THIỀN QUÁN THÂN XÁC VÔ THƯỜNG- BIẾN HOẠI - TƯƠNG ƯNG SÁU XỨ 1-2
THIỀN QUÁN THÂN XÁC VÔ THƯỜNG - BIẾN HOẠI
TƯƠNG ƯNG SÁU XỨ 1-2
-Thích Minh Thành-
Thân này sẽ già nua, bệnh tật và chết chóc, ngã mạn chất chứa những sự lừa đảo và dối trá.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ có tim, gan, máu, thịt, xương,
Phủ ngoài một lớp da trơn lán,
Che đậy vô vàn thứ nhớp nhơ.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ có tanh hôi với hôi tanh,
Máu mủ bầy nhầy, phân, nước tiểu,
Nhìn kĩ bên trong, chẳng có ai.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Thế mà vỗ ngực nói ta đây,
Như một bao rác đầy hôi thối,
Lại vỗ vào bao, nói ta, tôi.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ có tâm chấp ngã, hơn thua,
Ngày đêm thiêu đốt tim, gan, máu,
Đốt cháy tâm can trong giận sân.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ là đống nhớp bọc bằng da,
Thế mà vỗ ngực ta vầy, khác,
Kẻ mạo danh nhận rác là ta.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ là đống nhớp bọc bằng da,
Chẳng có ai ở trong đây cả,
Hỡi tâm mê, hãy tỉnh ra mau!
--Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, này các Tỷ-kheo, là vô thường. Cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã cần phải như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". (Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (a), I. Phẩm Vô Thường)
--Này các Tỷ-kheo, tất cả phải bị sanh, tất cả phải bị già, tất cả phải bị bệnh, tất cả phải bị chết, tất cả phải bị sầu, tất cả phải bị phiền não, tất cả phải bị đoạn tận, tất cả phải bị tiêu diệt, tất cả phải bị tập khởi, tất cả phải bị đoạn diệt. (Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (a), I. Phẩm Sanh Pháp)
Cần phải thấy biết một cách sâu sắc, cần phải thấy biết một cách triệt để, tất cả cần phải chứng ngộ – thực chứng và giác ngộ sự thật này. Tất cả đều bị phiền lụy, bị áp đảo… Thân này phải chịu sự biến hoại – biến đổi và hoại diệt. Con mắt này phải chịu sự biến đổi, hoại diệt, tan nát. Lỗ tai này phải chịu sự biến đổi, hoại diệt, tan nát. Lỗ mũi này bây giờ đã trờ thành cát bụi. Tấm thân này bây giờ đã trở thành tro cốt. Tất cả đều phải chịu sự tàn khốc của vô thường, sự tàn bạo và khắc nghiệt của biến hoại, nó sẽ đổi thay, sẽ huỷ diệt, hoại diệt, tan nát, tan hoại, tan vỡ, tan hoang, tan tành.
--Mắt phải chịu sự biến hoại. Các sắc phải chịu sự biến hoại. Nhãn thức phải chịu sự biến hoại. Nhãn xúc phải bị biến hoại. Những cảm giác, cảm xúc, cảm thọ sanh khởi lên dù vui, hay khổ, hay không vui không khổ đều phải chịu sự biến hoại.
Chắc chắn bà Diệu Hiền nghe điều này rất nhiều, đã hiểu, chấp nhận và nhìn thấy. Mũi, lưỡi, thân này cũng phải chịu sự biến hoại, tàn hoại, đổi thay.
Ý chịu sự biến hoại. Các pháp chịu sự biến hoại. Ý thức chịu sự biến hoại. Ý xúc chịu sự biến hoại. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy chịu sự biến hoại.
Cái gì chịu sự biến hoại, này Ananda, cái ấy gọi là thế giới trong giới luật của bậc Thánh. (Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (b), IV. Phẩm Channa, bài kinh Biến Hoại)
“Cái gì chịu sự biến hoại, cái ấy gọi là thế giới”, tức là thân ngũ uẩn này.
Rồi Tôn giả Ananda... bạch Thế Tôn:
--"Trống không là thế giới, trống không là thế giới", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi trống không là thế giới?
--Vì rằng, này Ananda, thế giới là không tự ngã, và không thuộc tự ngã, nên thế giới được gọi là trống không. Và cái gì, này Ananda, là không tự ngã và không thuộc tự ngã?
Mắt, này Ananda, là không tự ngã và không thuộc tự ngã. Các sắc là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã. Nhãn thức là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã. Nhãn xúc là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy không có tự ngã hay không thuộc tự ngã. Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (b), IV. Phẩm Channa, bài kinh Trống Không)
Mắt không phải là tôi, không thuộc về tôi. Con mắt trên mặt mình nhưng không phải là mình, không phải của mình. Các sắc mà con mắt nhìn thấy không phải là mình, không phải là của mình. Ngay cả sự rõ biết các sắc đó cũng không phải là mình. Cái gọi là “tôi thấy” cũng không phải là mình, đó là pháp duyên sanh, kết hợp. Sự rõ biết các sắc cũng không phải là tôi, không phải của tôi, không thuộc về tôi. Con mắt này không thuộc về tôi, cho nên có khi đời sau nó trở thành con mắt của con mèo, con chó, con kiến, con gián, con ma. Lỗ tai này không phải là tôi, không thuộc về tôi, cho nên đời sau luân hồi người ta có thể cắt lỗ tai mình, trở thành lỗ tai của lợn, của bò. Tất cả đều thuộc về nghiệp, thuộc về duyên sanh, thuộc về tứ đại, không thuộc về mình, tùy theo phước, nghiệp biểu hiện ra con mắt như thế nào, lỗ tai, lỗ mũi như thế nào. Tất cả là của nghiệp, của tứ đại, của những cảm giác, nghĩ tưởng thiện ác biểu hiện ra. Không có gì là tôi, không có gì là của tôi, không có gì là thuộc về tôi, ngay cả cánh tay, đôi chân, bàn chân trên người của mình.
Chỉ vì tâm mê, tâm vô minh cộng với khát ái – chúng làm ổ, làm tổ, làm sào huyệt, làm căn cứ địa trong hình hài, vóc dáng, xác thân này. Nó cười, khóc, buồn, vui, dục, ái, tham, sân, bản ngã, hơn thua để rồi tạo ra bao nhiêu thứ ác nghiệp và phải ra đi trong nước mắt, ra đi trong sự nhức nhói, tiếc nuối, hối hận, xót xa, đau lòng. Thật đau khổ cho tâm mê này, thật là ngu si cho tâm mê này, thật là xót xa cho tâm mê này. Chúng ta bị tâm mê này lừa dối, lừa gạt, lừa đảo, lừa phỉnh. Mê hoài, mê mãi, mê đến chết vẫn chưa hết mê. Si mê, tham đắm để rồi tạo bao nhiêu thứ ác nghiệp: sát sanh, giết hại; trộm cắp, lừa đảo; mưu mô, mưu sĩ, mưu tính sao cho lợi về mình, hại người; tà dâm; nói dối, nói gạt, đâm thọc ác độc, nói những lời nhảm nhí, phù phiếm, vô nghĩa, nói những lời làm cho những người khác khổ đau, nhức nhói, tức tối; tìm những cảm giác say sưa, nghiện ngập hại mình, hại người, khổ mình, khổ người, làm cho cha mẹ khổ sở, bà con xấu hổ, hủy hoại, tàn phá thân xác của mình. Chất chứa những cảm giác sân hận thiếu đốt, bốc cháy, những suy nghĩ hại người. Chất chứa những cảm giác tham lam, tham dục, tham vọng, ác tham. Tạo ra bao nhiêu những ác nghiệp, tội lỗi, đời sau không còn thân người nữa, sẽ rơi vào ba đường ác.
Thật là thương xót, cay đắng và đau khổ cho cái tâm si mê, u mê, đam mê, ngu muội, nó chống đối với Thánh Pháp, chống đối với bạn lành, vênh váo, ngã mạn, kiêu căng, ta đây, tự phụ. Thật là si mê, quá si mê! Tâm thức này cứng đầu, cứng cổ, khó dạy, khó bảo, ương ngạnh, ngang ngược, hống hách, kiêu căng để tăng thêm ác nghiệp. Thật là xót xa cho tâm u mê, chấp thủ! Thật là tội nghiệp cho chúng ta! Thật là đau lòng! Chúng ta đã làm những điều này trăm ngàn vạn kiếp. Vở tuồng của ngũ uẩn này chúng ta đã dựng lên vô lượng vô thỉ kiếp. Bên trong cứ thúc giục, tìm cái này, kiếm cái kia, đòi hỏi cái nọ. Không chịu ở yên để tu mà cứ chạy lăng xăng, ngày đêm lang bạc hết chỗ này đến chỗ kia để tìm những cảm giác vui sướng, thích thú, tìm dục, tìm ái, tìm tham. Chạy chỗ này, chạy chỗ kia, tìm chỗ nọ, gần chết rồi vẫn không chịu ngừng nghỉ, đó là Dục Lậu – là sự hoạt động ngấm ngầm, qua mặt, điều khiển, xâm chiếm, chi phối, thúc giục. Nó sai khiến thân này, sai xử thân này, buộc ràng thân này, đó gọi là Kiết Sử. Những cảm giác, nghĩ tưởng, nhận thức quấn chặt, siết chặt, buộc chặt, bó chặt ở bên trong.
Chỉ có Thánh trí tuệ này mới có công năng giải phá, giải phóng, giải thoát được tâm mê. Thánh trí tuệ nhìn sâu sắc vào đời sống này; thân xác này; cảm giác này; hình bóng nội tâm; những suy nghĩ âm thầm, lầm thầm; những sự nhận thức rõ biết này – nhìn sâu vào trong ngũ uẩn này để thấy được sự hoạt động tinh ranh, ngấm ngầm, dối trá của các lậu hoặc. Thấy ra được một tên giặc, tên sát thủ giấu mặt đang ở trong người chúng ta. Những cảm giác tham dục, sân hận, si mê, bản ngã là những tên sát thủ giấu mặt. Chúng ta phải kiểm tra, kiểm soát, kiểm điểm, bắt chụp, nhiếp phục, đánh gục, diệt tận chúng thì ta mới được bình an. Một sự bình an siêu việt! Một sự bình an kì lạ ở bên trong! Một sự bình an chưa từng có trong vô lượng vô biên kiếp, ta chưa từng nếm qua, chưa từng trải qua, chưa từng kinh qua, chưa từng đi qua, chưa từng chứng ngộ qua. Hôm nay, trong giây phút này chúng ta đang nếm trải sự bình an, trí tuệ, an lạc đó. Nhất định chúng ta phải nắm cho chặt, nắm cho chắc, nắm cho thật vững ngọn đuốc Thánh trí này.
Chúng ta đã nhìn thấy ngọn đuốc Thánh trí tuệ này đã soi đường cho bà Diệu Hiền đi – một nhân chứng hùng hồn, nhãn tiền trước mắt chúng ta. Khi con hỏi: “Bà buông xả thân xác vô thường, tan hoại, phiền não, ngũ uẩn này nha!” và bà gật đầu. Khi đó con mỉm cười vì mình thành công rồi, sự xuất gia của con không phải là vô ích, không phải là trống rỗng, không phải là trống không. Sự tu học kinh tạng Nikāya Thánh Pháp của chúng ta có lợi ích, có hiệu quả thiết thực hiện tại, có khả năng hướng thượng, đến để mà thấy, không có thời gian, người trí sẽ tự mình thấy hiểu được, chứng biết được. Tất cả chúng ta ở đây là nhân chứng nhìn thấy bà Diệu Hiền – người đầu tiên thừa hưởng thành quả của Thánh Pháp kể từ ngày con đi vào dòng pháp này ba năm nay. Hãy nhớ sự tu học của chúng ta không phải là trống rỗng, không phải là trống không, không phải là vô ích, vô tích sự, mà sự tu học của chúng ta phải có lợi ích, phải thiết thực, phải có kết quả, phải có thành quả cho tự thân, cha mẹ và người thân của mình. Phải đem ngọn đuốc Thánh trí này mồi lửa, truyền lửa để thắp sáng cho tự thân và những người thân thương nhất trên cuộc đời chúng ta. Phải làm cho bằng được, phải thành công, phải thành tựu, không được thất bại, không cho phép mình thất bại. Tuy đây chưa phải là thành quả lớn lao nhất, nhưng đây cũng là một sự thành công đáng xưng tán và ca tụng cho bà Diệu Hiền. Chỉ trong vòng một thời gian ngắn ở đây, mỗi ngày được nghe pháp, được tu tập, nương nhờ công đức của đại chúng, nhưng đến khi ra đi bà đã gật đầu chấp nhận buông bỏ thân ngũ uẩn, đó là nhờ Thánh trí tối thượng ngũ uẩn này. Chúng ta biết lúc đó đâu phải là cảm thọ bình thường, mà là những cảm thọ thống khổ, kịch liệt, cực kì đau khổ, nhưng với công đức từ tâm của quý thầy, quý cô đã lan tỏa ra cảm thọ mát dịu, hiền hòa, từ ái, tình thương để hóa giải dòng cảm thọ đau khổ, thống khổ của bà. Đồng thời lan tỏa đến những oan gia trái chủ, những nghiệp chướng được thấm đượm dòng cảm thọ từ bi của đại chúng, tất cả đều lắng dịu, an tịnh, nhẹ nhàng. Chính giây phút đó bà đã chánh niệm, sáng tỏ, nhận biết rõ, mặc dù trước đó con đưa tượng Phật là bà không thấy. Khi ấy bà đang chống chọi, nhưng khi trải tâm từ liên tục thì lúc đó thần trí của bà minh đạt trở lại, cảm nhận được pháp, cảm nhận được con, bà chấp nhận gật đầu. Đây là một điềm lành tối thượng!
Con mong muốn người xuất gia chúng ta báo hiếu cho cha mẹ bằng sự tu học của mình. Phải hướng dẫn, nhắc nhở, khuyến khích, đặt để cha mẹ, người thân vào trong sự thật, vào Chánh Pháp tối thượng. Con mong muốn những hình ảnh này không chỉ riêng bản thân con, con muốn tất cả người xuất gia khắc ghi, nhớ kĩ và thực hành. Nhiều khi đi tu rồi nhưng lại giống như hoàn toàn vô trách nhiệm với cha mẹ, người thân của mình, con rất xót xa, con thấy điều này rất nhiều. Vui với huynh đệ, tỷ muội, thân với những Phật tử, nhưng hằng ngày, hằng giờ bỏ quên cha mẹ của mình đang bệnh hoạn, đang già nua tựa cửa trông chờ chúng ta. Thật là tàn nhẫn cho một người xuất gia, thật là vô lương tâm, thật là đại bất hiếu cho một người đi tu, thật là vong ơn bội nghĩa cho một người con như vậy. Tại sao chúng ta không dành những thời giờ điện thoại cho bạn bè, huynh đệ để điện thoại nhắc nhở cha mẹ học pháp? Tại sao chúng ta không dành những thời gian đi đây đi đó, thăm viếng chỗ này, chỗ kia để gần gũi, chia sẻ chân lí, sự thật cho cha mẹ? Thật là tội lỗi!
Hôm nay đã bước vào mùa báo hiếu, con muốn cố gắng tu hành, tuyên dương Thánh Pháp để đền ơn đức của mẫu thân đã hóa vãng. Chúng ta đừng quên cha mẹ nếu còn sống họ đang luôn khắc khoải, trông ngóng. Vì vậy ta đừng buông lung, phóng dật, sống trong vô cảm, trong lãng quên. Hãy nhớ về cha mẹ mình dù đang còn hay đã mất. Sự đáp đền ân đức thiết thực nhất chính là sự tu tập, diệt tận những lậu hoặc, cấu nhiễm, chứ không phải đáp đền bằng hính thức phô trương lòe loẹt trong sắc pháp vô thường, tan hoại, hủy hoại này. Bằng không còn đè thêm gánh nặng lên mẹ cha nữa chứ không phải là báo hiếu. Hãy làm thật nhiều việc cần làm của một người xuất gia.
Cần phải làm, nên làm,
Làm cùng tận khả năng,
Xuất gia sống phóng đãng,
Chỉ tăng loạn bụi đời.
(Kinh Pháp Cú – Phẩm Địa Ngục)
Hãy thương cha mẹ mình thật nhiều. Người xuất gia là người thương cha mẹ thật sự, không phải là một người bất hiếu, vong ân, bội nghĩa. Nếu không ý thức một cách chính xác, chân chánh thì “lưỡng đồ câu thất” – hai đường đều mất hết. Ngoài đời không được làm một người con hiếu thảo, bưng cơm, dâng nước, chăm sóc khi bệnh hoạn thuốc men, miếng ăn giấc ngủ của cha mẹ mình không làm tròn. Đi tu cũng không được một cái gì hết, trống không, trống rỗng, vô tích sự, không lo tăng thượng giới hạnh, thiền định, trí tuệ, mà chỉ lo những tạp sự, thế sự, tục sự, phát huy lòng dục, tham, ái, chạy theo những hình thức, hình dáng, màu sắc ở bên ngoài thì lấy cái gì đền đáp cho mẹ cha? Lấy tâm tham để đền đáp cho mẹ cha ư? Lấy lòng sân hận để báo hiếu ư? Lấy sự u mê, si ám để đáp tạ ơn sanh thành ư? Lấy một bản ngã vênh váo để làm hiếu thảo hay sao?
