Biên tập - Thiền Quán - Bình Minh Thánh Trí
Tinh Hoa Nikāya
THIỀN QUÁN BÌNH MINH THÁNH TRÍ
Thích Minh Thành
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I.Tác ý hỷ lạc – gần hơn với Đức Phật PAGEREF _Toc109300586 \h 1
II.Lắng nghe pháp thuyết PAGEREF _Toc109300587 \h 2
III.Tâm mê PAGEREF _Toc109300588 \h 3
IV.Con đường bình an PAGEREF _Toc109300589 \h 5
Tác ý hỷ lạc – gần hơn với Đức Phật
Chúng ta hãy cảm nhận tiếng xào xạt của lá tre, tiếng hót lảnh lót của chim muôn, tiếng gà gáy sớm, không khí mát mẻ trong lành, tiếng phong linh du dương. Xung quanh chúng ta là những bụi tre, trúc, gợi nhớ lại hình ảnh ngày xưa, Đức Thế Tôn cùng Tứ Chúng ở Trúc Lâm Tinh Xá với những thời pháp dược thuyết lên. Chung quanh Ngài là Thánh Chúng, những lời kinh Nikāya được vang vọng Trúc Lâm Linh Thú Kỳ Viên bên bìa rừng ven suối, vách núi chân đồi.
Giờ này tuy cách Phật rất là xa nhưng chúng ta vẫn cảm nhận được hơi thở của Ngài, cảm nhận được trái tim của Ngài, cảm nhận được từng lời dạy của Ngài trong kinh tạng Nikāya, cảm nhận được trí tuệ thâm sâu của Ngài trong sự nhận diện năm uẩn. Chưa bao giờ chúng ta được bình an, được tĩnh lặng như lúc này, chưa bao giờ chúng ta được mát mẻ, được thảnh thơi và tự tại như lúc này.
Hãy cảm nhận thật là sâu sắc giây phút này, chúng ta được ngồi yên được cảm nhận từng hơi thở, được cảm nhận cơ thể, được cảm nhận không gian. Giờ phút này quý báu hơn tất cả mọi thứ trên đời, là giờ phút thần thánh của kiếp người, giờ phút linh thiêng của đời ta, giờ phút sâu xa của cảm xúc. Hãy cảm nhận thật sâu sắc, hãy thở những hơi thở chánh niệm, hãy nhìn bằng ánh nhìn của tuệ giác, hãy cảm thọ bằng thánh triết để đón nhận giây phút nhiệm mầu nhất của cuộc đời chúng ta.
Phước đức nào mà chúng ta được ngồi đây, công đức nào mà chúng ta có mặt ở tại nơi này, thiện hạnh gì mà khoảnh khắc này chúng ta được thoát tục và bình an trong lúc toàn thế gian đang ngập chìm trong lo lắng, sợ hãi, bệnh tật, đau khổ, chết chóc, tan thương và dâu bể. Hãy nâng niu, trân quý khoảnh khắc này, hãy tôn trọng, phụng thờ giây phút này này, hãy quán tưởng nơi thờ phụng của chúng ta là khoảnh khắc hiện tại này đây. Khoảnh khắc hiện tại này là nơi tôn thờ, là nơi cung kính, là nơi tôn trọng, khoảnh khắc hiện tại này là chốn bình an, là cánh cửa của Thánh trí giác ngộ Niết Bàn.
Quá khứ đã đi qua, những gì của quá khứ đã tan biến, trở thành dĩ vãng. Ngày hôm qua đã chết, tương lai thì chưa đến, chúng ta không thể biết được điều gì sẽ xảy ra vào ngày mai. Hãy quán chiếu sự sống ngay trong giây phút hiện tại này, hãy sống bằng tất cả trái tim, bằng tất cả khối óc, bằng tất cả tấm lòng để nhìn thấy được các hành là vô thường, để nhìn thấy hơi thở này bất cứ lúc nào cũng có thể dừng lại và tắt lịm đi. Đời sống này là vô thường, mọi điều bất trắc có thể diễn ra một cách bất bất chợt, bất ngờ, bất lường. Hãy trang bị cho mình cái trí tuệ vô thường trong từng hơi thở, trong từng cảm giác, trong từng suy nghĩ, trong từng tư tưởng.
