Nhận Diện Năm Uẩn Để Làm Gì 2
Tinh Hoa Nikaya – Nhận Diện Năm Uẩn
Để Làm Gì 2
Thích Minh Thành
Kính thưa đại chúng, vừa rồi thì trong thất Minh Thành mất điện. Khi mất điện Minh Thành thấy một bóng đêm, tối đen hết, muốn làm cái gì cũng không biết cầm nắm ở chỗ nào. Cầm ổ khoá mà cầm hoài không biết mở chỗ nào.
Minh Thành mới nhớ lại cách đây mấy năm trước có một phật tử mời đi dùng cơm mà nói chỗ này rất là đặc biệt. Thì Minh Thành đi đến đó thì quả thật rất đặc biệt. Mình đi vào đó thì người sau vịn vai người trước, bốn năm người vin vai với nhau. Trước khi vô thì người ta cho ngồi trước bóng đèn mở tập quen với sự thiếu thốn anh sáng. Khi người ta vén cái màn lên vô đó là tối thui, không có bất cứ một ánh sáng gì. Và có một người sẽ hướng dẫn mình làm theo. Mình rê lại tới ghế ngồi, ngồi chờ đem đồ ăn lên, thì thấy tối thui. Mò mò trong trong bóng đêm mình lấy được cái nĩa, cái muỗn rồi mình cắm đại món gì đó, rồi mình đưa vô mình cũng phải vịn. Rồi người ta bưng nước lên thì người mình cũng không thấy, ly nước chỗ nào mình cũng không biết. Người ta nói mình hướng bên nào thì mới mò mò nhẹ mới chụp trúng được cái ly. Chụp trúng được cái ly rồi mình đưa lên mình phải kê sát vô. Minh Thành thấy như vậy khổ quá, ăn một tiếng mấy, hai tiếng rất là vất vả, rất là khó khăn. Đó là mình chánh niệm, chứ còn người thô tháo có thể xĩa cái nĩa vô là chảy máu miệng. Rồi như vậy xong một tiếng rưỡi đồng hồ hơn, đi ra ngoài thì thấy ánh sáng, thấy mặt trời rồi. Thì mình mới có một tiếng rưỡi trong bóng đêm mà mình thấy khó khổ như vậy, mà mình ngồi mình ăn đó, không phải làm gì hết. Rất là khổ, rất là bất tiện.
Lúc mà mất điện thì Minh Thành liên hệ các cái tưởng trong quá khứ. Thì Minh Thành chợt nhớ lại có lần đi giảng pháp ở Nha Trang, thì đi tới chỗ đó là hàng trăm người mù. Rất nhiều người từ khi sanh ra đã mù. Mình hỏi thấy cái gì không? Họ trả lời không thấy gì cả.
Minh Thành có đi đến chỗ chia sẽ pháp thì không phải một trăm người, mà ba bốn trăm người. Họ đi nhận quà, họ đi nghe pháp phải vịn vai nhau đi. Như vậy thì, mình chỉ chịu hơn một tiếng trong bóng đêm, mình đã thấy khó khăn, bất tiện, khổ sở và có những người phải chịu trong bóng đêm mười mấy, hai mươi năm, thậm chí có người phải chịu suốt cuộc đời, người ta gọi là sanh manh, người mù bẩm sinh, sinh ra là đã mù. Mù suốt cuộc đời. Nếu mình rơi vào những tình cảnh đó, thì mình có tưởng tượng được không? Tưởng tượng được không quý vị. Là bao nhiêu cái khó khăn, cự nhọc, rồi chưa nói đến tuổi hờn nữa. Như vậy cái mù đó chưa bằng cái mù của vô minh. Cái mù bẩn sinh chưa là gì đối với cái mù của vô minh, si ám. Mà tất cả hữu tình chúng sanh thì đang trong bóng đêm vô minh đó. Mình tưởng đâu là mình nhìn thấy xanh đỏ, trắng vàng, biết người này, người kia, nhưng thật ra đối với cái thánh trí thì tất cả những cái đó là mù hết. Phật, các bậc Alahan, những vị đã thành tựu chánh tri kiến, nhìn chúng sanh là mù hết. Đừng nói gì những người mù, người có mắt như mình đây, rõ ràng mình chứng kiến việc đó như vậy đó, mà mình hiểu còn sai. Có không quý vị? Thấy rõ ràng, nghe rõ ràng, mình tưởng như vậy mà mình trở ra là không phải như vậy. Cho nên mình đọc nó sai sự thật.
Cho nên vừa rồi nhân cái vụ cúp điện dưới thất thì Minh Thành quán chiếu cảnh mù loà vô minh. Mình thấy hết sức lo lắng cho chúng ta. Mà ở trong cảnh mù như vậy mà dành giật, mà tranh đấu, mà chém giết, sát hại, lợi dụng, mưu mô, quỷ huyệt, sảo trá, gian manh, thủ đoạn, lừa gạt và tạo ra không biết bao nhiêu thứ ác nghiệp. Đó là hiện trạng của thế giới, là sự thật của cuộc đời.
Hằng ngày mình nhìn trên báo chí, trên tin tức, đài. Tất cả những cái đó, không những mù mà còn điên loạn. Đã một bệnh mù đã khổ không biết bao nhiêu rồi mà còn điên nữa. Đó Đức Phật gọi là gì? Là vô minh và điên đảo.
Vô minh bao phủ hết hành tinh này. Điên đảo, lộn ngược, tối loạn, hỗn loạn, đầy rẫy cái thế gian.
Con giết mẹ, vợ giết chồng, anh em ruột sát hại lẫn nhau, người thân trong gia đình quan hệ, giật, cướp bóc, khổ đau đầy rẫy.
Những người nghèo còn bị lừa nữa. Có người nào đó lại cho tiền, nói đưa hộ khẩu, chứng minh nhân dân rồi nó lấy cái đó vào ngân hàng nó vay. Rồi người này té ngữa ra, vô ngân hàng lại nói thiếu mấy chục triệu. Đủ thứ những thủ đoạn lừa gạt, đầy rẫy thế gian. Giờ dịch bệnh, giờ thêm một ổ dịch thứ hai nữa mới xuất hiện ở Trung Quốc, rồi qua một tỉnh khác nữa. Việt Nam mới nhiễm thêm ba người đi bên đó về. Bốn giờ khuya xếp hàng đi mua khẩu trang.
Cho nên để chúng ta thấy được điều gì? Học, nhận diện ngũ uẩn để làm cái gì? Nếu mình không thấy được năm uẩn là mình mù đó. Người mà không học năm uẩn, không nhìn thấy năm uẩn, không biết ngũ uẩn, không thấy được thân tâm của mình là cái gì. Thì quý vị ra ngoài hỏi người đi chùa lâu năm, hỏi tâm là cái gì? Thì họ trả lời một ngàn định nghĩa khác nhau. Làm sao biết được tâm là thọ, tưởng, hành thức.