Phải nỗ lực, ngày đêm tha thiết chân thành cầu pháp, làm tất cả những sự công quả cực khổ để vun bồi phước báu. Đừng làm biếng, làm nhác, lánh nặng, tìm nhẹ, khó một chút là muốn bỏ, trở ngại một chút là muốn buông, sự đời còn không làm được huống chi là pháp xuất thế gian. Phải chuyên cần, phải tinh tấn, phải vất vả, phải cực khổ, tích tụ phước báu. Một kẻ vô phước làm sao có thể tu hành được. Bên ngoài là siêng năng vun bồi phước báu, bên trong là tinh tấn nhiếp phục phiền não, nỗ lực, tha thiết học hỏi Thánh Pháp, dập đầu trước các bậc thiện tri thức. Được chỉ lỗi, được dạy bảo phải dập đầu, lạy tạ. Phải cung kính, phải khát ngưỡng, phải thiết tha, phải chân thành, phải xem giáo pháp gấp một trăm lần sinh mạng. Phải đánh gục bản ngã trước giáo pháp, trước bậc thầy, trước thiện tri thức, trước huynh đệ. Phải đánh gục, đánh ngã, đánh sập cái tôi này. Tôn kính với nhau, từ ái với nhau, hòa hợp với nhau, tôn trọng nhau, quý trọng nhau, kính trọng nhau để cùng nâng đỡ trên con đường phạm hạnh, đi đến rốt ráo cứu cánh. Mỗi ngày tu được một thiện pháp, tối về phải xướng lên: “Mẹ ơi, cha ơi, ngày hôm nay con tu tập thêm một thiện pháp để đền đáp công ơn cho cha mẹ. Cô ơi, dì ơi, chú ơi, ngày hôm nay con học thêm một Thánh Pháp, có dịp con sẽ về chia sẻ lại cho mẹ cha, thân tộc”. Những người đó là những người xứng đáng được thừa hưởng nhất, nhưng tại sao chúng ta không lo lắng để chia sẻ, mà lại đi tìm những người nào khác để nói pháp, người ta có nghe đâu mà mình nói. Những người ân nghĩa, ân đức sâu nặng nhất, những người mình phải có bổn phận, trách nhiệm, nhưng tại sao mình không làm, mình lại đi kiếm ai để nói, đi độ ai trong khi những người ân nghĩa sanh thành, cùng cắt khúc ruột với mình đang si mê đau khổ? Tha thiết, chân thành với tự thân mình và với những ân nhân của chúng ta, đó là thiết thực nhất. Đừng ảo tưởng đi độ thiên hạ, mà hãy độ cho chính mình và chia sẻ cho những người ân nghĩa, thâm ơn nhất của mình trước. Những người đang chung sống với chúng ta, hãy cũng kính, hòa thuận, thuận thảo, biết ơn. Hãy nhớ ơn những người đã đem hết tất cả tấm lòng vì mình, nhưng tại sao tích tắc mình còn có thể quay lưng lại với họ? Hãy suy nghĩ cho sâu sắc, diệt tận tất cả những cảm thọ sân hận, phản phúc, phản bội, vong ơn, bội nghĩa. Diệt tận chúng nó, diệt hoàn toàn cho đến khi chỉ còn thuần một tâm cung kính, biết ơn, nhớ ơn, cảm ơn trong mùa báo ơn này.
Bằng tấm lòng của con muốn cúng dường pháp, muốn chia sẻ những tâm tư, tâm sự của người xuất gia, nếu có gì quý thầy, quý cô không hài lòng, con xin sám hối. Con chỉ muốn chia sẻ tấm lòng của một người con đi tu đối với cha mẹ. Con xin mời quý thầy, quý cô, đại chúng nếu có ai muốn chia sẻ gì thì chúng ta chia sẻ. Con nghĩ khoảnh khắc này rất quý báu, hãy nói lên những tâm tư của mình đối với cha mẹ chúng ta.
***
Sư cô Ngọc Bình:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch trên sư phụ, kính bạch trên quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Con xin chân thành, thành kính tri ân sư phụ, vì lòng thương tưởng cho chúng con, nên sư phụ chia sẻ những tâm tình của một người con báo hiếu theo đúng Chánh Pháp của Đức Phật đối với những bậc sinh thành, có công dưỡng dục, dạy dỗ chúng con. Hôm nay, con thật sự xúc động và cảm xúc vô cùng khi ngồi đối diện với di ảnh của bà Diệu Hiền. Con thành kính tri ân bà, vì nhân duyên này mà chúng con được một sự học pháp thật liêng liêng và cao cả. Thật là tuyệt vời và cao thượng làm sao về đạo hiếu của người con báo hiếu chân chánh.
Khi sư phụ nói về sự báo hiếu của một người con, nhìn lại từ khi đi tu đến nay thật sự con là đứa con đại bất hiếu, một đứa con vô tình vô nghĩa, một đứa con không biết quan tâm, chăm sóc và hướng dẫn cha mẹ vào con đường Phật Pháp. Để thời gian sống buông lung, phóng dật mà không nghĩ đến cha mẹ sức yếu, bệnh tật, già cả, cái chết đang chực chỡ sẵn từng giây từng phút. Cha mẹ luôn trông chờ sự báo hiếu của con, trông chờ giây phút con về để đem lại Chánh Pháp, đem lại sự bình an, hạnh phúc và an vui trong đạo pháp về cho cha mẹ. Vậy mà con lại sống một cách vô tình, vô tư, không nghĩ gì đến cha mẹ. Thật sự con thấy rất xấu hổ và hổ thẹn cho những ngày tháng vừa qua, những ngày tháng buông lung, phóng dật, những ngày tháng không biết hướng dẫn cha mẹ vào con đường Chánh Pháp, những ngày tháng ích kỉ, nhỏ nhen, hẹp hòi, không có tấm lòng từ, bi, hỷ, xả, không có tình yêu thương đối với cha mẹ thật sự theo đúng con đường Phật Pháp. Con không đúng là người con Phật chân chánh, không xứng đáng làm đệ tử Phật, không xứng đáng là một người con, về đời thì không báo hiếu được, về đạo cũng chưa làm tròn trách nhiệm của một người con để báo hiếu chân chánh. Con đối trước tôn tượng của Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni, đối trước sư phụ, đối trước trên quý thầy, quý đại chúng, xin phát nguyện từ nay về sau sẽ tinh tấn tu học, cố gắng siêng năng, luôn tâm niệm trong lòng, cha mẹ đang từng giây, từng phút chờ đợi con mang Chánh Pháp về. Con không được lơ là, phải trân quý từng giây, từng phút, không được đánh mất, phải luôn học pháp để tâm mình được giải thoát, thanh tịnh, hướng dẫn cho cha mẹ được thanh tịnh, an lạc vào dòng Chánh Pháp này. Những người thân thương, những người biết đến con, những bạn bè khi có duyên con sẽ cố gắng chia sẻ hết những gì con đã học, đã hiểu, đã biết về Chánh Pháp này.
Con xin thành kính tri ân Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni đã để lại một giáo pháp vô cùng tuyệt vời, tuyệt diệu. Con xin thành kính tri ân sư phụ vì lòng thương tưởng, vì sự hạnh phúc, an lạc cho chúng con và mọi người, mọi loài, mọi chúng sanh mà đã đem hết những tâm huyết, sự học, sự tu, sự hành, sự thấy, sự biết, sự thực chứng truyền lại để chúng con học và tu tập. Con xin thành kính tri ân bà Diệu Hiền, vì có bà mà chúng con được học rất nhiều trong những ngày vừa qua, trước sự ra đi của bà, thật sự không phải sự ra đi vô ích, sự ra đi của bà thật quý báu, thiêng liêng. Con xin thành kính ông Năm đã tạo ra hình hài một vị thầy mà chúng con cần phải cố gắng noi theo, học hỏi, tôn trọng, kính trọng và kính ngưỡng. Con xin thành kính tri ân quý thầy, quý sư cô và quý Phật tử đã sống trong một môi trường hòa hợp, thân thương, tu tập trong sự hòa ái, hòa nhã, giúp đỡ lẫn nhau. Con thật sự hạnh phúc và hoan hỷ khi được tu tập và thực hành Chánh Pháp trong môi trường thiện lành, thiêng liêng, cao quý. Con xin thành kính tri ân tất cả.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư thầy:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch trên thầy, kính thưa quý thầy, quý sư cô, kính thưa toàn thể đại chúng.
Như vậy là hai tuần đã trôi qua, hôm nay cũng là ngày cuối cùng con ở đây. Cho đến thời điểm hiện tại trong suốt hai tuần qua, con đã học bài học vô cùng quý báu. Thứ nhất là biết về sự thật của ngũ uẩn, thứ hai là học về báo hiếu cha mẹ. Đúng như những lời thầy chia sẻ, cả cuộc đời tu hành của con rất ít khi quan tâm đến gia đình, ít khi hỏi han những câu hỏi quan tâm đến cha mẹ. Cho đến bây giờ con cũng chưa nấu được bữa cơm nào cho cha mẹ cả. Rất hiếm khi hỏi cha mẹ tu tập có tốt không, mà con lại quan tâm những người Phật tử, quý thầy, huynh đệ, những người ở đâu đâu. Hôm nay, những lời chia sẻ của thầy đã tác động rất lớn đến tâm của con, con vô cùng biết ơn thầy đã tạo nhân duyên đầy đủ cho con được đến đây tu học. Con thật sự cảm ơn bà Diệu Hiền, nhờ có bà mà con được thức tỉnh thân tâm của mình. Mỗi lần thầy nói tới đâu con đều nhìn vào tro cốt, hình ảnh của bà, con rất xúc động. Thật sự mỗi lần nhìn vào đống tro cốt này, con mường tượng lại thân thể của bà, từ một thân thể rồi cũng thành như thế này, thật sự đúng là vô thường.
Trong suốt hai tuần qua thật sự con học được rất nhiều điều từ thầy, từ đại chúng. Con xin tri ân đến thầy đã cho con thấy được Chánh Pháp, thấy được đường lối tu hành, thấy rõ được thân tâm, thấy rõ được ngũ uẩn và thấy rõ các quả sau khi tu tập Chánh Pháp này. Con xin tri đến quý thầy, quý huynh đệ đã cho con rất nhiều điều từ trước giờ con chưa từng tiếp xúc. Thầy Pháp Nghĩa, chú Tam, chú Hòa, chú Sĩ – con sống chúng với các vị, con học hỏi được rất nhiều điều, biết thế nào là tình huynh đệ, tình thương yêu, giúp đỡ và sự nhẫn nhịn, nhẫn nại của các chú và quý thầy thật sự làm con xúc động. Con cảm ơn quý sư cô, quý Phật tử đã cho con những buổi ăn để nuôi dưỡng thân ngũ uẩn này để tu tập. Trong suốt thời gian con tu tập vừa qua, có những điều thân, khẩu, ý của con còn rất vụng về, thiếu chuẩn, sự tu tập của con còn hời hợt, chưa nỗ lực hết mình. Có những điều con khiến quý thầy và đại chúng không hài lòng hoặc phiền lòng thì hôm nay con xin thành tâm sám hối trên thầy cùng toàn thể đại chúng.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Hạnh Đức:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con cung kính trên sư phụ, con cung kính trên chư hiền đức Tăng, con cung kính trên chư hiền đức Ni, con cung kính trên toàn thể đại chúng.
Xin sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng đại chúng hãy cho con tỏ bày những cảm xúc, lời hối lỗi đến với ba mẹ con.
Ba ơi, mẹ ơi, con sai rồi. Con xin hướng về ba mẹ con xin lỗi. Con là một đứa con bất hiếu. Con thật là một đứa tội đồ. Con sai rồi. Từ khi đi tu tới nay thật là đau lòng khi chưa bao giờ con hỏi thăm một câu sức khỏe, chỉ là ba mẹ hỏi con, vậy mà con còn thờ ơ. Con sai rồi, con xin lỗi! Mỗi lần ba con điện vào, hay mẹ con điện thoại, con luôn lấy cớ con đang bận, con đang tiếp khách, con đang tụng kinh mà chưa bao giờ suy nghĩ ba mẹ đang chờ tình cảm của người con. Con thật là bất hiếu. Mấy hôm trước chị gái con có gửi tấm hình ba con vào Sài Gòn lập nghiệp, ba con đang buôn bán trên vỉa hè. Vậy mà hôm trước ba có điện, con nói con đang bận việc. Con thấy ba con mặc chiếc áo bạc màu, chiếc quần dài, tóc đã bạc. Vậy mà lúc đó con còn thờ ơ. Con đau lòng quá, con xin lỗi ba…
Sư cô 1:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con cung kính ngưỡng bạch trên sư phụ, con cung kính ngưỡng bạch trên quý thầy, quý sư cô cùng quý Phật tử đạo tràng Nikāya.
Vừa qua là những lời sư phụ nhắc nhở, chỉ dạy về hạnh hiếu của người xuất gia đối với cha mẹ, song thân và quyến thuộc của mình. Điều thiêng liêng, gần gũi và trước nhất là chúng con được đi vào đời, mở đầu là cha mẹ dẫn dắt, đến nay xuất gia con cũng được cha mẹ thuận cho, hoan hỉ, hỗ trợ, trợ duyên cho chúng con được hoàn thành tâm nguyện của mình mà không cản trở. Từ bấy lâu nay, thân tâm con đi xuất gia lúc nào cũng khắc khoải và canh cánh nỗi niềm người mẹ vì con thấy mẹ con là người đau khổ nhất, cha con mất sớm. Cho nên con cố gắng tu tập và cũng thường xuyên khi con học được gì hay con cũng đem về để chia sẻ, nhưng trước giờ không phải là Chánh Pháp. Cho đến hôm nay con mới thật sự nhận ra được nguồn Chánh Pháp để giải thoát những đau khổ đó là ngũ uẩn và Thánh trí lậu hoặc, Tam Pháp Ấn rõ ràng về vô thường, khổ, vô ngã. Từ trước đến giờ con cũng hay chia sẻ với mẹ con về khổ, vô thường, vô ngã nhưng đó chỉ là ngôn ngữ, phớt trên bề mặt, không có rõ và sâu sắc trên thực tế. Cho nên mẹ con cũng hời hợt, không nắm rõ được. Chỉ một lần duy nhất con dẫn mẹ con lên Linh Quy Pháp Ấn tu tập bảy ngày, mẹ con thật sự hạnh phúc trong cuộc đời. Chỉ vì nghiệp duyên của mẹ con rất nặng cho nên phải ở nhà tu tập thì không được bao nhiêu, gần 70 tuổi rồi, cũng yếu. Vì vậy con cũng cầu xin cô Toàn và sư phụ ở đây thương xót cho con đủ duyên tu học với Ni chúng ở đây và mỗi tháng con có dịp về gần gũi, hướng dẫn trực tiếp cho mẹ con, vì con cũng hay thường điện thoại nhưng mẹ con không nhận được nhiều. Cho nên con cũng thành tâm tha thiết cho trên sư phụ với quý sư cô hoan hỉ cho con được tỏ lòng được tu học ở đây và con được về chia sẻ với mẹ con đôi phần. Thật sự mẹ con đi không được, mẹ con phải chăm sóc hai đứa em con bệnh rất nặng ở nhà. Con thành kính niệm ơn trên sư phụ, là một tấm gướng nhắc nhở chúng con, những người xuất gia về hạnh hiếu, chẳng những tu tập về tự lợi cho tự thân, cho đạo nghiệp, trí tuệ giải thoát mà còn đem Chánh Pháp thiêng liêng cao quý tặng lại cho chính cha mẹ song đường của mình dù còn hay mất. Giúp chúng con có thêm động lực và nhớ tưởng thâm ân sâu dày và một sức mạnh phi thường trỗi dậy, quyết chí tu học làm sao xứng đáng với bổn phận người con, dù đi xuất gia nhưng vẫn báo hiếu cho cha mẹ, song đường còn hiện tiền hay đã khuất. Từ lâu trong tâm con xin thành kính, tôn kính ơn sâu dày của sư phụ làm tấm gương và nhắc nhở chúng con. Chúng con sẽ nguyện thực hành theo tấm gương của sư phụ đã chỉ dạy và nhắc nhở.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Nguyên Luận:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính bạch trên thầy, kính thưa quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Mô phật, thưa thầy, khi nhìn di ảnh của bà Năm thì con thấy hiện lên di ảnh của cha mình, tro cốt đó là tro cốt của cha mình. Khi sự thật phơi bày ra thì quá phũ phàng. Khi con được chứng kiến thầy gần gũi với bà Năm vào những giờ phút cuối cùng, thầy đưa Chánh Pháp và dẫn dắt bà Năm về một cõi bình an. Lúc đó con nghĩ lại giờ phút ba con lâm bệnh, ba con không còn nữa, lúc đó con không ở gần bên mà đang ở xa. Khi trở về thì con chỉ được quỳ gối trước hương linh cha mà con không dám khóc. Từ khi ba mất cho đến hết thất một con không dám khóc, còn dồn nén lại hết, không dám khóc. Lần cuối cùng con được gặp ba là trước đó mấy tháng, ai cũng giấu con là ba bệnh, ai cũng lo cho việc con tu học. Khi con về thì ba con vẫn giấu bệnh của mình. Lần cuối con gặp là cha nấu nước sôi, nấu chè, hai cha con uống. Đến giờ phút ba bệnh, ba vẫn luôn nghĩ đến con, lúc đó răng cha con rụng hết, nhìn rất xót xa. Từ khi đi tu tới giờ, con cũng chưa từng nấu cho ba bữa cơm nào. Mỗi lần ba ghé chùa là con trốn, con chạy, một năm có về thì con về đúng một lần, mà có công việc thì con mới về. Cha thương con, cố gắng nói với mẹ, đưa điện thoại cho con nghe tiếng thôi cũng được. Lúc đó con bảo mình bận này, bận nọ, có công việc này, việc nọ. Giờ đây tiếng cha con muốn nghe cũng không nghe được. Vậy mà ở trong chùa, con đi học, con say mê, con ham mê, không những ngũ uẩn này mà con những ngũ uẩn khác. Con cung phụng, con lo lắng, con ham chơi, con vui với những ngũ uẩn khác, mà cha mẹ thì con từ chối, lánh xa. Con chưa hề nghĩ tưởng đến giờ phút cha mất rồi thì giờ có hối hận con cũng không làm được gì nữa. Trong khi đó cả cuộc đời từ khi con sinh ra cho đến khi ba nhắm mắt, con chỉ toàn nhận tình thương mà thôi, tình thương vô bờ cho đến khi ba mất, ba bệnh nhưng luôn nhắc đến con. Ba cũng vì thương, vì nhớ mà lâm bệnh. Vì nhớ, vì thương, vì lo lắng cho sự tu học của con, gần như suốt nửa năm trước khi cha mất, khi nào cũng vậy từ một giờ khuya đến bốn giờ, cha lạy ngoài trời, cầu mong cho sự tu học của con được thành tựu, mong chư Phật, chư Bồ Tát hộ trì cho con. Vì nhớ con mà cha bỏ ăn, bỏ ngủ, bị bệnh cha cũng nói mẹ giấu, không cho con biết. Tình thương đó con không biết phải báo đáp bằng cách nào. Giờ thì cha đã không còn rồi, con còn mẹ, nhưng con đi tu rồi, mẹ đã hơn 50 tuổi nhưng vẫn làm thợ hồ, có một mình ở trên núi. Con về thấy đồ ăn để một tuần mẹ vẫn còn ăn, khi con về mẹ không than, bệnh mẹ cũng giấu, lúc nào mẹ cũng cười. Khi con về lúc nào mẹ cũng là người hỏi thăm đầu tiên. Nương nơi phước đức cha mẹ, con mới có ngày hôm này, mới được tu học. Giờ đây nếu con tu học không thành tựu, thì con chỉ có đọa mà thôi. Con không biết lấy gì để đền đáp công ơn ấy. Sự tu học đánh đổi cả máu mủ, sinh mạng của cha và cả của mẹ.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Liên Trụ:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính bạch trên thầy, quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Sáng hôm nay những lời chia sẻ của thầy đã khuấy động trong tâm thức của con cảm xúc dâng trào. Con thấy thương cho ba mẹ, trong khi đó con trốn ba mẹ đi tu nhưng con chưa làm được gì cho cha mẹ, hướng dẫn cho cha mẹ về chùa con cũng không làm được. Mỗi lần về con cứ im im rồi con đi, ba mẹ thì thương con lắm. Con về mẹ cứ mua cái này, cái kia cho con ăn, mẹ nấu ăn cho ba đồ mặn, ba cũng không dám ăn trước mặt con. Ba thấy con ngồi đó, ba múc cơm rồi lấy chai xì dầu ăn ngon lành, con thấy mà đứt ruột. Con cũng không dám nói con thương ba, thương mẹ. Con sống một cách vô tư, thờ ơ mà con không cố gắng tinh tấn tu hành để đền ơn cho cha mẹ.