Lắng nghe pháp thuyết
Trong bài kinh Vô Thường Tánh – Hay Tưởng, Tương Ưng Bộ Kinh tập 3, Đức Phật dạy rằng:
“Do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận, tất cả sắc tham được đoạn tận, tất cả hữu tham được đoạn tận, tất cả vô minh được đoạn tận, tất cả ngã mạn được tận trừ.”
Này các tỷ kheo, tu tập vô thường tưởng, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận. Tu tập bất tịnh tưởng, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận. Tu tập nguy hại tưởng này các tì kheo, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận. Tu tập ly tham tưởng này các tỷ kheo, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận.
Trong từng hơi thở quán chiếu, chúng ta sẽ được thở hơi thở của Đức Thế Tôn, trong từng nhịp đập của trái tim, trong từng ánh nhìn, chúng ta sẽ nhìn bằng con mắt của Phật. Kì tích sẽ xuất hiện, mầu nhiệm sẽ xuất hiện, huyền nhiệm sẽ xuất hiện trong cuộc đời ta, trong ánh mắt, trong trái tim, trong nhịp thở, mỗi bước chân ta sẽ bước theo dấu chân Phật. Và ta sẽ cảm nhận được mình đã rất gần, rất gần với Đức Thế Tôn cùng Thánh Chúng, rất gần Trúc Lâm Tịnh Xá Kỳ Viên.
Linh sơn như tại, nếu tu học như vậy thì giống như Linh Thứu Sơn đều đang ở đây, ở đây cũng là ở Linh Thứu Sơn, không cần phải chạy đi tìm đâu ở nữa. Không ai cho ta được sự bình an, trí tuệ, Đức Phật cũng không cho ta được hai điều này. Bình an hay trí tuệ, chính là biết sử dụng khoảnh khắc hiện giờ. Hãy thở, hãy cảm nhận, thỉnh thoảng một chiếc lá vàng rơi trước mặt.
Khi nhìn một chiếc lá vàng rơi, chúng ta thấy điều gì? Hãy nhìn thấy Chánh Pháp, Chánh Pháp luân đang chuyển, Thánh Trí đang chuyển, Thánh Pháp đang vận chuyển ở trước mắt chúng ta. Chúng ta đã nhiều lần được nghe thuyết pháp, hôm nay chúng ta hãy tập nghe pháp tự thuyết, không khi nào mà các pháp không đang thuyết xung quanh chúng ta.
Sắc đang thuyết pháp vô thường, khổ, vô ngã, biến hoại, chiếc lá thuyết pháp này. Toàn thế giới đang trong cơn dịch bệnh, chết chóc, đau khổ; nhân loại đang thuyết bài pháp về Khổ Thánh Đế, về sanh lão bệnh tử, về sự khổ biệt ly, yêu thương xa lìa, nước mắt đầm đìa. Những cảnh con mất cha mẹ, vợ mất chồng, ông bà mất cháu, sanh ly tử biệt là đang thuyết pháp. Sự mong cầu không được, ước vọng không thành, đau khổ, tuyệt vọng là đang thuyết pháp về Khổ Thánh Đế. Và bài pháp vẫn còn thuyết mãi, vĩnh viễn trên mười ngàn thế giới này. Những dục vọng, những ham muốn gieo rắc bao nhiêu tan thương, thống khổ trên cuộc đời này là đang thuyết pháp.
Những ngọn lửa của sân hận, tức giận, thiêu đốt những người thân thương của ta, thiêu đốt những người thù hận, thiêu đốt tất cả những tâm si ám, mê muội, tạo tác bao nhiêu những chuyện khổ mình, khổ người, hại mình, hại người, tràn ngập khắp thế giới này là đang thuyết pháp. Những bản ngã khổng lồ, to lớn tàn sát, tàn độc, tàn hại, tàn bạo, tàn nhẫn ở khắp mọi nơi để rồi đấu đá, đánh đấm, ganh tị, hơn thua, đố kị lẫn nhau gây ra bao cảnh sầu hận là đang thuyết pháp.