Cho nên mình học ngũ uẩn, mình nhận diện ngũ uẩn. Bước nhận diện đó là mình phá được vô minh. Khi mình thấy được sắc là sắc, là những thân thể vật chất, mọi thứ trên cuộc đời này là sắc. Mình thấy những cảm giác này là thọ. Mình thấy được những hình bóng trong tâm là tưởng. Mình thấy rõ biết là thức.
Khi mình thấy được như vậy thì ánh sáng của mặt trời bắt đầu, những tia đầu tiên đã bắt đầu soi chiếu.
Mình phải biết nhận diện năm uẩn để làm cái gì? Kêu nhìn mấy cái đó để làm cái gì?
Nhìn thấy và biết tự thân, tự tâm. Cho nên hai chữ tự giác của Đạo Phật là tuyệt vời lắm. Tự là tự mình, Giác là gì? Phát giác, phát hiện, giác ngộ, giác biết, giác hiểu, giác tri. Giác tri cái gì? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức.
Đừng có chán, đừng có lờn, đừng có xem thường. Rớt cái này xuống là mình mù, còn điên loạn. Rớt cái này xuống là mình rớt cái tròng con mắt. Đức Phật gọi là gì? Pháp nhãn, bậc pháp nhãn, bậc minh nhãn, bậc minh kiến. Con mắt của trời và người là con mắt này, mở ra thánh trí năm uẩn cho chúng sanh. Mở trí huệ này ra là giải mã hết tất cả. Những cái gì mà bí mật, nhân sanh và vũ trụ.
Thánh trí năm uẩn giải mã hết, giải phá hết, giải toả hết, giải phóng hết, giải thoát hết. Không còn cái gì ở ngoài năm uẩn nữa hết. Không có cái gì ngoài năm uẩn hết, thánh trí này là tối thượng, tối cao, tối tôn, tối đệ nhất. Cho nên đây là giáo trình ở trường Phật học, đây là tóm thâu hết tất cả những lời dạy năm uẩn trong kinh Nikaya. Minh Thành gọi là tiểu tạng Nikaya, tất cả những lời dạy của Phật về năm uẩn trong tạng kinh Nikaya.
Đức Phật tuyên bố như thế nào, lời sát huyết về con đường của bậc chánh đẳng giác là như thế nào? Ngài nói rằng khi nào mà ngài chưa thấu truyệt hoàn toàn năm thủ uẩn này, theo bốn phương diện thì ngài chưa chứng được vô thượng chánh đẳng chánh giác. Khi nào mà ngài đã thắng tri, tức là biết trọn vẹn, triệt để về năm thủ uẩn này, ở bốn phương diện. Thì ngài mới tuyên bố với chư thiên, ma, quần chúng, giới hành là ta đã sát chứng vô thượng chánh đẳng chánh giác.
Như vậy thì sự giác ngộ tối thượng, cùng tột của Đức Phật là gì?
Là sự thấu triệt, trọn vẹn, triệt để, hoàn toàn về năm uẩn thôi. Bây giờ chúng ta đang đi trên con đường đó, có thấy không?
Mình đang nhìn lại, nhìn lại, nhìn lại thân tâm của chính mình, nhìn lại tự thân mình, tự giác.
Như vậy cái sự mình tu học ở đây là gì? Là sự thấu hiểu chính mình. Thấu hiểu chính mình một cách trọn vẹn và triệt để, không còn xót một cái gì nữa hết. Như vậy cái đầu tiên mình nói là gì? Không nhìn thấy năm uẩn, tức là vô minh.
Bây giờ chúng ta cứ làm một bài thí nghiệm đi. Mình gặp bất cứ người nào mình hỏi, thân này là cái gì làm ra, tâm này có những gì. Rồi mình nghe người ta nói. Người ta không biết cái gì hết trơn, ngay cả những nhà bác học, khoa học trên thế giới. Tôi suy nghĩ, tức là có tôi phải không? Cái đó là cái gì? Mới có hành thôi phải không? Tôi có cảm giác? Thì mới có cái gì? Mới có thọ thôi. Tôi có nhận thức cho nên có tôi, là gì. Nếu mà chúng sanh, vô văn phàm phu không có học thì tôi là cái gì? Là mấy chục kí lô thịt. Thấy chưa? Chỉ có trí huệ của bậc chánh đẳng giác mới đầy đủ tất cả mọi khía cạnh của thân tâm. Đó gọi là chánh tri kiến. Đó gọi là viên mãn kiến về tự thân, tự tâm.
Cho nên có nhiều người mới qua dòng pháp này nói: sao con nhận diện một lượt năm cái khó quá. Tại vì từ đó giờ quen ngồi thở vô, thở ra, rồi thở ra luôn. Rồi không thôi ngồi lại có một câu thôi, sáng trưa chiều tối chỉ tu một câu thôi, không cần tu cái gì hết trơn.
Rồi vô nhận diện năm uẩn thì kêu khó quá. Như vậy tu tìm đạo, tìm sự thật, hay tìm cái khó cái dễ. Tìm sự thật hay là đi tìm cái dễ? Mình nói khó dễ thì mình đi tìm cái dễ rồi, đâu phải cầu đạo. Mình nói ít nhiều nữa, mình nói cái này nhiều quá, cái kia có một cái một, thôi đi tìm cái gì cho nó ít. Như vậy tu là nhiều ít, đâu phải tìm sự thật.
Rồi xong nói tu sướng với khổ nữa. Tu bên kia sao sướng quá, không phải làm gì hết trơn. Nhưng mà tu cái này sao thấy khổ quá vậy, sao nhìn thấy tham sân si bản ngã hoài, ra vô mà nó cũng còn hoài vậy ta. Phải không? Thấy chưa?
Cái vấn đề ở đây là gì? Là vấn đề gì? Cái nhìn nông cạn, thấp kém, ấu trĩ, của vô văn phàm phu, vô minh, si mê. Một cái nhìn thâm sâu, tuệ giác, thánh trí là khác nhau lắm. Hoàn toàn khác nhau.
Mình thích cái nào vô văn phàm phu giống mình thì mình ưa, còn cái nào thánh trí, mình nói thôi cái này khó quá. Rồi làm sao, làm sao thể nhập thánh trí, làm sao đi vào tri kiến của bậc thánh. Mình đi làm ở ngoài, mình nói đưa công việc nào nhẹ nhàng mà lương nhiều đưa tôi, vậy có được không? Rồi mình đi vô tu cũng lựa môn nào dễ ợt, không có gì hết. Quý vị thấy chưa? Thấy cái vô minh của mình nó dầy không? Thấy không?
Giờ bước thứ hai, vô minh lớp thứ hai là không thấy được khổ thánh đế, đó là vô minh. Cứ tưởng đâu là còn ăn được hoài, cứ tưởng đâu là còn ngủ được hoài, cứ tưởng đâu là còn chụp hình được hoài, còn lướt facebook được hoà, còn zalo hoài. Cứ tưởng đâu là nhảy lên xe là phượt hoài, mấy ông phượt chết đó, thấy không? Đó là không thấy được khổ thánh đế.
