DIỆT TRỪ CHẤP NGÃ-chùa Hoằng Pháp
DIỆT TRỪ CHẤP NGÃ
THÍCH MINH THÀNH
Con cúi đầu kính lễ sư phụ trụ trì và chư Tăng. Con kính thưa toàn thể đại chúng. Con đang nhập thất được 2 tháng, được sự chỉ dạy của sư phụ và quý thầy, con xả thất để về đây gặp quý vị. Mọi người có thấy hạnh phúc không? Bởi vì 2 tháng mới hạ sơn nên hôm nay phải nói Pháp cho sâu sắc.
Phật học thường thức kì 32, với chủ đề là cách diệt chấp ngã. Phương pháp, cách thức để giúp cho chúng ta diệt trừ mê chấp vào bản ngã, vào cái tôi, vào cái ta. Tất cả người tu chúng ta, sở dĩ mình tu học không tiến bộ nhanh, không được thành tựu là do bản ngã, do sự nhìn nhận sai lầm không chính xác, không đúng về tự thân, về tự tâm của mình. Chính sự sai lầm mà tạo ra bao nhiêu thứ sầu, bi, khổ, ưu, não, bao nhiêu những dòng lệ, bao nhiêu sự đổ vỡ và tan thương. Cho nên người tu dù tại gia hay xuất gia mà không ra sức dụng công để đánh tan, đánh bể, đánh nát bản ngã thì chúng ta tu mãi mãi không bao giờ đi đến thành công. Hôm nay chúng ta có cùng nhau quyết chí để đánh vỡ bản ngã không?
Đầu tiên chúng ta muốn phá vỡ kiến chấp về bản ngã thì chúng ta phải biết nó nằm ở đâu. Nếu mình không biết sự chấp ngã cư trú ở đâu, không biết sào huyệt, hang ổ của nó thì làm sao mình có thể đánh phá, dẹp trừ nó được? Như vậy thì bản ngã ở đâu, chấp ngã nằm ở đâu, cái ta đây nằm ở đâu? Trong tất cả sự tu tập của mình đều phải lấy chánh kiến làm đầu. Nếu mình không có sự thấy biết chân xác, chính xác thì mình không thể nào bước những bước tiếp theo. Chánh kiến hay còn gọi là thánh tri kiến, tức là tri kiến của bậc thánh mà thánh là Đức Thế Tôn, là Đức Phật. Như vậy cánh cửa đầu tiên mà tất cả người học Phật phải bước qua là chánh kiến, tức là sự thấy đúng thân tâm của chính mình, chứ không phải thấy đúng bên ngoài. Thấy đúng thân tâm mình chính là thấy ngũ uẩn. Nếu mình không nhận diện, không nhìn ra ngũ uẩn, không thấy rõ ngũ uẩn thì mình không thể nào hiểu chính xác về thân tâm của mình. Mình phải thấy được sắc; thọ; tưởng; hành; thức.
Phần sắc là tứ đại, là mấy chục kí lô thịt này. Phần cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ chịu không khó chịu là thọ. Những hình bóng lờ mờ, ẩn hiện nơi nội tâm là tưởng, phải nhìn ra cái này, ví dụ mọi người đã ăn me bột chưa? Chấm muối ớt, cắn vào bột bột,. Khi quý vị nghe trái me thì trong tâm quý vị có hình bóng trái me thì đó là tưởng uẩn, cảm giác chua là thọ uẩn, chảy nước bọt là sắc uẩn. Hành là suy nghĩ, nói "Đúng rồi, chắc xong khóa tu này về tìm vài trái". Thức uẩn là cái biết rõ những cảm giác, nghĩ tưởng. Quý vị phải nắm vững được điều này, không nắm vững được là mình không thấy rõ được những cái gì đang vận hành trong thân tâm mình. Hình bóng lờ mờ là tưởng, suy nghĩ lầm thầm là hành, những cảm giác là thọ, cái rõ biết là thức uẩn. Khi mình nói "cái món đó tôi biết làm rồi", "chỗ đó tôi đi rồi", khi nói vậy thì có hình bóng lờ mờ hiện ra mặt mình thì đó là tưởng, mình có cảm giác dễ chịu là thọ uẩn, những suy nghĩ nói về mình là hành uẩn. Như vậy chỗ cư trú của chấp ngã chính là ở trong năm uẩn. Luôn luôn lúc nào nó cũng cho rằng cái bao máu mủ, thịt mỡ này là tôi, là của tôi. Đó là sắc thủ uẩn, "thủ" là sự bám chặt, sự bấu víu, sự chấp thủ, sự đam mê. Ví dụ mình đang ăn tô phở thật ngon mà có người lại đem tô đi, thì mình có cảm giác ra sao? Lúc đó mình đang dính vào cảm giác đó, thọ thủ uẩn là mình bám chặt vào cảm giác, cho cảm giác này là tôi, là của tôi, là tự ngã của tôi. Những hình bóng trong nội tâm mình có ưa thích không? Có dính mắc không? Đó gọi là tưởng thủ uẩn. Mình nói "suy nghĩ của tôi là đúng" mà có ai nói "dở ẹt" thì mình làm sao? Mình có chấp vào suy nghĩ đó là tôi, là của tôi không? Đó là hành thủ uẩn, mọi người có thấy nó thâm sâu chưa? Cái nhận thức, rõ biết của mình cũng bám chặt vào trong năm uẩn này thôi. Mọi cái cảm giác và nghĩ tưởng luôn luôn xoay quanh ngũ uẩn như con kiến bò quanh miệng chén không ra được, lúc nào cũng nghĩ là tôi, là của tôi. Bám chắc, dính chặt, cắt không đứt, phơi không khô, chụm không cháy là bản ngã này. Nếu mình không thấy nó là nó hại mình, làm khổ mình, nó thiêu đốt, tàn phá cơ thể thân tâm mình, nó hành hạ mình, nó giày xéo, chà đạp mình. Không có ai hại mình hết mà chính cái tôi trong đó hại mình.
Vợ chồng cãi nhau hoài, không được hạnh phúc thì nguyên nhân tại sao? Có phải mình cho là mình đúng, mình hay, không chịu nghe ai nói. Thậm chí bạn bè, bạn đồng tu có giận nhau không? Cái tự ái, cái đụng chạm, cọ quẹt trúng cái tôi nên giận. Từ cái bản ngã sanh ra sân hận, hơn thua, phải quấy. Giữa cha con, mẹ con có giận không? Cái ta đây nó giận. Cái nó cho là đúng, là giàu, là đẹp, là tốt chính là bản ngã. Anh, chị, em ruột giận hờn không nhìn mặt nhau cũng do bản ngã. Mình không nhìn ra bản ngã này là đổ vỡ, tan nát hết tình cha con, mẹ con, cô chú.
Mình nhìn sâu hơn nữa, có đứa con mê game, về xin tiền mà mẹ nó không cho mà còn chửi thì đứa con lấy quai nón siết cổ mẹ nó chết, bỏ vào bao. Cái gì gây ra việc giết người đại nghịch tử như vậy? Chính là cái tôi, là bản ngã. Người phàm phu không biết tu thì nghĩ là đứa con giết mẹ, nhưng nhìn sâu bằng trí tuệ trong kinh tạng Nikāya thì không phải đứa con giết mẹ, nếu bà mẹ không chửi mắng, nó chuyện nhỏ nhẹ hoặc nhắc nhở thì có xảy ra vụ án đáng tiếc đó không? Nếu đứa con biết nghĩ đến công ơn sinh thành của cha mẹ, biết hạ thấp cái tôi dù cho có sanh khỏi thì có xảy ra sự kiện đáng kinh sợ không? Như vậy nhìn sâu bên trong là bản ngã giết người, cái ta ở trong thân tâm giết người. Đứa con đi nhậu mà người cha lại đánh thì nó về đâm cha chết tại chỗ, thủ phạm là bản ngã. Đứa con đó suy nghĩ người cha làm mất mặt nó, làm gián đoạn cuộc vui của nó. Như vậy quý vị có thấy bản ngã này đáng sợ không?
Mình phải biết sự nguy hại của bản ngã, thấy được vị ngọt của bản ngã và sự xuất ly ra khỏi bản ngã. Đây là 3 loại trí tuệ Đức Phật truyền trao cho mình. Bây giờ chúng ta cùng nhau vạch mặt, phanh phui lỗi lầm xấu xa bản ngã để mình quyết tâm triệt hạ nó.