Tâm mê
Tràn ngập khắp hành tinh này đó là Khổ Tập Thánh Đế mà Đức Thế Tôn đã chứng ngộ; thương thay cho chúng ta, thật là xót thương thay cho chúng ta đã chạy đuổi, truy tầm. Những dục vọng đã hành hạ chúng ta, những tham muốn đã sai khiến chúng ta, thúc giục chúng ta từ khi đầu xanh cho đến lúc tóc bạc. Rượt đuổi bao nhiêu ngàn lần rồi, đã rong ruổi vô lượng kiếp rồi, đã thỏa mãn chưa hay vẫn còn khát khao và đòi hỏi.
Bản chất của tâm mê, tâm si ám, tâm ngu muội này là không bao giờ biết thỏa mãn và đầy đủ, bản chất tâm mê này luôn khao khát, đói khát, thiếu thốn, hèn hạ, thấp hèn. Tâm mê lôi kéo tấm thân này, đày ải xác thân này, sai khiến thân thể này, đày đọa cái hình vóc này làm nô lệ, phục dịch, làm tôi đòi cho tâm mê. Để nó chạy theo dục, tham, ái.
Tâm mê cứ thúc giục, thúc giục, thúc giục và thúc giục; khao khát, khao khát và khao khát; khốn khổ, khốn khổ rồi khốn khổ. Xót thương cho ta, thật là xót thương cho chúng ta, cay đắng cho chúng ta, đau đớn cho chúng ta khi phải ở chung với một cái tâm si mê như vậy, khi sống với một cái tâm si ám như vậy, khi phải chấp nhận cái tâm ngu muội như vậy; cho nó là tôi là của tôi, để rồi ở trong vô minh, tăm tối suốt vô lượng đời, vô biên kiếp.
Vô minh như vậy, u mê như vậy là vừa đủ rồi, quá đủ rồi, si ám như vậy là quá đủ rồi, dục tham đến đây, khát ái đến đây là quá đủ rồi. Khốn khổ, hoạn nạn, mệt mỏi, khốn đốn, tai nạn, nguy nan, đầy nước mắt như vậy là đủ rồi. Hãy dừng lại đi, dừng lại để nhìn, ngồi yên xuống để nhìn mấy chục năm qua như thế nào, hãy nhìn một cách sâu sắc, thấu đáo, triệt để, đến cùng tận những dục ái khốn nạn kia, những sân hận thiêu đốt đó, bản ngã cứng đầu cứng cổ mất dạy đó. Chúng đã nó hại ta, nó giết ta, đè đầu cưỡi cổ ta, nó đày đọa ta vô lượng vô biên kiếp, nó hành hạ ta trong địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, dày xéo tâm can của ta, thân tàn ma dại chạy theo mấy dục tham ái, theo bản ngã cái ta đây, kênh kiệu cao ngạo, hống hách, khen mình chê người, cao cao, ngã mạn làm khổ mình, khổ người, làm hại mình, hại người.
Thôi, tới đây là đủ rồi, hại tới đây là đủ rồi, hành tới đây là đủ rồi, đày tới đây là đủ rồi, từ bỏ, buông những ác bất thiện pháp này xuống, vứt bỏ chúng đi, mỗi lần chúng sanh khởi lên, ta hãy từ bỏ, chấm dứt, tống khứ, diệt trừ, diệt tận, làm cho chúng tan thành mây thành khói, tan biến thành hư không để ta được nhẹ nhàng, thảnh thơi và bình an. Không chất chứa những thứ ách nạn, khổ nạn, hoạn nạn, nguy nan này thêm nữa.