Sáng hôm nay ngồi thiền, hình ảnh đống tro của bà Năm hiện lên, con nghĩ đến cha mẹ con cũng giống như một đống tro tàn đó. Vậy mà con cung phụng cho xác thân này, không biết thiểu dục tri túc, con sống một cách buông lơi theo dục, ham chơi, ham ăn, ham ngủ mà bỏ công phu, thời khóa. Con cảm thấy mình rất xấu hổ. Nay đứng trước Tam bảo, đứng trước thầy, đứng trước quý thầy, quý sư cô và đại chúng cho con xin được sám hối những tội lỗi này của con để con được thanh tịnh, cố gắng tu tập, vững bước trên dòng pháp mà thầy đã hướng dẫn, chia sẻ và dạy dỗ cho chúng con. Con xin tri ân thầy và bà Năm đã cho con thấy cuộc đời này là vô thường, không có gì là mãi mãi, rồi xác thân nãy cũng trở về cát bụi.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Thông Tuệ:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch trên thầy, trên quý thầy, quý sư cô cùng toàn thế đại chúng.
Con xin tri ân trên thầy vì sáng hôm nay đã chia sẻ bài pháp về vô thường và hạnh hiếu của người con đối với cha mẹ của mình. Khi thầy nói về cha mẹ thì con nhớ đến ba của con. Ba của con cũng là một vị xuất gia từ nhỏ, cho đến lúc học Trung cấp thì thấy sự thoái đọa của Tăng đoàn, thấy được những việc bất bình mà ba mất niềm tin và đi ra đời. Khi con nghe ba kể như vậy, con mới xin ba đi xuất gia để chứng minh điều ba nhìn chỉ là một khía cạnh trong Phật giáo. Ngày con đi xuất gia được ba, được quý ông, huynh đệ của ba dẫn đi. Quý ông luôn dặn bây giờ là con đang tiếp theo con đường của ba con, con không được như những vị Tăng mà ba con đã thấy. Nhưng khi vào chùa, con quên mất điều đó, con vẫn con ham chơi. Ba điện hỏi thăm con tu như thế nào, chùa con có những việc như huynh đệ ganh ghét nhau, sư phụ thương người này, người kia hay không? Con không kể cho ba. Những lần quý thầy đến nhà thăm ba thì quý thầy lại kể cho nghe tiếp những điều không hay. Ba kể lại cho con thì con lại cấm ba vào chùa, kêu ba đừng tới chùa đó nữa, ba tới mà cứ nghe miết những việc không hay về Tăng sĩ thì đừng tới. Con cấm ba không được tới chùa, nhưng con không cho ba một con đường, không hướng dẫn cho ba, cứ để niềm tin của ba về Tam bảo ngày một mất đi. Khi con thấy hình ảnh của thầy với bà Năm, con thấy thầy thành công trong sự nghiệp tu hành của thành. Con thấy xấu hổ, con không biết phải làm như thế nào để cho ba con có lại niềm tin mà ba đã mất và có cái nhìn đúng đắn hơn về người Tăng sĩ. Ba hay nói: “Ba chỉ quy y Nhị bảo thôi chứ không quy y Tam bảo, tu như vậy thì đừng có tu”. Sáng nào ba cũng lên bàn Phật tụng Lăng Nghiêm, để cho con tu hành đàng hoàng, không giống những vị Tăng đó, nhưng con vẫn chưa làm được điều gì. Hôm nay con thấy mình rất bất hiếu cho ba vì con chưa tạo được niềm tin cho ba, chưa hướng dẫn cho ba để ba tin Tam bảo hơn, mà con còn cấm ba tới chùa. Con thấy mình thật là có lỗi. Hôm nay con xin tri ân trên thầy đã cho con bài pháp này. Con tri ân trên bà Năm đã, nhờ đó con cũng học được ít nhất vài điều để về hướng dẫn cho ba nhiều hơn, con không thể để ba như vậy để rồi đi vào sanh tử luân hồi. Con xin tri ân trên thầy cùng trên bà Năm.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô 2:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính ngưỡng bái bạch sư phụ, quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Ngày hôm nay con thật sự hạnh phúc khi được sư phụ chia sẻ bài pháp này và cho chúng con chia sẻ cảm nghĩ, cảm xúc về cha mẹ, đấng sinh thành của mình. Kính thưa sư phụ, nói đến mẹ là trong tim con co thắt lại, một niềm thương cảm, trong đầu con hiện lên Khổ Thánh Đế. Con thấy sao cuộc đời của mẹ con khổ quá, khổ từ lúc chưa sanh ra đời, cho đến lúc cuối cuộc đời. Mẹ con có mặt trong một sự lầm lỡ, không có tình thương của cha và bị mẹ hất hủi. Sanh ra đời cách xa bà con họ hàng, sống trong sự tủi hổ, vậy mà mẹ con không một lời oán trách. Bảy tuổi mẹ con đi làm mướn, ở đợ để nuôi bà ngoại bệnh đau, nuôi em nhỏ. Cả cuộc đời không có tuổi thơ, chỉ biết cắm đầu làm việc, đem tiền về nuôi bà ngoại và lo lắng cho cả gia đình. Lấy niềm vui chăm sóc gia đình, chăm sóc những đứa trẻ ghẻ lở ở hàng xóm, thiếu ăn, thiếu mặc, đem chúng tắm rửa, cho ăn, cho uống. Khi lớn lên mẹ con lấy chồng trong một gia đình giàu có nhưng phải làm dâu trăm họ, bị bao nhiêu tai tiếng, lo gánh nặng bên nội, bên ngoại và cả đàn con thơ ốm đau bệnh tật, khổ trăm bề. Mẹ con không bao giờ nghĩ tới bản thân, lo lắng cho hết người này tới người kia. Chúng con lớn lên mỗi đứa một tính, một nết, hết đứa này đến đứa khác làm mẹ đau lòng, buồn khổ. Bản thân con rất thương mẹ, thấy mẹ cực khổ, lo lắng lại càng thương, nhưng cái thương của con nhỏ bé, không có tâm rộng lớn, không thấu hiểu được tình cảm của mẹ. Cứ trách hờn mẹ cứ đâm đầu vào những chuyện khổ, sao mẹ không sống cho mẹ, sao cứ sống cho hết người này đến người khác mà không lo cho sức khỏe của mình. Con càng thương mẹ và lại càng trách mẹ, tình thương của con cứ lẩn quẩn, càng làm cho mẹ đau khổ thêm. Cho đến gần cuối cuộc đời, cả gia đình con Quy y Tam bảo, lúc đó con mới nhận ra sai lầm của mình. Con cùng các chị tha thiết xin mẹ Quy y Tam bảo, cuối cùng mẹ cũng đồng ý. Lúc đó mẹ con bệnh rất nặng, bệnh tiểu đường, mắt không nhìn thấy, mẹ con rất buồn vì không làm được việc kết cườm. Chúng con tha thiết xin mẹ hãy dùng chuỗi, mỗi một chuỗi xin mẹ niệm Phật hối hướng cho chúng con, cho gia đình, đó là niềm vui cho mẹ cuối cuộc đời. Mẹ con lúc đó nghe theo chúng con, mỗi ngày niệm hàng trăm chuỗi, mỗi một chuỗi cầu cho hết người này đến người khác. Nhìn mẹ được an lạc, thanh thản cuối đời, con rất là hạnh phúc. Sự hối hận của con, cùng các anh chị em đền đáp cho mẹ cuối đời cũng như một phần chuộc lại lỗi lầm của mình, chúng con đã lo cho mẹ được sự an lạc, bình an khi ra đi. Hôm nay, khi nhắc lại tình cảm cha mẹ, con vẫn không nguôi được những lỗi lầm trước đây gây ra cho mẹ của mình. Con hứa với lòng rằng sẽ cố gắng nỗ lực tu tập, hành thiện, tích phước để hồi hướng công đức cho người mẹ hóa cố của mình. Đồng thời đền đáp công ơn nuôi dưỡng của người cha đang hiện tiền của mình, đang nằm trên giường bệnh, trông chờ con về. Xin thưa sư phụ, con rất ít khi về nhà, nhưng mỗi khi về con cũng cố gắng chia sẻ những gì con học hỏi được những sự nhiệm màu từ Phật pháp cho bố con và hướng dẫn bố con ăn chay. Giúp bố con buông bỏ hết những đau khổ của cuộc sống trước đây để an lạc với gia đình, với hạnh phúc hiện có của mình. Con rất chân thành cảm ơn sư phụ đã thân hành dùng Chánh Pháp vào trong cuộc sống của mình để đền đáp công ơn cha mẹ và đây chính là niềm mong ước của con với người cha già. Con nguyện cố gắng hết sức mình để làm những gì tốt đẹp nhất cho người cha của con đến cuối cuộc đời này và cho người mẹ hóa cố của mình.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Thầy Pháp Nghĩa:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch sư phụ, kính thưa quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Buổi sáng hôm nay được sư phụ chia sẻ về sự vô thường của đời sống này cùng hiếu của người xuất gia trong mùa Vu Lan. Trong thời thiền quán, con thấy sự tu tập của mình còn rất non kém. Khi sư phụ đọc bài kinh Pháp Cú:
Cần phải làm, nên làm,
Làm cùng tận khả năng,
Xuất gia sống phóng đãng,
Chỉ tăng loạn bụi đời.
(Kinh Pháp Cú – Phẩm Địa Ngục)
Lúc đó con tác ý thấy thật là ô nhục, chỉ muốn hét lên nhục nhã. Thấy mình không đáng là một người được ba mẹ, anh chị em tin tưởng cho đi xuất gia. Cảm thấy sự tu học của mình thật là quá tệ. May ra con có một niềm vui là con có hướng dẫn được cho mẹ theo Chánh Pháp tu tập thật là tốt, nhưng niềm vui cũng chẳng tròn vẹn, khi ba tu tập nhưng vẫn theo đường lối cũ. Mấy hôm trươc con gọi cho ba để hướng dẫn nhưng sự chỉ dẫn, truyền trao của con còn chưa được thông suốt, sự tu học còn hạn hẹp nên ba con chưa thông tỏ được. Lúc đó con thấy rất xót xa cho mình khi sự tu học của bản thân chưa giúp được cho cha, chỉ giúp được cho mẹ. Qua đây con cảm thấy con cần cố gắng nhiều hơn nữa, để giúp ích cho chính mình, cho ba mẹ, anh chị em trong gia đình và bà con họ hàng. Có như vậy thì sự xuất của chúng ta không phải là uổng phí, nó đem lại lợi lạc cho tất cả mọi người. Trong quá trình thiền quán, con có nhìn lên tấm di ảnh của bà Năm, con thấy buồn vì mình ở xa. Nếu ba mẹ con bất đắc dĩ có chuyện gì, thì không biết mình còn có dịp bên cạnh ba mẹ để hướng dẫn hay không. Con tự hứa với lòng phải cố gắng, cố gắng nhìu hơn nữa để không phụ lòng của mọi người.
Con xin cảm ơn sư phụ, buổi sáng hôm nay thầy cho đại chúng hiểu được tầm quan trọng về sự hiếu hạnh của người xuất gia đối với hai đấng sanh thành của mình.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Chú Trí Hòa:
Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc cha lành của trời và người.
Con đảnh lễ trên sư phụ, người là vị cha lành trong đạo pháp, là người cha lành tâm linh của chúng con. Con kính thưa quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Con xin kính tri ân trên sư phụ, sư phụ là người cha lành, vừa là người cha, vừa là người mẹ đã hướng dẫn cho chúng con thấy được con đường, thấy được thân tâm của chính mình. Sư phụ đưa chúng con đến đèn sáng trí tuệ cho chúng con thấy được thân tâm của mình để tu tập nhiếp phục thân tâm. Công ơn này chúng con không thể nào trả hết được. Không thể nào kể hết, không thể nào trả ơn hết được đối với công ơn to lớn mà sư phụ đã hướng dẫn cho chúng con thấy được con đường, có trí tuệ thấy được thân tâm để tu tập chấm dứt dòng luân hồi khổ đau sanh tử này.
Vào giờ này con xin thành tâm hướng về cha mẹ của con, cảm ơn cha mẹ đã nuôi nấng công từ nhỏ, nuôi con ăn học, nhưng con chưa làm tròn chữ hiếu. Lúc con đi học đại học, lừa dối cha mẹ học hành không tới nơi, tới chốn.Vì cuộc sống ở thời đại học khó khăn cho nên cứ lừa dối mẹ, việc học không được viên mãn, học đến gần năm thứ hai thì bỏ đi tu. Con thấy thật xấu hổ khi nói những lời không thật với cha mẹ. Buổi tối ngày hôm qua, sau thời phát lồ tâm bất chánh thì con có gọi điện cho mẹ của con và hỏi thăm mẹ. Con thấy thật xót xa khi đến hơn chín giờ mà mẹ mới đi làm về và ăn con xong. Lúc đó con thấy thật đau lòng. Ba mẹ đang rất khổ sở vì cơm, áo, gạo, tiền. Ba mẹ con không biết về đạo pháp nhiều, con cũng cố gắng tu tập, nghe lời sư phụ vì con nhìn lại thân tâm mình, nhiều lúc thấy tâm con nổi loạn, cứng đầu, chưa nhu nhuyến. Khi gọi về cho mẹ con thấy rất xấu hổ vì sự tu tập bản thân còn yếu kém. Con cũng cố gắng hướng dẫn mẹ nghe pháp của sư phụ, thực tập hành thiền để xả bỏ những khổ đau bên ngoài, cơm, áo, gạo, tiền chi phối. Trước kia con đi tu nhưng không gặp được pháp hành, con thật là đau khổ vì bỏ lỡ một thời gian rất dài, không có được pháp hành làm tâm mình nhiễm ô hơn. Giờ đây có được pháp hành để tu tập, nhưng còn nhiều buông lung, phóng dật, chưa thật sự cố gắng. Gọi về cho cha mẹ con cảm thấy rất xấu hổ nhưng con cũng cảm thấy hạnh phúc, hoan hỷ khi những lời con chia sẻ, mẹ cảm nhận được.Trước kia con đi tu, mẹ khóc rất nhiều, nhưng giờ đây mẹ đã cảm nhận được những gì con tu tập. Mẹ rất hoan hỷ, không còn cản trở, ngăn cản con đi tu nữa. Con cảm thấy rất hoan hỷ, hạnh phúc khi mẹ hiểu được con đường con đã chọn.