Minh Thành dùng mấy cái thực tế, đời sống để quý vị dễ nắm. Không thấy khổ. Người ta bệnh rần rần, còn mình nói ai bệnh còn tôi đâu có bệnh. Người ta chết nhốc, ai đó chết tội nghiệp quá. Tội nghiệp người ta chứ không tội nghiệp mình, mình có tội nghiệp mình không? Mình hướng ngoại không. Thấy người ta tham, xảy ra chuyện này chuyện kia tội nghiệp quá, mình không có tham.
Quý vị thấy không? Khi mình nhìn thấy một vụ án xảy ra vì dục, vì tham. Mình mới thấy nguy hiểm quá. Nó vẫn còn cái mầm mong trong này, mình dẹp đi, cẩn thận mình đi theo cái dấu đó. Thì cái dấu đó mới là như lý tác ý. Thấy rõ chưa?
Cho nên phá lớp vô minh là đầu tiên phải thấy được sự thật về đau khổ. Mà quý vị có biết, đau khổ là cái gì nó khổ không? Ai nói trúng là có thưởng.
Bài kinh khổ pháp. Đức Phật nói: Sắc thủ uẩn là khổ, thọ thủ uẩn là khổ, tưởng thủ uẩn là khổ, hành thủ uẩn là khổ, thức thủ uẩn là khổ. Đây là khổ pháp.
Con thưa với đại chúng, nếu mà không học chánh tri kiến này, không học dòng pháp này. Thì không bao giờ đọc vô đây mà hiểu nổi. Làm sao hiểu nổi, những câu này, những câu này là khẩu quyết của chánh đẳng giác, đó là định lí của bậc thánh.
Sắc thủ uẩn là khổ. Cho nên mình thấy được chân lí thứ nhất về khổ thánh đế, mình thấy được nguyên nhân có ra những thứ khổ, và từ đó mình tìm được phương pháp diệt cái khổ đó. Thì cái đó mới gọi là phá được vô minh.
Đầu tiên mình thấy được cái khổ trên cuộc đời này. Mình phải nhìn thấy, mình phải mở con mắt trí tuệ ra, mình nhìn tất cả thế giới này. Chứ không phải ngồi đây, nhìn ở đây. Hãy nhìn hết, nhìn ông bà, cha mẹ của mình đã đi qua và những người thân của mình. Nhìn bao nhiêu cảnh trên cảnh trên cuộc đời, mình nghe, mình tiếp xúc hoặc mình nhìn trên màn ảnh. Nhìn cho thật là sâu sắc, thật là sâu sắc cái thế gian này. Nhìn cho sâu sắc, nhìn thật sâu sắc, chứ không có nhìn phớt phớt được. Nhìn phớt phớt là bị gạt. Lâu lâu mua đồ có bị gạt không? Có không? Chơi hụi có bị gạt không? Còn nhiều thứ bị gạt nữa không? Tình cảm có bị gạt không? Ngồi khai tới tối cũng chưa hết. Biết bao nhiêu những thứ nó gạt. Mình phải nhìn ra cái gì? Nhìn ra khổ pháp, chữ thủ ở trong năm uẩn. Cho nên cô hay nhắc đi nhắc lại là tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Câu này là con mắt của tạng kinh Nikaya, ai mà hiểu được câu này là nhập lưu. Chịu không?
Nhìn thấy được câu này, thật sự thấy, thật sự biết là nhập lưu. Đức Phật đầu tiên nói: Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, thương mà xa lìa là khổ, oán ghét mà gặp nhau là khổ. Cuối cùng tóm lại năm thủ uẩn là khổ.
Câu này là mình phải lạy vỡ cái sọ đầu của mình ra, còn chưa chắc là mình chứng nghiệm được đó.
Người nào thấy được đúng như vậy, thấp nhất là dự lưu thánh quả, cao nhất là Alahan. Mình khoan nói trời đất, vũ trụ gì hết trơn. Cái đống thịt này nè, cái đống thịt này đây nè, có chấp thủ nó không? Thủ nó cỡ chừng bao nhiêu? Đụng vô đi rồi biết, đụng vô đi rồi biết. Nhìn thấy hiền vậy đó, nhìn thấy tu vậy đó, đụng vô đi rồi biết mặt. Không phải dễ đâu. Phải có một sự thâm quán, thâm sâu trí huệ mới phá được cái sắc thủ uẩn. Chính vì vậy hương vị bất tử, thân hành niệm là bao nhiêu pháp?
Muốn phá sắc thủ uẩn phải đầy đủ sáu phương diện. Học với chánh đẳng giác là như vậy đó, học với phàm phu là đơn giản thôi. Như vậy mình quán chín giai đoạn của một tử thi, mình quán được mấy lần? Quán tứ đại được mấy lần? Một ngày quán được mấy lần?
Thấy chưa? Còn yếu kém nhiều lắm phải không?
Sờ sờ đi vô tolet như vậy mà cũng không thấy được bất tịnh. Trời đất ơi sai mà nó mê gì đâu mà nó mê. Vậy đó mà cũng không thấy. Thấy chưa?
Cho nên, phải thâm nhập, thâm quán, mà tác ý. Vừa rồi Minh Thành nhập thất hai tháng là như lý tác ý không? Suốt hai tháng. Phải tác ý mạnh mẽ, tác ý. Tác ý, cái đống sắc này, nó thủ, nó bám chặt vô lắm.
Không biết từ hôm lên khoá tu, nhìn bộ xương nhìn được mấy lần. Nhiều khi đi ngang qua nhìn đi đâu, mà lo nghĩ chuyện gì.
Có mấy ngày tết mà một trăm ba mươi mấy người, bị thương là một trăm bảy mươi mấy người. Như vậy thương vong là hơn ba trăm người, đó chỉ mấy ngày tết thôi.
Mà thủ là cứ việc thủ chứ không thấy được bản chất của cái sắc.
Cho nên trọng tâm, cái cốt yếu của Đức Phật dạy là cái gì? Nhiếp phục dục tham, đoạn tận dục tham đối với sắc. Nhiếp phục sự thúc dục, ham muốn ưa thích, khao khát, khoang khoái, kím tìm, đuổi bắt, truy tầm, bám chắt, nắm chặt. Nhiếp phục được cái đó, diệt được cái đó. Đó là gì? Là cái lõi của giáo pháp.
Bây giờ con hỏi đại chúng, mình chạy từ đó đến giờ mình đi tìm cái gì? Có phải tìm sắc không? Tất cả mọi thứ mình đi tìm có phải sắc uẩn không?
Tìm hoài, chết không hết tìm. Chết đi tìm tiếp cho nên nó lòi ra sắc uẩn thứ hai. Sắc uẩn thứ hai đó, không biết là hình dáng là cái gì? Con ma, hay là con giòi, hay là con chuột, hay là con tắc kè. Có phước một chút thì mặt coi còn đỡ đỡ. Không có phước thì mù, què, câm, ngọng, cụt tay, cụt chân, chất đọc màu da cam, bị dị tật, dị hình, dị dạng. Đó là sắc đó, khổ pháp thứ nhất đó. Bám vô đó, bám chặt vô.