Con đường bình an
Từ đây về sau ta đã biết được chúng rồi, thấy được chúng rồi, thấy được bản mặt, bộ mặt ác độc của chúng rồi, hãy từ bỏ, xa lánh, chấm dứt và diệt tận bọn chúng, đó là con đường bình an, con đường của tịnh lạc, con đường của Đức Thế Tôn và Thánh Chúng đã đi.
Chúng ta đang và sẽ đi trên con đường này, chắc chắn, chắc chắn ngàn lần rằng chúng ta sẽ đến con đường này, là con đường an lạc tối thượng của Thánh hiền. Đây là con đường diệt tận khổ đau, con đường mà các bậc Thánh ái kính khen ngợi tán thán tuyệt diệu, tối diệu, vi diệu, thần diệu, thánh diệu. Hãy nỗ lực, phấn đấu, buông bỏ, dám buông bỏ những thứ cần phải bỏ để bước trên con đường đáng đi này.
Đây là con đường ta cần đi, là con đường ta nhất định phải đi. Ngoài con đường này ra không còn con đường nào khác, là con đường độc nhất, đưa chúng sanh đạt đến thanh tịnh, chấm dứt sầu ưu, thành tựu Thánh Trí chứng ngộ Niết Bàn. Đây là con đường độc nhất, Bát Chánh là độc đạo an ổn và bất tử, chưa từng có một con đường nào an ổn như con đường này. Minh Thành đã đi khắp hành tinh đã nhìn thấy hết cả, nghe hết tất cả nhưng chưa từng thấy con đường nào an ổn như con đường này.
Này các tỷ kheo đây là con đường mà ta đã chứng ngộ, ta đã đi qua, ta đã phát giác, phát hiện, phát kiến, ta đã đi qua ta đã chứng ngộ, ta đã chứng đạt, ta đã chứng đắc. Các ông hãy tin tưởng nơi ta, rồi các ông cũng sẽ chứng ngỏ, chứng đắc, chứng đạt như ta. Đây là con đường bất tử, cảnh giới của bất tử, trí tuệ của bất tử và đời sống của bất tử.
Chưa từng có niềm vui nào giống như niềm vui này, chưa từng có hạnh phúc nào mà giống như hạnh phúc này. Chưa từng có phúc lạc nào giống như phúc lạc này. Thật là tuyệt diệu, hạnh phúc thay, Thế Tôn ơi, hạnh phúc này là hạnh phúc tối thượng, tối cao, tối thắng trong tất cả hạnh phúc, siêu việt hạnh phúc của Chư Thiên và loài người.
Hãy thành tựu niềm tin bất động đối với Đức Thế Tôn, thành tựu niềm tin bất động đối với chánh pháp tạng Nikāya. Hãy thành tựu niềm tin bất động đối với bậc Thiện Tri Thức, Bậc Minh Kiến, Chánh Kiến Minh Nhãn, Bốn Đôi Tám Chúng. Hãy thành tựu niềm tin bất động đối với Thánh Giới vô thượng của Như Lai. Hãy buông bỏ tất cả, buông bỏ thế giới vô thường, không có gì ở trong để mà đam mê, mà lưu luyến, mà ràng buộc. Hãy hãy buông bỏ, từ bỏ những thú vui thấp hèn, phàm phu, thấp kém, hạ liệt, hãy mạnh mẽ hãy quyết tâm, hãy lên núi rừng xa vắng, hãy thực hành bằng tất cả trái tim bằng tất cả tâm huyết, bằng ngọn lửa rực cháy. Hãy đến để mà thấy, hãy nếm để hưởng được hương vị của Thánh Pháp, hãy từ bỏ, quên ăn bỏ ngủ, quên ngày giờ năm tháng, hãy buông bỏ thế gian ảo mộng. Hãy dấn thân, hãy đứng dậy lên đường, hãy dấn thân Phật Giáo, hãy đánh bại ma quân, như voi phá chòi lá. Ai trong pháp luật này, tinh cần không phóng dật sẽ dứt vòng sanh tử, diệt tận mọi khổ đau. Ai tinh tấn trong pháp và luật này, sẽ dứt dòng sanh tử, diệt tận mọi khổ đau.
