não... Tai... Mũi...
6) Lưỡi là mù lòa. Các vị là mù lòa. Thiệt thức là mù lòa. Thiệt xúc là mù lòa. Do duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy mù lòa. Mù lòa bởi cái gì? Ta nói rằng mù lòa bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.
7) Thân là mù lòa...
8) Ý là mù lòa. Các pháp là mù lòa. Ý thức là mù lòa. Ý xúc là mù lòa. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là mù lòa. Mù lòa bởi cái gì? Ta nói rằng mù lòa bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.”
(Tương Ưng bộ kinh Tập IV. Thiên sáu xứ, Chương I. Tương ưng sáu xứ, III. Phẩm Tất cả, Bài kinh Mù lòa)
“Này các Tỳ-kheo, con mắt này là mù lòa” các hình sắc là mù lòa, những cảm giác khi con mắt này tiếp xúc, nhìn thấy sanh khởi lên tham và sân hận thì những cảm giác đó là mù lòa. Lỗ tai này là mù lòa, những âm thanh là mù lòa, những cảm giác khi lỗ tai tiếp xúc sanh khởi lên tức giận, sân hận, say mê, điên đảo, đắm đuối là mù lòa. Mũi này, miệng này là mù lòa. Hương vị này khi chúng ta tiếp xúc là mù lòa, những cảm giác sanh khởi lên ưa, thích hay không thích, ưa hay không ưa, thương ghét, tham, sân là mù lòa, tất cả là mù lòa.
“Này các Tỳ-kheo, thân này là mù lòa”, những thứ mà thân này tiếp xúc là mù lòa, đụng chạm, những cảm giác sanh khởi khi thân này tiếp xúc là mù lòa, là dục, tham, ái, sân hận, si mê, bản ngã, ta đây, hơn thua, ganh tị, đố kị, thiêu đốt, thiêu hủy, thiêu rụi, thiêu sống. Mù lòa và bốc cháy, là toàn thể thế giới này.
“Này các Tỳ-kheo, những cảm giác của bản ngã, những cảm giác của một cái tôi, cái ta, của hơn thua, nhân ngã, bỉ thử, cao thấp, đúng sai, của giành phần hơn phần thắng đều là mù lòa”, đang thiêu đốt khắp tất cả hành tinh này. Cảm giác của chấp ngã, bản ngã, của một cái tôi, cái ta ngút trời mây. Thật thương xót cho chúng ta, xin thưa với tất cả đại chúng, người đáng thương nhất trên cuộc đời này không phải ai khác mà chính là chúng ta.
Chính chúng ta, chính mình mới là người đáng thương nhất trên cuộc đời này vì chúng ta bị mù lòa, bị bốc cháy. Thế giới này đang bốc cháy, đang bị thiêu đốt, hành tinh đang bốc cháy với những dục vọng, tham muốn, thèm khát, đói khát, khao khát, khát ái đấy quý vị. Quý vị xem tin tức hằng ngày đều là đâm, chém, giết, giựt, giành, hãm hiếp, thuốc độc, tự vẫn, treo cổ, nhảy lầu, kiện tụng, giết hại, phân xác, chặt xác, con giết mẹ, giết cha, vợ giết chồng, bạn bè phân xác với nhau.
Thế giới đang bốc cháy với những ngọn lửa của tham lam, ác độc, giật điện thoại rồi lại lôi người ta năm trăm mét, đẻ con ra rồi vứt bỏ lại trong đống rác, con ngáo đá giết mẹ ruột, cha ruột, anh em vì mấy tấc đất giết hết bốn năm mạng người.
Thế giới này đang bốc cháy, bốc cháy một cách mãnh liệt và dữ dội, ác tham, tham dục đốt cháy hết tất cả đạo đức, luân thường, lễ nghĩa, ân nghĩa, hiếu thảo, đốt cháy và hủy diệt. Ngọn lửa bản ngã đốt cháy vợ chồng với nhau, phải không nhìn mặt nhau, sân hận với nhau, ly thân, ly dị, thậm chí giết nhau, đưa nhau ra tòa, kiện tụng nhau. Những bản ngã ác độc này giết người, cảm giác của cái tôi cái ta này, cống cao, ngã mạn, dương dương tự đắc, khen mình, chê người đã giết chết hết tất cả hữu tình chúng sanh. Tất cả những ngọn lửa đang bốc cháy, phừng cháy, rực cháy đang thiêu đốt hết khắp vũ trụ này.
“9) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán cảm thọ ấy. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát.”
(Tương Ưng bộ kinh Tập IV. Thiên sáu xứ, Chương I. Tương ưng sáu xứ, III. Phẩm Tất cả, Bài kinh Mù lòa)
“Này các vị, thấy vậy, vị đệ tử Phật hãy nhàm chán”, nhàm chán với con mắt này, con mắt bệnh hoạn này, con mắt tạo ra ác nghiệp này, con mắt nhìn để hơn thua, sân hận này. Hãy nhàm chán với lỗ tai, với âm thanh, với những cảm giác sân hận, nhân ngã
Hãy nhàm chán với thân xác vô thường, bất tịnh, bệnh hoạn, thân tạo ra bao nhiêu những thứ ác nghiệp, hãy nhàm chán, không ưa thích, không tham nữa.
Muốn chấm dứt đời sống tham dục, si mê, bản ngã này, không ưa thích, không hoan hỷ, không an trú, không đắm trước, không chấp thủ trong đây nữa, hãy nhàm chán. Hãy xa rời, viễn ly, ly tham, chấp dứt, đoạn diệt, từ bỏ những cảm giác tham, sân, si bản ngã đó đi, hãy nhàm chán.