Trong thời gian nhập thất, Minh Thành có những cảm xúc trong sự tu tập nên đã viết ra rất nhiều bài về bản ngã. Khi quán chiếu thì mình phải phát sanh cảm xúc, cảm thọ thì sự quán chiếu đó mới sâu sắc chứ nói mà mình trơ trơ thì không sâu sắc. Chính vì vậy Minh Thành đã dùng những từ rất mạnh mẽ vì có mạnh mẽ thì mới có cảm xúc, dùng nhẹ nhẹ thì không đánh động được tới bản ngã.
Ôi, xấu xa, thối tha, nhục nhã!
Cái BẢN NGÃ này thật đáng khinh.
Tồi bại, thấp hèn còn đốn mạt.
Hôi tanh, xú uế mùi bay xa.
Ôi, xấu xa, thối tha, nhục nhã!
Cái BẢN NGÃ này bất thình lình.
Bỗng nhiên nổi loạn gây thương tích,
Án mạng xảy ra phải tử hình.
Ôi, xấu xa, thối tha, nhục nhã!
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận tù,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận ngu,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận khổ,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận mù,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận hổ,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận hận,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận sầu,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận đau,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận dao,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận chết.
Nay không chấp nhận, không nuôi dưỡng,
Không chứa chấp, không dung túng,
Không bỏ qua, không xem thường,
Không cho tồn tại, không nương tay,
Triệt hạ, hạ sát, hạ độc thủ.
Giết mi, ta giết vạn muôn lần,
Diệt mi, ta diệt vô ngã – nhân,
Đánh mi, ta đánh cho tan xác,
Giết mi, ta giết không còn thây.
Ta phải diệt mi, phải giết mi!
Hỡi này cái BẢN NGÃ ngu si!
Ngươi đã làm ta nghìn khổ hận.
Ngươi hãy chết đi! Hãy chết đi !
Cho tâm an định thiền tức thì.
Ngươi hãy biến đi! Hãy biến đi!
Để cho lòng ta được an nhiên.
Từ đây sẽ thoát mọi não phiền,
Thân tâm tự tại, luôn tịnh lạc,
Niết-bàn vi diệu tuyệt bình yên.
Đây là hành tướng của bản ngã khi sanh khởi lên thì nó như thế nào, quý vị xem dáng vẻ nó ra làm sao để quý vị biết mặt nó. Mỗi khi nó xuất hiện trong thân tâm là mình phải đánh đuổi nó ngay lập tức.
Cái tôi, cái ta nhục lắm nha
Lườm lườm, liếc liếc dáng chủ nhân
Trừng trừng, trợn trợn kiểu sếp sòng
Đi đi, lại lại ra dáng vẻ,
Uy uy, oai oai thật đáng khinh.
Hỡi này bạn ơi! Mình người tu,
Hãy nhớ mình tu đó nghe không?
Mình hãy nói với những lời đó với cảm giác của bản ngã, ta đây khi nó sanh khởi lên. Mỗi khi nó hất hất cái mặt lên, khi nó bực tức hay hách dịch, muốn trương phình cái tôi lên chình ình giống như đống sình, thì hãy đọc lên những lời này: "Hỡi này bạn ơi! Mình người tu. Hãy nhớ mình tu đó nghe không?". Phương pháp Như lý tác ý là hết sức quan trọng, tức là tác động tâm ý đúng như chân lý gọi là Như lý tác ý. Mỗi khi trong tâm mình có sự tham dục, có sự sân hận, có sự bản ngã hơn thua là phải tác ý liền. Tác ý là mình suy nghĩ, mình nói những lời nói huấn luyện tự thân tâm của mình. Mình phải nói rằng "Mày có phải là người tu không? Mày nhìn thử coi cái mặt của mày còn giống người tu hay là không? Mày vô mày dòm gương đi mày coi cái mặt mày coi. Nó phình phình, nó trương trương lên coi còn giống người tu hay là không?" Mình tác ý đánh đuổi như vậy thì chút xíu là nó tan hết, cái gì nó cũng tan. Tham nó cũng tan, sân si cũng tan, bản ngã nó chạy mất dép và mình được sự bình an.
Hỡi này bạn ơi, mình người tu !
Hãy nhớ mình tu đó nghe hông?!
Tâm tâm, niệm niệm khắc ghi lòng,
Dẹp trừ nhân - ngã đi vào đạo,
Sao lại để mình lấm bụi hồng?
Hãy nhớ mình tu đó nghe hông?!
Tâm tâm, niệm niệm tẩy rửa lòng,
Sân, si, bản ngã còn đố kỵ,
Ganh tỵ mình người, sao sạch trong?
Hãy nhớ mình tu đó nghe hông?!
Tâm tâm, niệm niệm làm sạch trong,
Sạch trong tự ngã lòng cao ngạo,
Sạch trong ích kỷ với hơn thua,
Sạch trong cao thấp, thua với thắng,
Sạch trong được mất có cùng không,
Sạch trong sân hận, tâm bỉ thử,
Sạch trong sanh tử tâm ái tham,
Sạch trong kiêu căng ta với mi,
Sạch trong tự phụ hận và si,
Sạch trong tự đại thêm tự thị,
Sạch trong tự ái và tự cao,
Sạch trong tự hào thêm tự đắc,
Sạch trong tự phụ còn tự kiêu,
Sạch trong tất cả tâm đốt thiêu.
Làm cho lắng dịu thọ an tịnh
Tưởng, Hành, Thức cũng chẳng động nhiều.
Sắc thân nhẹ nhàng từ hòa ái,
Giọng nói dịu dàng, lòng bình an.
Thân hành trang nghiêm thường chánh niệm,
Trong ngoài tỏa sáng hiền hòa nhiều,
An vui, thanh tịnh, thanh cao diệu,
Thanh khiết, thanh bình, thánh thiện siêu.
Từ hòa, từ ái, từ vô lượng,
Bi mẫn vô cùng đầy thương yêu.
Tấm lòng rộng mở toàn vũ trụ,
Tâm bao hư không tận biên cương.
Tứ đại hải dương hỷ vô lượng,
Lòng xả thênh thang vượt tình thường.
Đem niềm phúc lạc đầy thế gian,
Tấm lòng trải rộng khắp muôn ngàn.
Từ bi thấm đượm toàn hoàn vũ,
Mát dịu tình thương mãi chứa chan.
Đây là những bài Như lý tác ý, tức là mình tác ý để huấn luyện tâm của mình.
Dầu tại bãi chiến trường
Thắng ngàn ngàn quân địch,
Tự thắng mình tốt hơn,
Thật chiến thắng tối thượng
(Phẩm Ngàn Kinh Pháp Cú)
Thành ra trong sự tu tập diệt ngã, chúng ta luôn luôn nhìn lại những cảm giác, nghĩ tưởng. Khi nào nó khởi lên ta đây, vênh váo, cống cao ngã mạn, khen mình chê người thì mình phải xuất chiêu hạ sát, hạ gục nó. Đánh sập những cảm giác, nghĩ tưởng dương dương tự đắc, cống cao ngã mạn. Tất cả những cái này chỉ hủy hoại tình thương, tình nghĩa, hủy hoại hết những ân đức trên đời này. Thậm chí cả cha mẹ mà bản ngã cũng không tha, còn vợ chồng thì xảy ra những vụ án khủng khiếp. Thủ phạm thật sự trên đời này không phải ở bên ngoài mà thực ra là do dục, ái, tham, sân, si, vô minh và bản ngã. Chính những thứ bên trong ngũ uẩn này, những cảm giác dục, ái; những cảm giác sân hận, si mê; những cảm giác ta đây, vênh váo, kiêu ngạo, ngạo mạn, hơn thua. Tất cả những cảm giác đó là rắn độc, là thuốc độc, là lựu đạn. Mỗi khi thấy bản ngã sanh khởi lên là mình nói "Thôi, mày làm ơn để cho tao tu", "mày cúi mặt xuống giùm tao đi", "để cho bà tu con ơi".