THIỀN QUÁN BÌNH MINH THÁNH TRÍ
Thích Minh Thành
MỤC LỤC
TOC \o "1-3" \h \z \u I.Tác ý hỷ lạc – gần hơn với Đức Phật PAGEREF _Toc109300586 \h 1
II.Lắng nghe pháp thuyết PAGEREF _Toc109300587 \h 2
III.Tâm mê PAGEREF _Toc109300588 \h 3
IV.Con đường bình an PAGEREF _Toc109300589 \h 5
Tác ý hỷ lạc – gần hơn với Đức Phật
Chúng ta hãy cảm nhận tiếng xào xạt của lá tre, tiếng hót lảnh lót của chim muôn, tiếng gà gáy sớm, không khí mát mẻ trong lành, tiếng phong linh du dương. Xung quanh chúng ta là những bụi tre, trúc, gợi nhớ lại hình ảnh ngày xưa, Đức Thế Tôn cùng Tứ Chúng ở Trúc Lâm Tinh Xá với những thời pháp dược thuyết lên. Chung quanh Ngài là Thánh Chúng, những lời kinh Nikāya được vang vọng Trúc Lâm Linh Thú Kỳ Viên bên bìa rừng ven suối, vách núi chân đồi.
Giờ này tuy cách Phật rất là xa nhưng chúng ta vẫn cảm nhận được hơi thở của Ngài, cảm nhận được trái tim của Ngài, cảm nhận được từng lời dạy của Ngài trong kinh tạng Nikāya, cảm nhận được trí tuệ thâm sâu của Ngài trong sự nhận diện năm uẩn. Chưa bao giờ chúng ta được bình an, được tĩnh lặng như lúc này, chưa bao giờ chúng ta được mát mẻ, được thảnh thơi và tự tại như lúc này.
Hãy cảm nhận thật là sâu sắc giây phút này, chúng ta được ngồi yên được cảm nhận từng hơi thở, được cảm nhận cơ thể, được cảm nhận không gian. Giờ phút này quý báu hơn tất cả mọi thứ trên đời, là giờ phút thần thánh của kiếp người, giờ phút linh thiêng của đời ta, giờ phút sâu xa của cảm xúc. Hãy cảm nhận thật sâu sắc, hãy thở những hơi thở chánh niệm, hãy nhìn bằng ánh nhìn của tuệ giác, hãy cảm thọ bằng thánh triết để đón nhận giây phút nhiệm mầu nhất của cuộc đời chúng ta.
Phước đức nào mà chúng ta được ngồi đây, công đức nào mà chúng ta có mặt ở tại nơi này, thiện hạnh gì mà khoảnh khắc này chúng ta được thoát tục và bình an trong lúc toàn thế gian đang ngập chìm trong lo lắng, sợ hãi, bệnh tật, đau khổ, chết chóc, tan thương và dâu bể. Hãy nâng niu, trân quý khoảnh khắc này, hãy tôn trọng, phụng thờ giây phút này này, hãy quán tưởng nơi thờ phụng của chúng ta là khoảnh khắc hiện tại này đây. Khoảnh khắc hiện tại này là nơi tôn thờ, là nơi cung kính, là nơi tôn trọng, khoảnh khắc hiện tại này là chốn bình an, là cánh cửa của Thánh trí giác ngộ Niết Bàn.
Quá khứ đã đi qua, những gì của quá khứ đã tan biến, trở thành dĩ vãng. Ngày hôm qua đã chết, tương lai thì chưa đến, chúng ta không thể biết được điều gì sẽ xảy ra vào ngày mai. Hãy quán chiếu sự sống ngay trong giây phút hiện tại này, hãy sống bằng tất cả trái tim, bằng tất cả khối óc, bằng tất cả tấm lòng để nhìn thấy được các hành là vô thường, để nhìn thấy hơi thở này bất cứ lúc nào cũng có thể dừng lại và tắt lịm đi. Đời sống này là vô thường, mọi điều bất trắc có thể diễn ra một cách bất bất chợt, bất ngờ, bất lường. Hãy trang bị cho mình cái trí tuệ vô thường trong từng hơi thở, trong từng cảm giác, trong từng suy nghĩ, trong từng tư tưởng.