Mỗi lần sanh khởi sân hận lên là “Ta nhàm chán ngươi quá rồi!” mỗi khi sanh khởi cảm giác hơn thua là “Ta nhàm chán ngươi quá rồi hỡi cảm giác sân hận này! Ngươi hãy tan biến đi, hãy tan diệt hoàn toàn trong thân tâm ta đi, thành mây, thành khói, thành hư không đi. Ngươi đã thiêu đốt ta vô lượng vô biên kiếp rồi, ta đau khổ như vậy là vừa đủ rồi, ta bị đốt cháy như vậy là vừa đủ rồi. Ngươi hủy hoại ta như vậy là vừa đủ rồi. Ngươi hãy tan biến hoàn toàn trong thân tâm của ta đi, hỡi cảm giác sân hận, bản ngã ngu si này, ngươi hãy hoàn toàn tan biến, dập tắt, diệt tận đi, đừng bao giờ sanh khởi trong tương lai nữa.”
Nhàm chán, ly tham, không ưa thích nữa và muốn chấm dứt những cảm giác ham muốn, đòi hỏi, khao khát, thèm thuồng, khát ái, truy đuổi, hãy nhàm chán nó. Khi nó sanh khởi lên phải tự nhủ “Ta nhàm chán ngươi quá rồi. Ngươi đừng xúi giục ta nữa, ta mệt mỏi, ngao ngán, ê chề, gớm ghê, chán chê với ngươi lắm rồi. Ngươi hãy tan biến hoàn toàn khỏi thân tâm của ta đi, hỡi này cái cảm giác tham dục, si mê, điên đảo kia, ngươi hãy tan biến hoàn toàn đi, thành mây, thành khói, thành hư không đi, để cho ta được bình an, được lắng dịu, được tịch tịnh.”
Đức Phật dạy:
“Này các vị, ai có thể dập tắt được ngọn lửa tham dục, sân hận và si mê trong chính nội tâm của mình thì người ấy mới là người chiến thắng đích thực. Này các vị, ai có thể dập tắt hoàn toàn ngọn lửa tham dục, ngọn lửa sân hận, ngọn lửa si mê và bản ngã trong chính nội tâm của mình, người ấy mới thật sự là bậc chiến thắng đích thực. Ai có thể dập tắt được ngọn lửa tham muốn, nóng giận, ngọn lửa si mê, ngọn lửa ta đây của bản ngã trong chính nội tâm của mình, đó là người chiến thắng thật sự.”
Khi nhìn một ngọn lửa, chúng ta hãy nhớ đến nội tâm của mình đang bị thiêu đốt bởi tham, sân, si.
“Này các Tỳ-kheo, lửa sẽ bốc lên, nước sẽ chảy xuống, chẳng có ngọn lửa nào, chẳng có dòng nước nào có thể đưa ta lên hay làm cho ta đi xuống, chỉ có chính ta cần phải sợ hãi trong những lỗi nhỏ nhặt, cần phải biết góp nhặt từng chút những thiện lành, cần phải nỗ lực tu hành để dập tắt những ngọn lửa của tham, sân, si. Cần phải nỗ lực tinh tấn, kiên trì, bền vững để dập tắt hết tất cả những ngọn lửa đã thiêu đốt chúng ta. Thiền định là con đường đưa chúng sanh vượt lên sự loạn động, thấp hèn của tâm trí.”
Chính sự thực tập tâm an tịnh này, chính sự thực tập nhìn nhận lại cảm giác, những nghĩ tưởng này, sự thực tập nhận diện ngũ uẩn này, sẽ giúp cho chúng ta thấy rõ được bộ mặt thật sự của tham dục, sân hận, si mê và bản ngã đang âm ỉ, chất chứa, đốt cháy trong tâm của chúng ta. Và chính sự thực tập trải tâm từ mà chúng ta đã thực tập bao nhiêu khóa trước là công năng, là phương tiện, cách thức để dập tắt, làm cho mát lạnh, làm cho lắng dịu, an tịnh, tịch tịnh những ngọn lửa thiêu đốt sầu bi, khổ ưu não khắp nhân gian này.
Chính sự thực tập thiền định, trí tuệ, quán chiếu sẽ như lý tác ý, tác động tâm ý, suy xét một cách sâu sắc và sự tác hại, nguy hiểm, tai họa của sự tham muốn, tai họa của những cơn nóng giận, của những cảm giác bản ngã đó, chúng ta suy xét, quán chiếu, tác động tâm ý một cách sâu sắc, thấy được hiểm họa, tai nạn, sự đau khổ, sự phiền não, sự áp bức của chúng đem lại. Và chúng ta nỗ lực dập tắt chúng nó thì chúng ta nhất định, từ từ sẽ bước đến cảnh lắng dịu, mát mẻ, an tịnh, tịch tịnh và thanh lương.
Kính thưa đại chúng, nãy giờ chúng ta thực tập thiền quán, thực tập chiêm nghiệm quán chiếu về tai hại của tham, sân, si bản ngã trên cuộc đời này. Có quý vị nào muốn trình pháp, chia sẻ trong khi nãy giờ chúng ta thiền tập, thực tập. Hoặc có vị nào muốn chia sẻ thọ, tưởng, hành của mình, nhận diện ngũ uẩn trong khi thiền quán thì quý vị đưa tay lên sẽ có người đưa mic đến quý vị.
Quý vị có cảm thọ được không? Có thấy cái tai hại của tham, sân, si bản ngã khủng khiếp không? Có thấy sợ nó không? Có sợ bị đốt nhà, cháy nhà không mà sao tâm cháy không sợ?
Phật tử 1:
Kính bạch sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng đại chúng, con xin trình pháp. Từ bấy lâu nay con nghĩ tham, sân, si đơn giản, nhưng sau khi nghe bài pháp của thầy con thấy rất sâu sắc vì bản ngã không phải đơn thuần là thô, mà nó rất vi tế. Sư phụ nói tham, sân, si và bản ngã thì con thấy, trong tâm con nhìn thấy.