Thật sự bản ngã này là thâm căn cố đế, gốc sâu rễ chắc. Nếu mình không có sự dụng công một cách sâu sắc và thường trực luôn luôn nhìn những cảm giác, những hình bóng trong nội tâm, những suy nghĩ, không thường trực nhìn lại những cảm giác nghĩ tưởng để mình phát giác, phát hiện rồi nhiếp phục thì rất khó bứng tận gốc nó. Tại sao càng tu lâu bản ngã càng cao? Tại vì không nhìn thấy được Ngũ uẩn thì cũng không nhìn thấy được bản ngã trú ẩn ở trong đó. Do mình chỉ nhìn phớt ở bên ngoài thôi, nên mới bị nó qua mặt. Mình đi đánh giặc mà giặc ở chỗ nào mình không biết thì mình đánh vô đá, vô núi, mình đánh vô suối, vô khe. Mình đánh vô cây, vô cỏ chứ sao đánh vô giặc được? Phải luôn thực tập nhìn nhận lại ngũ uẩn. Nói danh từ bình dị nhất là luôn luôn tập kiểm soát những cảm giác và nghĩ tưởng, những cảm giác những hình bóng ở trong tâm. Những lời nói thỏ thẻ, thì thầm, thủ thỉ, thở than, nó nói một hồi là đi theo nó. Nó dẫn dắt mình, nó sai khiến mình, thống trị mình rồi mình đi theo. Cho nên sự tu tập của chúng ta là cả công trình tu tập quay trở lại nội tâm để nhiếp phụ, chinh phục, quyết tâm, quyết chiến thắng. Phải chiến thắng chính mình, đừng có lo thắng người ta. Phải thắng được chính mình thì mới thấy được bình minh của thánh trí.
Vị ngọt của bản ngã là khi bản ngã bên trong sanh khởi trương phình lên, ở bên ngoài cái mặt hất lên, ưỡn ngực, dương dương tự đắc và cảm thấy khoái chí. Vị ngọt của bản ngã là tất cả những cái gì làm cho mình cảm thấy khoan khoái, thích thú.
Sự nguy hại của bản ngã bao gồm sự nguy hiểm và tác hại do bản ngã tạo ra. Những vụ án kinh hoàng, những cảnh đau khổ tang thương dâu bể trong cuộc đời này chính là sự nguy hại của bản ngã.
Xuất ly khỏi bản ngã, là sự vượt thoát ra khỏi mọi chi phối và ràng buộc của bản ngã. Đức Phật dạy mình phải phát huy trí tuệ nhìn thấy sự nguy hại của bản ngã đến mức sung mãn cùng cực, thì mới có thể xuất ly, mới thoát ra được.
Mọi người muốn nhiếp phục được bản ngã, muốn diệt được bản ngã thì mình phải quán chiếu, nghiền ngẫm hết sức thâm sâu và đầy đủ mọi khía cạnh phương diện của sự nguy hiểm, tác hại của bản ngã thì mình mới thấy được "Chán chê mày quá rồi, ê chề với cái bản ngã này quá rồi, ta mệt mỏi với cái ta này quá rồi. Ta mòn mỏi với cái vô lượng vô biên kiếp rồi. Mày hại ta mày đã đưa ta vô cái ngọn lửa của địa ngục, mày đã đưa ta vào cái đời sống cô hồn vất vơ vất vưởng ma trơi của loài ngạ quỷ. Chính mày, chính cái bản ngã này mày đã hại tao làm những thân chuột, thân mối, thân kiến, gián, muỗi, rắn rết làm bao nhiêu những thân súc sanh, thú vật. Chính cái bản ngã này đã làm cho ta rơi vào những cái thân thấp hèn, đui, cùi, điếc, câm, què quặt, bại liệt, những thân thể nan y bệnh hoạn, điên khùng. Chính cái bản ngã này hại ta. Bây giờ ta đã biết được ngươi rồi. Ta đã thấy được cái bộ mặt của ngươi rồi. Ta đã thấy được bộ mặt của ngươi trú ẩn ở trong những cảm giác, nghĩ tưởng này rồi. Thôi đừng có hòng dụ hoặc ta nữa. Đừng có hòng đè đầu cưỡi cổ ta nữa. Ta sẽ quật dậy, ta sẽ mạnh mẽ. Ta sẽ dựng lên, ta sẽ đứng lên. Ta sẽ quật ngã mi, ta sẽ đánh mi, ta sẽ dập mi, ta sẽ làm cho mi tan nát tơi bời. Chiến thắng!".
Mình tác ý vào cảm giác và những suy nghĩ về bản ngã như vậy thì bắt đầu nó sẽ sợ sệt, e dè. Giống như một người đang đi một cách thoải mái, tự do, tự nhiên. Thì bỗng nhiên có 2-3 người nhìn mình thì mình bắt đầu sửa dáng, đi chậm lại vì người ta đang nhìn có ý gì không. Đức Phật nói khi thành tựu trí năm uẩn thì mình sẽ nhìn thấy được dục, tham ái, vô minh và bản ngã mà lúc trước mình không thấy. Người thành tựu được Pháp nhãn, có con mắt trí tuệ là nhìn thấy được năm Uẩn. Trong kinh Nikāya, Đức Phật gọi là “đắc pháp nhãn tịnh”, tức là mở được con mắt trí tuệ. Khi mở được con mắt trí tuệ là bản ngã được nhìn thấy, tham được nhìn thấy, sân hoạt động như thế nào được nhìn thấy, vô minh được nhìn thấy. Lúc trước mình không thấy bản thân mình mà chỉ thấy người ta. Bây giờ nhìn thấy được rồi thì bản ngã bắt đầu e dè, rụt rè, hơi ngại ngại. Mỗi khi nó muốn hất cái mặt lên thì mình tác ý "Mày là người tu đó nghe không? Cúi gằm mặt xuống đi, mày tu đó. Đang dự khóa tu đó. Đang mặc cái áo tu đó. Đang là Phật tử tu đó. Mày có biết mày tu không?". Minh Thành sẽ giới thiệu những phương pháp nhiếp phục và đoạn tận bản ngã.
Thứ nhất là lạy diệt ngã. Lúc trước Sư phụ ở đây có buổi lễ Tri ân đệ tử, con thấy rất hay nên lần nhập thất 2 tháng này con không nghe kinh cũng không đọc sách mà trực diện với ngũ uẩn. Đối diện trực tiếp với những cảm giác, nghĩ tưởng, tham dục, bản ngã, tâm hướng ngoại để đánh phá. Liên tục xuyên suốt nhìn lại khoảng thời gian vừa qua, để sám hối những suy nghĩ, những lời nói, hành động nào không đúng với các đệ tử. Khi mình chưa có trí huệ nhìn thấy sâu sắc, chưa phải là Thánh nhân, chắc chắn trong suy nghĩ, lời nói và hành động của mình đều ở trong bản ngã. Cho nên, Minh Thành đã thực hành pháp Sám hối diệt ngã, quỳ xuống lạy từng đệ tử của mình. Minh Thành chắp tay, đắp y, quỳ xuống và nói "Con là Minh Thành. Trong thời gian con nhập thất hai tháng, 49 ngày con thấy con có những suy nghĩ, lời nói, hành động trước kia chưa có đúng đắn. Con xin quý thầy tha thứ cho con và con cảm ơn quý thầy". Minh Thành làm lễ từng người từng người giống vậy, từ những đệ tử là những quý Thầy, Sư cô cho tới những vị cư sĩ hộ pháp. Đứng trước cử chỉ chân thành sám hối đó, những vị ấy đều xúc động, tuôn trào nước mắt, và các vị đó cũng quay lại nhìn xét tự thân và cũng quỳ xuống sám hối và lạy đáp trả lại: "Thưa Sư phụ! Thưa Thầy, con tự nhìn lại bản thân cũng thấy có rất nhiều những suy nghĩ, lời nói, hành động bản ngã. Con cũng xin sám hối". Thầy trò lạy với nhau, hình ảnh đó đẹp vô cùng!
Trong gia đình của Minh Thành, có bốn người cô không chồng, không con, ăn chay trường, tu và hộ pháp, lo lắng cho Minh Thành rất nhiều. Cô lớn cũng lên hàng 70, cô nhỏ cũng hơn 50. Mấy tháng nay các cô giận, không nói chuyện với nhau nên Minh Thành mới giải thích, chia sẻ về phương pháp diệt ngã và cách quỳ lạy. Minh Thành mời 2 chị em lên quỳ trước mặt nhau và sám hối bày tỏ với nhau, hai chị em khóc giàn giụa, sám hối và xin lỗi nhau, khi về nhà thay đổi hơn 50%, tình nghĩa được gắn kết, chị em yêu thương trở lại. Một ví dụ điển hình khác là ba mẹ của Minh Thành. Ba Minh Thành bây giờ xuất gia, pháp danh là Pháp An. Mẹ Minh Thành thì chưa xuất gia nhưng cũng lên núi tu với pháp danh là Diệu Hiền. Con mời cả 2 người quỳ lạy lẫn nhau thì bà Diệu Hiền mới nói "mấy chục năm qua, ông quỳ xuống khai hết tất cả những lỗi lầm trong mấy chục năm qua". Ông lạy xuống, nước mắt trào ra và bà cũng tràn ra nữa. Cha mẹ Minh Thành quỳ xuống sám hối và diệt ngã, lạy với nhau trong niềm hoan hỷ tràn ngập, trong một trí tuệ sáng suốt để soi thấu vô minh và bản ngã, phá tan những giận hờn, buồn phiền, khúc mắc ở bên trong. Phương pháp lạy để diệt bản ngã này thật sự rất tuyệt vời! Có một Sư cô lên núi tu tập rất tinh tấn, người Sư cô này dẫn theo cháu mình, muốn người cháu này theo con đường tu tập vì người cháu này chưa biết đạo nhiều. Vì muốn cháu mình tu tập được tốt, được tinh tấn nên có lời nhắc nhở nhiều với cháu mình, còn người cháu thì cảm thấy bị nhắc nhiều quá nên tự ái muốn về chứ không muốn tu nữa. Cũng ngay hôm sám hối diệt ngã thì Sư cô đã lên quỳ lạy cháu mình, cô cháu trào dâng nước mắt trong tình thương vừa là người Dì vừa là người thầy trong đạo, được gắn kết lại tình Dì cháu trong phương pháp lạy sám hối.