Lắng nghe pháp thuyết
Trong bài kinh Vô Thường Tánh – Hay Tưởng, Tương Ưng Bộ Kinh tập 3, Đức Phật dạy rằng:
“Do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận, tất cả sắc tham được đoạn tận, tất cả hữu tham được đoạn tận, tất cả vô minh được đoạn tận, tất cả ngã mạn được tận trừ.”
Này các tỷ kheo, tu tập vô thường tưởng, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận. Tu tập bất tịnh tưởng, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận. Tu tập nguy hại tưởng này các tì kheo, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận. Tu tập ly tham tưởng này các tỷ kheo, tất cả dục tham sẽ được đoạn tận, tất cả sắc tham sẽ được đoạn tận.
Trong từng hơi thở quán chiếu, chúng ta sẽ được thở hơi thở của Đức Thế Tôn, trong từng nhịp đập của trái tim, trong từng ánh nhìn, chúng ta sẽ nhìn bằng con mắt của Phật. Kì tích sẽ xuất hiện, mầu nhiệm sẽ xuất hiện, huyền nhiệm sẽ xuất hiện trong cuộc đời ta, trong ánh mắt, trong trái tim, trong nhịp thở, mỗi bước chân ta sẽ bước theo dấu chân Phật. Và ta sẽ cảm nhận được mình đã rất gần, rất gần với Đức Thế Tôn cùng Thánh Chúng, rất gần Trúc Lâm Tịnh Xá Kỳ Viên.
Linh sơn như tại, nếu tu học như vậy thì giống như Linh Thứu Sơn đều đang ở đây, ở đây cũng là ở Linh Thứu Sơn, không cần phải chạy đi tìm đâu ở nữa. Không ai cho ta được sự bình an, trí tuệ, Đức Phật cũng không cho ta được hai điều này. Bình an hay trí tuệ, chính là biết sử dụng khoảnh khắc hiện giờ. Hãy thở, hãy cảm nhận, thỉnh thoảng một chiếc lá vàng rơi trước mặt.
Khi nhìn một chiếc lá vàng rơi, chúng ta thấy điều gì? Hãy nhìn thấy Chánh Pháp, Chánh Pháp luân đang chuyển, Thánh Trí đang chuyển, Thánh Pháp đang vận chuyển ở trước mắt chúng ta. Chúng ta đã nhiều lần được nghe thuyết pháp, hôm nay chúng ta hãy tập nghe pháp tự thuyết, không khi nào mà các pháp không đang thuyết xung quanh chúng ta.
Sắc đang thuyết pháp vô thường, khổ, vô ngã, biến hoại, chiếc lá thuyết pháp này. Toàn thế giới đang trong cơn dịch bệnh, chết chóc, đau khổ; nhân loại đang thuyết bài pháp về Khổ Thánh Đế, về sanh lão bệnh tử, về sự khổ biệt ly, yêu thương xa lìa, nước mắt đầm đìa. Những cảnh con mất cha mẹ, vợ mất chồng, ông bà mất cháu, sanh ly tử biệt là đang thuyết pháp. Sự mong cầu không được, ước vọng không thành, đau khổ, tuyệt vọng là đang thuyết pháp về Khổ Thánh Đế. Và bài pháp vẫn còn thuyết mãi, vĩnh viễn trên mười ngàn thế giới này. Những dục vọng, những ham muốn gieo rắc bao nhiêu tan thương, thống khổ trên cuộc đời này là đang thuyết pháp.
Những ngọn lửa của sân hận, tức giận, thiêu đốt những người thân thương của ta, thiêu đốt những người thù hận, thiêu đốt tất cả những tâm si ám, mê muội, tạo tác bao nhiêu những chuyện khổ mình, khổ người, hại mình, hại người, tràn ngập khắp thế giới này là đang thuyết pháp. Những bản ngã khổng lồ, to lớn tàn sát, tàn độc, tàn hại, tàn bạo, tàn nhẫn ở khắp mọi nơi để rồi đấu đá, đánh đấm, ganh tị, hơn thua, đố kị lẫn nhau gây ra bao cảnh sầu hận là đang thuyết pháp.