Khi thầy nói mắt bốc cháy thì con hằng ngày thấy đôi mắt con bốc cháy thật rõ ràng, tai bốc cháy âm thanh thì con cũng thấy được âm thanh của con, con chỉ nghe lời nói của người thì tai con đã bốc cháy. Mũi cũng thế, chỉ nghe mùi hương cũng bốc cháy. Lưỡi của con khi nếm được vị thì cũng bốc cháy cái tham của con, thân cũng vậy. Nhất là ý của con, chỉ cần lời nói không vừa lòng thì nó đã bốc cháy.
Con thấy rất đáng sợ, nếu con không học được dòng pháp Nikāya, thì con không biết con chỉ nghĩ tham, sân, si đơn giản, nhưng chúng quá đáng sợ, dục, ái, tham, sân, si bản ngã đều bốc cháy tất cả. Con thật sợ hãi và hổ thẹn với tâm của con, bấy lâu nay con nghĩ nó đơn thuần. Nhưng ngày hôm nay, nhờ sư phụ giảng về thân tứ đại gồm chín lỗ thì con té ngửa ra, con thấy “Ôi thôi là khổ!” vì thân bất tịnh, dơ bẩn này đã nhấn chìm con từ vô lượng kiếp.
Ngày hôm nay, nhờ con học được Nikāya, dòng pháp này mà con đã thấy rõ được sự thật, vì tấm thân vô thường này, đã đày đọa con mấy chục năm rất đau khổ. Sư phụ nói hãy đi tới các bệnh viện, con quán tưởng đến bệnh viện ung bứu này đáng sợ, sư phụ nói tới thăm người thân thì con cũng đã từng tới thăm người thân con cũng thấy đáng sợ.
Tất cả những gì con thấy hằng ngày đều bốc cháy, trong gia đình, người thân và bạn bè, con nhìn thấy tất cả đều bốc cháy. Con rất hạnh phúc khi con tu tập trong dòng pháp này, con nhìn lại cuộc đời của con, bấy lâu nay con đau khổ vì tấm thân này, ngày hôm nay con tỏa ngộ được, con tôn kính Đức Phật, không biết nói gì hơn, trước là Đức Phật, kế đến là sư phụ, quý thầy và quý sư cô, đạo tràng đã giúp cho con hiểu được để con tu tập trong dòng pháp này. Con nguyện đời đời kiếp kiếp, từ đây đến cuối đời con sẽ tu học theo dòng pháp Nikāya, để con đi đến giác ngộ và giải thoát.
Kính bạch thầy cho con xin đảnh lễ tri ân thầy ba lễ để tỏa lòng biết ơn, nhờ thầy mà con biết được dòng pháp này.
Sư phụ giảng giải:
Tất cả chúng ta hướng tâm về Đức Thế Tôn, hướng tâm về Thánh pháp, hướng về bốn đôi tám chúng hiền thánh tăng ruộng phước vô thượng ở trên đời.
Kính thưa đại chúng, vì hôm nay là khóa tu cuối tại chùa Hoằng Pháp, nên Minh Thành đặc biệt dành nhiều thời gian cho chúng ta chia sẻ pháp. Vì ở chùa Bửu Liên có giỗ tổ nên khi thọ trai xong là Minh Thành phải về nên chương trình hôm nay đặc biệt hơn mọi khi. Nên giờ quý vị sẽ được quý thầy hướng dẫn chương trình và tiếp theo là Minh Thành sẽ hướng dẫn cho các vị có những câu hỏi, quý vị ghi lại và để trên bàn, Minh Thành sẽ giải đáp câu hỏi, sau đó chúng ta thọ trai và Minh Thành có việc phải đi trước, buổi chiều quý thầy và quý sư cô sẽ hướng dẫn cho quý vị. Nên quý vị hãy tinh tấn tu học trong buổi tu học tất niên tại Hoằng Pháp hôm nay. Khóa tu vẫn tiếp tục ở chùa Bửu Liên, lúc trưa Minh Thành sẽ thông báo đến quý vị.
Quý vị đứng lên và quý thầy sẽ hướng dẫn cho quý vị tiếp.
-Thích Minh Thành-
Đệ tử chúng con cúi đầu kính lễ Đức Thế Tôn Bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác.
“Hương các loại hoa thơm
Không ngược bay chiều gió
Nhưng hương người đức hạnh
Ngược gió khắp tung bay
Chỉ có bậc chân nhân
Tỏa khắp mọi phương trời.”
“Hoa chiên đàn, già la,
Hoa sen, hoa vũ quý,
Giữa những hương hoa ấy,
Giới hương là vô thượng.”
“Ít giá trị hương này,
Hương già la, chiên đàn;
Chỉ hương người đức hạnh,
Tối thượng tỏa Thiên giới.”
“Những ai có giới hạnh,
An trú không phóng dật,
Chánh trí, chơn giải thoát,
Ác ma không thấy đường.”
“Như giữa đống rác nhớp,
Quăng bỏ trên đường lớn,
Chỗ ấy hoa sen nở,
Thơm sạch, đẹp ý người.”
“Cũng vậy giữa quần sanh,
Uế nhiễm, mù, phàm tục,
Ðệ tử bậc Chánh Giác,
Sáng ngời với Tuệ Trí.”
(Kinh Pháp Cú 04 – Phẩm Hoa)
Con chân thành đảnh lễ, Phật Thích Ca Mâu Ni. Đời này con xin nguyện thấy biết rõ ngũ uẩn, thấy biết rõ tự thân, thành tựu Chánh Tri Kiến, thể nhập vào Thánh quả. Con nguyện xứng đáng là người con Phật chân chánh, con xin đảnh lễ Ngài, Phật Thích Ca Mâu Ni, bậc đoạn tận tham ái, bậc đoạn tận sợ hãi, tâm Ngài không dao động, tâm không nhiễm thế gian. Con xin đảnh lễ Ngài, Phật Thích Ca Mâu Ni, bậc vô thượng giải thoát, Ngài là thầy của con, Ngài vì dẫn đường con, Ngài vì con quy ngưỡng. Con chân thành quy hướng, đảnh lễ bậc vô thường, đảnh lễ bậc Chánh Giác, con xin quy phục Ngài, con xin làm đệ tử, làm con ngoan của Ngài.