Mình thấy được bản chất của nó, mình sẽ bớt bám vô, càng bớt bám vô thì mình càng đỡ khổ. Giờ có bớt bớt được chút nào chưa? Có không? Về sắm một bộ xương. Nếu mà nhà ai sợ, cất vô hộp, bữa nào ngồi thiền lấy ra để trước mặt.
Chỗ chánh điện của ngài A-chàn-cha, chỗ chánh điện, ngài treo bộ xương ở đó. Ở chỗ mấy trường thiền lớn ở Myanmar, bước vô là một bộ xương cao. Có một người, trước khi chết là phát nguyện là cúng bộ xương, để cho người ta nhìn thấy được, hoa hậu cũng là bộ xương vậy thôi. Ở đây có ai phát nguyện cúng bộ xương cho Linh Quy Pháp Ấn không?
Đó nhắc cho mình nhớ, đẹp nhất đây nè, một mét tám mươi lăm đây, giờ chỉ còn bộ xương. Đó nhìn đi.
Phá cái sắc uẩn, khổ pháp. Bữa nào mình nhìn vô gương, mình nói: Cái thứ khốn khổ này, đừng có mê nó nữa, được không?
Tác ý, lúc nào mà mình thấy nó ưa, nó mê, nó thích, nó ham, mình nói: Cái thứ khốn khổ, mày là cái thứ khốn khổ này nè, cái thứ này là cái thứ tạo ra hoạn nạn, tham muốn hoài, ưa thích hoài, mê đắp mê sai hoài, cái đồ ngu. Đó là tác ý đó, đó là như lý tác ý đó. Dám không? Dám chửi vậy không? Dám la vậy không? Cái đó là như lý tác ý, đó là thánh trí. Chỉ có cái đó mới bớt khổ thôi, chứ không thôi đụng vô là khổ lắm. Chưa có đụng, mới nhìn thôi, nhìn mà cũng giận, mà không nhìn nó cũng giận nữa. Khổ chưa? Khổ không?
Kì cục vậy đó. Nhìn nó cũng giận, mà không nhìn nó cũng giận. Nhìn có phân nữa con mắt nó cũng giận. Cái kiểu gì nó cũng khổ được hết trơn. Cái thứ này là thứ đại khổ uẩn. Nhìn ra thấy được cái thứ này rồi mình khoẻ lắm, ai liếc, ai ngoáy, ai làm gì kệ. Thôi nhìn vô đây, nhìn vô cảm giác này nè. Phải không? Nhìn vô đây thôi, không thèm nhìn ngoài kia. Bốn con, sáu con mắt kệ. Bây giờ kiếng áp tròng giờ nhiều lắm, đôi khi sáu cái tròng luôn, chứ không phải hai tròng không đâu. Có mắt kiếng gì, tùm lum tròng, nó muốn tròng nào cũng được hết. Mà nó muốn nhìn bao nhiêu cũng được, mình nhìn vô đây. Cái cảm giác lúc nào sao? Thấy chưa? Lá bùa bình an, bí quyết của hạnh phúc thấy không?
Bây giờ ngồi đây Minh Thành nói bảy ngày, bảy đêm về cái sắc thủ uẩn này cũng chưa hết.
Biết bao nhiêu những cái mình tập quán cho tâm sâu. Nhìn ra bản chất của nó rồi mình bớt, mình xả li bớt cái chấp. Cái gì cũng khổ, cái gì cũng câu mâu, câu có. Cái gì cũng rắc rối, bực bội. Cái gì cũng nực nội, nóng bức, cái giống gì cũng kiếm chuyện gây sự hết trơn, hết trọi. Thiệt tình, khổ vô cùng, khổ hết chỗ nói, khổ không còn từ gì để diễn tả được hết. Giờ ngồi đây cũng khổ. Đúng không?
Con khổ quá trời mà lên thầy nói khổ không? Mà mìn hay lắm. Cuốn Minh Thành gửi cho quý vị đó. Mình càng hiểu về khổ, càng biết về khổ, càng nghiên cứu khổ, càng thông đạt cái khổ, thì mình có phương pháp nhiếp phục và diệt tận cái khổ đau.
Đừng sợ học về cái khổ, đừng sợ. Càng học về cái khổ, càng hiểu cái khổ, càng biết cái khổ, càng thấy cái khổ, càng chiêm nghiệm cái khổ. Thì mình càng có khả năng nhiếp phục, chinh phục và vượt siêu diệt cái khổ. Đó là cái chỗ tối thượng của đạo Phật đó.
Bước thứ hai là thọ thủ uẩn là khổ.
Ngày nào mình thấy cảm giác, nhiều khi mình lại mình thấy đặc biệt lắm quý vị. Cho nên cảm giác toàn thân là luôn luôn an trú, quan trọng lắm. Cảm giác toàn thân không được quên, đi đứng gì cũng phải nhìn lại cảm giác toàn thân của mình. Trú vô trong đó, vững chắc. Nhiều khi Minh Thành để ý cảm giác nó chịu khởi lên là nó chạy rần rần trong này hết trơn, rồi nó ấm lên hết như vậy, nóng lên giống như máy sưởi vậy đó.
Mà mình thấy cái thứ này là cái thứ ác nè, mình để cho nó lắng dịu đi. Đóng cửa lại, không cho mày nói cái gì hết, kiếm băng keo dán vô miệng, không cho nói. Giận lên mà nói là tiêu đời luôn. Có không, có thấy không? Giận lên là tan nhà, nát của hết. Giận lên là vô phòng đóng cửa lên, leo lên bắt ngồi kiết già, cảm giác toàn thân nhìn ngọn lửa trong này. Chừng nào hoá giải nó tan biến hết, cho nó lắng dịu hết hoàn toàn hết, cho cái khổ pháp này lắng dịu hết. Mà nó an tịnh hết, nó mát dịu hết, rồi bước ra, rồi hãy nói cái gì nói.
Đó là nói luôn tới đạo đế rồi đó. Tập đế, đạo đế đó. Nguyên nhân của khổ là những thứ đó, những thứ mà nó rần rần trong này, có thấy nó rần rần không? Rần rần mặt, rần rần lỗ tai, rần rần miệng, rần rần rung lên như vậy. Có không? Đó, cái thứ đó nó ác độc lắm đó. Thứ đó chứ không phải cái ở ngoài đâu. Cái thứ cảm giác ác độc đó, cảm giác nóng giận đó, giận rung lên hết trơn, mặt là đỏ lên hoặc xanh lên. Tay chân rung lên, nhiều khi tim muốn lên, rồi nhiều khi đứt gân máu chết. Thấy chưa? Cho nên cái cảm giác là quan trọng.