Nay con xin nguyện giữa đất trời,
Lạy người cho con bỏ CÁI TÔI
Từ đây học hạnh luôn diệt ngã,
Gặp người xuất gia phải cúi đầu.
Lạy người cho con bỏ CÁI TÔI,
Lạy ông đi qua, bà đi lại.
Lạy cha, lạy mẹ, lạy chú dì,
Lạy anh, lạy em, lạy bé nhỏ,
Lạy cả người làm, lạy cháu con,
Lạy kẻ hành khất ở ven đường,
Lạy cậu bán vé số dễ thương,
Lạy người lau chùi và quét dọn,
Lạy chú nhặt rác trước cổng trường,
Lạy bà cụ già không chỗ nương,
Lạy cậu bán hàng rất tầm thường,
Lạy người bệnh cùi lê lết đất,
Lạy cô điên khùng đi giữa đường,
Lạy con chó ghẻ mình lở loét,
Lạy con chuột nhắt ở dưới mương,
Lạy mèo, lạy kiến, lạy muỗi gián,
Lạy hết muôn loài tận biên cương.
Lạy người cho con bỏ CÁI TÔI,
Dập đầu dưới chân hết thảy người.
Cho con hạ thấp tâm cao ngạo,
Cho con từ bỏ tánh kiêu căng,
Cho con sạch hết lòng tự đại,
Cho con sạch hết tính tự cao,
Cho con sạch hết tâm ngã mạn,
Cho con không còn tật vênh váo,
Cho con không còn kiểu ta đây,
Cho con không còn thói hơn thua,
Cho con triệt hạ tánh ương ngạnh,
Cho con trị sạch tính tranh giành,
Cho con nhiếp phục tật cứng đầu,
Cho con dứt hẳn thói đua tranh.
Hạ mình thấp xuống đến tận cùng,
Thường hành nhường nhịn với khiêm cung.
Luôn luôn nhớ rõ mình chẳng có,
Quán chiếu thâm sâu diệt NGÃ khùng.
Hạ mình thấp xuống đến tận cùng,
Thường hành cung kính tất cả chung.
Giữ tâm vô ngã không gián đoạn,
Trường kỳ miên mật, lòng bao dung.
Hạ mình thấp xuống đến tận cùng,
Ngày đêm hạnh nguyện quyết để tâm.
Siêng năng tinh tấn không xao nhãng,
NGÃ càng cúi đầu, đức hạnh cao.
Quyết lòng diệt NGÃ tới tận cùng,
Thực hành độ lượng với tình thương.
Nhu hòa từ ái tâm rộng mở,
Vô ngã lòng ta như đại dương.
Con mong đại chúng trong khóa tu này sau khi trở về nhà, nếu còn cha mẹ- ông bà thì khi bước vào cổng nhà phải lạy sám hối xin lỗi cảm ơn. Con xin tất cả đại chúng nhớ xét lại mình đã có lỗi lầm với ai thì khi trở về quỳ dưới chân người đó lạy sám hối diệt ngã, dù đó là con, em hay cháu để vừa có thể đánh gục bản ngã của mình vừa để giải tỏa nội kết, gút mắc của người bên kia. Và chúng ta sẽ thấy phép màu, kỉ lục và phép lạ sẽ xuất hiện trong đời chúng ta.
Hạnh quỳ lạy này là của Thánh hiền, của bậc giác ngộ. Hạnh này đức độ thâm sâu. Không chỉ lạy trước tượng Phật mà còn lạy trước những người ân nghĩa, có công, có đức. Hãy lạy những người đã hi sinh, chăm sóc tận tụy cho mình. Hãy lạy những người quan tâm, lo lắng cho mình. Cái hình bóng của mình trong nội tâm là phải cúi đầu, hạ đầu xuống. Đừng để cho mình hách dịch, phách lối. Hạ đầu càng thấp chừng nào thì đức hạnh càng cao, trí tuệ càng sâu và công đức càng đầy. Thực tập rồi mọi người sẽ thấy phép lạ xảy ra trong gia đình của mình. Phép lạ sẽ thay đổi cuộc đời mọi người, phép lạ sẽ cải thiện đời sống này bằng cái tâm khiêm cung, khiêm tốn, khiêm nhường. Mọi người hãy học đức hạnh của hiền Thánh này, đức hạnh Thánh hiện, cao đẹp, quý báu nhất trong cuộc đời này. Mọi người hãy thực tập và hãy lạy bằng tất cả trái tim, bằng tất cả tấm lòng, bằng tất cả một nội tâm cám ơn, biết ơn, nhớ ơn và đền ơn đối với những người có ân nghĩa với chính mình. Mình là người tu và mình sẵn sàng đánh sập bản ngã này để giúp cho tất cả mọi người có được sự hài hòa, bình an, hạnh phúc trên cuộc đời này.
Phương pháp thứ hai giúp diệt ngã là phương pháp quán chiếu sâu sắc về phá sạch, phá nát, phá hoàn toàn cái tôi, cái ta, cái bản ngã. Đây là phương pháp diệt ngã thâm sâu của thánh tuệ. Tất cả cư sĩ tại gia hoặc xuất gia đều ứng dụng được phương pháp này. Mỗi khi Phật tử quỳ lạy, Minh Thành liền quán chiếu ở trong lớp da này là phèo, phổi, lá lách, gan, ruột, máu, mủ, phân và nước tiểu. Trong lớp da này không có gì trong đây, chỉ trống rỗng. Thân tứ đại hôi dơ này, cái thân máu mủ này. Cái thân vô thường tan hoại, bại hoại này. Rọc nó ra rồi thấy xương sườn, mở nó ra rồi trong này là phèo, phổi, máu mủ. Không có gì trong đây hết, không có ai hết, không có ta nào ở đây, không có tôi nào ở đây, không có bản ngã nào ở đây. Trong đây là trống rỗng, trống không, vô ngã. Trống không thì ai cao, ai thấp? Trống không thì ai hơn, ai thua? Trống không thì ai đúng, ai sai? Như thế chúng ta sẽ thấy tâm của mình được lắng dịu và không thấy mình là cao, là hơn, là hay, là được người ta lạy. Trong khi chúng ta dạy con, dạy em, cháu gì đó mà nó không nghe, người thấp hơn mình mà nó không vâng lời, nó cự cãi thì mình quán "trống rỗng, trống trơn cái bao máu mủ này. Không có ai là lớn, không có ai là cha, là mẹ, là ông, là bà. Cái này là thân tứ đại trống không. Không có gì hết, buông xả cái tâm sân hận của mình. Cái thân chấp cao thấp". Phá tung được sự chấp ngã bên trong, chúng ta sẽ thấy một nội tâm hoàn toàn thanh tịnh, hoàn toàn trong sạch. Nội tâm đó sẽ đi tới chỗ bất động tâm giải thoát, đạt đến chỗ vô ngã và Niết-bàn, hoàn toàn sạch sẽ tất cả những chấp ngã.
Mọi người phải thấy được sự nguy hại của chấp ngã, phải thấy được vị ngọt của chấp ngã và những phương pháp quỳ lạy khiêm nhã, khiêm tốn. Thấy được bản chất trống rỗng của Ngũ uẩn này để thoát ra.
Chúc cho mọi người cố gắng tinh tấn và cố gắng nhiếp phục bản ngã này để có một đời sống thật sự bình an, hạnh phúc và tịnh lạc trong Thánh pháp này.