Con xin quy phục pháp, quy phục Pháp Tám Đúng, nguyện thành tựu Tám Đúng.
Con xin tôn kính tăng, tôn kính đời giới đức, nguyện thành tựu giới đức.
Mời đại chúng cùng hướng mắt về màn hình để chúng ta cùng đọc Khuyến Tấn Đạo Tràng:
Đạo tràng Nikāya, tâm thật là lắng dịu, gặp nhau trong hòa ái, tạm biệt trong an vui. Đạo tràng Nikāya thấy tập thấy biết đúng, nghĩ tập suy nghĩ đúng, nói tập nói lời đúng, đạo tràng hành động đúng, mạng tập nuôi mạng đúng. Siêng tập siêng đúng việc, quán tập quán đúng chỗ, định tập định đúng cách.
Đạo tràng Nikāya tập thấy biết chân chánh, tập suy nghĩ chân chánh, tập nói lời chân chánh, tập hành động chân chánh, tập nuôi mạng chân chánh, tập siêng năng chân chánh, tập quán niệm chân chánh, tập định tâm chân chánh. Đạo tràng Nikāya tập sống đời chân chánh, tập sống đời thánh thiện giữa thế giới hôn mê. Đạo tràng Nikāya chọn lối tu chân chánh, chọn pháp hành thiết thực để dẫn dắt thân tâm. Đạo tràng Nikāya chọn con đường tám chánh, làm chỗ mình nương tựa, để định hướng thân tâm.
Đạo tràng Nikāya, đang bước vào Thánh đạo, đang xa lìa phiền não, đang thoát khỏi khổ đau. Đạo tràng Nikāya không gian tà xảo luận, không mập mờ bất chánh, không che giấu bất minh. Đạo tràng Nikāya không lạc vào tà đạo, không lạc vào tà kiến, không lạc lối tà nhơn. Đạo tràng Nikāya không xa rời Thánh đạo, không xa rời Thánh trí, không xa pháp Thánh nhân. Đạo tràng Nikāya thân tâm thường chánh niệm, nội tâm thường tỉnh giác, thường quán sát thân tâm. Đạo tràng Nikāya tâm từ thường tỏa rộng, tâm hiền thường an trú giới định tuệ thực thi. Đạo tràng Nikāya không rộn ràng, dao động, nhẹ nhàng trong hành xử, không nuôi dưỡng hận sân.
Đạo tràng Nikāya tâm hiền hòa trí tuệ, nhìn đời bằng Thánh trí bậc Chánh giác truyền trao. Đạo tràng Nikāya tâm hiền hòa lắng dịu, tâm thật là hoan hỷ trong pháp đức Thế Tôn. Đạo tràng Nikāya tâm thật là hạnh phúc, theo con đường Thánh thiện bậc Chánh giác từng tu. Đạo tràng Nikāya tâm thật là dễ chịu, chịu học điều chân chánh, chịu học hành Thánh nhân. Đạo tràng Nikāya tâm thật là mát dịu, tâm hiền ngoan dễ chịu, tâm ngọt dịu dễ thương. Đạo tràng Nikāya tâm thật là lắng dịu, tâm thọ vui dễ chịu, tâm lắng dịu hiền vui. Đạo tràng Nikāya tự trọng và tôn trọng, tu tập trong hòa ái, tạm biệt trong an vui.
Kính mời đại chúng đứng dậy để đón chào sư phụ đến chia sẻ pháp.
Cảm nhận hơi thở, cảm nhận cơ thể, cảm nhận cảm giác toàn thân.
Kính thưa các vị, tất cả chúng ta đều đang bị bốc cháy. Chúng ta đang bị bốc cháy bởi ngọn lửa của vô thường. Thân thể này rồi sẽ đi đến già nua, bệnh tật và chết chóc. Những ngôi nhà đẹp đẽ cũng sẽ lụi tàn, những vương quốc to lớn cũng sẽ suy vong, những gì chúng ta đắm đuối say mê rồi cũng sẽ tàn hoại. Vì vậy khi nhìn thấy một ngọn lửa cháy và thấy tất cả chúng sanh đang bị bốc cháy. Này các vị, tham là ngọn lửa đang thiêu đốt tất cả chúng sanh. Sân hận, tức giận là ngọn lửa đang thiêu đốt tất cả chúng sanh. Si mê, vô minh là ngọn lửa đang thiêu đốt tất cả hữu tình mà chúng ta đã tạo ra vô số ác nghiệp để mãi mãi bị ràng buộc trong vô tận luân hồi này.
Chúng ta hãy nhìn con mắt này đang bị bốc cháy, các hình sắc, tài sản, vật chất chúng ta thấy đang bị bốc cháy, những cảm giác tham muốn, nóng giận, yêu ghét, sân hận đang bốc cháy ngùn ngụt trên cuộc đời này, trong thân tâm của chúng ta.
Lỗ tai này đang bị bốc cháy, bốc cháy với những âm thanh của tham dục, của tức giận, của sự hơn thua, thị phi, nhân ngã bốc cháy. Mũi, lưỡi này đang bị bốc cháy, với những lời nói ganh tị, đố kỵ, ta đây, nhân ngã, thị phi, tranh đấu, tranh giành, tranh chiến lẫn nhau.
Miệng này đang bốc cháy với những lời nói dối, đâm thọc, hai lưỡi, thêu dệt, với những món ăn ngon dở, những hương vị đang bốc cháy làm cho suốt cuộc đời chúng ta bị thiêu đốt, đốt cháy, trong những cảm xúc, cảm giác của hương vị đó, để chúng ta phải chạy, phải tìm, kiếm, phải đòi hỏi, phải thèm khát.
Miệng đang bốc cháy, lưỡi đang bốc cháy những cảm giác ham muốn hương vị đang bốc cháy khắp trên cuộc đời này.
