Thư Viện Linh Quy
← Danh sách

Thiền Quán - Lòng Thương Xót Bao La - Tâm Bi Vô Lượng

2026-03-18 06:54:28
NIKĀYA THIỀN QUÁN

LÒNG THƯƠNG XÓT BAO LA

TÂM BI VÔ LƯỢNG

–Thích Minh Thành–

Tâm xót thương cho chính mình bị tham, sân, si, bản ngã làm cho sầu, bi, khổ, ưu, não, xót thương những người chung quanh mình, ba mẹ mình, vợ chồng mình, người thân mình cũng vì tham, sân, si, bản ngã làm cho khổ đau. Mình trải tâm xót thương này đến tự thân mình và đến những người thân thương nhất cũng như những người từng làm cho mình khổ đau, họ cũng ở trong đau khổ. Tâm bi này là lòng xót thương, mong sự an vui, an lạc, an bình, hạnh phúc đến cho mình và cho hữu tình chúng sanh, lòng xót thương, bi mẫn vô lượng này cần phải được thực tập thật là nhiều để khai mở những cảm giác hiền hòa, hiền thiện, để khai mở những cảm xúc, những cảm thọ xót thương, tâm hiền lành, diệt trừ những tâm hung dữ, những tâm ác độc, diệt trừ những tâm bất thiện, những tâm làm hại mình, làm hại người hoặc là làm hại cả hai mình lẫn người.

Trước khi vào bài tập chúng ta hít vào thở ra nhẹ nhàng bốn lần đồng thời thầm đọc trong tâm các câu sau đây nhằm để khơi gợi cho tâm và cảm thọ sanh khởi theo chiều hướng hiền thiện, hiền hòa.

Hít vào nhẹ nhàng ơi!

Thở ra nhẹ nhàng ơi!

Hít vào an lạc ơi!

Thở ra an lạc ơi!

Tâm hiền ơi!

Tâm hiền ơi!

Tâm lành ơi!

Tâm hiền lành ơi!

Ta khơi dậy trong ta

Tình thương và hiền tâm

Ta khơi dậy trong ta

Hiền tâm và tình thương.

Chúng ta cảm nhận ở lồng ngực của mình, cảm nhận ở cảm giác toàn bộ cơ thể của mình.

Tình thương sống trong ta,

Tâm hiền sống trong ta.

Tình thương có trong ta,

Tâm hiền có trong ta.



Ta rộng mở tình thương,

Đến các loài hữu tình,

Ta rộng mở hiền tâm

Đến các loài hữu tình.

Ta mở rộng tâm hiền đến tất cả những người thân thương nhất, những người ân nghĩa nhất, nghĩa tình trong cuộc đời ta. Ta mở rộng tình thương, ta mở rộng tâm hiền đến khắp tất cả chúng sanh.

Bằng tình thương hữu tình,

Bằng hiền tâm chân thật,

Bằng tấm lòng thương tưởng

Đến tất cả hữu tình

Và thương cả chính mình

Hiện đang còn lặn hụp

Trong sanh tử khổ đau

Trong những tâm ác ý

Muốn làm hại lẫn nhau.

Vì sự đau khổ này

Của ta và hữu tình

Ta thành tâm, tha thiết

Tu tập trải bi tâm.

Tâm bi là tâm thiện,

Tâm hiền thiện, hiền hòa

Tâm hiền lành, hiền đức,

Tâm hiền phúc, hiền lương.

Tâm vẫn thường nghĩ đến

Những điều thiện, điều hiền

Tâm vẫn thường yêu thích

Làm những việc hiền lương.

Tâm vẫn thường nghĩ đến những điều hiền, vẫn thường nghĩ đến những điều thiện, thường nghĩ đến những điều lợi ích, giúp đỡ cho mình, cho những người đang khổ đau trên cuộc đời này. Tâm vẫn thường nghĩ đến để hy sinh, để phụng sự, để đem hết cả mồ hôi, sức lực thậm chí cả sinh mạng của mình để làm những việc ý nghĩa trên cuộc đời này, để làm những việc có giá trị trong cuộc sống này, để làm những việc lợi ích cho mọi người, cho nhân loại, cho hữu tình chúng sanh. Dù có đổ mồ hôi, dù có rơi nước mắt, dù có nhọc nhằn, vất vả, có cực khổ thậm chí phải hi sinh cả thân mạng này con cũng vẫn yêu thích những việc hiền lương. Dù cho phải mất đi sinh mạng này, tâm vẫn thường mong muốn hạnh phúc cho muôn loài.