Hồi chiều có phật tử ở đây nói thầy ơi, con thực tập cảm giác toàn thân, bây giờ con thấy nó rõ lắm. Cơ thể nó biến động gì một chút là mình biết được liền, là mình thay đổi chế độ ăn uống. Hay thực tập cảm giác toàn thân là lắng dịu cảm giác đó liền. Thực tập cảm giác toàn thân là có khả năng phát giác ra bệnh, hay là có khả năng chặn đứng cơn bệnh và có khả năng trị bệnh mau hết. Đó là nói thân đó nha. Cảm giá toàn thân này tuyệt vời lắm. Phải an trú cảm giác toàn thân. Mà nhất là nó giận lên, nó tham lên, hay là bản ngã lên, hay là nó si mê, là lúc đó tuyệt đối là trú vững mạnh, phải làm đủ mọi cách.
Đức Phật ví dụ như người bị cháy trên đầu, cái búi tóc này, rồi cháy vô tới da luôn. Lửa nó cháy trên đây một cái rồi thì làm sao? Uống café hả, hay là đi shopping. Lửa nó cháy lên mái tóc rồi làm gì? Hay vô bếp nấu đồ ăn. Ngay lập tức, dập liền, những cảm giác tham dục, sân hận, si mê, bản ngã, phải xem nó là lửa cháy trên đầu. Phải xem nó là rắn độc, phải xem nó là dao, là súng, phải xem nó là những thứ nguy hiểm. Những thứ làm cho mình khổ là những thứ đó, những cảm giác đó. Phải luôn luôn, thường trực kiểm soát, kiểm soát cảm giác của mình. Mình mà làm được là hay lắm, tuyệt diệu vô cùng. Phải kiểm soát cảm giác, phải thường trực kiểm soát cảm giác, để ý cảm giác, dò xét cảm giác, theo dõi cảm giác, canh phòng, canh chừng, đề phòng, bảo vệ, bảo dưỡng, bảo hiểm cái cảm giác. Nó là khổ pháp đó, cái cảm giác đó đó.
Ví dụ: Giờ chẳng hạn như ở nhà mình mở pháp lên mình nghe, sau đó mình ngồi thiền. Kế đó mình đọc căn bản trí. Rồi nó đòi đi Thái Lan chơi, không thôi là đòi đi Vũ Hán chơi.
Mà mình theo cái thúc dục của nó, mình đi vô xong rồi về chắc sướng lắm ha. Nó mệt gần chết có sướng cái gì đâu. Ngồi máy bay cũng bị Delay, ngồi xe thì dằn qua dằn lại.
Xin thưa đại chúng, cách đây tám năm con dẫn thầy Pháp An đi máy bay lần đầu tiên, mà lúc đó người mời họ mua hãng Jetsta. Đi ra ngoài bắc giảng mà một giờ rưỡi đêm mới tới. Rồi từ đó về sau con mời ông Pháp An đi nữa thì ông nói: Dạ. Thôi thôi thầy đi, con già rồi.
Con xin thưa đại chúng bớt đi chơi lại để tu, nhất chí không?
Làm ơn bớt đi chơi lại, già hết trơn còn mê chơi cái gì? Có gì nữa đâu mà chơi, dòng dòng có nhiêu đó hoài. Có gì đâu? Bớt thời gian đi chơi, để tu. Bớt thời gian nói chuyện để nghe pháp, bớt thời gian hưởng thụ để đi làm phước, tích tụ phước báu. Chuyển hướng lại, chuyển lại. Đó là mình thương mình, mình lo cho mình.
Để coi họ tưởng hành nó vận hành làm sao?
Cái cảm giác nó thúc dục ở trong này, phải nhớ kỹ những loại cảm giác. Nhiều loại cảm giác lắm, nó thúc dục. Mà mình tu, mà mình nhìn kỹ, mà mình có trí huệ năm uẩn, quý vị sẽ thấy hay lắm. Nó nhỏ nhiệm, nó vi tế mà nó tinh vi vô cùng, cái cảm giác đó.
Ví dụ: Nãy giờ nó không khát nước, mở pháp lên năm phút nó khát nước. Nãy giờ không có gì hết trơn, tới giờ bắt chân lên ngồi thiền, là bắt đầu nó chợt nhớ lại còn quên cái gì ở dưới. Hồi nãy để đồ ở dưới đó, đồ cũng hơi quan trọng, không biết có ai lượm không? Thôi giờ mở ra đi, mở bộ đoàn ra, xuống lấy đồ cất. Vậy có nghe theo không?
Vậy là thua rồi đó. Mà cái đó là cái gì? Đầu tiên là gì? Nó thúc dục, cảm giác đầu tiên nó thúc dục, thúc dục mình. Mình phải biết đó là chướng đạo, ma chướng. Chướng đạo là nó ngăn chướng thánh đạo, bước đường tiến của mình trên thánh đạo bị mấy cái đó nó chướng. Đúng ra nữa đó là nhập lưu, mà do món đồ đó, nó tụt trở lại, nó không được hướng dự lưu. Hỏi ra, hỏi cái gì vậy? Cái bóp trong đó có năm ngàn, năm ngàn tiền việt chứ không phải đô đâu. Không có cái gì quan trọng hết mà trong đó nó vẽ ra tùm lum hết. Lúc đó nghĩ không được đâu, coi chừng mất, hồi nãy thấy có người để ý rồi, nó làm tùm lum trong này hết, rồi mình nhập cuộc luôn. Nhiều thứ lắm.
Rồi cảm giác thúc dục, rồi cảm giác sao nữa? Cảm giác thích thích. Cảm giác thích thích khoái khoái. Chẳng hạn như mình nói thôi, giờ cũng rảnh rảnh rồi, thôi mình mở coi tin tức một chút thôi. Mở mình coi năm phút thôi, rồi xong là mình đi lên, mình tụng kinh, tụng nghi thức tu học Nikaya. Mở ra nó thêm chừng một con số không thôi à. Có trúng không? Năm phút thêm con số không thành năm chục phút, nhiều khi còn hơn nữa.
Nói đại mà không biết có trúng không ta.
Mở ra coi năm phút, kéo kéo xuống thấy cái này cũng quan trọng qua ha, bữa nay sao có vụ này ta. Kéo xuống thêm chút nữa, rồi ủa vụ này có nữa hả. Rồi xong kéo xuống chút nữa, cái này khéo thử thôi. Rồi kéo kéo, quẹt quẹt, kéo quẹt, quẹt kéo, kéo quẹt. Rồi đổi lại không tu năm uẩn nữa mà tu quẹt. Quẹt riết hồi bỏ giờ ngồi thiền.
Rồi vô trong mê hồn trận trong đó là ái, thích thích khoái khoái. Rồi muốn nữa, muốn nữa. Muốn nữa là tham. Ngay chỗ cái xem đó mà thấy được dục, ái, tham chỗ cảm giác.
Nhiều lắm, mấy cái nhỏ nhỏ này tu hay lắm.