Thân thể này đang bốc cháy, bốc cháy trong ánh nhìn, trong lời nói, trong hành động, từng cử chỉ, từng bước đi thúc giục của lòng tham muốn bốc cháy, bốc cháy trong những hành vi, trong sự đua tranh, cạnh tranh, khẩu tranh, đấu tranh và chiến tranh. Thân xác này đang bị bốc cháy dữ dội, với những gì nó tiếp xúc, chỉ một ánh nhìn thôi có thể giết chết một con người, một lời nói có thể xảy ra án mạng, tử hình, chung thân, hay một tiếng hát karaoke bên cạnh nhà thôi cũng có thể lấy đi sinh mạng của hàng xóm, tất cả đều đang bốc cháy.
Chúng ta đang bị những ngọn lửa trong mắt, trong ánh mắt, trong các sắc mà mình nhìn thấy, trong cảm giác khi mắt tiếp xúc và sanh khởi lên, bị thiêu đốt trong các cảm giác đẹp xấu, ưa ghét, vừa lòng hay không vừa lòng. Bốc cháy trong tai của chúng ta, trong những âm thanh, lời nói bốc cháy, những cảm giác sanh khởi khi tai tiếp xúc là bốc cháy. Nhiều ngọn lửa đang bao quanh chúng ta, bao trùm chúng ta, là những ngọn lửa của lòng tham dục, ác độc, ác tham. Sự tham muốn, gian ác, tàn độc, làm đau khổ cho chính mình, làm đau khổ cho những người thân thương nhất, ân nghĩ nhất với chính mình. Hằng ngày, bao nhiêu ngọn lửa đang bốc cháy trên cuộc đời này, bao nhiêu cảm giác đang bốc cháy trong nội tâm của chúng ta. Bao nhiêu lòng dục, lòng tham, lòng sân, lòng hận, gắt gỏng, cau có, cộc cằn, gay cú cháy bừng, đốt cháy, thiêu cháy chúng ta.
Thật là đau khổ cho chúng ta phải sống trong nhưng ngọn lửa như vậy, thật phiền lụy cho chúng ta phải sống trong những ngọn lửa thiêu đốt như vậy, thật đáng thương cho chúng ta phải sống trong những ngọn lửa bừng cháy đỏ rực như vậy. Bao nhiêu ngọn lửa từ bên trong lẫn bên ngoài thiêu đốt, đốt cháy chúng ta, ngọn lửa của vô thường, khổ đau, phiền não, vô ngã, trống rỗng, trống không, trống trơn trên cuộc đời này.
Chúng ta hãy nhìn đi, một tấm thân già nua và tật bệnh này, hãy nhìn thật sâu sắc vào bản chất của thể xác này. Con mắt này bao nhiêu chứng bệnh? Lỗ tai này bao nhiêu chứng bệnh? Mũi này bao nhiêu chứng bệnh? Miệng này cũng có thể bị ung thư vòm họng. Cái thân này có bất cứ chỗ nào, nơi nào, bộ phận nào cũng có thể trở thành ung hạch, ung nhọt, ung bứu, ung thư.
Chúng ta hãy nhìn kĩ sắc thân này là ổ chứa nhóm bệnh hoạn đấy quý vị, hơn bao giờ hết, chỉ cần một tiếng ho thôi cũng làm cho người ta hoảng sợ, lo lắng và sợ hãi, là đại thảm họa toàn cầu, và các biến thể của vi rút mỗi ngày càng phát triển, tất cả nhân loại phải sống trong sự suy nghĩ, lo toan, sợ hãi, bệnh hoạn, tai nạn, thiên tai nhân họa rình rập ở khắp mọi nơi, bất cứ nơi nào, bất cứ chỗ nào, bất cứ ở đâu.
Chúng ta hãy nhìn thật sâu vào đời sống này, trong thân xác này đi quý vị. Con mắt này chảy ra ghèn, nước mắt. Tai này có rái tai. Mũi này có gỉ mũi. Miệng này chảy ra nước miếng. Thân này thải ra mồ hôi, phân, nước tiểu. Chảy ra những thứ cần lập tức dội rửa, tống khứ. Hãy nhìn vào sắc thân này, ung nhọt chín lỗ này, thân này là ung nhọt chín lỗ, nó chảy ra những cái gì là những cái bất tịnh rỉ chảy, là những thứ nhàm chán rỉ chảy, là những thứ hôi dơ rỉ chảy, là những thứ tanh hôi, bẩn thỉu rỉ chảy.
Nhơ nhớp là thân này, bất tịnh, không sạch sẽ là thân này, phân nước tiểu là thân này, máu mủ, phèo phổi, gan ruột là thân này, là bất tịnh, hôi dơ, bẩn thỉu, tanh tưởi, nhơ nhớp, chất chứa đầy những tật bệnh lo toan và sầu khổ.
Quý vị hãy nhìn thật sâu sắc bản chất của tấm thân mà mình đang mang vác đây là một gánh nặng. Tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, bao tử, lá lách, dạ dày, ruột non, ruột già, tim, gan, tỳ, phế, thận, mủ, máu, phân và nước tiểu, đờm… đều là bất tịnh, không sạch sẽ. Và tất cả chúng ta dành cả một cuộc đời này để lo lắng, chăm sóc, yêu thương, nâng niu, chìu chuộng, tô điểm, điểm trang, trang sức, luyến ái, chấp thủ, say mê, đắm đuối. Kết quả mang lại là tật bệnh, là đột quỵ, ung thư, tai biến, nằm bán thân bất toại một chỗ, ung thư phổi, ung thư ruột, ung thư gan, ung thư máu, ung thư não, ung thư vòm họng, ung thư cuốn bao tử.