Con xin thành tâm tri ân công đức to lớn mà cha mẹ đã nuôi dưỡng con. Con xin thành tâm tri ân trên sư phụ đã hướng dẫn, chỉ dạy cho con – một người rất cứng đầu, tâm nổi loạn, khó dạy.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Chú Sỹ:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch sư phụ, kính thưa quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Con xin chia sẻ về cảm xúc của con ngày hôm nay khi được sư phụ chia sẻ về sự vô thường của đời sống này. Thật sự trong những ngày vừa qua, sự ra đi của bà Diệu Hiền đã mang lại cho con rất nhiều cảm xúc. Con thấy được giá trị của cuộc sống này, đời sống của con người thật là mong manh, ngắn ngủi, không có gì là của mình, cuối cùng cũng chỉ là một đống đất. Khi sư phụ chia sẻ về lòng hiếu thảo, về sự tu tập của người xuất gia hướng đến gia đình của mình. Khi sư phụ nói những người cần quan tâm, cần hướng dẫn thì mình không quan tâm, không hướng dẫn mà đi hướng dẫn những người không nên. Ngay lúc đó, hình bóng của ngoại già, của mẹ xuất hiện. Một cảm thọ chấn động, rúng động thân tâm như đang thức tỉnh tâm mê này. Trong khoảng thời gian vừa qua con lên đây cũng gần mười tháng, nhưng con không thể nào quên đi hình ảnh ngày đầu tiên, ngày con bước chân ra đi. Ngoại già ngồi trong một hốc nhỏ bưng chén cơm ăn, rơi từng giọt lệ tiễn đưa con, chỉ biết ngậm ngùi, không cho nước mắt chảy. Con chỉ mong lên đây cố gắng tu tập để hồi hướng cho ngoại những ngày cuối đời. Tuổi thơ của con gắn liền với ngoại, sanh ra được ngoại nuôi nấng cho đến ngày được trưởng thành, chưa một ngày làm cho mẹ với ngoại vui lòng, chỉ mang lại cho ngoại nước mắt và buồn. Những ngày đầu tiên lên đây, con cố gắng tinh tấn tu tập, hướng tâm đến ngoại và người nhà của mình. Sau này thì sống trong sự buông lung, phóng dật, quên đi mục đích xuất gia của mình, quên rằng ngoại mình tuổi đã xế chiều, không còn sống được bao nhiêu ngày nữa, nhưng con chưa trả được gì cho ngoại. Con thật là bất hiếu, không phải con người. Nhìn hình ảnh của sư phụ ân cần, chăm lo, chia sẻ cho bà Diệu Hiền, con thấy mình thật tội lỗi. Cảm ơn sư phụ, nhờ có người con mới biết thế nào là trả hiếu đúng pháp cho ông bà, cha mẹ của mình; thế nào là một người con hiếu thảo. Con không biết nói gì hơn, mong sư phụ cho con đảnh lễ dưới chân người để tỏ lòng tri ơn cho buổi pháp ngày hôm nay và sau những ngày sư phụ giảng dạy.
Chú Tam:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch sư phụ, kính bạch quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Kính bạch sư phụ, con xin phát biểu cảm nhận của bản thân về buổi sáng ngày hôm nay. Khi nghe bài giảng của sư phụ về vô thường của đời sống, cùa bản thân, con cảm thấy cuộc sống chỉ toàn đau khổ. Trước khi biết đến dòng pháp, con mãi theo đuổi những niềm vui của bên ngoài, hướng tâm về bên ngoài rồi con chạy theo những ngũ uẩn bên ngoài, vui chơi, đam mê để mà đau khổ. Không quay lại nhìn đằng sau là ba mẹ, nhất là mẹ của con đã lo lắng, chăm sóc cho con. Từ khi còn nhỏ con có rất nhiều bệnh tật, mẹ phải thức đêm để lo lắng và không quản ngại đường xá, chân trần,mưa gió để đưa con đi khám bệnh, tiêm thuốc. Mẹ phải đi làm những ngày mưa, những ngày giông vất vả, cực khổ. Còn con vì tâm ngu si, vô minh, khờ dại, quên đi những ân đức, những sự chăm sóc của mẹ mà còn có những lời trách móc đối với mẹ, đối với cha. Thật là ngu si, thật là si mê, nhục nhã, sợ hãi, xấu hổ cho con vì tâm dơ bẩn, độc ác đến như vậy. Ngày hôm nay thật là một nhân duyên lành được sư phụ thuyết giảng về đạo hiếu của người con Phật. Thật là một đại phước duyên khi ba mẹ con hôm nay sẽ lên Linh Quy để đảnh lễ, gặp mặt. Lòng con hiện tại đang rất lo lắng vì không biết ba mẹ đã đi tới đâu và có gặp vấn đề gì không? Con xin sư phụ vì lòng từ mẫn, vì lòng thương cho cái tâm si mê, mê muội, ô uế, bẩn thỉu, đê hèn này, mà có những lời dạy, lời hướng dẫn, lời khích lệ đối với ba mẹ và người thân của con. Để ba mẹ con có thể quay về nương tựa nơi Chánh Pháp để tu học và mang lại những giá trị đối với tự thân ba mẹ con. Con cũng xin được sư phụ, quý thầy, quý sư phụ và đại chúng chứng minh cho con vì những lỗi lầm từ thân, miệng, ý sanh khởi do vô minh, tham ái, si mê mà con đã gây tạo. Con xin được sư phụ, quý thầy, quý sư cô và đại chúng chứng mình để con có thể sám hối trực tiếp đối với cha mẹ. Con sẽ lấy đó làm xấu hổ, sợ hãi để con có thể tu hành, có thể thành tựu lòng tin bất động đối với Tam bảo và Thánh giới, để con có thể đi trên con đường phạm hạnh này trọn vẹn.
Lời cuối cùng con xin đảnh lễ tri ân trên sư phụ, quý thầy, quý sư cô và đại chúng.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Anh Tý:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính bạch sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Sau khi nghe sư phụ thuyết giảng về vô thường, về hiếu đạo của người tu, con thấy rất là hổ thẹn, con thấy nghiệp của mình quá nặng. Con có tội bất hiếu, con có học Nikāya cũng nhiều tháng, mà con về đời con tạo ra nhiều nghiệp khiến cho cha mẹ, dòng họ mang tai tiếng, chỉ vì dục, tâm con mê muội. Sau khi mẹ mất, con hối hận, con có nói với tâm mình rằng về sẽ gắng chí tập ăn chay từ từ lại. Con nguyện mỗi ngày con sẽ tụng kinh Nikāya, học hết trong kinh. Ở đây có có học và tu theo mấy thầy nhưng mà tâm con ngồi thiền không được, nó rối. Lúc tụng kinh con quán được, mỗi khi tưởng của con khởi lên, con có thiền quán. Mỗi khi ý hành của con sanh khởi con cũng có thiền quán. Nhưng lúc ngồi thiền con lại biếng nhác, ngồi chừng 5-10 phút là con giải đãi, con đau nên con xả thiền. Hôm nay được sư phụ giảng dạy về hiếu con rất là sợ con bị đọa địa ngục vì con bất hiếu với cha mẹ. Con hứa trước sư phụ và hương linh của mẹ, trước quý thầy, quý sư cô con sẽ ráng về tu sửa, lo sắp xếp công chuyện làm ăn cho con cái an ổn, con sẽ lên Linh Quy tu học và lo báo hiếu cho cha con trong những ngày người con sống trên đời này.
Sư phụ: Anh có phát nguyện từ giờ về sau bỏ rượu được không? Hứa trước hương linh mẹ trước cha, quỳ trước hương linh của mẹ phát nguyện.
Con xin hứa với mẹ, con về quê sẽ lo tu chí làm ăn, ăn chay, tu hành, tu học kinh Nikāya, bỏ rượu, lo dạy dỗ con cái biết hiếu thảo với ông bà, cha mẹ. Mong mẹ hãy yên tâm tu hành an lạc.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư phụ: Đây là những khoảnh khắc thiêng liêng, con mong các anh chị ở trước hương linh của mẹ cũng như ba hiện tiền có những lời bày tỏ chân thành trong mùa Vu Lan báo hiếu. Hãy cho cảm xúc hiếu thảo trào dâng những cảm xúc sám hối, sẽ làm cho thân tâm mình ngày càng được trong sạch, tốt đẹp.
Chị Mai:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Trước vong linh mẹ, từ nhỏ đến lớn con lúc nào cũng hiếu thảo với mẹ, không làm gì cho mẹ buồn, chỉ có làm ăn thất bại, lấy tiền của mẹ chút đỉnh. Con chưa bao giờ bất hiếu với mẹ, chưa một lời nào lớn tiếng với mẹ. Mẹ có làm đau khổ cho con, con cũng can tâm chịu. Con đã nuôi mẹ, lo cho mẹ; các thầy, các sư cô lo cho mẹ về phần an nghỉ như vậy thì con đã mãn nguyện rồi. Đối với ba, từ nhỏ ba tạo ra con, con chưa bao giờ bất hiếu với ba ngày nào. Ba la, ba chưởi, ba đánh con có oan ức gì con cũng can tâm. . Từ bây giờ về sau con cố gắng lo cho cha, báo hiếu cho cha, cho cha yên ổn như mẹ thì con đã mãn nguyện của con rồi.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư phụ: Anh Tý bước ra quỳ cùng với chị Mai, con mời thầy Pháp An có vài lời trong mùa Vu Lan báo hiếu.
Thầy Pháp An:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính thưa sư phụ, kính thưa quý thầy, kính thưa quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Hôm nay là một buổi sáng rất tốt lành trong không khí, không gian huyền diệu của Linh Quy Pháp Ấn. Pháp An được nghe những lời dạy dỗ từng chi tiết kĩ lưỡng, cẩn thận về vô thường mà sư phụ đã diễn giải trong cuộc đời. Đồng thời, nghe những lời hiếu thảo của người con đv cha mẹ, sự hiếu thảo của đệ tử báo ơn cho sư phụ. Sau đó được sự chỉ dạy của sư phụ các con của con đã đến trước linh vị của người mẹ đã quá cố, nói lên những lời tận đáy lòng mình, biết hối lỗi, ăn năn và biết sửa chữa để quy về con đường Phật Pháp, đi về Chánh Pháp để mong cầu được lợi lạc cho cuộc đời mình và sự báo hiếu của mình được trọn vẹn. Pháp An chân thành trước chư Phật, trước Tam bảo, trước sư phụ, trước quý thầy, trước quý cô, trong lòng Pháp An không bao giờ trách lỗi các con. Lúc sự việc xảy ra thì mình có trách, nhưng sau đó nghĩ rằng con mình và tất cả mọi người không biết Phật Pháp, không biết đạo đức, họ là người mê muội, không biết gì hết. Còn mình được diễm phúc, đại phúc, hạnh phúc, mà đôi khi mình vẫn vi phạm, đôi khi vẫn có lỗi lầm huống chi con mình và tất cả mọi người không biết Phật Pháp thì sao họ biết. Mình đã biết con phạm thì những người không biết làm sao không phạm. Cho nên trong lòng Pháp An lúc nào cũng sẵn sàng bỏ qua tất cả và mong cầu các con, tất cả mọi người chưa biết Phật Pháp sớm giác ngộ, sớm tỉnh mộng, sớm hướng về Phật Pháp để cho cuộc đời, xã hội, thế gian này bớt khổ. Để cho mọi người đều được hạnh phúc, an lạc hướng về Chánh Pháp, hướng về đạo đức để cho thế gian, xã hội và gia đình đều có niềm vui, hạnh phúc trong Phật Pháp.
Pháp An làm cha của các con, lúc nào cũng mong cầu những lời nhận lỗi, những lời sám hối trước linh vị của mẹ các con. Các con phải nhớ, phải chân thành, phải tha thiết, đem tâm chân thật đối với mẹ con, để khi mẹ con ra đi với sự an lạc, thanh thản này, mẹ con sẽ càng được nhiều những điều phước lành, phước báu để tinh tấn lo tu. Đừng phụ lòng người mẹ đã mang mấy con chín tháng mười ngày, nuôi dạy, lo lắng từng li từng chút, đào tạo cho các con, lo cho nghề nghiệp, lo cho cái ăn, cái mặc và lo mọi thứ tốt đẹp. Dù người mẹ có đau khổ nhưng vẫn hy sinh, can tâm để trong tâm chứ không bao giờ nói ra. Ân đức đó biết bao giờ đền đáp, nghĩa tình đó biết bao giờ đền đáp được. Các con phải nghe những lời ba nói, đây là những lời nói chân thật, ba không mong cầu các con gì hết, chỉ mong cầu các con sống phải biết đạo đức, phải hiền, phải hoài với mọi người, những lời nói với mọi người phải có tình người, phải có sự thương yêu mọi người thì mấy con mới có phước báu. Còn những lời nói cay đắng, đanh thép, những sự nóng giận sẽ mang lại đau khổ cho các con, mang lại nghiệp xấu cho các con. Các con phải nhớ, lúc nào ba cũng sẵn sàng bỏ qua, hoan hỷ tha thứ và cầu mong Tam bảo cho chúng con đừng mang những nghiệp chướng mà các con đã tạo từ khi sanh ra. Các con phải thành tâm sám hối thì nghiệp chướng đó mơi tiêu trừ, còn các con đầu môi trót lưỡi, ảnh hưởng bởi cảnh sám hối thì nó không có xi nhê gì hết, không bao giờ lỗi lầm được mọi người tha thứ, mẹ con sẽ không bao giờ vui vẻ được. Mẹ con đã ra đi với sự thanh thản, bình an đó thì tâm linh của mẹ con rất sáng suốt và mong cầu các con nhớ những lời nguyện hứa. Phải chân thành, phải thực hiện đúng theo những gì mà các con đã hứa với mẹ để mẹ các con được vui vẻ, chứ không qua mặt mẹ con được. Giờ mẹ các con đâu phải người bình thường nữa. Mẹ con đã biết Phật Pháp, đã giác ngộ, mẹ con sẽ sanh vào cõi an lành, bình an thì mẹ con rất là thông minh, sáng suốt. Cho nên các con nhớ đừng bao giờ giả dối, gian dối với mẹ con, làm cho mẹ đau khổ.
Riêng ba lúc nào cũng mở rộng lòng tha thứ cho các con, mở rộng lòng đón các con đi vào Phật Pháp với một niềm vui tuyệt đối, hãnh diện với mọi người rằng các con đã trở thành người tốt. “Nhân vô thập toàn” – ba lúc nào cũng biết đời người không ai hoàn toàn tốt hết. Cái tốt thì có 7 cái tốt 3 cái xấu. Cái xấu thì có 7 cái xấu 3 cái tốt. Các con đã trải qua một đám tang của mẹ mình trong Chánh Pháp, trong một tang lễ được sư phụ tổ chức với quý thầy, quý sư cô, đại chúng đã đem hết tình thương bao la để san sẻ cho mẹ mình. Cho nên mẹ con rất vui vẻ, hoan hỉ, các con phải nghĩ vào đó, học vào đó và thân tâm lúc nào cũng nhớ ơn sư phụ, nhớ ơn quý thầy, quý sư cô và đại chúng, dù là người xa lạ nhưng đem hết tình đối với mẹ con. Đó là những lời nhắn nhủ chân thành của ba nói với các con.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
***
Đệ tử pháp danh là Minh Thành cùng cha của con là thầy Pháp An và anh chị trong gia đình, được sự thương mến, từ ái của quý thầy, quý sư cô, các chú và các Phật tử về đây cùng tu học với con, con rất hoan hỷ trước những lời ca ngợi, xưng tán của quý thầy, quý cô, nhưng con không dám nhận. Con chỉ nghĩ mình là người cùng chung với huynh đệ tu hành, không dám nhận mình là thầy, con còn rất nhiều rác bẩn, đang phải lo tu tập, quét dọn ngày đêm. Con mong rằng đại chúng, quý thầy, quý sư cô – chúng ta hãy cùng nhau tinh tấn tăng thượng giới học – tâm học – tuệ học, hòa kính, quý trọng, thực hành đúng Chánh Pháp. Đó là niềm hạnh phúc vĩ đại nhất của con. Trong những ngày qua, bằng tình thương, bằng từ tâm của quý thầy, quý sư cô và đại chúng đã lo lắng cho tang lễ của mẹ con được viên mãn và thành tựu trong sự trang nghiêm, thanh tịnh của Chánh Pháp. Con và gia quyến xin đê đầu, đảnh lễ, tạ ơn./.