Chẳng hạn như bây giờ lo học bài đi không chịu. Lâu quá không điện thoại, thôi điện thoại hỏi thăm bà đó coi. Trong này là bắt đầu nó thúc dục mà mình không thấy, nếu đó chuyện quan trọng cần thiết thì mình điện bình thường, không có vấn đề. Mà tự nhiên mình hứng lên, buồn buồn, trong này có cảm giác buồn buồn, rồi nó thúc dục, kệ điện lâu lâu, lâu cho phép mình bà tám một chút không sao. Mà đúng thiệt, bà này bà tám thiệt. Bà kêt hết trơn mấy bà kia nói mình sao sao, mình bỏ ngồi thiền, tôi phải đi lại tôi gặp bà đó liền. Rồi xong, mất hết tăng thượng giới học, tăng thượng tuệ học, tăng thượng định học, mất hết, chạy theo cảm giác. Vi tế lắm.
Xin thưa quý vị, ngay lúc bây giờ không nhập thất. Bây giờ thấy con gì chết kiến bu Minh Thành cũng để đó. Con gì chết cũng để đó, lúc đi kinh hành thấy cũng không dừng lại. Mình thấy là ý hành mình nói làm sao? Nói mình quét. Không, đi kinh hành mình không quét. Trong giờ tu của mình, sau giờ tu mình học luôn. Mình cân nặng coi cái nào nặng, cái nào nhẹ, cái nào quan trọng cái nào thứ yếu. Còn không mình đi trật mục tiêu hết. Mình muốn làm cái này rồi cuối cùng mình làm cái kia. Mình muốn đi một hướng rồi nó quẹo một hướng mình không hay. Tới chừng mình hay là lúc đó muộn rồi, nằm trên giường rồi. Rồi sau đó tiện lợi được nhiều cái lắm. Không quét không dọn gì hết, cuối cùng quán bất tịnh, mấy con kiến nó bu còn bộ xương. Nó ăn hết trơn, rồi cuối cùng còn bộ xương trắng xoá, rồi nó trắng xoá như mạt cưa vậy đó. Lấy đó làm đề tài quán luôn, sướng không? Đã không mất thời gian mà còn được cửu tưởng quán nữa.
Thành ra khi mình tu là mình tập giữ tâm mình không động. Nhất là trong thời tu, đừng có thấy cái gì cũng giao động hết, là mình chết. Tập kiểm soát tất cả những cảm giác nghĩ tưởng, kiểm soát hết. Sau này mình mới làm chủ được thân tâm của mình.
Cái cảm giác đó, nó thúc dục đó, nó khoái khoái thích thích đó. Nó muốn nữa, muốn nữa, muốn nữa, nó không có dừng.
Luôn luôn kiểm soát duc, tham và ái với bất cứ mọi trường hợp. Đúng ra bữa đó vô mà ngồi thiền và thiền quán, quán bất tịnh là bữa đó vô nhị quả. Mà cuối cùng bị mắc nấu bún riêu rồi cuối cùng hướng dự lưu mà không được. Bữa đó ngồi mà quán là lọt vô nhị quả, mà bị tô bún này, bị tô phở, bị tô bánh canh này xúi đi ra chợ mua đồ về nấu. Mà không phải nấu cho mình ăn mà nấu đãi cho người này, người kia ăn, vì thích vậy đó. Thích vậy đó, không phải nấu cho mình, mà cho mọi người, mình đãi.
Thành ra mình phải biết cái gì cần làm, mà làm trong lúc nào, trong khi nào, trong hoàn cảnh nào, kiểm soát. Mình kiểm soát được ba cái này là nó hay lắm. Mình đừng có tưởng đâu cái sân của mình, đơn thuần là cái sân. Minh Thành phân tích rồi quý vị thấy.
Mình nhận diện năm uẩn một cách sâu sắc là không phải giận là nó chỉ có một pháp giận đâu.
Bây giờ Minh Thành ví dụ cho quý vị nghe, trở lại cái cú điện thoại, không thôi là một cái hành động. Chẳng hạn mình đi vô mình gặp một người đó, mình đang vui vẻ, thoải mái bình thường, không có vấn đề gì hết trơn. Tự nhiên mình gặp, thấy mặt người đó rồi mình buồn. Hoặc là về mình bực, cái kiểu cách họ đối xử với mình, cái thái độ họ đối xử mình bực. Quý vị nghĩ cái đó bao nhiêu pháp?. Có cái gì trong đó? Mấy chục pháp, không phải chỉ có cái sân không. Do duyên có con mắt, do có sắc của người đó, sự rõ biết về các sắc là nhãn thức. Con mắt của người đó, mặt của người đó, hành động của người đó, sự rõ biết của người đó, sự rõ biết của mình, ba pháp này mới giao thoa hội tụ với nhau, nhãn thức. Con mắt này tiếp xúc nó sanh ra cái gì? Nó sanh ra cảm giác. Cảm giác này là cảm giác gì? Là cảm giác khó chịu. Trong cảm giác khó chịu này nó có bản ngã không? Có không? Rồi nó có một cái gọi là chạm vào tự ái của tôi không? Có không? Cái mà tôi yêu quý, cái mấy chục kí này mà dám hành động như vậy, đối với cái này của tôi, đối với thân thể của tôi thì trong đó có ái không? Có sân không? Rồi có đúng sai, cao thấp, phải quấy không? Nhân ngã, bỉ thử không? Dài như vậy đó, mấy chục pháp.
Rồi mình nhìn, mình quán như vậy mình mới thấy cảm giác sân này là thứ vô thường, thứ duyên sanh. Trước khi mình gặp cái bà đó mình đâu có giận, tự nhiên mình gặp rồi quay về là khó ăn, khó ở, khó chịu, khó ngủ, kì vậy nè. Cái thứ đồ giả này, cái thứ duyên sanh này, cái thứ vô thường, cái thứ vô ngã, cái thứ khổ pháp này, tan biến đi. Vô thường, tan thành mây thành khói, thành hư không đi. Cái thứ trống rỗng này, cái thứ làm cho ta khổ này. An tịnh đi, lắng dịu đi, yên đi, yên tịnh đi. Mình đánh tan cảm giác đó, trở lại sự yên tịnh, lắng dịu, bình an, giỏi không?
Tu vậy đó. Đây là duyên sanh pháp. Thấy ra những cái gì, những cái công đoạn, những sợi dây chuyền, từ chỗ này đi qua cảm giác sân là mấy chục công đoạn, phá vỡ, phá sợi dây xích đó ra, chặt dây xích đó, cái mắt xích của duyên sanh pháp. Chặt nó ra, dùng thanh kiến huệ, thánh trí nhứt dao lưỡng đoạn, trảm, chém liền. Không có chần chờ do dự gì hết. Rồi ngồi trong đó ý hành nó nói làm sao? Thôi bỏ đi. Nó nói không, không bỏ. Nó phân tích hoài, ba năm tiếng đồng hồ, một ngày mà nó cũng chưa giải quyết xong vấn đề nữa. Phải trảm, chém mạnh liền.