Quý vị hãy vào những bệnh viện như: Ung Bứu, Từ Dũ… để quý vị nhìn vào đời sống này. Hãy vào những trại tâm thần, nhà thương, vào những bệnh viện thăm người thân, vào những lò thiêu, nghĩa địa, nghĩa trang để nhìn sự kết thúc của đời sống này bằng nước mắt. Sự phân ly, chia ly, biệt ly, đau lòng, đau khổ, đau thương khi kiếp sống này kết thúc.
Và không dừng lại ở đó, trong thân xác này là bao nhiêu những dục vọng, tham muốn, thèm khát, đòi hỏi, khát khao, những sự truy đuổi, truy tầm, truy cầu, thúc giục, chạy tìm, tham muốn, tham lam, tham dục, tham ái, tham ăn, tham ngủ, tham chơi, tham nói, tham thể hiện, tham cãi, tham gây, tham đắm, tham chiến đấu. Bao nhiêu ngọn lửa đang đốt, đang bao vây chúng ta đấy quý vị, bao nhiêu những ngọn lửa sân hận, tức giận, bực tức, bực bội, bực dọc, bực mình, bực quạo đốt lên, cháy lên, thiêu lên và hủy hoại tất cả những tình thân thương nhất trong cuộc đời của mình: vợ chồng, cha mẹ, anh em, chị em, thầy trò, huynh đệ, tỷ muội. Những cảm giác sân hận đó, bực tức đó phừng lên, bốc lên, cháy lên thiêu đốt, hủy hoại. Những cảm giác sân hận đó đang đốt cháy chúng ta, thiêu cháy chúng ta, thiêu rụi tất cả chúng sanh hữu tình trên toàn thế giới này.
Thật đau khổ cho chúng ta, thật đáng thương cho chúng ta, thật phiền não cho chúng ta không nhìn thấy.
Thế Tôn gọi là:
“- Tất cả, này các Tỷ-kheo, là mù lòa. Và này các Tỷ-kheo, cái gì mù lòa?
3-5) Mắt, này các Tỷ-kheo, là mù lòa. Các sắc là mù lòa. Nhãn thức là mù lòa. Nhãn xúc là mù lòa. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là mù lòa. Mù lòa bởi cái gì? Ta nói rằng mù lòa bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não... Tai... Mũi...
6) Lưỡi là mù lòa. Các vị là mù lòa. Thiệt thức là mù lòa. Thiệt xúc là mù lòa. Do duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy mù lòa. Mù lòa bởi cái gì? Ta nói rằng mù lòa bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.
7) Thân là mù lòa...
8) Ý là mù lòa. Các pháp là mù lòa. Ý thức là mù lòa. Ý xúc là mù lòa. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là mù lòa. Mù lòa bởi cái gì? Ta nói rằng mù lòa bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.”
(Tương Ưng bộ kinh Tập IV. Thiên sáu xứ, Chương I. Tương ưng sáu xứ, III. Phẩm Tất cả, Bài kinh Mù lòa)
“Này các Tỳ-kheo, con mắt này là mù lòa” các hình sắc là mù lòa, những cảm giác khi con mắt này tiếp xúc, nhìn thấy sanh khởi lên tham và sân hận thì những cảm giác đó là mù lòa. Lỗ tai này là mù lòa, những âm thanh là mù lòa, những cảm giác khi lỗ tai tiếp xúc sanh khởi lên tức giận, sân hận, say mê, điên đảo, đắm đuối là mù lòa. Mũi này, miệng này là mù lòa. Hương vị này khi chúng ta tiếp xúc là mù lòa, những cảm giác sanh khởi lên ưa, thích hay không thích, ưa hay không ưa, thương ghét, tham, sân là mù lòa, tất cả là mù lòa.
“Này các Tỳ-kheo, thân này là mù lòa”, những thứ mà thân này tiếp xúc là mù lòa, đụng chạm, những cảm giác sanh khởi khi thân này tiếp xúc là mù lòa, là dục, tham, ái, sân hận, si mê, bản ngã, ta đây, hơn thua, ganh tị, đố kị, thiêu đốt, thiêu hủy, thiêu rụi, thiêu sống. Mù lòa và bốc cháy, là toàn thể thế giới này.
“Này các Tỳ-kheo, những cảm giác của bản ngã, những cảm giác của một cái tôi, cái ta, của hơn thua, nhân ngã, bỉ thử, cao thấp, đúng sai, của giành phần hơn phần thắng đều là mù lòa”, đang thiêu đốt khắp tất cả hành tinh này. Cảm giác của chấp ngã, bản ngã, của một cái tôi, cái ta ngút trời mây. Thật thương xót cho chúng ta, xin thưa với tất cả đại chúng, người đáng thương nhất trên cuộc đời này không phải ai khác mà chính là chúng ta.
Chính chúng ta, chính mình mới là người đáng thương nhất trên cuộc đời này vì chúng ta bị mù lòa, bị bốc cháy. Thế giới này đang bốc cháy, đang bị thiêu đốt, hành tinh đang bốc cháy với những dục vọng, tham muốn, thèm khát, đói khát, khao khát, khát ái đấy quý vị. Quý vị xem tin tức hằng ngày đều là đâm, chém, giết, giựt, giành, hãm hiếp, thuốc độc, tự vẫn, treo cổ, nhảy lầu, kiện tụng, giết hại, phân xác, chặt xác, con giết mẹ, giết cha, vợ giết chồng, bạn bè phân xác với nhau.
Thế giới đang bốc cháy với những ngọn lửa của tham lam, ác độc, giật điện thoại rồi lại lôi người ta năm trăm mét, đẻ con ra rồi vứt bỏ lại trong đống rác, con ngáo đá giết mẹ ruột, cha ruột, anh em vì mấy tấc đất giết hết bốn năm mạng người.