TƯƠNG ƯNG SÁU XỨ 1-2
-Thích Minh Thành-
Thân này sẽ già nua, bệnh tật và chết chóc, ngã mạn chất chứa những sự lừa đảo và dối trá.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ có tim, gan, máu, thịt, xương,
Phủ ngoài một lớp da trơn lán,
Che đậy vô vàn thứ nhớp nhơ.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ có tanh hôi với hôi tanh,
Máu mủ bầy nhầy, phân, nước tiểu,
Nhìn kĩ bên trong, chẳng có ai.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Thế mà vỗ ngực nói ta đây,
Như một bao rác đầy hôi thối,
Lại vỗ vào bao, nói ta, tôi.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ có tâm chấp ngã, hơn thua,
Ngày đêm thiêu đốt tim, gan, máu,
Đốt cháy tâm can trong giận sân.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ là đống nhớp bọc bằng da,
Thế mà vỗ ngực ta vầy, khác,
Kẻ mạo danh nhận rác là ta.
Thân trống rỗng, không ai trong đó,
Chỉ là đống nhớp bọc bằng da,
Chẳng có ai ở trong đây cả,
Hỡi tâm mê, hãy tỉnh ra mau!
--Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, này các Tỷ-kheo, là vô thường. Cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã cần phải như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". (Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (a), I. Phẩm Vô Thường)
--Này các Tỷ-kheo, tất cả phải bị sanh, tất cả phải bị già, tất cả phải bị bệnh, tất cả phải bị chết, tất cả phải bị sầu, tất cả phải bị phiền não, tất cả phải bị đoạn tận, tất cả phải bị tiêu diệt, tất cả phải bị tập khởi, tất cả phải bị đoạn diệt. (Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (a), I. Phẩm Sanh Pháp)
Cần phải thấy biết một cách sâu sắc, cần phải thấy biết một cách triệt để, tất cả cần phải chứng ngộ – thực chứng và giác ngộ sự thật này. Tất cả đều bị phiền lụy, bị áp đảo… Thân này phải chịu sự biến hoại – biến đổi và hoại diệt. Con mắt này phải chịu sự biến đổi, hoại diệt, tan nát. Lỗ tai này phải chịu sự biến đổi, hoại diệt, tan nát. Lỗ mũi này bây giờ đã trờ thành cát bụi. Tấm thân này bây giờ đã trở thành tro cốt. Tất cả đều phải chịu sự tàn khốc của vô thường, sự tàn bạo và khắc nghiệt của biến hoại, nó sẽ đổi thay, sẽ huỷ diệt, hoại diệt, tan nát, tan hoại, tan vỡ, tan hoang, tan tành.
--Mắt phải chịu sự biến hoại. Các sắc phải chịu sự biến hoại. Nhãn thức phải chịu sự biến hoại. Nhãn xúc phải bị biến hoại. Những cảm giác, cảm xúc, cảm thọ sanh khởi lên dù vui, hay khổ, hay không vui không khổ đều phải chịu sự biến hoại.
Chắc chắn bà Diệu Hiền nghe điều này rất nhiều, đã hiểu, chấp nhận và nhìn thấy. Mũi, lưỡi, thân này cũng phải chịu sự biến hoại, tàn hoại, đổi thay.
Ý chịu sự biến hoại. Các pháp chịu sự biến hoại. Ý thức chịu sự biến hoại. Ý xúc chịu sự biến hoại. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy chịu sự biến hoại.
Cái gì chịu sự biến hoại, này Ananda, cái ấy gọi là thế giới trong giới luật của bậc Thánh. (Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (b), IV. Phẩm Channa, bài kinh Biến Hoại)
“Cái gì chịu sự biến hoại, cái ấy gọi là thế giới”, tức là thân ngũ uẩn này.
Rồi Tôn giả Ananda... bạch Thế Tôn:
--"Trống không là thế giới, trống không là thế giới", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi trống không là thế giới?
--Vì rằng, này Ananda, thế giới là không tự ngã, và không thuộc tự ngã, nên thế giới được gọi là trống không. Và cái gì, này Ananda, là không tự ngã và không thuộc tự ngã?
Mắt, này Ananda, là không tự ngã và không thuộc tự ngã. Các sắc là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã. Nhãn thức là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã. Nhãn xúc là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy không có tự ngã hay không thuộc tự ngã. Tương Ưng Bộ Kinh – Tập IV. Thiên Sáu Xứ, Chương I. Tương Ưng Sáu Xứ (b), IV. Phẩm Channa, bài kinh Trống Không)
Mắt không phải là tôi, không thuộc về tôi. Con mắt trên mặt mình nhưng không phải là mình, không phải của mình. Các sắc mà con mắt nhìn thấy không phải là mình, không phải là của mình. Ngay cả sự rõ biết các sắc đó cũng không phải là mình. Cái gọi là “tôi thấy” cũng không phải là mình, đó là pháp duyên sanh, kết hợp. Sự rõ biết các sắc cũng không phải là tôi, không phải của tôi, không thuộc về tôi. Con mắt này không thuộc về tôi, cho nên có khi đời sau nó trở thành con mắt của con mèo, con chó, con kiến, con gián, con ma. Lỗ tai này không phải là tôi, không thuộc về tôi, cho nên đời sau luân hồi người ta có thể cắt lỗ tai mình, trở thành lỗ tai của lợn, của bò. Tất cả đều thuộc về nghiệp, thuộc về duyên sanh, thuộc về tứ đại, không thuộc về mình, tùy theo phước, nghiệp biểu hiện ra con mắt như thế nào, lỗ tai, lỗ mũi như thế nào. Tất cả là của nghiệp, của tứ đại, của những cảm giác, nghĩ tưởng thiện ác biểu hiện ra. Không có gì là tôi, không có gì là của tôi, không có gì là thuộc về tôi, ngay cả cánh tay, đôi chân, bàn chân trên người của mình.
Chỉ vì tâm mê, tâm vô minh cộng với khát ái – chúng làm ổ, làm tổ, làm sào huyệt, làm căn cứ địa trong hình hài, vóc dáng, xác thân này. Nó cười, khóc, buồn, vui, dục, ái, tham, sân, bản ngã, hơn thua để rồi tạo ra bao nhiêu thứ ác nghiệp và phải ra đi trong nước mắt, ra đi trong sự nhức nhói, tiếc nuối, hối hận, xót xa, đau lòng. Thật đau khổ cho tâm mê này, thật là ngu si cho tâm mê này, thật là xót xa cho tâm mê này. Chúng ta bị tâm mê này lừa dối, lừa gạt, lừa đảo, lừa phỉnh. Mê hoài, mê mãi, mê đến chết vẫn chưa hết mê. Si mê, tham đắm để rồi tạo bao nhiêu thứ ác nghiệp: sát sanh, giết hại; trộm cắp, lừa đảo; mưu mô, mưu sĩ, mưu tính sao cho lợi về mình, hại người; tà dâm; nói dối, nói gạt, đâm thọc ác độc, nói những lời nhảm nhí, phù phiếm, vô nghĩa, nói những lời làm cho những người khác khổ đau, nhức nhói, tức tối; tìm những cảm giác say sưa, nghiện ngập hại mình, hại người, khổ mình, khổ người, làm cho cha mẹ khổ sở, bà con xấu hổ, hủy hoại, tàn phá thân xác của mình. Chất chứa những cảm giác sân hận thiếu đốt, bốc cháy, những suy nghĩ hại người. Chất chứa những cảm giác tham lam, tham dục, tham vọng, ác tham. Tạo ra bao nhiêu những ác nghiệp, tội lỗi, đời sau không còn thân người nữa, sẽ rơi vào ba đường ác.
Thật là thương xót, cay đắng và đau khổ cho cái tâm si mê, u mê, đam mê, ngu muội, nó chống đối với Thánh Pháp, chống đối với bạn lành, vênh váo, ngã mạn, kiêu căng, ta đây, tự phụ. Thật là si mê, quá si mê! Tâm thức này cứng đầu, cứng cổ, khó dạy, khó bảo, ương ngạnh, ngang ngược, hống hách, kiêu căng để tăng thêm ác nghiệp. Thật là xót xa cho tâm u mê, chấp thủ! Thật là tội nghiệp cho chúng ta! Thật là đau lòng! Chúng ta đã làm những điều này trăm ngàn vạn kiếp. Vở tuồng của ngũ uẩn này chúng ta đã dựng lên vô lượng vô thỉ kiếp. Bên trong cứ thúc giục, tìm cái này, kiếm cái kia, đòi hỏi cái nọ. Không chịu ở yên để tu mà cứ chạy lăng xăng, ngày đêm lang bạc hết chỗ này đến chỗ kia để tìm những cảm giác vui sướng, thích thú, tìm dục, tìm ái, tìm tham. Chạy chỗ này, chạy chỗ kia, tìm chỗ nọ, gần chết rồi vẫn không chịu ngừng nghỉ, đó là Dục Lậu – là sự hoạt động ngấm ngầm, qua mặt, điều khiển, xâm chiếm, chi phối, thúc giục. Nó sai khiến thân này, sai xử thân này, buộc ràng thân này, đó gọi là Kiết Sử. Những cảm giác, nghĩ tưởng, nhận thức quấn chặt, siết chặt, buộc chặt, bó chặt ở bên trong.
Chỉ có Thánh trí tuệ này mới có công năng giải phá, giải phóng, giải thoát được tâm mê. Thánh trí tuệ nhìn sâu sắc vào đời sống này; thân xác này; cảm giác này; hình bóng nội tâm; những suy nghĩ âm thầm, lầm thầm; những sự nhận thức rõ biết này – nhìn sâu vào trong ngũ uẩn này để thấy được sự hoạt động tinh ranh, ngấm ngầm, dối trá của các lậu hoặc. Thấy ra được một tên giặc, tên sát thủ giấu mặt đang ở trong người chúng ta. Những cảm giác tham dục, sân hận, si mê, bản ngã là những tên sát thủ giấu mặt. Chúng ta phải kiểm tra, kiểm soát, kiểm điểm, bắt chụp, nhiếp phục, đánh gục, diệt tận chúng thì ta mới được bình an. Một sự bình an siêu việt! Một sự bình an kì lạ ở bên trong! Một sự bình an chưa từng có trong vô lượng vô biên kiếp, ta chưa từng nếm qua, chưa từng trải qua, chưa từng kinh qua, chưa từng đi qua, chưa từng chứng ngộ qua. Hôm nay, trong giây phút này chúng ta đang nếm trải sự bình an, trí tuệ, an lạc đó. Nhất định chúng ta phải nắm cho chặt, nắm cho chắc, nắm cho thật vững ngọn đuốc Thánh trí này.
Chúng ta đã nhìn thấy ngọn đuốc Thánh trí tuệ này đã soi đường cho bà Diệu Hiền đi – một nhân chứng hùng hồn, nhãn tiền trước mắt chúng ta. Khi con hỏi: “Bà buông xả thân xác vô thường, tan hoại, phiền não, ngũ uẩn này nha!” và bà gật đầu. Khi đó con mỉm cười vì mình thành công rồi, sự xuất gia của con không phải là vô ích, không phải là trống rỗng, không phải là trống không. Sự tu học kinh tạng Nikāya Thánh Pháp của chúng ta có lợi ích, có hiệu quả thiết thực hiện tại, có khả năng hướng thượng, đến để mà thấy, không có thời gian, người trí sẽ tự mình thấy hiểu được, chứng biết được. Tất cả chúng ta ở đây là nhân chứng nhìn thấy bà Diệu Hiền – người đầu tiên thừa hưởng thành quả của Thánh Pháp kể từ ngày con đi vào dòng pháp này ba năm nay. Hãy nhớ sự tu học của chúng ta không phải là trống rỗng, không phải là trống không, không phải là vô ích, vô tích sự, mà sự tu học của chúng ta phải có lợi ích, phải thiết thực, phải có kết quả, phải có thành quả cho tự thân, cha mẹ và người thân của mình. Phải đem ngọn đuốc Thánh trí này mồi lửa, truyền lửa để thắp sáng cho tự thân và những người thân thương nhất trên cuộc đời chúng ta. Phải làm cho bằng được, phải thành công, phải thành tựu, không được thất bại, không cho phép mình thất bại. Tuy đây chưa phải là thành quả lớn lao nhất, nhưng đây cũng là một sự thành công đáng xưng tán và ca tụng cho bà Diệu Hiền. Chỉ trong vòng một thời gian ngắn ở đây, mỗi ngày được nghe pháp, được tu tập, nương nhờ công đức của đại chúng, nhưng đến khi ra đi bà đã gật đầu chấp nhận buông bỏ thân ngũ uẩn, đó là nhờ Thánh trí tối thượng ngũ uẩn này. Chúng ta biết lúc đó đâu phải là cảm thọ bình thường, mà là những cảm thọ thống khổ, kịch liệt, cực kì đau khổ, nhưng với công đức từ tâm của quý thầy, quý cô đã lan tỏa ra cảm thọ mát dịu, hiền hòa, từ ái, tình thương để hóa giải dòng cảm thọ đau khổ, thống khổ của bà. Đồng thời lan tỏa đến những oan gia trái chủ, những nghiệp chướng được thấm đượm dòng cảm thọ từ bi của đại chúng, tất cả đều lắng dịu, an tịnh, nhẹ nhàng. Chính giây phút đó bà đã chánh niệm, sáng tỏ, nhận biết rõ, mặc dù trước đó con đưa tượng Phật là bà không thấy. Khi ấy bà đang chống chọi, nhưng khi trải tâm từ liên tục thì lúc đó thần trí của bà minh đạt trở lại, cảm nhận được pháp, cảm nhận được con, bà chấp nhận gật đầu. Đây là một điềm lành tối thượng!
Con mong muốn người xuất gia chúng ta báo hiếu cho cha mẹ bằng sự tu học của mình. Phải hướng dẫn, nhắc nhở, khuyến khích, đặt để cha mẹ, người thân vào trong sự thật, vào Chánh Pháp tối thượng. Con mong muốn những hình ảnh này không chỉ riêng bản thân con, con muốn tất cả người xuất gia khắc ghi, nhớ kĩ và thực hành. Nhiều khi đi tu rồi nhưng lại giống như hoàn toàn vô trách nhiệm với cha mẹ, người thân của mình, con rất xót xa, con thấy điều này rất nhiều. Vui với huynh đệ, tỷ muội, thân với những Phật tử, nhưng hằng ngày, hằng giờ bỏ quên cha mẹ của mình đang bệnh hoạn, đang già nua tựa cửa trông chờ chúng ta. Thật là tàn nhẫn cho một người xuất gia, thật là vô lương tâm, thật là đại bất hiếu cho một người đi tu, thật là vong ơn bội nghĩa cho một người con như vậy. Tại sao chúng ta không dành những thời giờ điện thoại cho bạn bè, huynh đệ để điện thoại nhắc nhở cha mẹ học pháp? Tại sao chúng ta không dành những thời gian đi đây đi đó, thăm viếng chỗ này, chỗ kia để gần gũi, chia sẻ chân lí, sự thật cho cha mẹ? Thật là tội lỗi!
Hôm nay đã bước vào mùa báo hiếu, con muốn cố gắng tu hành, tuyên dương Thánh Pháp để đền ơn đức của mẫu thân đã hóa vãng. Chúng ta đừng quên cha mẹ nếu còn sống họ đang luôn khắc khoải, trông ngóng. Vì vậy ta đừng buông lung, phóng dật, sống trong vô cảm, trong lãng quên. Hãy nhớ về cha mẹ mình dù đang còn hay đã mất. Sự đáp đền ân đức thiết thực nhất chính là sự tu tập, diệt tận những lậu hoặc, cấu nhiễm, chứ không phải đáp đền bằng hính thức phô trương lòe loẹt trong sắc pháp vô thường, tan hoại, hủy hoại này. Bằng không còn đè thêm gánh nặng lên mẹ cha nữa chứ không phải là báo hiếu. Hãy làm thật nhiều việc cần làm của một người xuất gia.
Cần phải làm, nên làm,
Làm cùng tận khả năng,
Xuất gia sống phóng đãng,
Chỉ tăng loạn bụi đời.
(Kinh Pháp Cú – Phẩm Địa Ngục)
Hãy thương cha mẹ mình thật nhiều. Người xuất gia là người thương cha mẹ thật sự, không phải là một người bất hiếu, vong ân, bội nghĩa. Nếu không ý thức một cách chính xác, chân chánh thì “lưỡng đồ câu thất” – hai đường đều mất hết. Ngoài đời không được làm một người con hiếu thảo, bưng cơm, dâng nước, chăm sóc khi bệnh hoạn thuốc men, miếng ăn giấc ngủ của cha mẹ mình không làm tròn. Đi tu cũng không được một cái gì hết, trống không, trống rỗng, vô tích sự, không lo tăng thượng giới hạnh, thiền định, trí tuệ, mà chỉ lo những tạp sự, thế sự, tục sự, phát huy lòng dục, tham, ái, chạy theo những hình thức, hình dáng, màu sắc ở bên ngoài thì lấy cái gì đền đáp cho mẹ cha? Lấy tâm tham để đền đáp cho mẹ cha ư? Lấy lòng sân hận để báo hiếu ư? Lấy sự u mê, si ám để đáp tạ ơn sanh thành ư? Lấy một bản ngã vênh váo để làm hiếu thảo hay sao?