Tâm vẫn thường mong muốn

Hạnh phúc đến muôn loài

Tâm vẫn thường tha thiết

Mong mọi loài bình yên.

Dù thân này có khụy xuống, có ngã xuống, có đổ xuống, có nằm xuống để đem lại sự lợi ích, sự hạnh phúc, sự an lạc cho hữu tình chúng sanh trong thánh pháp này thì con cũng cam tâm tình nguyện, cũng ngậm cười nơi chín suối. Tâm vẫn thường ưa thích làm những việc lợi ích, tâm vẫn thường yêu thích làm những việc ý nghĩa, giá trị, đem lại an lạc, hạnh phúc dài lâu cho cuộc đời này.

Lang thang trong sanh tử,

Lành dữ chẳng tỏ tường,

Mượn nghiệp hiền, nghiệp thiện

Làm chỗ để náo nương.

Tử thần thường đón bắt,

Nghiệp lại rất thẳng tay,

Thiện tâm là con đường,

Tái sanh chỗ hiền lương.

Tâm lành này, tâm hiền này, lòng xót thương, bi mẫn này là chỗ nương náo của chúng sanh, là con đường đưa hữu tình đến chỗ bình an, đến chỗ an lạc, hạnh phúc không những đời này mà còn nhiều kiếp sau. Tâm hiền là con đường tái sanh chỗ hiền lương, tâm hiền thật là cao quý, thật là quan trọng, là lẽ sống, là sự sống, là lối sống, là đường sống của chúng sanh. Nếu không sống trong tâm hiền này chúng sanh sẽ rơi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.

Để hẹp đường đau khổ,

Để rộng đường bình an,

Ta trải tâm hiền này

Tràn đầy cả thế giới.

Mong tất cả tâm an,

Mong tất cả thân lạc,

Tâm an và thân lạc,

Tâm chân thành cầu mong.

Mong tất cả chúng sanh nội tâm được an bình, mong tất cả hữu tình thân thể được khỏe mạnh, tâm yên thân khỏe.

Mong tất cả thấu hiểu

Vạn vật là vô thường,

Từ bỏ con đường ác,

Quay về với hiền lương.

Mong tất cả tu tập

Tâm hiền thiện, hiền hòa

Không làm ai đau khổ.

Không hãm hại lẫn nhau.

Mong ta không làm hại,

Không làm tổn thương mình.

Mong ta không hãm hại

Các hữu tình chúng sanh.

Mong ta không gây họa

Cho thân mạng của mình

Mong ta không gây họa

Cho thân mạng chúng sanh.

Mong ta không hại mình

Vì tâm niệm tham, sân

Mong ta không hại người

Vì tâm niệm tham, sân.

Mong không ai mù quáng

Bị lòng tham dẫn đường

Vướng vào ba ác nghiệp

Phải tiếp nhận khổ đau.

Mong không ai hờn giận

Bị lòng sân dẫn đường

Hại mình và người khác

Ác nghiệp làm thẳng tay.

Mong không ai khờ dại

Làm hại bản thân mình

Không làm hại người khác

Vì tâm niệm tham, sân.

Mong không ai bị hại

Không ai làm hại ai

Không ai làm ai khổ

Không ai thù oán ai.

Mong chúng ta cùng thương mến nhau, mong chúng sanh cùng cảm thông cho nỗi khổ của nhau, mong hữu tình hiểu thương cho mọi loài với nhau.

Mong mọi loài an ổn

Mong mọi người an bình,

Mong tất cả hữu tình

Sống trong lòng bi mẫn.

Tâm nguyện này hiền thiện

Tâm nguyện này hiền hòa,

Tâm nguyện này an ổn

Tâm nguyện này an vui.

An vui là tâm nguyện

Mong mọi loài bình yên.

Hiền hòa là tâm nguyện

Mong mọi loài thiện lương.

Đây là phương trước mặt,

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm đầy lòng hiền thiện

Đầy ước nguyện hiền hòa

Đầy ước mong hiền đức

Đầy ước muốn hiền lương.