Như lý tác ý, mình phải nhìn cho ra được, mình phải chửi mạnh, cái cảm giác cứng đầu này nè. Bây giờ bắt đầu dùng chiêu mạnh nha, phải dùng những từ mạnh sanh ra cảm giác nó mới sợ, còn dùng từ nhẹ nhẹ. Mình nói thôi, em nghe lời chị đi, chị cưng, là nó không nghe. Giờ mình đánh nó, đánh nó, đánh mạnh nó. Mình biết rằng cảm giác này cứng đầu, cảm giác này khó dạy lắm. Dễ dạy hay khó dạy lắm. Cảm giác mà giận, cảm giác mà tham, cảm giác mà bản ngã, hóng hách, vên váo, ta đây, dương dương lên, hất hất cái mặt lên, ưởn ưởn cái mặt lên. Cái dáng mà lúc nào ta cũng hơn, ta đây là nhất, thì cái thứ đó dễ trị hay khó trị. Cái này là cái thứ cứng đầu, cứng cổ, thứ ác độc, thứ giết mình bao nhiêu đời, bao nhiêu kiếp mà giờ mình nhẹ nhẹ tay là mình chết. Ra những cái đòn đập cho nó nát ra, mạnh tay, nhứt đao lưỡn đoạn, một dao là hai khúc. Mình nhớ hình ảnh bao công đó, đưa đao lên là chặt liền. Mình tác ý cũng giống như vậy, bức, quăng, chém. Đó là tuệ lực đó, sức mạnh của trí tuệ đó.
Rồi cảm giác bản ngã nó sanh khởi lên.
Ví dụ: Mình nấu bếp, mình làm, mình cũng làm công quả ở chùa mười năm. Tự nhiên có bà nào mới vô nói mình làm gì trật lất, không biết làm gì hết trơn. Thì lúc đó cảm giác mình như thế nào?
Giờ quán làm sao? Giờ mời một người lên nhận diện năm uẩn lúc đó, rồi trị bằng cách nào. Khi gặp trường hợp đó rồi tu làm sao. Không phải mở cuốn kinh lên trước Phật mới tu đâu, ngay lúc đó tu làm sao? Lúc đó tâm từ có trải được không? Trải tâm từ là trải ngay lúc đó đó. Bình thường là thực tập, còn thiệt là ngay lúc đó mới trải. Lúc ngồi bình thường, tưởng ra thương này người kia là tập. Tới lúc đó mới thiệt. Trải nổi không? Trải được không? Đó, đó là bài tập, bài thi. Cho nên bình thường mình luyện, mình huấn luyện, mình huấn luyện cảm giác, cảm giác cứng đầu, cứng cổ, cảm giác lì lợm, ương ngạnh. Huấn luyện nó, làm cho nó thành hiền lành, dễ thương, ngoan ngoãn, nghe lời, dễ sai, dễ bảo, dễ dạy, dễ biểu. Thì tới lúc đó mình kêu thôi nha, là mình nó nghe lời liền. Mình thấy mấy đứa con nhỏ mà nó ngoan không? Hay mình thấy mấy con chó mà mình nuôi nó nghe, kêu là nó nghe. Bây giờ mình huấn luyện tâm mình cũng ngoan hiền như vậy. Kêu là nó nghe, bắt đầu nghe chưa? Kêu mười lần thì nó nghe mấy? Năm lần không? Kêu mười lần, tám lần không nghe, vậy là còn huấn luyện nữa. Huấn luyện thật là kỹ. Chứ còn không là nó mệt lắm. Mấy cái thứ này, mấy cái thứ khổ pháp này, mệt lắm. Mình phải huấn luyện.
Cái tưởng, tưởng thủ uẩn nó có khổ pháp không? Nó tưởng ra cái gì? Thường thường nó tưởng cái gì? Thường thường nó tưởng theo chiều nào? Thường thường nó tưởng theo chiều thiện nhiều, hay bất thiện nhiều. Rồi nó tưởng xong mình có nhập cuộc nó không?
Bây giờ có nhìn ra tưởng chưa? Ví dụ: Có những hình bóng hiện ra mình nói đây là tưởng. Lâu lâu có nói như vậy không? Thấy được là mắt sáng rồi đó.
Tu riết cho đến lúc nào hai mắt sáng trưng lên hết luôn. Ba hồi thấy, bốn hồi không. Có lúc nhìn ra, có lúc nó qua mặt tuốt. Thành ra phải tập nhìn, tập nhìn cái tưởng đó, cái tưởng đó làm hư chuyện hết trơn. Chị em giận nhau, vợ chồng không nhìn mặt. Cha con trở thành người dưng, huynh đệ tương tàn. Tưởng không, tưởng không thôi. Người ta gọi là gì? Đồng sàng dị mộng. Hai vợ chồng nằm chung như vậy, mà nằm chiêm bao khác nhau hết trơn. Tưởng đâu có giống, nằm thì chung giường mà cái tưởng nó khác. Trong cái tưởng, tùm lum ở trong đó hết trơn. Bao nhiêu những hình ảnh trong đó. Cái nghiệp nào nó nặng thì cái tưởng đó nó nhiều. Cái sân nó nặng thì tối ngày nó tưởng cái sân. Những hình ảnh, bực bội. Tham nó nặng thì những hình ảnh tham ái. Cái bản ngã nặng thì những hình ảnh cái tôi, cái ta. Đó là khổ pháp, sắc, thọ, tưởng.
Còn cái hành thì sao? Cái suy nghĩ này, cái hành này có hành mình không? Cái hành này có hành mình không? Nó hành dữ không? Nó hành mà sao nó không hành được. Nó là hành mà, nó phải hành mình.
Suy nghĩ, suy nghĩ hoài. Suy nghĩ hoài, suy nghĩ, buồn. Không tu thì nó cũng buồn, vô tu nó cũng buồn. Cho đi chơi rồi về nó cũng buồn. Tu có buồn không? Thiệt không? Sao không buồn?
Tu bốn ngày nó không buồn, mà tu bốn chục ngày chắc nó có buồn. Phải nhìn thấy được những cảm giác đó, những suy nghĩ đó, phải trị nó. Suy nghĩ lung tung, lang tang hết. Rồi cái biết cũng vậy nữa, cái rõ biết cũng vậy nữa. Biết nó không có đúng, biết tùm bậy, tùm bạ không à. Cái biết nó không có thánh trí dẫn đường thì cái biết đó thường tình, nó theo vô minh, theo dục, theo nghiệp. Thành ra cái rõ biết của nó, nó không có biết chân chánh, không có biết đúng theo trí tuệ.