Phải nỗ lực, ngày đêm tha thiết chân thành cầu pháp, làm tất cả những sự công quả cực khổ để vun bồi phước báu. Đừng làm biếng, làm nhác, lánh nặng, tìm nhẹ, khó một chút là muốn bỏ, trở ngại một chút là muốn buông, sự đời còn không làm được huống chi là pháp xuất thế gian. Phải chuyên cần, phải tinh tấn, phải vất vả, phải cực khổ, tích tụ phước báu. Một kẻ vô phước làm sao có thể tu hành được. Bên ngoài là siêng năng vun bồi phước báu, bên trong là tinh tấn nhiếp phục phiền não, nỗ lực, tha thiết học hỏi Thánh Pháp, dập đầu trước các bậc thiện tri thức. Được chỉ lỗi, được dạy bảo phải dập đầu, lạy tạ. Phải cung kính, phải khát ngưỡng, phải thiết tha, phải chân thành, phải xem giáo pháp gấp một trăm lần sinh mạng. Phải đánh gục bản ngã trước giáo pháp, trước bậc thầy, trước thiện tri thức, trước huynh đệ. Phải đánh gục, đánh ngã, đánh sập cái tôi này. Tôn kính với nhau, từ ái với nhau, hòa hợp với nhau, tôn trọng nhau, quý trọng nhau, kính trọng nhau để cùng nâng đỡ trên con đường phạm hạnh, đi đến rốt ráo cứu cánh. Mỗi ngày tu được một thiện pháp, tối về phải xướng lên: “Mẹ ơi, cha ơi, ngày hôm nay con tu tập thêm một thiện pháp để đền đáp công ơn cho cha mẹ. Cô ơi, dì ơi, chú ơi, ngày hôm nay con học thêm một Thánh Pháp, có dịp con sẽ về chia sẻ lại cho mẹ cha, thân tộc”. Những người đó là những người xứng đáng được thừa hưởng nhất, nhưng tại sao chúng ta không lo lắng để chia sẻ, mà lại đi tìm những người nào khác để nói pháp, người ta có nghe đâu mà mình nói. Những người ân nghĩa, ân đức sâu nặng nhất, những người mình phải có bổn phận, trách nhiệm, nhưng tại sao mình không làm, mình lại đi kiếm ai để nói, đi độ ai trong khi những người ân nghĩa sanh thành, cùng cắt khúc ruột với mình đang si mê đau khổ? Tha thiết, chân thành với tự thân mình và với những ân nhân của chúng ta, đó là thiết thực nhất. Đừng ảo tưởng đi độ thiên hạ, mà hãy độ cho chính mình và chia sẻ cho những người ân nghĩa, thâm ơn nhất của mình trước. Những người đang chung sống với chúng ta, hãy cũng kính, hòa thuận, thuận thảo, biết ơn. Hãy nhớ ơn những người đã đem hết tất cả tấm lòng vì mình, nhưng tại sao tích tắc mình còn có thể quay lưng lại với họ? Hãy suy nghĩ cho sâu sắc, diệt tận tất cả những cảm thọ sân hận, phản phúc, phản bội, vong ơn, bội nghĩa. Diệt tận chúng nó, diệt hoàn toàn cho đến khi chỉ còn thuần một tâm cung kính, biết ơn, nhớ ơn, cảm ơn trong mùa báo ơn này.
Bằng tấm lòng của con muốn cúng dường pháp, muốn chia sẻ những tâm tư, tâm sự của người xuất gia, nếu có gì quý thầy, quý cô không hài lòng, con xin sám hối. Con chỉ muốn chia sẻ tấm lòng của một người con đi tu đối với cha mẹ. Con xin mời quý thầy, quý cô, đại chúng nếu có ai muốn chia sẻ gì thì chúng ta chia sẻ. Con nghĩ khoảnh khắc này rất quý báu, hãy nói lên những tâm tư của mình đối với cha mẹ chúng ta.
***
Sư cô Ngọc Bình:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch trên sư phụ, kính bạch trên quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Con xin chân thành, thành kính tri ân sư phụ, vì lòng thương tưởng cho chúng con, nên sư phụ chia sẻ những tâm tình của một người con báo hiếu theo đúng Chánh Pháp của Đức Phật đối với những bậc sinh thành, có công dưỡng dục, dạy dỗ chúng con. Hôm nay, con thật sự xúc động và cảm xúc vô cùng khi ngồi đối diện với di ảnh của bà Diệu Hiền. Con thành kính tri ân bà, vì nhân duyên này mà chúng con được một sự học pháp thật liêng liêng và cao cả. Thật là tuyệt vời và cao thượng làm sao về đạo hiếu của người con báo hiếu chân chánh.
Khi sư phụ nói về sự báo hiếu của một người con, nhìn lại từ khi đi tu đến nay thật sự con là đứa con đại bất hiếu, một đứa con vô tình vô nghĩa, một đứa con không biết quan tâm, chăm sóc và hướng dẫn cha mẹ vào con đường Phật Pháp. Để thời gian sống buông lung, phóng dật mà không nghĩ đến cha mẹ sức yếu, bệnh tật, già cả, cái chết đang chực chỡ sẵn từng giây từng phút. Cha mẹ luôn trông chờ sự báo hiếu của con, trông chờ giây phút con về để đem lại Chánh Pháp, đem lại sự bình an, hạnh phúc và an vui trong đạo pháp về cho cha mẹ. Vậy mà con lại sống một cách vô tình, vô tư, không nghĩ gì đến cha mẹ. Thật sự con thấy rất xấu hổ và hổ thẹn cho những ngày tháng vừa qua, những ngày tháng buông lung, phóng dật, những ngày tháng không biết hướng dẫn cha mẹ vào con đường Chánh Pháp, những ngày tháng ích kỉ, nhỏ nhen, hẹp hòi, không có tấm lòng từ, bi, hỷ, xả, không có tình yêu thương đối với cha mẹ thật sự theo đúng con đường Phật Pháp. Con không đúng là người con Phật chân chánh, không xứng đáng làm đệ tử Phật, không xứng đáng là một người con, về đời thì không báo hiếu được, về đạo cũng chưa làm tròn trách nhiệm của một người con để báo hiếu chân chánh. Con đối trước tôn tượng của Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni, đối trước sư phụ, đối trước trên quý thầy, quý đại chúng, xin phát nguyện từ nay về sau sẽ tinh tấn tu học, cố gắng siêng năng, luôn tâm niệm trong lòng, cha mẹ đang từng giây, từng phút chờ đợi con mang Chánh Pháp về. Con không được lơ là, phải trân quý từng giây, từng phút, không được đánh mất, phải luôn học pháp để tâm mình được giải thoát, thanh tịnh, hướng dẫn cho cha mẹ được thanh tịnh, an lạc vào dòng Chánh Pháp này. Những người thân thương, những người biết đến con, những bạn bè khi có duyên con sẽ cố gắng chia sẻ hết những gì con đã học, đã hiểu, đã biết về Chánh Pháp này.
Con xin thành kính tri ân Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni đã để lại một giáo pháp vô cùng tuyệt vời, tuyệt diệu. Con xin thành kính tri ân sư phụ vì lòng thương tưởng, vì sự hạnh phúc, an lạc cho chúng con và mọi người, mọi loài, mọi chúng sanh mà đã đem hết những tâm huyết, sự học, sự tu, sự hành, sự thấy, sự biết, sự thực chứng truyền lại để chúng con học và tu tập. Con xin thành kính tri ân bà Diệu Hiền, vì có bà mà chúng con được học rất nhiều trong những ngày vừa qua, trước sự ra đi của bà, thật sự không phải sự ra đi vô ích, sự ra đi của bà thật quý báu, thiêng liêng. Con xin thành kính ông Năm đã tạo ra hình hài một vị thầy mà chúng con cần phải cố gắng noi theo, học hỏi, tôn trọng, kính trọng và kính ngưỡng. Con xin thành kính tri ân quý thầy, quý sư cô và quý Phật tử đã sống trong một môi trường hòa hợp, thân thương, tu tập trong sự hòa ái, hòa nhã, giúp đỡ lẫn nhau. Con thật sự hạnh phúc và hoan hỷ khi được tu tập và thực hành Chánh Pháp trong môi trường thiện lành, thiêng liêng, cao quý. Con xin thành kính tri ân tất cả.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư thầy:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch trên thầy, kính thưa quý thầy, quý sư cô, kính thưa toàn thể đại chúng.
Như vậy là hai tuần đã trôi qua, hôm nay cũng là ngày cuối cùng con ở đây. Cho đến thời điểm hiện tại trong suốt hai tuần qua, con đã học bài học vô cùng quý báu. Thứ nhất là biết về sự thật của ngũ uẩn, thứ hai là học về báo hiếu cha mẹ. Đúng như những lời thầy chia sẻ, cả cuộc đời tu hành của con rất ít khi quan tâm đến gia đình, ít khi hỏi han những câu hỏi quan tâm đến cha mẹ. Cho đến bây giờ con cũng chưa nấu được bữa cơm nào cho cha mẹ cả. Rất hiếm khi hỏi cha mẹ tu tập có tốt không, mà con lại quan tâm những người Phật tử, quý thầy, huynh đệ, những người ở đâu đâu. Hôm nay, những lời chia sẻ của thầy đã tác động rất lớn đến tâm của con, con vô cùng biết ơn thầy đã tạo nhân duyên đầy đủ cho con được đến đây tu học. Con thật sự cảm ơn bà Diệu Hiền, nhờ có bà mà con được thức tỉnh thân tâm của mình. Mỗi lần thầy nói tới đâu con đều nhìn vào tro cốt, hình ảnh của bà, con rất xúc động. Thật sự mỗi lần nhìn vào đống tro cốt này, con mường tượng lại thân thể của bà, từ một thân thể rồi cũng thành như thế này, thật sự đúng là vô thường.
Trong suốt hai tuần qua thật sự con học được rất nhiều điều từ thầy, từ đại chúng. Con xin tri ân đến thầy đã cho con thấy được Chánh Pháp, thấy được đường lối tu hành, thấy rõ được thân tâm, thấy rõ được ngũ uẩn và thấy rõ các quả sau khi tu tập Chánh Pháp này. Con xin tri đến quý thầy, quý huynh đệ đã cho con rất nhiều điều từ trước giờ con chưa từng tiếp xúc. Thầy Pháp Nghĩa, chú Tam, chú Hòa, chú Sĩ – con sống chúng với các vị, con học hỏi được rất nhiều điều, biết thế nào là tình huynh đệ, tình thương yêu, giúp đỡ và sự nhẫn nhịn, nhẫn nại của các chú và quý thầy thật sự làm con xúc động. Con cảm ơn quý sư cô, quý Phật tử đã cho con những buổi ăn để nuôi dưỡng thân ngũ uẩn này để tu tập. Trong suốt thời gian con tu tập vừa qua, có những điều thân, khẩu, ý của con còn rất vụng về, thiếu chuẩn, sự tu tập của con còn hời hợt, chưa nỗ lực hết mình. Có những điều con khiến quý thầy và đại chúng không hài lòng hoặc phiền lòng thì hôm nay con xin thành tâm sám hối trên thầy cùng toàn thể đại chúng.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Hạnh Đức:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con cung kính trên sư phụ, con cung kính trên chư hiền đức Tăng, con cung kính trên chư hiền đức Ni, con cung kính trên toàn thể đại chúng.
Xin sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng đại chúng hãy cho con tỏ bày những cảm xúc, lời hối lỗi đến với ba mẹ con.
Ba ơi, mẹ ơi, con sai rồi. Con xin hướng về ba mẹ con xin lỗi. Con là một đứa con bất hiếu. Con thật là một đứa tội đồ. Con sai rồi. Từ khi đi tu tới nay thật là đau lòng khi chưa bao giờ con hỏi thăm một câu sức khỏe, chỉ là ba mẹ hỏi con, vậy mà con còn thờ ơ. Con sai rồi, con xin lỗi! Mỗi lần ba con điện vào, hay mẹ con điện thoại, con luôn lấy cớ con đang bận, con đang tiếp khách, con đang tụng kinh mà chưa bao giờ suy nghĩ ba mẹ đang chờ tình cảm của người con. Con thật là bất hiếu. Mấy hôm trước chị gái con có gửi tấm hình ba con vào Sài Gòn lập nghiệp, ba con đang buôn bán trên vỉa hè. Vậy mà hôm trước ba có điện, con nói con đang bận việc. Con thấy ba con mặc chiếc áo bạc màu, chiếc quần dài, tóc đã bạc. Vậy mà lúc đó con còn thờ ơ. Con đau lòng quá, con xin lỗi ba…
Sư cô 1:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con cung kính ngưỡng bạch trên sư phụ, con cung kính ngưỡng bạch trên quý thầy, quý sư cô cùng quý Phật tử đạo tràng Nikāya.
Vừa qua là những lời sư phụ nhắc nhở, chỉ dạy về hạnh hiếu của người xuất gia đối với cha mẹ, song thân và quyến thuộc của mình. Điều thiêng liêng, gần gũi và trước nhất là chúng con được đi vào đời, mở đầu là cha mẹ dẫn dắt, đến nay xuất gia con cũng được cha mẹ thuận cho, hoan hỉ, hỗ trợ, trợ duyên cho chúng con được hoàn thành tâm nguyện của mình mà không cản trở. Từ bấy lâu nay, thân tâm con đi xuất gia lúc nào cũng khắc khoải và canh cánh nỗi niềm người mẹ vì con thấy mẹ con là người đau khổ nhất, cha con mất sớm. Cho nên con cố gắng tu tập và cũng thường xuyên khi con học được gì hay con cũng đem về để chia sẻ, nhưng trước giờ không phải là Chánh Pháp. Cho đến hôm nay con mới thật sự nhận ra được nguồn Chánh Pháp để giải thoát những đau khổ đó là ngũ uẩn và Thánh trí lậu hoặc, Tam Pháp Ấn rõ ràng về vô thường, khổ, vô ngã. Từ trước đến giờ con cũng hay chia sẻ với mẹ con về khổ, vô thường, vô ngã nhưng đó chỉ là ngôn ngữ, phớt trên bề mặt, không có rõ và sâu sắc trên thực tế. Cho nên mẹ con cũng hời hợt, không nắm rõ được. Chỉ một lần duy nhất con dẫn mẹ con lên Linh Quy Pháp Ấn tu tập bảy ngày, mẹ con thật sự hạnh phúc trong cuộc đời. Chỉ vì nghiệp duyên của mẹ con rất nặng cho nên phải ở nhà tu tập thì không được bao nhiêu, gần 70 tuổi rồi, cũng yếu. Vì vậy con cũng cầu xin cô Toàn và sư phụ ở đây thương xót cho con đủ duyên tu học với Ni chúng ở đây và mỗi tháng con có dịp về gần gũi, hướng dẫn trực tiếp cho mẹ con, vì con cũng hay thường điện thoại nhưng mẹ con không nhận được nhiều. Cho nên con cũng thành tâm tha thiết cho trên sư phụ với quý sư cô hoan hỉ cho con được tỏ lòng được tu học ở đây và con được về chia sẻ với mẹ con đôi phần. Thật sự mẹ con đi không được, mẹ con phải chăm sóc hai đứa em con bệnh rất nặng ở nhà. Con thành kính niệm ơn trên sư phụ, là một tấm gướng nhắc nhở chúng con, những người xuất gia về hạnh hiếu, chẳng những tu tập về tự lợi cho tự thân, cho đạo nghiệp, trí tuệ giải thoát mà còn đem Chánh Pháp thiêng liêng cao quý tặng lại cho chính cha mẹ song đường của mình dù còn hay mất. Giúp chúng con có thêm động lực và nhớ tưởng thâm ân sâu dày và một sức mạnh phi thường trỗi dậy, quyết chí tu học làm sao xứng đáng với bổn phận người con, dù đi xuất gia nhưng vẫn báo hiếu cho cha mẹ, song đường còn hiện tiền hay đã khuất. Từ lâu trong tâm con xin thành kính, tôn kính ơn sâu dày của sư phụ làm tấm gương và nhắc nhở chúng con. Chúng con sẽ nguyện thực hành theo tấm gương của sư phụ đã chỉ dạy và nhắc nhở.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Nguyên Luận:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính bạch trên thầy, kính thưa quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Mô phật, thưa thầy, khi nhìn di ảnh của bà Năm thì con thấy hiện lên di ảnh của cha mình, tro cốt đó là tro cốt của cha mình. Khi sự thật phơi bày ra thì quá phũ phàng. Khi con được chứng kiến thầy gần gũi với bà Năm vào những giờ phút cuối cùng, thầy đưa Chánh Pháp và dẫn dắt bà Năm về một cõi bình an. Lúc đó con nghĩ lại giờ phút ba con lâm bệnh, ba con không còn nữa, lúc đó con không ở gần bên mà đang ở xa. Khi trở về thì con chỉ được quỳ gối trước hương linh cha mà con không dám khóc. Từ khi ba mất cho đến hết thất một con không dám khóc, còn dồn nén lại hết, không dám khóc. Lần cuối cùng con được gặp ba là trước đó mấy tháng, ai cũng giấu con là ba bệnh, ai cũng lo cho việc con tu học. Khi con về thì ba con vẫn giấu bệnh của mình. Lần cuối con gặp là cha nấu nước sôi, nấu chè, hai cha con uống. Đến giờ phút ba bệnh, ba vẫn luôn nghĩ đến con, lúc đó răng cha con rụng hết, nhìn rất xót xa. Từ khi đi tu tới giờ, con cũng chưa từng nấu cho ba bữa cơm nào. Mỗi lần ba ghé chùa là con trốn, con chạy, một năm có về thì con về đúng một lần, mà có công việc thì con mới về. Cha thương con, cố gắng nói với mẹ, đưa điện thoại cho con nghe tiếng thôi cũng được. Lúc đó con bảo mình bận này, bận nọ, có công việc này, việc nọ. Giờ đây tiếng cha con muốn nghe cũng không nghe được. Vậy mà ở trong chùa, con đi học, con say mê, con ham mê, không những ngũ uẩn này mà con những ngũ uẩn khác. Con cung phụng, con lo lắng, con ham chơi, con vui với những ngũ uẩn khác, mà cha mẹ thì con từ chối, lánh xa. Con chưa hề nghĩ tưởng đến giờ phút cha mất rồi thì giờ có hối hận con cũng không làm được gì nữa. Trong khi đó cả cuộc đời từ khi con sinh ra cho đến khi ba nhắm mắt, con chỉ toàn nhận tình thương mà thôi, tình thương vô bờ cho đến khi ba mất, ba bệnh nhưng luôn nhắc đến con. Ba cũng vì thương, vì nhớ mà lâm bệnh. Vì nhớ, vì thương, vì lo lắng cho sự tu học của con, gần như suốt nửa năm trước khi cha mất, khi nào cũng vậy từ một giờ khuya đến bốn giờ, cha lạy ngoài trời, cầu mong cho sự tu học của con được thành tựu, mong chư Phật, chư Bồ Tát hộ trì cho con. Vì nhớ con mà cha bỏ ăn, bỏ ngủ, bị bệnh cha cũng nói mẹ giấu, không cho con biết. Tình thương đó con không biết phải báo đáp bằng cách nào. Giờ thì cha đã không còn rồi, con còn mẹ, nhưng con đi tu rồi, mẹ đã hơn 50 tuổi nhưng vẫn làm thợ hồ, có một mình ở trên núi. Con về thấy đồ ăn để một tuần mẹ vẫn còn ăn, khi con về mẹ không than, bệnh mẹ cũng giấu, lúc nào mẹ cũng cười. Khi con về lúc nào mẹ cũng là người hỏi thăm đầu tiên. Nương nơi phước đức cha mẹ, con mới có ngày hôm này, mới được tu học. Giờ đây nếu con tu học không thành tựu, thì con chỉ có đọa mà thôi. Con không biết lấy gì để đền đáp công ơn ấy. Sự tu học đánh đổi cả máu mủ, sinh mạng của cha và cả của mẹ.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Liên Trụ:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính bạch trên thầy, quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Sáng hôm nay những lời chia sẻ của thầy đã khuấy động trong tâm thức của con cảm xúc dâng trào. Con thấy thương cho ba mẹ, trong khi đó con trốn ba mẹ đi tu nhưng con chưa làm được gì cho cha mẹ, hướng dẫn cho cha mẹ về chùa con cũng không làm được. Mỗi lần về con cứ im im rồi con đi, ba mẹ thì thương con lắm. Con về mẹ cứ mua cái này, cái kia cho con ăn, mẹ nấu ăn cho ba đồ mặn, ba cũng không dám ăn trước mặt con. Ba thấy con ngồi đó, ba múc cơm rồi lấy chai xì dầu ăn ngon lành, con thấy mà đứt ruột. Con cũng không dám nói con thương ba, thương mẹ. Con sống một cách vô tư, thờ ơ mà con không cố gắng tinh tấn tu hành để đền ơn cho cha mẹ.