./.
THÍCH MINH THÀNH
Con cúi đầu kính lễ sư phụ trụ trì và chư Tăng. Con kính thưa toàn thể đại chúng. Con đang nhập thất được 2 tháng, được sự chỉ dạy của sư phụ và quý thầy, con xả thất để về đây gặp quý vị. Mọi người có thấy hạnh phúc không? Bởi vì 2 tháng mới hạ sơn nên hôm nay phải nói Pháp cho sâu sắc.
Phật học thường thức kì 32, với chủ đề là cách diệt chấp ngã. Phương pháp, cách thức để giúp cho chúng ta diệt trừ mê chấp vào bản ngã, vào cái tôi, vào cái ta. Tất cả người tu chúng ta, sở dĩ mình tu học không tiến bộ nhanh, không được thành tựu là do bản ngã, do sự nhìn nhận sai lầm không chính xác, không đúng về tự thân, về tự tâm của mình. Chính sự sai lầm mà tạo ra bao nhiêu thứ sầu, bi, khổ, ưu, não, bao nhiêu những dòng lệ, bao nhiêu sự đổ vỡ và tan thương. Cho nên người tu dù tại gia hay xuất gia mà không ra sức dụng công để đánh tan, đánh bể, đánh nát bản ngã thì chúng ta tu mãi mãi không bao giờ đi đến thành công. Hôm nay chúng ta có cùng nhau quyết chí để đánh vỡ bản ngã không?
Đầu tiên chúng ta muốn phá vỡ kiến chấp về bản ngã thì chúng ta phải biết nó nằm ở đâu. Nếu mình không biết sự chấp ngã cư trú ở đâu, không biết sào huyệt, hang ổ của nó thì làm sao mình có thể đánh phá, dẹp trừ nó được? Như vậy thì bản ngã ở đâu, chấp ngã nằm ở đâu, cái ta đây nằm ở đâu? Trong tất cả sự tu tập của mình đều phải lấy chánh kiến làm đầu. Nếu mình không có sự thấy biết chân xác, chính xác thì mình không thể nào bước những bước tiếp theo. Chánh kiến hay còn gọi là thánh tri kiến, tức là tri kiến của bậc thánh mà thánh là Đức Thế Tôn, là Đức Phật. Như vậy cánh cửa đầu tiên mà tất cả người học Phật phải bước qua là chánh kiến, tức là sự thấy đúng thân tâm của chính mình, chứ không phải thấy đúng bên ngoài. Thấy đúng thân tâm mình chính là thấy ngũ uẩn. Nếu mình không nhận diện, không nhìn ra ngũ uẩn, không thấy rõ ngũ uẩn thì mình không thể nào hiểu chính xác về thân tâm của mình. Mình phải thấy được sắc; thọ; tưởng; hành; thức.
Phần sắc là tứ đại, là mấy chục kí lô thịt này. Phần cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ chịu không khó chịu là thọ. Những hình bóng lờ mờ, ẩn hiện nơi nội tâm là tưởng, phải nhìn ra cái này, ví dụ mọi người đã ăn me bột chưa? Chấm muối ớt, cắn vào bột bột,. Khi quý vị nghe trái me thì trong tâm quý vị có hình bóng trái me thì đó là tưởng uẩn, cảm giác chua là thọ uẩn, chảy nước bọt là sắc uẩn. Hành là suy nghĩ, nói "Đúng rồi, chắc xong khóa tu này về tìm vài trái". Thức uẩn là cái biết rõ những cảm giác, nghĩ tưởng. Quý vị phải nắm vững được điều này, không nắm vững được là mình không thấy rõ được những cái gì đang vận hành trong thân tâm mình. Hình bóng lờ mờ là tưởng, suy nghĩ lầm thầm là hành, những cảm giác là thọ, cái rõ biết là thức uẩn. Khi mình nói "cái món đó tôi biết làm rồi", "chỗ đó tôi đi rồi", khi nói vậy thì có hình bóng lờ mờ hiện ra mặt mình thì đó là tưởng, mình có cảm giác dễ chịu là thọ uẩn, những suy nghĩ nói về mình là hành uẩn. Như vậy chỗ cư trú của chấp ngã chính là ở trong năm uẩn. Luôn luôn lúc nào nó cũng cho rằng cái bao máu mủ, thịt mỡ này là tôi, là của tôi. Đó là sắc thủ uẩn, "thủ" là sự bám chặt, sự bấu víu, sự chấp thủ, sự đam mê. Ví dụ mình đang ăn tô phở thật ngon mà có người lại đem tô đi, thì mình có cảm giác ra sao? Lúc đó mình đang dính vào cảm giác đó, thọ thủ uẩn là mình bám chặt vào cảm giác, cho cảm giác này là tôi, là của tôi, là tự ngã của tôi. Những hình bóng trong nội tâm mình có ưa thích không? Có dính mắc không? Đó gọi là tưởng thủ uẩn. Mình nói "suy nghĩ của tôi là đúng" mà có ai nói "dở ẹt" thì mình làm sao? Mình có chấp vào suy nghĩ đó là tôi, là của tôi không? Đó là hành thủ uẩn, mọi người có thấy nó thâm sâu chưa? Cái nhận thức, rõ biết của mình cũng bám chặt vào trong năm uẩn này thôi. Mọi cái cảm giác và nghĩ tưởng luôn luôn xoay quanh ngũ uẩn như con kiến bò quanh miệng chén không ra được, lúc nào cũng nghĩ là tôi, là của tôi. Bám chắc, dính chặt, cắt không đứt, phơi không khô, chụm không cháy là bản ngã này. Nếu mình không thấy nó là nó hại mình, làm khổ mình, nó thiêu đốt, tàn phá cơ thể thân tâm mình, nó hành hạ mình, nó giày xéo, chà đạp mình. Không có ai hại mình hết mà chính cái tôi trong đó hại mình.
Vợ chồng cãi nhau hoài, không được hạnh phúc thì nguyên nhân tại sao? Có phải mình cho là mình đúng, mình hay, không chịu nghe ai nói. Thậm chí bạn bè, bạn đồng tu có giận nhau không? Cái tự ái, cái đụng chạm, cọ quẹt trúng cái tôi nên giận. Từ cái bản ngã sanh ra sân hận, hơn thua, phải quấy. Giữa cha con, mẹ con có giận không? Cái ta đây nó giận. Cái nó cho là đúng, là giàu, là đẹp, là tốt chính là bản ngã. Anh, chị, em ruột giận hờn không nhìn mặt nhau cũng do bản ngã. Mình không nhìn ra bản ngã này là đổ vỡ, tan nát hết tình cha con, mẹ con, cô chú.
Mình nhìn sâu hơn nữa, có đứa con mê game, về xin tiền mà mẹ nó không cho mà còn chửi thì đứa con lấy quai nón siết cổ mẹ nó chết, bỏ vào bao. Cái gì gây ra việc giết người đại nghịch tử như vậy? Chính là cái tôi, là bản ngã. Người phàm phu không biết tu thì nghĩ là đứa con giết mẹ, nhưng nhìn sâu bằng trí tuệ trong kinh tạng Nikāya thì không phải đứa con giết mẹ, nếu bà mẹ không chửi mắng, nó chuyện nhỏ nhẹ hoặc nhắc nhở thì có xảy ra vụ án đáng tiếc đó không? Nếu đứa con biết nghĩ đến công ơn sinh thành của cha mẹ, biết hạ thấp cái tôi dù cho có sanh khỏi thì có xảy ra sự kiện đáng kinh sợ không? Như vậy nhìn sâu bên trong là bản ngã giết người, cái ta ở trong thân tâm giết người. Đứa con đi nhậu mà người cha lại đánh thì nó về đâm cha chết tại chỗ, thủ phạm là bản ngã. Đứa con đó suy nghĩ người cha làm mất mặt nó, làm gián đoạn cuộc vui của nó. Như vậy quý vị có thấy bản ngã này đáng sợ không?
Mình phải biết sự nguy hại của bản ngã, thấy được vị ngọt của bản ngã và sự xuất ly ra khỏi bản ngã. Đây là 3 loại trí tuệ Đức Phật truyền trao cho mình. Bây giờ chúng ta cùng nhau vạch mặt, phanh phui lỗi lầm xấu xa bản ngã để mình quyết tâm triệt hạ nó.