Tâm mê
Tràn ngập khắp hành tinh này đó là Khổ Tập Thánh Đế mà Đức Thế Tôn đã chứng ngộ; thương thay cho chúng ta, thật là xót thương thay cho chúng ta đã chạy đuổi, truy tầm. Những dục vọng đã hành hạ chúng ta, những tham muốn đã sai khiến chúng ta, thúc giục chúng ta từ khi đầu xanh cho đến lúc tóc bạc. Rượt đuổi bao nhiêu ngàn lần rồi, đã rong ruổi vô lượng kiếp rồi, đã thỏa mãn chưa hay vẫn còn khát khao và đòi hỏi.
Bản chất của tâm mê, tâm si ám, tâm ngu muội này là không bao giờ biết thỏa mãn và đầy đủ, bản chất tâm mê này luôn khao khát, đói khát, thiếu thốn, hèn hạ, thấp hèn. Tâm mê lôi kéo tấm thân này, đày ải xác thân này, sai khiến thân thể này, đày đọa cái hình vóc này làm nô lệ, phục dịch, làm tôi đòi cho tâm mê. Để nó chạy theo dục, tham, ái.
Tâm mê cứ thúc giục, thúc giục, thúc giục và thúc giục; khao khát, khao khát và khao khát; khốn khổ, khốn khổ rồi khốn khổ. Xót thương cho ta, thật là xót thương cho chúng ta, cay đắng cho chúng ta, đau đớn cho chúng ta khi phải ở chung với một cái tâm si mê như vậy, khi sống với một cái tâm si ám như vậy, khi phải chấp nhận cái tâm ngu muội như vậy; cho nó là tôi là của tôi, để rồi ở trong vô minh, tăm tối suốt vô lượng đời, vô biên kiếp.
Vô minh như vậy, u mê như vậy là vừa đủ rồi, quá đủ rồi, si ám như vậy là quá đủ rồi, dục tham đến đây, khát ái đến đây là quá đủ rồi. Khốn khổ, hoạn nạn, mệt mỏi, khốn đốn, tai nạn, nguy nan, đầy nước mắt như vậy là đủ rồi. Hãy dừng lại đi, dừng lại để nhìn, ngồi yên xuống để nhìn mấy chục năm qua như thế nào, hãy nhìn một cách sâu sắc, thấu đáo, triệt để, đến cùng tận những dục ái khốn nạn kia, những sân hận thiêu đốt đó, bản ngã cứng đầu cứng cổ mất dạy đó. Chúng đã nó hại ta, nó giết ta, đè đầu cưỡi cổ ta, nó đày đọa ta vô lượng vô biên kiếp, nó hành hạ ta trong địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, dày xéo tâm can của ta, thân tàn ma dại chạy theo mấy dục tham ái, theo bản ngã cái ta đây, kênh kiệu cao ngạo, hống hách, khen mình chê người, cao cao, ngã mạn làm khổ mình, khổ người, làm hại mình, hại người.
Thôi, tới đây là đủ rồi, hại tới đây là đủ rồi, hành tới đây là đủ rồi, đày tới đây là đủ rồi, từ bỏ, buông những ác bất thiện pháp này xuống, vứt bỏ chúng đi, mỗi lần chúng sanh khởi lên, ta hãy từ bỏ, chấm dứt, tống khứ, diệt trừ, diệt tận, làm cho chúng tan thành mây thành khói, tan biến thành hư không để ta được nhẹ nhàng, thảnh thơi và bình an. Không chất chứa những thứ ách nạn, khổ nạn, hoạn nạn, nguy nan này thêm nữa.