Thế giới này đang bốc cháy, bốc cháy một cách mãnh liệt và dữ dội, ác tham, tham dục đốt cháy hết tất cả đạo đức, luân thường, lễ nghĩa, ân nghĩa, hiếu thảo, đốt cháy và hủy diệt. Ngọn lửa bản ngã đốt cháy vợ chồng với nhau, phải không nhìn mặt nhau, sân hận với nhau, ly thân, ly dị, thậm chí giết nhau, đưa nhau ra tòa, kiện tụng nhau. Những bản ngã ác độc này giết người, cảm giác của cái tôi cái ta này, cống cao, ngã mạn, dương dương tự đắc, khen mình, chê người đã giết chết hết tất cả hữu tình chúng sanh. Tất cả những ngọn lửa đang bốc cháy, phừng cháy, rực cháy đang thiêu đốt hết khắp vũ trụ này.
“9) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán cảm thọ ấy. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát.”
(Tương Ưng bộ kinh Tập IV. Thiên sáu xứ, Chương I. Tương ưng sáu xứ, III. Phẩm Tất cả, Bài kinh Mù lòa)
“Này các vị, thấy vậy, vị đệ tử Phật hãy nhàm chán”, nhàm chán với con mắt này, con mắt bệnh hoạn này, con mắt tạo ra ác nghiệp này, con mắt nhìn để hơn thua, sân hận này. Hãy nhàm chán với lỗ tai, với âm thanh, với những cảm giác sân hận, nhân ngã
Hãy nhàm chán với thân xác vô thường, bất tịnh, bệnh hoạn, thân tạo ra bao nhiêu những thứ ác nghiệp, hãy nhàm chán, không ưa thích, không tham nữa.
Muốn chấm dứt đời sống tham dục, si mê, bản ngã này, không ưa thích, không hoan hỷ, không an trú, không đắm trước, không chấp thủ trong đây nữa, hãy nhàm chán. Hãy xa rời, viễn ly, ly tham, chấp dứt, đoạn diệt, từ bỏ những cảm giác tham, sân, si bản ngã đó đi, hãy nhàm chán.
Mỗi lần sanh khởi sân hận lên là “Ta nhàm chán ngươi quá rồi!” mỗi khi sanh khởi cảm giác hơn thua là “Ta nhàm chán ngươi quá rồi hỡi cảm giác sân hận này! Ngươi hãy tan biến đi, hãy tan diệt hoàn toàn trong thân tâm ta đi, thành mây, thành khói, thành hư không đi. Ngươi đã thiêu đốt ta vô lượng vô biên kiếp rồi, ta đau khổ như vậy là vừa đủ rồi, ta bị đốt cháy như vậy là vừa đủ rồi. Ngươi hủy hoại ta như vậy là vừa đủ rồi. Ngươi hãy tan biến hoàn toàn trong thân tâm của ta đi, hỡi cảm giác sân hận, bản ngã ngu si này, ngươi hãy hoàn toàn tan biến, dập tắt, diệt tận đi, đừng bao giờ sanh khởi trong tương lai nữa.”
Nhàm chán, ly tham, không ưa thích nữa và muốn chấm dứt những cảm giác ham muốn, đòi hỏi, khao khát, thèm thuồng, khát ái, truy đuổi, hãy nhàm chán nó. Khi nó sanh khởi lên phải tự nhủ “Ta nhàm chán ngươi quá rồi. Ngươi đừng xúi giục ta nữa, ta mệt mỏi, ngao ngán, ê chề, gớm ghê, chán chê với ngươi lắm rồi. Ngươi hãy tan biến hoàn toàn khỏi thân tâm của ta đi, hỡi này cái cảm giác tham dục, si mê, điên đảo kia, ngươi hãy tan biến hoàn toàn đi, thành mây, thành khói, thành hư không đi, để cho ta được bình an, được lắng dịu, được tịch tịnh.”
Đức Phật dạy:
“Này các vị, ai có thể dập tắt được ngọn lửa tham dục, sân hận và si mê trong chính nội tâm của mình thì người ấy mới là người chiến thắng đích thực. Này các vị, ai có thể dập tắt hoàn toàn ngọn lửa tham dục, ngọn lửa sân hận, ngọn lửa si mê và bản ngã trong chính nội tâm của mình, người ấy mới thật sự là bậc chiến thắng đích thực. Ai có thể dập tắt được ngọn lửa tham muốn, nóng giận, ngọn lửa si mê, ngọn lửa ta đây của bản ngã trong chính nội tâm của mình, đó là người chiến thắng thật sự.”
Khi nhìn một ngọn lửa, chúng ta hãy nhớ đến nội tâm của mình đang bị thiêu đốt bởi tham, sân, si.
“Này các Tỳ-kheo, lửa sẽ bốc lên, nước sẽ chảy xuống, chẳng có ngọn lửa nào, chẳng có dòng nước nào có thể đưa ta lên hay làm cho ta đi xuống, chỉ có chính ta cần phải sợ hãi trong những lỗi nhỏ nhặt, cần phải biết góp nhặt từng chút những thiện lành, cần phải nỗ lực tu hành để dập tắt những ngọn lửa của tham, sân, si. Cần phải nỗ lực tinh tấn, kiên trì, bền vững để dập tắt hết tất cả những ngọn lửa đã thiêu đốt chúng ta. Thiền định là con đường đưa chúng sanh vượt lên sự loạn động, thấp hèn của tâm trí.”
Chính sự thực tập tâm an tịnh này, chính sự thực tập nhìn nhận lại cảm giác, những nghĩ tưởng này, sự thực tập nhận diện ngũ uẩn này, sẽ giúp cho chúng ta thấy rõ được bộ mặt thật sự của tham dục, sân hận, si mê và bản ngã đang âm ỉ, chất chứa, đốt cháy trong tâm của chúng ta. Và chính sự thực tập trải tâm từ mà chúng ta đã thực tập bao nhiêu khóa trước là công năng, là phương tiện, cách thức để dập tắt, làm cho mát lạnh, làm cho lắng dịu, an tịnh, tịch tịnh những ngọn lửa thiêu đốt sầu bi, khổ ưu não khắp nhân gian này.