Trong thời gian nhập thất, Minh Thành có những cảm xúc trong sự tu tập nên đã viết ra rất nhiều bài về bản ngã. Khi quán chiếu thì mình phải phát sanh cảm xúc, cảm thọ thì sự quán chiếu đó mới sâu sắc chứ nói mà mình trơ trơ thì không sâu sắc. Chính vì vậy Minh Thành đã dùng những từ rất mạnh mẽ vì có mạnh mẽ thì mới có cảm xúc, dùng nhẹ nhẹ thì không đánh động được tới bản ngã.
Ôi, xấu xa, thối tha, nhục nhã!
Cái BẢN NGÃ này thật đáng khinh.
Tồi bại, thấp hèn còn đốn mạt.
Hôi tanh, xú uế mùi bay xa.
Ôi, xấu xa, thối tha, nhục nhã!
Cái BẢN NGÃ này bất thình lình.
Bỗng nhiên nổi loạn gây thương tích,
Án mạng xảy ra phải tử hình.
Ôi, xấu xa, thối tha, nhục nhã!
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận tù,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận ngu,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận khổ,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận mù,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận hổ,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận hận,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận sầu,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận đau,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận dao,
Chấp nhận CÁI TA, chấp nhận chết.
Nay không chấp nhận, không nuôi dưỡng,
Không chứa chấp, không dung túng,
Không bỏ qua, không xem thường,
Không cho tồn tại, không nương tay,
Triệt hạ, hạ sát, hạ độc thủ.
Giết mi, ta giết vạn muôn lần,
Diệt mi, ta diệt vô ngã – nhân,
Đánh mi, ta đánh cho tan xác,
Giết mi, ta giết không còn thây.
Ta phải diệt mi, phải giết mi!
Hỡi này cái BẢN NGÃ ngu si!
Ngươi đã làm ta nghìn khổ hận.
Ngươi hãy chết đi! Hãy chết đi !
Cho tâm an định thiền tức thì.
Ngươi hãy biến đi! Hãy biến đi!
Để cho lòng ta được an nhiên.
Từ đây sẽ thoát mọi não phiền,
Thân tâm tự tại, luôn tịnh lạc,
Niết-bàn vi diệu tuyệt bình yên.
Đây là hành tướng của bản ngã khi sanh khởi lên thì nó như thế nào, quý vị xem dáng vẻ nó ra làm sao để quý vị biết mặt nó. Mỗi khi nó xuất hiện trong thân tâm là mình phải đánh đuổi nó ngay lập tức.
Cái tôi, cái ta nhục lắm nha
Lườm lườm, liếc liếc dáng chủ nhân
Trừng trừng, trợn trợn kiểu sếp sòng
Đi đi, lại lại ra dáng vẻ,
Uy uy, oai oai thật đáng khinh.
Hỡi này bạn ơi! Mình người tu,
Hãy nhớ mình tu đó nghe không?
Mình hãy nói với những lời đó với cảm giác của bản ngã, ta đây khi nó sanh khởi lên. Mỗi khi nó hất hất cái mặt lên, khi nó bực tức hay hách dịch, muốn trương phình cái tôi lên chình ình giống như đống sình, thì hãy đọc lên những lời này: "Hỡi này bạn ơi! Mình người tu. Hãy nhớ mình tu đó nghe không?". Phương pháp Như lý tác ý là hết sức quan trọng, tức là tác động tâm ý đúng như chân lý gọi là Như lý tác ý. Mỗi khi trong tâm mình có sự tham dục, có sự sân hận, có sự bản ngã hơn thua là phải tác ý liền. Tác ý là mình suy nghĩ, mình nói những lời nói huấn luyện tự thân tâm của mình. Mình phải nói rằng "Mày có phải là người tu không? Mày nhìn thử coi cái mặt của mày còn giống người tu hay là không? Mày vô mày dòm gương đi mày coi cái mặt mày coi. Nó phình phình, nó trương trương lên coi còn giống người tu hay là không?" Mình tác ý đánh đuổi như vậy thì chút xíu là nó tan hết, cái gì nó cũng tan. Tham nó cũng tan, sân si cũng tan, bản ngã nó chạy mất dép và mình được sự bình an.
Hỡi này bạn ơi, mình người tu !
Hãy nhớ mình tu đó nghe hông?!
Tâm tâm, niệm niệm khắc ghi lòng,
Dẹp trừ nhân - ngã đi vào đạo,
Sao lại để mình lấm bụi hồng?
Hãy nhớ mình tu đó nghe hông?!
Tâm tâm, niệm niệm tẩy rửa lòng,
Sân, si, bản ngã còn đố kỵ,
Ganh tỵ mình người, sao sạch trong?
Hãy nhớ mình tu đó nghe hông?!
Tâm tâm, niệm niệm làm sạch trong,
Sạch trong tự ngã lòng cao ngạo,
Sạch trong ích kỷ với hơn thua,
Sạch trong cao thấp, thua với thắng,
Sạch trong được mất có cùng không,
Sạch trong sân hận, tâm bỉ thử,
Sạch trong sanh tử tâm ái tham,
Sạch trong kiêu căng ta với mi,
Sạch trong tự phụ hận và si,
Sạch trong tự đại thêm tự thị,
Sạch trong tự ái và tự cao,
Sạch trong tự hào thêm tự đắc,
Sạch trong tự phụ còn tự kiêu,
Sạch trong tất cả tâm đốt thiêu.
Làm cho lắng dịu thọ an tịnh
Tưởng, Hành, Thức cũng chẳng động nhiều.
Sắc thân nhẹ nhàng từ hòa ái,
Giọng nói dịu dàng, lòng bình an.
Thân hành trang nghiêm thường chánh niệm,
Trong ngoài tỏa sáng hiền hòa nhiều,
An vui, thanh tịnh, thanh cao diệu,
Thanh khiết, thanh bình, thánh thiện siêu.
Từ hòa, từ ái, từ vô lượng,
Bi mẫn vô cùng đầy thương yêu.
Tấm lòng rộng mở toàn vũ trụ,
Tâm bao hư không tận biên cương.
Tứ đại hải dương hỷ vô lượng,
Lòng xả thênh thang vượt tình thường.
Đem niềm phúc lạc đầy thế gian,
Tấm lòng trải rộng khắp muôn ngàn.
Từ bi thấm đượm toàn hoàn vũ,
Mát dịu tình thương mãi chứa chan.
Đây là những bài Như lý tác ý, tức là mình tác ý để huấn luyện tâm của mình.
Dầu tại bãi chiến trường
Thắng ngàn ngàn quân địch,
Tự thắng mình tốt hơn,
Thật chiến thắng tối thượng
(Phẩm Ngàn Kinh Pháp Cú)
Thành ra trong sự tu tập diệt ngã, chúng ta luôn luôn nhìn lại những cảm giác, nghĩ tưởng. Khi nào nó khởi lên ta đây, vênh váo, cống cao ngã mạn, khen mình chê người thì mình phải xuất chiêu hạ sát, hạ gục nó. Đánh sập những cảm giác, nghĩ tưởng dương dương tự đắc, cống cao ngã mạn. Tất cả những cái này chỉ hủy hoại tình thương, tình nghĩa, hủy hoại hết những ân đức trên đời này. Thậm chí cả cha mẹ mà bản ngã cũng không tha, còn vợ chồng thì xảy ra những vụ án khủng khiếp. Thủ phạm thật sự trên đời này không phải ở bên ngoài mà thực ra là do dục, ái, tham, sân, si, vô minh và bản ngã. Chính những thứ bên trong ngũ uẩn này, những cảm giác dục, ái; những cảm giác sân hận, si mê; những cảm giác ta đây, vênh váo, kiêu ngạo, ngạo mạn, hơn thua. Tất cả những cảm giác đó là rắn độc, là thuốc độc, là lựu đạn. Mỗi khi thấy bản ngã sanh khởi lên là mình nói "Thôi, mày làm ơn để cho tao tu", "mày cúi mặt xuống giùm tao đi", "để cho bà tu con ơi".