Đây là phương bên phải

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm hiền này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Đây là phương bên trái

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm hiền này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Đây là phương phía sau

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm hiền này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Đây là phương phía trên

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm hiền này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Đây là phương phía dưới

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm hiền này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Đây là phương bề ngang

Rộng lớn và bao la,

Hòa lẫn khắp phương này,

Là tâm hiền của ta.

Tâm hiền này rộng lớn

Vô lượng và vô biên.

Tâm hiền này tỏa rộng

Cùng khắp thế giới này,

Tâm hiền này toả rộng,

Khắp trời đất bao la.

Mời chư tôn và chư hiền chúng ta chia sẻ cảm thọ, nhận diện ngũ uẩn trong khi tu tập trải tâm bi, tâm Hiền.

Sư cô Ấn Đức: Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, ngũ uẩn con pháp sanh ấn Đức xin được đầu thành đảnh lễ Đức Phật, Đức Thế Tôn bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác, con xin được cúi đầu đảnh lễ giáo pháp ly tham tối thượng giải thoát, con xin được thành tâm đảnh lễ bốn đôi tám chúng hiền thánh Tăng ruộng phước vô thượng ở trên đời, con xin được cúi đầu đảnh lễ thánh giới tối thượng, con xin được cúi đầu đảnh lễ bậc đạo sư tôn kính và con xin được cúi đầu đảnh lễ sư phụ tôn kính của chúng con, con xin được thành tâm kính lễ tất cả chư tôn hiền đức đạo tràng Nikāya cũng như tất cả các nhân duyên thù thắng để con được tu tập trong dòng thánh pháp tối thượng này. Con kính bạch sư phụ cùng toàn thể đạo tràng, con rất là hoan hỉ và hạnh phúc khi buổi sáng hôm nay con được ngồi tại Thánh Pháp Viện linh thiêng này để nghe những dòng thánh pháp tối thượng do sư phụ truyền dạy. Khi con được nghe lời bậc đạo sư trong bài "Dạy Con" cũng như sư phụ chỉ dạy cho chúng con về tu tập tâm bi, tâm thương xót thì trong con khởi lên một lòng biết ơn, lòng tôn kính vô hạn đối với tam bảo và thánh giới.

Con biết ơn bậc đạo sư, con biết ơn sư phụ cùng đạo tràng Nikāya thật là nhiều. Khi sư phụ dẫn dắt về tâm bi, một cái tâm thương xót cho chính mình đã sống những đời sống những kiếp sống lầm đường lạc lối, sống trong sự vô minh, nhận cái thân năm uẩn này là mình và phải trôi lăn trong vòng sanh tử vô lượng kiếp, sống trong những kiếp sống đau khổ trong địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Tâm con dạt dào một lòng thương xót cho chính mình, khi lời của sư phụ cất lên "con thành tâm tha thiết tu tập trải bi tâm", cái từ tha thiết này nó cứ ngân dài, ngân dài, nó nhắc đi, nhắc lại nhiều lần trong tâm con và mỗi một lần khởi nên từ tha thiết thành tâm thì một dòng cảm thọ lại trào lên.

Con thương xót mình thật là nhiều, thương xót vô cùng. Khi con được học thánh chí ngũ uẩn nhìn lại thân tâm của mình thấy được những ngày mình sống lầm đường lạc lối, bị ngũ uẩn nó dẫn dắt, chi phối, bao vây, nó vây hãm, nó khống chế mình, mình làm biết bao nhiêu những nghiệp ác mà mình không biết, tự mình làm hại mình, hại cho chúng sanh bởi cái tâm tham sân và cái bản ngã trong một cái tâm ngu si, vô minh, si ám và thật là hạnh phúc được tu tập trong dòng thánh pháp tối thượng này. Con nghĩ về bậc đạo sư, về Đức Phật và các bậc thánh đệ tử thật là nhiều, bậc đạo sư đã để lại đã làm cho dòng thánh pháp tối thượng, vô thượng thánh trí ngũ uẩn này được vận chuyển lại sau hơn hai ngàn năm bị vùi lấp, bị xao nhãng, bị những tâm tham lam, si mê che lấp.