Chính sự thực tập thiền định, trí tuệ, quán chiếu sẽ như lý tác ý, tác động tâm ý, suy xét một cách sâu sắc và sự tác hại, nguy hiểm, tai họa của sự tham muốn, tai họa của những cơn nóng giận, của những cảm giác bản ngã đó, chúng ta suy xét, quán chiếu, tác động tâm ý một cách sâu sắc, thấy được hiểm họa, tai nạn, sự đau khổ, sự phiền não, sự áp bức của chúng đem lại. Và chúng ta nỗ lực dập tắt chúng nó thì chúng ta nhất định, từ từ sẽ bước đến cảnh lắng dịu, mát mẻ, an tịnh, tịch tịnh và thanh lương.
Kính thưa đại chúng, nãy giờ chúng ta thực tập thiền quán, thực tập chiêm nghiệm quán chiếu về tai hại của tham, sân, si bản ngã trên cuộc đời này. Có quý vị nào muốn trình pháp, chia sẻ trong khi nãy giờ chúng ta thiền tập, thực tập. Hoặc có vị nào muốn chia sẻ thọ, tưởng, hành của mình, nhận diện ngũ uẩn trong khi thiền quán thì quý vị đưa tay lên sẽ có người đưa mic đến quý vị.
Quý vị có cảm thọ được không? Có thấy cái tai hại của tham, sân, si bản ngã khủng khiếp không? Có thấy sợ nó không? Có sợ bị đốt nhà, cháy nhà không mà sao tâm cháy không sợ?
Phật tử 1:
Kính bạch sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng đại chúng, con xin trình pháp. Từ bấy lâu nay con nghĩ tham, sân, si đơn giản, nhưng sau khi nghe bài pháp của thầy con thấy rất sâu sắc vì bản ngã không phải đơn thuần là thô, mà nó rất vi tế. Sư phụ nói tham, sân, si và bản ngã thì con thấy, trong tâm con nhìn thấy.
Khi thầy nói mắt bốc cháy thì con hằng ngày thấy đôi mắt con bốc cháy thật rõ ràng, tai bốc cháy âm thanh thì con cũng thấy được âm thanh của con, con chỉ nghe lời nói của người thì tai con đã bốc cháy. Mũi cũng thế, chỉ nghe mùi hương cũng bốc cháy. Lưỡi của con khi nếm được vị thì cũng bốc cháy cái tham của con, thân cũng vậy. Nhất là ý của con, chỉ cần lời nói không vừa lòng thì nó đã bốc cháy.
Con thấy rất đáng sợ, nếu con không học được dòng pháp Nikāya, thì con không biết con chỉ nghĩ tham, sân, si đơn giản, nhưng chúng quá đáng sợ, dục, ái, tham, sân, si bản ngã đều bốc cháy tất cả. Con thật sợ hãi và hổ thẹn với tâm của con, bấy lâu nay con nghĩ nó đơn thuần. Nhưng ngày hôm nay, nhờ sư phụ giảng về thân tứ đại gồm chín lỗ thì con té ngửa ra, con thấy “Ôi thôi là khổ!” vì thân bất tịnh, dơ bẩn này đã nhấn chìm con từ vô lượng kiếp.
Ngày hôm nay, nhờ con học được Nikāya, dòng pháp này mà con đã thấy rõ được sự thật, vì tấm thân vô thường này, đã đày đọa con mấy chục năm rất đau khổ. Sư phụ nói hãy đi tới các bệnh viện, con quán tưởng đến bệnh viện ung bứu này đáng sợ, sư phụ nói tới thăm người thân thì con cũng đã từng tới thăm người thân con cũng thấy đáng sợ.
Tất cả những gì con thấy hằng ngày đều bốc cháy, trong gia đình, người thân và bạn bè, con nhìn thấy tất cả đều bốc cháy. Con rất hạnh phúc khi con tu tập trong dòng pháp này, con nhìn lại cuộc đời của con, bấy lâu nay con đau khổ vì tấm thân này, ngày hôm nay con tỏa ngộ được, con tôn kính Đức Phật, không biết nói gì hơn, trước là Đức Phật, kế đến là sư phụ, quý thầy và quý sư cô, đạo tràng đã giúp cho con hiểu được để con tu tập trong dòng pháp này. Con nguyện đời đời kiếp kiếp, từ đây đến cuối đời con sẽ tu học theo dòng pháp Nikāya, để con đi đến giác ngộ và giải thoát.
Kính bạch thầy cho con xin đảnh lễ tri ân thầy ba lễ để tỏa lòng biết ơn, nhờ thầy mà con biết được dòng pháp này.
Sư phụ giảng giải:
Tất cả chúng ta hướng tâm về Đức Thế Tôn, hướng tâm về Thánh pháp, hướng về bốn đôi tám chúng hiền thánh tăng ruộng phước vô thượng ở trên đời.
Kính thưa đại chúng, vì hôm nay là khóa tu cuối tại chùa Hoằng Pháp, nên Minh Thành đặc biệt dành nhiều thời gian cho chúng ta chia sẻ pháp. Vì ở chùa Bửu Liên có giỗ tổ nên khi thọ trai xong là Minh Thành phải về nên chương trình hôm nay đặc biệt hơn mọi khi. Nên giờ quý vị sẽ được quý thầy hướng dẫn chương trình và tiếp theo là Minh Thành sẽ hướng dẫn cho các vị có những câu hỏi, quý vị ghi lại và để trên bàn, Minh Thành sẽ giải đáp câu hỏi, sau đó chúng ta thọ trai và Minh Thành có việc phải đi trước, buổi chiều quý thầy và quý sư cô sẽ hướng dẫn cho quý vị. Nên quý vị hãy tinh tấn tu học trong buổi tu học tất niên tại Hoằng Pháp hôm nay. Khóa tu vẫn tiếp tục ở chùa Bửu Liên, lúc trưa Minh Thành sẽ thông báo đến quý vị.
Quý vị đứng lên và quý thầy sẽ hướng dẫn cho quý vị tiếp.