Thật sự bản ngã này là thâm căn cố đế, gốc sâu rễ chắc. Nếu mình không có sự dụng công một cách sâu sắc và thường trực luôn luôn nhìn những cảm giác, những hình bóng trong nội tâm, những suy nghĩ, không thường trực nhìn lại những cảm giác nghĩ tưởng để mình phát giác, phát hiện rồi nhiếp phục thì rất khó bứng tận gốc nó. Tại sao càng tu lâu bản ngã càng cao? Tại vì không nhìn thấy được Ngũ uẩn thì cũng không nhìn thấy được bản ngã trú ẩn ở trong đó. Do mình chỉ nhìn phớt ở bên ngoài thôi, nên mới bị nó qua mặt. Mình đi đánh giặc mà giặc ở chỗ nào mình không biết thì mình đánh vô đá, vô núi, mình đánh vô suối, vô khe. Mình đánh vô cây, vô cỏ chứ sao đánh vô giặc được? Phải luôn thực tập nhìn nhận lại ngũ uẩn. Nói danh từ bình dị nhất là luôn luôn tập kiểm soát những cảm giác và nghĩ tưởng, những cảm giác những hình bóng ở trong tâm. Những lời nói thỏ thẻ, thì thầm, thủ thỉ, thở than, nó nói một hồi là đi theo nó. Nó dẫn dắt mình, nó sai khiến mình, thống trị mình rồi mình đi theo. Cho nên sự tu tập của chúng ta là cả công trình tu tập quay trở lại nội tâm để nhiếp phụ, chinh phục, quyết tâm, quyết chiến thắng. Phải chiến thắng chính mình, đừng có lo thắng người ta. Phải thắng được chính mình thì mới thấy được bình minh của thánh trí.
Vị ngọt của bản ngã là khi bản ngã bên trong sanh khởi trương phình lên, ở bên ngoài cái mặt hất lên, ưỡn ngực, dương dương tự đắc và cảm thấy khoái chí. Vị ngọt của bản ngã là tất cả những cái gì làm cho mình cảm thấy khoan khoái, thích thú.
Sự nguy hại của bản ngã bao gồm sự nguy hiểm và tác hại do bản ngã tạo ra. Những vụ án kinh hoàng, những cảnh đau khổ tang thương dâu bể trong cuộc đời này chính là sự nguy hại của bản ngã.
Xuất ly khỏi bản ngã, là sự vượt thoát ra khỏi mọi chi phối và ràng buộc của bản ngã. Đức Phật dạy mình phải phát huy trí tuệ nhìn thấy sự nguy hại của bản ngã đến mức sung mãn cùng cực, thì mới có thể xuất ly, mới thoát ra được.
Mọi người muốn nhiếp phục được bản ngã, muốn diệt được bản ngã thì mình phải quán chiếu, nghiền ngẫm hết sức thâm sâu và đầy đủ mọi khía cạnh phương diện của sự nguy hiểm, tác hại của bản ngã thì mình mới thấy được "Chán chê mày quá rồi, ê chề với cái bản ngã này quá rồi, ta mệt mỏi với cái ta này quá rồi. Ta mòn mỏi với cái vô lượng vô biên kiếp rồi. Mày hại ta mày đã đưa ta vô cái ngọn lửa của địa ngục, mày đã đưa ta vào cái đời sống cô hồn vất vơ vất vưởng ma trơi của loài ngạ quỷ. Chính mày, chính cái bản ngã này mày đã hại tao làm những thân chuột, thân mối, thân kiến, gián, muỗi, rắn rết làm bao nhiêu những thân súc sanh, thú vật. Chính cái bản ngã này đã làm cho ta rơi vào những cái thân thấp hèn, đui, cùi, điếc, câm, què quặt, bại liệt, những thân thể nan y bệnh hoạn, điên khùng. Chính cái bản ngã này hại ta. Bây giờ ta đã biết được ngươi rồi. Ta đã thấy được cái bộ mặt của ngươi rồi. Ta đã thấy được bộ mặt của ngươi trú ẩn ở trong những cảm giác, nghĩ tưởng này rồi. Thôi đừng có hòng dụ hoặc ta nữa. Đừng có hòng đè đầu cưỡi cổ ta nữa. Ta sẽ quật dậy, ta sẽ mạnh mẽ. Ta sẽ dựng lên, ta sẽ đứng lên. Ta sẽ quật ngã mi, ta sẽ đánh mi, ta sẽ dập mi, ta sẽ làm cho mi tan nát tơi bời. Chiến thắng!".
Mình tác ý vào cảm giác và những suy nghĩ về bản ngã như vậy thì bắt đầu nó sẽ sợ sệt, e dè. Giống như một người đang đi một cách thoải mái, tự do, tự nhiên. Thì bỗng nhiên có 2-3 người nhìn mình thì mình bắt đầu sửa dáng, đi chậm lại vì người ta đang nhìn có ý gì không. Đức Phật nói khi thành tựu trí năm uẩn thì mình sẽ nhìn thấy được dục, tham ái, vô minh và bản ngã mà lúc trước mình không thấy. Người thành tựu được Pháp nhãn, có con mắt trí tuệ là nhìn thấy được năm Uẩn. Trong kinh Nikāya, Đức Phật gọi là “đắc pháp nhãn tịnh”, tức là mở được con mắt trí tuệ. Khi mở được con mắt trí tuệ là bản ngã được nhìn thấy, tham được nhìn thấy, sân hoạt động như thế nào được nhìn thấy, vô minh được nhìn thấy. Lúc trước mình không thấy bản thân mình mà chỉ thấy người ta. Bây giờ nhìn thấy được rồi thì bản ngã bắt đầu e dè, rụt rè, hơi ngại ngại. Mỗi khi nó muốn hất cái mặt lên thì mình tác ý "Mày là người tu đó nghe không? Cúi gằm mặt xuống đi, mày tu đó. Đang dự khóa tu đó. Đang mặc cái áo tu đó. Đang là Phật tử tu đó. Mày có biết mày tu không?". Minh Thành sẽ giới thiệu những phương pháp nhiếp phục và đoạn tận bản ngã.
Thứ nhất là lạy diệt ngã. Lúc trước Sư phụ ở đây có buổi lễ Tri ân đệ tử, con thấy rất hay nên lần nhập thất 2 tháng này con không nghe kinh cũng không đọc sách mà trực diện với ngũ uẩn. Đối diện trực tiếp với những cảm giác, nghĩ tưởng, tham dục, bản ngã, tâm hướng ngoại để đánh phá. Liên tục xuyên suốt nhìn lại khoảng thời gian vừa qua, để sám hối những suy nghĩ, những lời nói, hành động nào không đúng với các đệ tử. Khi mình chưa có trí huệ nhìn thấy sâu sắc, chưa phải là Thánh nhân, chắc chắn trong suy nghĩ, lời nói và hành động của mình đều ở trong bản ngã. Cho nên, Minh Thành đã thực hành pháp Sám hối diệt ngã, quỳ xuống lạy từng đệ tử của mình. Minh Thành chắp tay, đắp y, quỳ xuống và nói "Con là Minh Thành. Trong thời gian con nhập thất hai tháng, 49 ngày con thấy con có những suy nghĩ, lời nói, hành động trước kia chưa có đúng đắn. Con xin quý thầy tha thứ cho con và con cảm ơn quý thầy". Minh Thành làm lễ từng người từng người giống vậy, từ những đệ tử là những quý Thầy, Sư cô cho tới những vị cư sĩ hộ pháp. Đứng trước cử chỉ chân thành sám hối đó, những vị ấy đều xúc động, tuôn trào nước mắt, và các vị đó cũng quay lại nhìn xét tự thân và cũng quỳ xuống sám hối và lạy đáp trả lại: "Thưa Sư phụ! Thưa Thầy, con tự nhìn lại bản thân cũng thấy có rất nhiều những suy nghĩ, lời nói, hành động bản ngã. Con cũng xin sám hối". Thầy trò lạy với nhau, hình ảnh đó đẹp vô cùng!
Trong gia đình của Minh Thành, có bốn người cô không chồng, không con, ăn chay trường, tu và hộ pháp, lo lắng cho Minh Thành rất nhiều. Cô lớn cũng lên hàng 70, cô nhỏ cũng hơn 50. Mấy tháng nay các cô giận, không nói chuyện với nhau nên Minh Thành mới giải thích, chia sẻ về phương pháp diệt ngã và cách quỳ lạy. Minh Thành mời 2 chị em lên quỳ trước mặt nhau và sám hối bày tỏ với nhau, hai chị em khóc giàn giụa, sám hối và xin lỗi nhau, khi về nhà thay đổi hơn 50%, tình nghĩa được gắn kết, chị em yêu thương trở lại. Một ví dụ điển hình khác là ba mẹ của Minh Thành. Ba Minh Thành bây giờ xuất gia, pháp danh là Pháp An. Mẹ Minh Thành thì chưa xuất gia nhưng cũng lên núi tu với pháp danh là Diệu Hiền. Con mời cả 2 người quỳ lạy lẫn nhau thì bà Diệu Hiền mới nói "mấy chục năm qua, ông quỳ xuống khai hết tất cả những lỗi lầm trong mấy chục năm qua". Ông lạy xuống, nước mắt trào ra và bà cũng tràn ra nữa. Cha mẹ Minh Thành quỳ xuống sám hối và diệt ngã, lạy với nhau trong niềm hoan hỷ tràn ngập, trong một trí tuệ sáng suốt để soi thấu vô minh và bản ngã, phá tan những giận hờn, buồn phiền, khúc mắc ở bên trong. Phương pháp lạy để diệt bản ngã này thật sự rất tuyệt vời! Có một Sư cô lên núi tu tập rất tinh tấn, người Sư cô này dẫn theo cháu mình, muốn người cháu này theo con đường tu tập vì người cháu này chưa biết đạo nhiều. Vì muốn cháu mình tu tập được tốt, được tinh tấn nên có lời nhắc nhở nhiều với cháu mình, còn người cháu thì cảm thấy bị nhắc nhiều quá nên tự ái muốn về chứ không muốn tu nữa. Cũng ngay hôm sám hối diệt ngã thì Sư cô đã lên quỳ lạy cháu mình, cô cháu trào dâng nước mắt trong tình thương vừa là người Dì vừa là người thầy trong đạo, được gắn kết lại tình Dì cháu trong phương pháp lạy sám hối.