Con thấy thật là hạnh phúc, bài pháp tâm bi thương xót cho mình và cho cuộc đời này, cho thế giới ngũ uẩn ngu si và vô minh này cũng chính là từ tâm thương xót của ngài, ngài thương xót cuộc đời quá là nhiều. Thương đời quờ quạng giữa trời đêm, thế giới này sống trong vô minh, chìm đắm trong cái tâm ác độc. Thật là may mắn! Thật là phước báo cho chúng con trong cái sống này lại biết được thánh pháp tối thượng của Đức Thế Tôn mà bậc đạo sư có đầy đủ đức hạnh, trí tuệ, bốn tâm vô lượng, một cái tâm hiền trí cho nên gi mới được vận tiếp tục và thật là hạnh phúc khi chúng con được khi con nghe thấy về tâm hiền, tâm thương xót mình, sợ làm những cái điều ác, phải làm lành. Lấy đó làm chỗ để cho mình náo nương, nương tựa, thương mình thương cuộc đời này.

Khi chúng con được trải tâm bi thương xót đến khắp mười phương thì cái tưởng trong con thương xót vô cùng, những cái chỗ mà chúng con nhìn tưởng là thung lũng này nhưng đầy ấp là xương, là máu của chúng sanh trong đó có con. Những cái đất kia là những cái xương của con trong những kiếp vô lượng con mang cái ấy, những cái tảng đá kia chính là xương của con trong vô lượng kiếp con mang thân, những dãy núi kia chính là xương. Trong khi trải tâm thương thì cái tưởng trong con những dãy núi kia chính là xương, là cốt đang bị thiêu cháy và nó đã bị sập xuống, nó chỉ là những cái đống bọt tan đi và để lại một cái khoảng không gian bao la, rộng lớn. Tâm từ, tâm thương xót của con được lan tỏa rộng về khắp tất cả các mọi phương.

Con thật là hạnh phúc và cái tâm của con mở rộng bao la trong hư không rộng lớn này. Con thật là hạnh phúc, con cảm ơn sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng đại chúng đã chú ý lắng nghe. Con chân thành cảm ơn.

Cô Hiền Hồng: Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, con thành tâm cung kính biết ơn và nhớ ơn Đức Thế Tôn bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác, con thành tâm cung kính biết ơn và nhớ ơn dòng thánh pháp ly tham tối thượng giải thoát, con thành tâm biết ơn và nhớ ơn trên bậc đạo sư pháp nhãn thù thắng, con thành tâm biết ơn, nhớ ơn trên sư phụ tôn kính đầy tâm từ bao la quảng đại của chúng con, con thành tâm biết ơn và nhớ ơn quý thầy, quý cô cùng các bậc hiền trí có mặt ở nơi đây cùng tham dự khóa tu ngắn hạn.

Trong những ngày lễ này thì ở khắp nơi người thì chuẩn bị cho cuộc dã ngoại, người thì tranh thủ về quê thăm gi đình, còn những ngũ uẩn vô minh của chúng con thì thống nhất với nhau tìm về nơi núi rừng thanh tịnh này để cùng thưởng thức những bữa đại tiệc pháp từ nơi sư phụ và các thầy cô nơi đây truyền trao. Trong ba ngày qua chúng con đã được thưởng thức những bữa tiệc cùng những dòng nước mát dịu ngọt, thanh lương rót vào những cái thân tứ đại này xoa dịu đi những cái nỗi buồn phiền, bực giận, bức xúc, khó chịu, nóng nực từ nơi thành thị.

Trong khi thế giới đang đầy rất là bất an chúng con được về đây trong cái không khí này, cảm thọ thật là hoan hỉ khi được thọ những dòng thánh pháp tâm từ, tâm bi và sáng nay thì con nghe bài thiền quán về tâm bi, cảm thọ trong con tưởng lại khóa tu Hà Nội vừa rồi con về nhà thì có một cái chướng duyên với con. Khi đó thì con cảm thấy rất là thương xót cho gia đình con bằng những lời lẽ xúc phạm nhưng con đã trải được cái tâm bi tới người đó và con quán tưởng có một dòng nước mát con xin từ nơi sư phụ rưới lên đầu con, từ trên đảnh đầu xuống góc chân thì tự nhiên cái dòng nước mát đó tỏa trong người con, không còn thấy nóng nực, khó chịu nữa và lúc đó con thấy rất là an lạc, an tịnh. Con cảm thấy rất là thương xót cho người ta sao người ta không có được cái phước duyên để biết tới tam bảo, Phật pháp.