Sáng hôm nay ngồi thiền, hình ảnh đống tro của bà Năm hiện lên, con nghĩ đến cha mẹ con cũng giống như một đống tro tàn đó. Vậy mà con cung phụng cho xác thân này, không biết thiểu dục tri túc, con sống một cách buông lơi theo dục, ham chơi, ham ăn, ham ngủ mà bỏ công phu, thời khóa. Con cảm thấy mình rất xấu hổ. Nay đứng trước Tam bảo, đứng trước thầy, đứng trước quý thầy, quý sư cô và đại chúng cho con xin được sám hối những tội lỗi này của con để con được thanh tịnh, cố gắng tu tập, vững bước trên dòng pháp mà thầy đã hướng dẫn, chia sẻ và dạy dỗ cho chúng con. Con xin tri ân thầy và bà Năm đã cho con thấy cuộc đời này là vô thường, không có gì là mãi mãi, rồi xác thân nãy cũng trở về cát bụi.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô Thông Tuệ:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch trên thầy, trên quý thầy, quý sư cô cùng toàn thế đại chúng.
Con xin tri ân trên thầy vì sáng hôm nay đã chia sẻ bài pháp về vô thường và hạnh hiếu của người con đối với cha mẹ của mình. Khi thầy nói về cha mẹ thì con nhớ đến ba của con. Ba của con cũng là một vị xuất gia từ nhỏ, cho đến lúc học Trung cấp thì thấy sự thoái đọa của Tăng đoàn, thấy được những việc bất bình mà ba mất niềm tin và đi ra đời. Khi con nghe ba kể như vậy, con mới xin ba đi xuất gia để chứng minh điều ba nhìn chỉ là một khía cạnh trong Phật giáo. Ngày con đi xuất gia được ba, được quý ông, huynh đệ của ba dẫn đi. Quý ông luôn dặn bây giờ là con đang tiếp theo con đường của ba con, con không được như những vị Tăng mà ba con đã thấy. Nhưng khi vào chùa, con quên mất điều đó, con vẫn con ham chơi. Ba điện hỏi thăm con tu như thế nào, chùa con có những việc như huynh đệ ganh ghét nhau, sư phụ thương người này, người kia hay không? Con không kể cho ba. Những lần quý thầy đến nhà thăm ba thì quý thầy lại kể cho nghe tiếp những điều không hay. Ba kể lại cho con thì con lại cấm ba vào chùa, kêu ba đừng tới chùa đó nữa, ba tới mà cứ nghe miết những việc không hay về Tăng sĩ thì đừng tới. Con cấm ba không được tới chùa, nhưng con không cho ba một con đường, không hướng dẫn cho ba, cứ để niềm tin của ba về Tam bảo ngày một mất đi. Khi con thấy hình ảnh của thầy với bà Năm, con thấy thầy thành công trong sự nghiệp tu hành của thành. Con thấy xấu hổ, con không biết phải làm như thế nào để cho ba con có lại niềm tin mà ba đã mất và có cái nhìn đúng đắn hơn về người Tăng sĩ. Ba hay nói: “Ba chỉ quy y Nhị bảo thôi chứ không quy y Tam bảo, tu như vậy thì đừng có tu”. Sáng nào ba cũng lên bàn Phật tụng Lăng Nghiêm, để cho con tu hành đàng hoàng, không giống những vị Tăng đó, nhưng con vẫn chưa làm được điều gì. Hôm nay con thấy mình rất bất hiếu cho ba vì con chưa tạo được niềm tin cho ba, chưa hướng dẫn cho ba để ba tin Tam bảo hơn, mà con còn cấm ba tới chùa. Con thấy mình thật là có lỗi. Hôm nay con xin tri ân trên thầy đã cho con bài pháp này. Con tri ân trên bà Năm đã, nhờ đó con cũng học được ít nhất vài điều để về hướng dẫn cho ba nhiều hơn, con không thể để ba như vậy để rồi đi vào sanh tử luân hồi. Con xin tri ân trên thầy cùng trên bà Năm.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư cô 2:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính ngưỡng bái bạch sư phụ, quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Ngày hôm nay con thật sự hạnh phúc khi được sư phụ chia sẻ bài pháp này và cho chúng con chia sẻ cảm nghĩ, cảm xúc về cha mẹ, đấng sinh thành của mình. Kính thưa sư phụ, nói đến mẹ là trong tim con co thắt lại, một niềm thương cảm, trong đầu con hiện lên Khổ Thánh Đế. Con thấy sao cuộc đời của mẹ con khổ quá, khổ từ lúc chưa sanh ra đời, cho đến lúc cuối cuộc đời. Mẹ con có mặt trong một sự lầm lỡ, không có tình thương của cha và bị mẹ hất hủi. Sanh ra đời cách xa bà con họ hàng, sống trong sự tủi hổ, vậy mà mẹ con không một lời oán trách. Bảy tuổi mẹ con đi làm mướn, ở đợ để nuôi bà ngoại bệnh đau, nuôi em nhỏ. Cả cuộc đời không có tuổi thơ, chỉ biết cắm đầu làm việc, đem tiền về nuôi bà ngoại và lo lắng cho cả gia đình. Lấy niềm vui chăm sóc gia đình, chăm sóc những đứa trẻ ghẻ lở ở hàng xóm, thiếu ăn, thiếu mặc, đem chúng tắm rửa, cho ăn, cho uống. Khi lớn lên mẹ con lấy chồng trong một gia đình giàu có nhưng phải làm dâu trăm họ, bị bao nhiêu tai tiếng, lo gánh nặng bên nội, bên ngoại và cả đàn con thơ ốm đau bệnh tật, khổ trăm bề. Mẹ con không bao giờ nghĩ tới bản thân, lo lắng cho hết người này tới người kia. Chúng con lớn lên mỗi đứa một tính, một nết, hết đứa này đến đứa khác làm mẹ đau lòng, buồn khổ. Bản thân con rất thương mẹ, thấy mẹ cực khổ, lo lắng lại càng thương, nhưng cái thương của con nhỏ bé, không có tâm rộng lớn, không thấu hiểu được tình cảm của mẹ. Cứ trách hờn mẹ cứ đâm đầu vào những chuyện khổ, sao mẹ không sống cho mẹ, sao cứ sống cho hết người này đến người khác mà không lo cho sức khỏe của mình. Con càng thương mẹ và lại càng trách mẹ, tình thương của con cứ lẩn quẩn, càng làm cho mẹ đau khổ thêm. Cho đến gần cuối cuộc đời, cả gia đình con Quy y Tam bảo, lúc đó con mới nhận ra sai lầm của mình. Con cùng các chị tha thiết xin mẹ Quy y Tam bảo, cuối cùng mẹ cũng đồng ý. Lúc đó mẹ con bệnh rất nặng, bệnh tiểu đường, mắt không nhìn thấy, mẹ con rất buồn vì không làm được việc kết cườm. Chúng con tha thiết xin mẹ hãy dùng chuỗi, mỗi một chuỗi xin mẹ niệm Phật hối hướng cho chúng con, cho gia đình, đó là niềm vui cho mẹ cuối cuộc đời. Mẹ con lúc đó nghe theo chúng con, mỗi ngày niệm hàng trăm chuỗi, mỗi một chuỗi cầu cho hết người này đến người khác. Nhìn mẹ được an lạc, thanh thản cuối đời, con rất là hạnh phúc. Sự hối hận của con, cùng các anh chị em đền đáp cho mẹ cuối đời cũng như một phần chuộc lại lỗi lầm của mình, chúng con đã lo cho mẹ được sự an lạc, bình an khi ra đi. Hôm nay, khi nhắc lại tình cảm cha mẹ, con vẫn không nguôi được những lỗi lầm trước đây gây ra cho mẹ của mình. Con hứa với lòng rằng sẽ cố gắng nỗ lực tu tập, hành thiện, tích phước để hồi hướng công đức cho người mẹ hóa cố của mình. Đồng thời đền đáp công ơn nuôi dưỡng của người cha đang hiện tiền của mình, đang nằm trên giường bệnh, trông chờ con về. Xin thưa sư phụ, con rất ít khi về nhà, nhưng mỗi khi về con cũng cố gắng chia sẻ những gì con học hỏi được những sự nhiệm màu từ Phật pháp cho bố con và hướng dẫn bố con ăn chay. Giúp bố con buông bỏ hết những đau khổ của cuộc sống trước đây để an lạc với gia đình, với hạnh phúc hiện có của mình. Con rất chân thành cảm ơn sư phụ đã thân hành dùng Chánh Pháp vào trong cuộc sống của mình để đền đáp công ơn cha mẹ và đây chính là niềm mong ước của con với người cha già. Con nguyện cố gắng hết sức mình để làm những gì tốt đẹp nhất cho người cha của con đến cuối cuộc đời này và cho người mẹ hóa cố của mình.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Thầy Pháp Nghĩa:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch sư phụ, kính thưa quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Buổi sáng hôm nay được sư phụ chia sẻ về sự vô thường của đời sống này cùng hiếu của người xuất gia trong mùa Vu Lan. Trong thời thiền quán, con thấy sự tu tập của mình còn rất non kém. Khi sư phụ đọc bài kinh Pháp Cú:
Cần phải làm, nên làm,
Làm cùng tận khả năng,
Xuất gia sống phóng đãng,
Chỉ tăng loạn bụi đời.
(Kinh Pháp Cú – Phẩm Địa Ngục)
Lúc đó con tác ý thấy thật là ô nhục, chỉ muốn hét lên nhục nhã. Thấy mình không đáng là một người được ba mẹ, anh chị em tin tưởng cho đi xuất gia. Cảm thấy sự tu học của mình thật là quá tệ. May ra con có một niềm vui là con có hướng dẫn được cho mẹ theo Chánh Pháp tu tập thật là tốt, nhưng niềm vui cũng chẳng tròn vẹn, khi ba tu tập nhưng vẫn theo đường lối cũ. Mấy hôm trươc con gọi cho ba để hướng dẫn nhưng sự chỉ dẫn, truyền trao của con còn chưa được thông suốt, sự tu học còn hạn hẹp nên ba con chưa thông tỏ được. Lúc đó con thấy rất xót xa cho mình khi sự tu học của bản thân chưa giúp được cho cha, chỉ giúp được cho mẹ. Qua đây con cảm thấy con cần cố gắng nhiều hơn nữa, để giúp ích cho chính mình, cho ba mẹ, anh chị em trong gia đình và bà con họ hàng. Có như vậy thì sự xuất của chúng ta không phải là uổng phí, nó đem lại lợi lạc cho tất cả mọi người. Trong quá trình thiền quán, con có nhìn lên tấm di ảnh của bà Năm, con thấy buồn vì mình ở xa. Nếu ba mẹ con bất đắc dĩ có chuyện gì, thì không biết mình còn có dịp bên cạnh ba mẹ để hướng dẫn hay không. Con tự hứa với lòng phải cố gắng, cố gắng nhìu hơn nữa để không phụ lòng của mọi người.
Con xin cảm ơn sư phụ, buổi sáng hôm nay thầy cho đại chúng hiểu được tầm quan trọng về sự hiếu hạnh của người xuất gia đối với hai đấng sanh thành của mình.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Chú Trí Hòa:
Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc cha lành của trời và người.
Con đảnh lễ trên sư phụ, người là vị cha lành trong đạo pháp, là người cha lành tâm linh của chúng con. Con kính thưa quý thầy, quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Con xin kính tri ân trên sư phụ, sư phụ là người cha lành, vừa là người cha, vừa là người mẹ đã hướng dẫn cho chúng con thấy được con đường, thấy được thân tâm của chính mình. Sư phụ đưa chúng con đến đèn sáng trí tuệ cho chúng con thấy được thân tâm của mình để tu tập nhiếp phục thân tâm. Công ơn này chúng con không thể nào trả hết được. Không thể nào kể hết, không thể nào trả ơn hết được đối với công ơn to lớn mà sư phụ đã hướng dẫn cho chúng con thấy được con đường, có trí tuệ thấy được thân tâm để tu tập chấm dứt dòng luân hồi khổ đau sanh tử này.
Vào giờ này con xin thành tâm hướng về cha mẹ của con, cảm ơn cha mẹ đã nuôi nấng công từ nhỏ, nuôi con ăn học, nhưng con chưa làm tròn chữ hiếu. Lúc con đi học đại học, lừa dối cha mẹ học hành không tới nơi, tới chốn.Vì cuộc sống ở thời đại học khó khăn cho nên cứ lừa dối mẹ, việc học không được viên mãn, học đến gần năm thứ hai thì bỏ đi tu. Con thấy thật xấu hổ khi nói những lời không thật với cha mẹ. Buổi tối ngày hôm qua, sau thời phát lồ tâm bất chánh thì con có gọi điện cho mẹ của con và hỏi thăm mẹ. Con thấy thật xót xa khi đến hơn chín giờ mà mẹ mới đi làm về và ăn con xong. Lúc đó con thấy thật đau lòng. Ba mẹ đang rất khổ sở vì cơm, áo, gạo, tiền. Ba mẹ con không biết về đạo pháp nhiều, con cũng cố gắng tu tập, nghe lời sư phụ vì con nhìn lại thân tâm mình, nhiều lúc thấy tâm con nổi loạn, cứng đầu, chưa nhu nhuyến. Khi gọi về cho mẹ con thấy rất xấu hổ vì sự tu tập bản thân còn yếu kém. Con cũng cố gắng hướng dẫn mẹ nghe pháp của sư phụ, thực tập hành thiền để xả bỏ những khổ đau bên ngoài, cơm, áo, gạo, tiền chi phối. Trước kia con đi tu nhưng không gặp được pháp hành, con thật là đau khổ vì bỏ lỡ một thời gian rất dài, không có được pháp hành làm tâm mình nhiễm ô hơn. Giờ đây có được pháp hành để tu tập, nhưng còn nhiều buông lung, phóng dật, chưa thật sự cố gắng. Gọi về cho cha mẹ con cảm thấy rất xấu hổ nhưng con cũng cảm thấy hạnh phúc, hoan hỷ khi những lời con chia sẻ, mẹ cảm nhận được.Trước kia con đi tu, mẹ khóc rất nhiều, nhưng giờ đây mẹ đã cảm nhận được những gì con tu tập. Mẹ rất hoan hỷ, không còn cản trở, ngăn cản con đi tu nữa. Con cảm thấy rất hoan hỷ, hạnh phúc khi mẹ hiểu được con đường con đã chọn.