Nay con xin nguyện giữa đất trời,
Lạy người cho con bỏ CÁI TÔI
Từ đây học hạnh luôn diệt ngã,
Gặp người xuất gia phải cúi đầu.
Lạy người cho con bỏ CÁI TÔI,
Lạy ông đi qua, bà đi lại.
Lạy cha, lạy mẹ, lạy chú dì,
Lạy anh, lạy em, lạy bé nhỏ,
Lạy cả người làm, lạy cháu con,
Lạy kẻ hành khất ở ven đường,
Lạy cậu bán vé số dễ thương,
Lạy người lau chùi và quét dọn,
Lạy chú nhặt rác trước cổng trường,
Lạy bà cụ già không chỗ nương,
Lạy cậu bán hàng rất tầm thường,
Lạy người bệnh cùi lê lết đất,
Lạy cô điên khùng đi giữa đường,
Lạy con chó ghẻ mình lở loét,
Lạy con chuột nhắt ở dưới mương,
Lạy mèo, lạy kiến, lạy muỗi gián,
Lạy hết muôn loài tận biên cương.
Lạy người cho con bỏ CÁI TÔI,
Dập đầu dưới chân hết thảy người.
Cho con hạ thấp tâm cao ngạo,
Cho con từ bỏ tánh kiêu căng,
Cho con sạch hết lòng tự đại,
Cho con sạch hết tính tự cao,
Cho con sạch hết tâm ngã mạn,
Cho con không còn tật vênh váo,
Cho con không còn kiểu ta đây,
Cho con không còn thói hơn thua,
Cho con triệt hạ tánh ương ngạnh,
Cho con trị sạch tính tranh giành,
Cho con nhiếp phục tật cứng đầu,
Cho con dứt hẳn thói đua tranh.
Hạ mình thấp xuống đến tận cùng,
Thường hành nhường nhịn với khiêm cung.
Luôn luôn nhớ rõ mình chẳng có,
Quán chiếu thâm sâu diệt NGÃ khùng.
Hạ mình thấp xuống đến tận cùng,
Thường hành cung kính tất cả chung.
Giữ tâm vô ngã không gián đoạn,
Trường kỳ miên mật, lòng bao dung.
Hạ mình thấp xuống đến tận cùng,
Ngày đêm hạnh nguyện quyết để tâm.
Siêng năng tinh tấn không xao nhãng,
NGÃ càng cúi đầu, đức hạnh cao.
Quyết lòng diệt NGÃ tới tận cùng,
Thực hành độ lượng với tình thương.
Nhu hòa từ ái tâm rộng mở,
Vô ngã lòng ta như đại dương.
Con mong đại chúng trong khóa tu này sau khi trở về nhà, nếu còn cha mẹ- ông bà thì khi bước vào cổng nhà phải lạy sám hối xin lỗi cảm ơn. Con xin tất cả đại chúng nhớ xét lại mình đã có lỗi lầm với ai thì khi trở về quỳ dưới chân người đó lạy sám hối diệt ngã, dù đó là con, em hay cháu để vừa có thể đánh gục bản ngã của mình vừa để giải tỏa nội kết, gút mắc của người bên kia. Và chúng ta sẽ thấy phép màu, kỉ lục và phép lạ sẽ xuất hiện trong đời chúng ta.
Hạnh quỳ lạy này là của Thánh hiền, của bậc giác ngộ. Hạnh này đức độ thâm sâu. Không chỉ lạy trước tượng Phật mà còn lạy trước những người ân nghĩa, có công, có đức. Hãy lạy những người đã hi sinh, chăm sóc tận tụy cho mình. Hãy lạy những người quan tâm, lo lắng cho mình. Cái hình bóng của mình trong nội tâm là phải cúi đầu, hạ đầu xuống. Đừng để cho mình hách dịch, phách lối. Hạ đầu càng thấp chừng nào thì đức hạnh càng cao, trí tuệ càng sâu và công đức càng đầy. Thực tập rồi mọi người sẽ thấy phép lạ xảy ra trong gia đình của mình. Phép lạ sẽ thay đổi cuộc đời mọi người, phép lạ sẽ cải thiện đời sống này bằng cái tâm khiêm cung, khiêm tốn, khiêm nhường. Mọi người hãy học đức hạnh của hiền Thánh này, đức hạnh Thánh hiện, cao đẹp, quý báu nhất trong cuộc đời này. Mọi người hãy thực tập và hãy lạy bằng tất cả trái tim, bằng tất cả tấm lòng, bằng tất cả một nội tâm cám ơn, biết ơn, nhớ ơn và đền ơn đối với những người có ân nghĩa với chính mình. Mình là người tu và mình sẵn sàng đánh sập bản ngã này để giúp cho tất cả mọi người có được sự hài hòa, bình an, hạnh phúc trên cuộc đời này.
Phương pháp thứ hai giúp diệt ngã là phương pháp quán chiếu sâu sắc về phá sạch, phá nát, phá hoàn toàn cái tôi, cái ta, cái bản ngã. Đây là phương pháp diệt ngã thâm sâu của thánh tuệ. Tất cả cư sĩ tại gia hoặc xuất gia đều ứng dụng được phương pháp này. Mỗi khi Phật tử quỳ lạy, Minh Thành liền quán chiếu ở trong lớp da này là phèo, phổi, lá lách, gan, ruột, máu, mủ, phân và nước tiểu. Trong lớp da này không có gì trong đây, chỉ trống rỗng. Thân tứ đại hôi dơ này, cái thân máu mủ này. Cái thân vô thường tan hoại, bại hoại này. Rọc nó ra rồi thấy xương sườn, mở nó ra rồi trong này là phèo, phổi, máu mủ. Không có gì trong đây hết, không có ai hết, không có ta nào ở đây, không có tôi nào ở đây, không có bản ngã nào ở đây. Trong đây là trống rỗng, trống không, vô ngã. Trống không thì ai cao, ai thấp? Trống không thì ai hơn, ai thua? Trống không thì ai đúng, ai sai? Như thế chúng ta sẽ thấy tâm của mình được lắng dịu và không thấy mình là cao, là hơn, là hay, là được người ta lạy. Trong khi chúng ta dạy con, dạy em, cháu gì đó mà nó không nghe, người thấp hơn mình mà nó không vâng lời, nó cự cãi thì mình quán "trống rỗng, trống trơn cái bao máu mủ này. Không có ai là lớn, không có ai là cha, là mẹ, là ông, là bà. Cái này là thân tứ đại trống không. Không có gì hết, buông xả cái tâm sân hận của mình. Cái thân chấp cao thấp". Phá tung được sự chấp ngã bên trong, chúng ta sẽ thấy một nội tâm hoàn toàn thanh tịnh, hoàn toàn trong sạch. Nội tâm đó sẽ đi tới chỗ bất động tâm giải thoát, đạt đến chỗ vô ngã và Niết-bàn, hoàn toàn sạch sẽ tất cả những chấp ngã.
Mọi người phải thấy được sự nguy hại của chấp ngã, phải thấy được vị ngọt của chấp ngã và những phương pháp quỳ lạy khiêm nhã, khiêm tốn. Thấy được bản chất trống rỗng của Ngũ uẩn này để thoát ra.
Chúc cho mọi người cố gắng tinh tấn và cố gắng nhiếp phục bản ngã này để có một đời sống thật sự bình an, hạnh phúc và tịnh lạc trong Thánh pháp này.
./.