Con đường bình an
Từ đây về sau ta đã biết được chúng rồi, thấy được chúng rồi, thấy được bản mặt, bộ mặt ác độc của chúng rồi, hãy từ bỏ, xa lánh, chấm dứt và diệt tận bọn chúng, đó là con đường bình an, con đường của tịnh lạc, con đường của Đức Thế Tôn và Thánh Chúng đã đi.
Chúng ta đang và sẽ đi trên con đường này, chắc chắn, chắc chắn ngàn lần rằng chúng ta sẽ đến con đường này, là con đường an lạc tối thượng của Thánh hiền. Đây là con đường diệt tận khổ đau, con đường mà các bậc Thánh ái kính khen ngợi tán thán tuyệt diệu, tối diệu, vi diệu, thần diệu, thánh diệu. Hãy nỗ lực, phấn đấu, buông bỏ, dám buông bỏ những thứ cần phải bỏ để bước trên con đường đáng đi này.
Đây là con đường ta cần đi, là con đường ta nhất định phải đi. Ngoài con đường này ra không còn con đường nào khác, là con đường độc nhất, đưa chúng sanh đạt đến thanh tịnh, chấm dứt sầu ưu, thành tựu Thánh Trí chứng ngộ Niết Bàn. Đây là con đường độc nhất, Bát Chánh là độc đạo an ổn và bất tử, chưa từng có một con đường nào an ổn như con đường này. Minh Thành đã đi khắp hành tinh đã nhìn thấy hết cả, nghe hết tất cả nhưng chưa từng thấy con đường nào an ổn như con đường này.
Này các tỷ kheo đây là con đường mà ta đã chứng ngộ, ta đã đi qua, ta đã phát giác, phát hiện, phát kiến, ta đã đi qua ta đã chứng ngộ, ta đã chứng đạt, ta đã chứng đắc. Các ông hãy tin tưởng nơi ta, rồi các ông cũng sẽ chứng ngỏ, chứng đắc, chứng đạt như ta. Đây là con đường bất tử, cảnh giới của bất tử, trí tuệ của bất tử và đời sống của bất tử.
Chưa từng có niềm vui nào giống như niềm vui này, chưa từng có hạnh phúc nào mà giống như hạnh phúc này. Chưa từng có phúc lạc nào giống như phúc lạc này. Thật là tuyệt diệu, hạnh phúc thay, Thế Tôn ơi, hạnh phúc này là hạnh phúc tối thượng, tối cao, tối thắng trong tất cả hạnh phúc, siêu việt hạnh phúc của Chư Thiên và loài người.
Hãy thành tựu niềm tin bất động đối với Đức Thế Tôn, thành tựu niềm tin bất động đối với chánh pháp tạng Nikāya. Hãy thành tựu niềm tin bất động đối với bậc Thiện Tri Thức, Bậc Minh Kiến, Chánh Kiến Minh Nhãn, Bốn Đôi Tám Chúng. Hãy thành tựu niềm tin bất động đối với Thánh Giới vô thượng của Như Lai. Hãy buông bỏ tất cả, buông bỏ thế giới vô thường, không có gì ở trong để mà đam mê, mà lưu luyến, mà ràng buộc. Hãy hãy buông bỏ, từ bỏ những thú vui thấp hèn, phàm phu, thấp kém, hạ liệt, hãy mạnh mẽ hãy quyết tâm, hãy lên núi rừng xa vắng, hãy thực hành bằng tất cả trái tim bằng tất cả tâm huyết, bằng ngọn lửa rực cháy. Hãy đến để mà thấy, hãy nếm để hưởng được hương vị của Thánh Pháp, hãy từ bỏ, quên ăn bỏ ngủ, quên ngày giờ năm tháng, hãy buông bỏ thế gian ảo mộng. Hãy dấn thân, hãy đứng dậy lên đường, hãy dấn thân Phật Giáo, hãy đánh bại ma quân, như voi phá chòi lá. Ai trong pháp luật này, tinh cần không phóng dật sẽ dứt vòng sanh tử, diệt tận mọi khổ đau. Ai tinh tấn trong pháp và luật này, sẽ dứt dòng sanh tử, diệt tận mọi khổ đau.