Con xin thành tâm tri ân công đức to lớn mà cha mẹ đã nuôi dưỡng con. Con xin thành tâm tri ân trên sư phụ đã hướng dẫn, chỉ dạy cho con – một người rất cứng đầu, tâm nổi loạn, khó dạy.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Chú Sỹ:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch sư phụ, kính thưa quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Con xin chia sẻ về cảm xúc của con ngày hôm nay khi được sư phụ chia sẻ về sự vô thường của đời sống này. Thật sự trong những ngày vừa qua, sự ra đi của bà Diệu Hiền đã mang lại cho con rất nhiều cảm xúc. Con thấy được giá trị của cuộc sống này, đời sống của con người thật là mong manh, ngắn ngủi, không có gì là của mình, cuối cùng cũng chỉ là một đống đất. Khi sư phụ chia sẻ về lòng hiếu thảo, về sự tu tập của người xuất gia hướng đến gia đình của mình. Khi sư phụ nói những người cần quan tâm, cần hướng dẫn thì mình không quan tâm, không hướng dẫn mà đi hướng dẫn những người không nên. Ngay lúc đó, hình bóng của ngoại già, của mẹ xuất hiện. Một cảm thọ chấn động, rúng động thân tâm như đang thức tỉnh tâm mê này. Trong khoảng thời gian vừa qua con lên đây cũng gần mười tháng, nhưng con không thể nào quên đi hình ảnh ngày đầu tiên, ngày con bước chân ra đi. Ngoại già ngồi trong một hốc nhỏ bưng chén cơm ăn, rơi từng giọt lệ tiễn đưa con, chỉ biết ngậm ngùi, không cho nước mắt chảy. Con chỉ mong lên đây cố gắng tu tập để hồi hướng cho ngoại những ngày cuối đời. Tuổi thơ của con gắn liền với ngoại, sanh ra được ngoại nuôi nấng cho đến ngày được trưởng thành, chưa một ngày làm cho mẹ với ngoại vui lòng, chỉ mang lại cho ngoại nước mắt và buồn. Những ngày đầu tiên lên đây, con cố gắng tinh tấn tu tập, hướng tâm đến ngoại và người nhà của mình. Sau này thì sống trong sự buông lung, phóng dật, quên đi mục đích xuất gia của mình, quên rằng ngoại mình tuổi đã xế chiều, không còn sống được bao nhiêu ngày nữa, nhưng con chưa trả được gì cho ngoại. Con thật là bất hiếu, không phải con người. Nhìn hình ảnh của sư phụ ân cần, chăm lo, chia sẻ cho bà Diệu Hiền, con thấy mình thật tội lỗi. Cảm ơn sư phụ, nhờ có người con mới biết thế nào là trả hiếu đúng pháp cho ông bà, cha mẹ của mình; thế nào là một người con hiếu thảo. Con không biết nói gì hơn, mong sư phụ cho con đảnh lễ dưới chân người để tỏ lòng tri ơn cho buổi pháp ngày hôm nay và sau những ngày sư phụ giảng dạy.
Chú Tam:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con kính bạch sư phụ, kính bạch quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Kính bạch sư phụ, con xin phát biểu cảm nhận của bản thân về buổi sáng ngày hôm nay. Khi nghe bài giảng của sư phụ về vô thường của đời sống, cùa bản thân, con cảm thấy cuộc sống chỉ toàn đau khổ. Trước khi biết đến dòng pháp, con mãi theo đuổi những niềm vui của bên ngoài, hướng tâm về bên ngoài rồi con chạy theo những ngũ uẩn bên ngoài, vui chơi, đam mê để mà đau khổ. Không quay lại nhìn đằng sau là ba mẹ, nhất là mẹ của con đã lo lắng, chăm sóc cho con. Từ khi còn nhỏ con có rất nhiều bệnh tật, mẹ phải thức đêm để lo lắng và không quản ngại đường xá, chân trần,mưa gió để đưa con đi khám bệnh, tiêm thuốc. Mẹ phải đi làm những ngày mưa, những ngày giông vất vả, cực khổ. Còn con vì tâm ngu si, vô minh, khờ dại, quên đi những ân đức, những sự chăm sóc của mẹ mà còn có những lời trách móc đối với mẹ, đối với cha. Thật là ngu si, thật là si mê, nhục nhã, sợ hãi, xấu hổ cho con vì tâm dơ bẩn, độc ác đến như vậy. Ngày hôm nay thật là một nhân duyên lành được sư phụ thuyết giảng về đạo hiếu của người con Phật. Thật là một đại phước duyên khi ba mẹ con hôm nay sẽ lên Linh Quy để đảnh lễ, gặp mặt. Lòng con hiện tại đang rất lo lắng vì không biết ba mẹ đã đi tới đâu và có gặp vấn đề gì không? Con xin sư phụ vì lòng từ mẫn, vì lòng thương cho cái tâm si mê, mê muội, ô uế, bẩn thỉu, đê hèn này, mà có những lời dạy, lời hướng dẫn, lời khích lệ đối với ba mẹ và người thân của con. Để ba mẹ con có thể quay về nương tựa nơi Chánh Pháp để tu học và mang lại những giá trị đối với tự thân ba mẹ con. Con cũng xin được sư phụ, quý thầy, quý sư phụ và đại chúng chứng minh cho con vì những lỗi lầm từ thân, miệng, ý sanh khởi do vô minh, tham ái, si mê mà con đã gây tạo. Con xin được sư phụ, quý thầy, quý sư cô và đại chúng chứng mình để con có thể sám hối trực tiếp đối với cha mẹ. Con sẽ lấy đó làm xấu hổ, sợ hãi để con có thể tu hành, có thể thành tựu lòng tin bất động đối với Tam bảo và Thánh giới, để con có thể đi trên con đường phạm hạnh này trọn vẹn.
Lời cuối cùng con xin đảnh lễ tri ân trên sư phụ, quý thầy, quý sư cô và đại chúng.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Anh Tý:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính bạch sư phụ, quý thầy, quý sư cô cùng toàn thể đại chúng.
Sau khi nghe sư phụ thuyết giảng về vô thường, về hiếu đạo của người tu, con thấy rất là hổ thẹn, con thấy nghiệp của mình quá nặng. Con có tội bất hiếu, con có học Nikāya cũng nhiều tháng, mà con về đời con tạo ra nhiều nghiệp khiến cho cha mẹ, dòng họ mang tai tiếng, chỉ vì dục, tâm con mê muội. Sau khi mẹ mất, con hối hận, con có nói với tâm mình rằng về sẽ gắng chí tập ăn chay từ từ lại. Con nguyện mỗi ngày con sẽ tụng kinh Nikāya, học hết trong kinh. Ở đây có có học và tu theo mấy thầy nhưng mà tâm con ngồi thiền không được, nó rối. Lúc tụng kinh con quán được, mỗi khi tưởng của con khởi lên, con có thiền quán. Mỗi khi ý hành của con sanh khởi con cũng có thiền quán. Nhưng lúc ngồi thiền con lại biếng nhác, ngồi chừng 5-10 phút là con giải đãi, con đau nên con xả thiền. Hôm nay được sư phụ giảng dạy về hiếu con rất là sợ con bị đọa địa ngục vì con bất hiếu với cha mẹ. Con hứa trước sư phụ và hương linh của mẹ, trước quý thầy, quý sư cô con sẽ ráng về tu sửa, lo sắp xếp công chuyện làm ăn cho con cái an ổn, con sẽ lên Linh Quy tu học và lo báo hiếu cho cha con trong những ngày người con sống trên đời này.
Sư phụ: Anh có phát nguyện từ giờ về sau bỏ rượu được không? Hứa trước hương linh mẹ trước cha, quỳ trước hương linh của mẹ phát nguyện.
Con xin hứa với mẹ, con về quê sẽ lo tu chí làm ăn, ăn chay, tu hành, tu học kinh Nikāya, bỏ rượu, lo dạy dỗ con cái biết hiếu thảo với ông bà, cha mẹ. Mong mẹ hãy yên tâm tu hành an lạc.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư phụ: Đây là những khoảnh khắc thiêng liêng, con mong các anh chị ở trước hương linh của mẹ cũng như ba hiện tiền có những lời bày tỏ chân thành trong mùa Vu Lan báo hiếu. Hãy cho cảm xúc hiếu thảo trào dâng những cảm xúc sám hối, sẽ làm cho thân tâm mình ngày càng được trong sạch, tốt đẹp.
Chị Mai:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Trước vong linh mẹ, từ nhỏ đến lớn con lúc nào cũng hiếu thảo với mẹ, không làm gì cho mẹ buồn, chỉ có làm ăn thất bại, lấy tiền của mẹ chút đỉnh. Con chưa bao giờ bất hiếu với mẹ, chưa một lời nào lớn tiếng với mẹ. Mẹ có làm đau khổ cho con, con cũng can tâm chịu. Con đã nuôi mẹ, lo cho mẹ; các thầy, các sư cô lo cho mẹ về phần an nghỉ như vậy thì con đã mãn nguyện rồi. Đối với ba, từ nhỏ ba tạo ra con, con chưa bao giờ bất hiếu với ba ngày nào. Ba la, ba chưởi, ba đánh con có oan ức gì con cũng can tâm. . Từ bây giờ về sau con cố gắng lo cho cha, báo hiếu cho cha, cho cha yên ổn như mẹ thì con đã mãn nguyện của con rồi.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sư phụ: Anh Tý bước ra quỳ cùng với chị Mai, con mời thầy Pháp An có vài lời trong mùa Vu Lan báo hiếu.
Thầy Pháp An:
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính thưa sư phụ, kính thưa quý thầy, kính thưa quý sư cô và toàn thể đại chúng.
Hôm nay là một buổi sáng rất tốt lành trong không khí, không gian huyền diệu của Linh Quy Pháp Ấn. Pháp An được nghe những lời dạy dỗ từng chi tiết kĩ lưỡng, cẩn thận về vô thường mà sư phụ đã diễn giải trong cuộc đời. Đồng thời, nghe những lời hiếu thảo của người con đv cha mẹ, sự hiếu thảo của đệ tử báo ơn cho sư phụ. Sau đó được sự chỉ dạy của sư phụ các con của con đã đến trước linh vị của người mẹ đã quá cố, nói lên những lời tận đáy lòng mình, biết hối lỗi, ăn năn và biết sửa chữa để quy về con đường Phật Pháp, đi về Chánh Pháp để mong cầu được lợi lạc cho cuộc đời mình và sự báo hiếu của mình được trọn vẹn. Pháp An chân thành trước chư Phật, trước Tam bảo, trước sư phụ, trước quý thầy, trước quý cô, trong lòng Pháp An không bao giờ trách lỗi các con. Lúc sự việc xảy ra thì mình có trách, nhưng sau đó nghĩ rằng con mình và tất cả mọi người không biết Phật Pháp, không biết đạo đức, họ là người mê muội, không biết gì hết. Còn mình được diễm phúc, đại phúc, hạnh phúc, mà đôi khi mình vẫn vi phạm, đôi khi vẫn có lỗi lầm huống chi con mình và tất cả mọi người không biết Phật Pháp thì sao họ biết. Mình đã biết con phạm thì những người không biết làm sao không phạm. Cho nên trong lòng Pháp An lúc nào cũng sẵn sàng bỏ qua tất cả và mong cầu các con, tất cả mọi người chưa biết Phật Pháp sớm giác ngộ, sớm tỉnh mộng, sớm hướng về Phật Pháp để cho cuộc đời, xã hội, thế gian này bớt khổ. Để cho mọi người đều được hạnh phúc, an lạc hướng về Chánh Pháp, hướng về đạo đức để cho thế gian, xã hội và gia đình đều có niềm vui, hạnh phúc trong Phật Pháp.
Pháp An làm cha của các con, lúc nào cũng mong cầu những lời nhận lỗi, những lời sám hối trước linh vị của mẹ các con. Các con phải nhớ, phải chân thành, phải tha thiết, đem tâm chân thật đối với mẹ con, để khi mẹ con ra đi với sự an lạc, thanh thản này, mẹ con sẽ càng được nhiều những điều phước lành, phước báu để tinh tấn lo tu. Đừng phụ lòng người mẹ đã mang mấy con chín tháng mười ngày, nuôi dạy, lo lắng từng li từng chút, đào tạo cho các con, lo cho nghề nghiệp, lo cho cái ăn, cái mặc và lo mọi thứ tốt đẹp. Dù người mẹ có đau khổ nhưng vẫn hy sinh, can tâm để trong tâm chứ không bao giờ nói ra. Ân đức đó biết bao giờ đền đáp, nghĩa tình đó biết bao giờ đền đáp được. Các con phải nghe những lời ba nói, đây là những lời nói chân thật, ba không mong cầu các con gì hết, chỉ mong cầu các con sống phải biết đạo đức, phải hiền, phải hoài với mọi người, những lời nói với mọi người phải có tình người, phải có sự thương yêu mọi người thì mấy con mới có phước báu. Còn những lời nói cay đắng, đanh thép, những sự nóng giận sẽ mang lại đau khổ cho các con, mang lại nghiệp xấu cho các con. Các con phải nhớ, lúc nào ba cũng sẵn sàng bỏ qua, hoan hỷ tha thứ và cầu mong Tam bảo cho chúng con đừng mang những nghiệp chướng mà các con đã tạo từ khi sanh ra. Các con phải thành tâm sám hối thì nghiệp chướng đó mơi tiêu trừ, còn các con đầu môi trót lưỡi, ảnh hưởng bởi cảnh sám hối thì nó không có xi nhê gì hết, không bao giờ lỗi lầm được mọi người tha thứ, mẹ con sẽ không bao giờ vui vẻ được. Mẹ con đã ra đi với sự thanh thản, bình an đó thì tâm linh của mẹ con rất sáng suốt và mong cầu các con nhớ những lời nguyện hứa. Phải chân thành, phải thực hiện đúng theo những gì mà các con đã hứa với mẹ để mẹ các con được vui vẻ, chứ không qua mặt mẹ con được. Giờ mẹ các con đâu phải người bình thường nữa. Mẹ con đã biết Phật Pháp, đã giác ngộ, mẹ con sẽ sanh vào cõi an lành, bình an thì mẹ con rất là thông minh, sáng suốt. Cho nên các con nhớ đừng bao giờ giả dối, gian dối với mẹ con, làm cho mẹ đau khổ.
Riêng ba lúc nào cũng mở rộng lòng tha thứ cho các con, mở rộng lòng đón các con đi vào Phật Pháp với một niềm vui tuyệt đối, hãnh diện với mọi người rằng các con đã trở thành người tốt. “Nhân vô thập toàn” – ba lúc nào cũng biết đời người không ai hoàn toàn tốt hết. Cái tốt thì có 7 cái tốt 3 cái xấu. Cái xấu thì có 7 cái xấu 3 cái tốt. Các con đã trải qua một đám tang của mẹ mình trong Chánh Pháp, trong một tang lễ được sư phụ tổ chức với quý thầy, quý sư cô, đại chúng đã đem hết tình thương bao la để san sẻ cho mẹ mình. Cho nên mẹ con rất vui vẻ, hoan hỉ, các con phải nghĩ vào đó, học vào đó và thân tâm lúc nào cũng nhớ ơn sư phụ, nhớ ơn quý thầy, quý sư cô và đại chúng, dù là người xa lạ nhưng đem hết tình đối với mẹ con. Đó là những lời nhắn nhủ chân thành của ba nói với các con.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
***
Đệ tử pháp danh là Minh Thành cùng cha của con là thầy Pháp An và anh chị trong gia đình, được sự thương mến, từ ái của quý thầy, quý sư cô, các chú và các Phật tử về đây cùng tu học với con, con rất hoan hỷ trước những lời ca ngợi, xưng tán của quý thầy, quý cô, nhưng con không dám nhận. Con chỉ nghĩ mình là người cùng chung với huynh đệ tu hành, không dám nhận mình là thầy, con còn rất nhiều rác bẩn, đang phải lo tu tập, quét dọn ngày đêm. Con mong rằng đại chúng, quý thầy, quý sư cô – chúng ta hãy cùng nhau tinh tấn tăng thượng giới học – tâm học – tuệ học, hòa kính, quý trọng, thực hành đúng Chánh Pháp. Đó là niềm hạnh phúc vĩ đại nhất của con. Trong những ngày qua, bằng tình thương, bằng từ tâm của quý thầy, quý sư cô và đại chúng đã lo lắng cho tang lễ của mẹ con được viên mãn và thành tựu trong sự trang nghiêm, thanh tịnh của Chánh Pháp. Con và gia quyến xin đê đầu, đảnh lễ, tạ ơn./.