Qua hôm sau con thương xót, con hồi hướng cầu xin tâm bảo một ngày gần nhất sẽ xoay chuyển được những người thân trong gia đình con biết về tam bảo, Phật pháp, nhất là biết về dòng thánh pháp này để mà xoa dịu những nỗi đau, những cái tham, sân, si, bực dọc trong con người mình để sống hiền hòa, hiền thiện, hiền lương. Và trong ba ngày tu tập ở nơi đây sau khi chúng con xuống núi thì ít nhiều cũng có được những cái lợi ích thiết thực, những cái thanh tịnh, giải tỏa được những cái phiền não, những cái bức xúc để khi xuống núi đem được những cái bài học lợi ích, thiết thực cho bản thân, giải phóng được những cái năng lượng xấu cũng như là bốn mươi chín năm qua cũng vào những ngày này thì đất nước Việt Nam ta đã dành được cái quyền độc lập tự chủ. Chúng con cũng mong ngày nào đó cũng dành được cái quyền độc lập tự chủ để diệt những cái tên giặt năm uẩn, làm chủ được cái nội tâm mình. Con chỉ chia sẻ được nhận cảm thọ như thế, có gì không phải con xin đại chúng bỏ qua cho con. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật.

Cô Hiền Thảo: Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, con xin đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức từ phụ bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật, con kính đảnh lễ trên sư phụ tôn kính, con kính thưa quý thầy, quý Ni sư cùng toàn thể các bậc hiền trí sáng nay khi được ở đây thực tập về tâm hiền, tâm bi thì tâm con rất là hạnh phúc. Khi nghe lời hướng dẫn của sư phụ con tưởng đến những cái cảm thọ trước đây con sống trong sự sân hận, bực bội, con thấy những cảm thọ nó rất là bức xúc, khó chịu và mệt mỏi. Khi được thực tập trong dòng thánh pháp Nikāya, mỗi ngày con cố gắng thực tập theo các pháp mà sư phụ đã hướng dẫn, con thấy tâm con trở nên hiền, mềm và dễ chịu, dễ dạy, dễ bảo hơn trước.

Khi nghe sư phụ nói nguyện cho dù bỏ cái thân mạng này cũng nguyện làm tất cả những việc lành, việc thiện thì lòng con khởi lên cái sự xúc động với những gì sư phụ đã làm, và cho đến ngày hôm nay chúng con được đi theo và học trong dòng thánh pháp này con khởi lên sự biết ơn và con cũng nhớ đến những lời bậc đạo sư đã chỉ dẫn, hướng dẫn trong tâm chúng con. Khi thực hành nhận diện ngũ uẩn nếu thấy trong tâm có bất kỳ những pháp bất thiện nào sinh khởi đều phải cố gắng nhận diện, quay về diệt tận để cho thân tâm luôn được an lạc, bình an, tự bản thân mình thay đổi trước, khi thân tâm được an lạc, bình an thì mình có hạnh phúc cho tự thân và đem lại hạnh phúc cho gia đình, cho những người xung quanh. Khi được trải tâm từ, tâm bi lòng con rất là hạnh phúc và con khởi lên cái niềm hoan hỉ, con muốn luôn luôn được an trú trong những tâm hiền thiện, hiền lương và không khởi lên cái sự mong muốn là mình cố gắng tu tập để loại bỏ những cái tâm bất thiện để ngày càng tâm mình được nhẹ nhàng và đem lại hạnh phúc cho tự thân và mọi người. Con xin hết ạ, con xin cảm ơn sư phụ. Nam mô bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật

Sư Phụ: Chúng ta thấy không gian có tuyệt vời không? Chúng ta thấy khí hậu có mát mẻ không? Chúng ta thấy tự thân mình có hiền hòa không? Còn tìm đâu nữa? Đi tìm ở đâu nữa? Đi tìm trong núi lửa, đi tìm trong hố than hừng, đi tìm trong sự giật giành, đấu đá làm sao có được sự bình an này? Đi tìm trong sự hơn thua, sự thị phi, khen chê thì làm sao có được tâm an tịnh này? Khung trời này, không gian này, đại ngàn này chỉ để dành cho những tâm hiền thiện, những tâm hiền hòa, hiền lương, hiền đức, những tâm hướng đến sự ly tham, những tâm đẹp, nhẹ, rộng lượng, rộng lớn, rộng rãi. Chúng ta nghe bản hòa tấu của vũ trụ đi, mặt trời lên, sương giăng, chim hót đẹp làm sao.

./.