Như vậy bữa nay Minh Thành nhắc quý vị, phải nhớ mình đang sống trong bóng đêm, đừng có quên. Phải nhớ mình đang sống trong bóng đêm. Nếu mà không có chánh pháp này là âm u, âm chì, trường già, tăm tối, không biết gì hết trơn. Thân mình, mình cũng không biết là cái gì. Rồi trong tâm mình, mình càng không biết nữa. Nhờ cái thánh pháp này, nhớ cái chánh pháp này, nhờ Phật, nhờ Pháp, nhờ Tăng, nhờ bậc thiện tri thức chỉ ra cho mình trí năm uẩn. Để mình bắt đầu vén cái màn vô minh này, từ từ, vén ra từ từ. Mỗi khi mình nhìn ra những cảm giác, nghĩ tưởng đó, thì đây là vén bức màn vô minh. Còn mỗi lúc mình nhập cuộc vô trong đó, mình bám chặt vô trong đó. Mình cho đây là tôi, cho hình bóng này là tôi, những suy nghĩ này là tôi, nhận thức này là tôi, mấy chục kí lô thịt là tôi. Thì lúc đó cái màn này nó đóng lại. Niệm câu thần chú thượng, tối linh, tối tôn, mỗi khi mình chấp vô cái sắc thân này, mình niệm lên. Sắc này không phải là tôi, sắc này không phải là của tôi, sắc này không phải là tự ngã của tôi. Sắc này là vô thường, là khổ, là vô ngã. Sắc này là không phải tự ngã của tôi, sắc này là vô thường, là khổ, là vô ngã, là tạm bợ, là tan hoại, là tan nát, là huỷ hoại, là biến hoại, là bại hoại. Cứ niệm câu đó hoài, tác ý hoài như vậy đó.
Cái bản ngã khởi lên, tham muốn khởi lên. Cứ niệm hoài như vậy. Cảm giác này không phải là tôi, không phải là của tôi, không phải là tự ngã của tôi, cảm giác này là cái thứ khổ, vô thường, vô ngã. Như mây khói sanh diệt. Xả ly cảm giác này, không có ưa mến cảm giác này, không có bám víu vô cảm giác này. Không có mê thích vô cảm giác này. Buông ra, xả ra, mở ra, tháo ra, cởi ra, thoát ra. Thoát ra cảm giác đó.
Những hình bóng trong tâm cũng vậy. Hình bóng này, tưởng này không phải là tôi, không phải là của tôi, không phải là tự ngã của tôi. Đây là những thứ duyên sanh, do xúc cho nên mới sanh tưởng. Tiếp xúc cho nên mới có những hình bóng này, nếu không tiếp xúc sẽ không có những hình bóng này. Nên cái tưởng này là ảo ảnh, ảo quyển, ảo quá, ảo tưởng, ảo vọng. Những cái tưởng này là cái thứ vô thượng, mong manh, biến đổi, sanh diệt, khổ, khổ não, vô ngã, trống rỗng. Niệm câu đó lên. Những cái suy nghĩ này, suy nghĩ lung tung, dẹp mấy cái suy nghĩ này. Suy nghĩ này không phải là tôi, không phải của tôi, không phải là tự ngã của tôi. Suy nghĩ này là vô thường, suy nghĩ này là duyên sanh, suy nghĩ này là vô ngã. Những suy nghĩ mà là tiêu cực, những suy nghĩ mà vô ngã. Mình đánh bật, bứng gốc rễ nó. Làm cho nó diệt tận, làm cho nó không thể sanh khởi trong tương lai nữa. Ra pháp lệnh mạnh, pháp lệnh mình ban ra.
Thức, sự nhận thức này, sự rõ biết này, ta không tin tưởng mi. Mi là cái đồ duyên sanh, vô thường. Dù cho mình biết như vậy luôn đó, nhưng mình cho đây là đồ vô thường, khổ não , trống rỗng, không tin tưởng vô cái biết này. Cái biết làm cho mình sanh ra phiền nào, mình xử nó. Biết này không có đúng, biết này trong khổ thôi. Cái biết nào làm cho mình khổ, sân hận, bản ngã, làm cho mình đủ thứ phiền não, mình cũng xả ly cái biết đó luôn. Biết này, là biết của mê, biết của chấp, biết của thủ, biết của vô minh, không phải cái biết của trí huệ. Cái biết này không phải là tôi, không phải của tôi, không phải là tự ngã của tôi. Xả ly cái biết này. Để cho tâm ta lắng dịu, thanh tịnh, an lạc, trong lành, nhẹ nhàng. Đặt gánh nặng xuống.
Này các Tỷ-kheo ta sẽ nói cho các ông về gánh nặng và người mang gánh nặng. Gánh nặng là gì? Sắc thủ uẩn là gánh nặng, những cảm giác là gánh nặng, những hình bóng trong tâm là gánh nặng, những suy nghĩ là gánh nặng. Sự nhận thức mê lầm của vô minh là gánh nặng. Thế nào là người mang gánh nặng? Trần Văn A, Nguyễn Thị Xoài, Trần Văn Mít, sanh ra ở quê đó, có được mấy đứa con đó, vợ đó, chồng đó, đất đó. Người đó là người mang gánh nặng. Mở cái chấp thủ ra, buông cái sự gánh nặng xuống. Nhẹ nhàng, bình an, biết nó là vô thường, khổ, vô ngã. Luôn luôn quân tập cái trí huệ chiêm nghiệm, quán xét nó. Từng ngày từng giờ, từng phút, từng giây, tập niệm câu đó. Tác ý như vậy, suy tư như vậy, quán chiếu như vậy, thể nhập như vậy, chứng ngộ như vậy, sống như vậy. Rồi quý vị sẽ thấy một sự bình an kì diệu nó xuất hiện. Một sự an lạc chưa từng có nó hiện hữu trong thân tâm của mình. Chúc quý vị có một giấc ngủ an lành.
Để Làm Gì 2
Thích Minh Thành
Kính thưa đại chúng, vừa rồi thì trong thất Minh Thành mất điện. Khi mất điện Minh Thành thấy một bóng đêm, tối đen hết, muốn làm cái gì cũng không biết cầm nắm ở chỗ nào. Cầm ổ khoá mà cầm hoài không biết mở chỗ nào.
Minh Thành mới nhớ lại cách đây mấy năm trước có một phật tử mời đi dùng cơm mà nói chỗ này rất là đặc biệt. Thì Minh Thành đi đến đó thì quả thật rất đặc biệt. Mình đi vào đó thì người sau vịn vai người trước, bốn năm người vin vai với nhau. Trước khi vô thì người ta cho ngồi trước bóng đèn mở tập quen với sự thiếu thốn anh sáng. Khi người ta vén cái màn lên vô đó là tối thui, không có bất cứ một ánh sáng gì. Và có một người sẽ hướng dẫn mình làm theo. Mình rê lại tới ghế ngồi, ngồi chờ đem đồ ăn lên, thì thấy tối thui. Mò mò trong trong bóng đêm mình lấy được cái nĩa, cái muỗn rồi mình cắm đại món gì đó, rồi mình đưa vô mình cũng phải vịn. Rồi người ta bưng nước lên thì người mình cũng không thấy, ly nước chỗ nào mình cũng không biết. Người ta nói mình hướng bên nào thì mới mò mò nhẹ mới chụp trúng được cái ly. Chụp trúng được cái ly rồi mình đưa lên mình phải kê sát vô. Minh Thành thấy như vậy khổ quá, ăn một tiếng mấy, hai tiếng rất là vất vả, rất là khó khăn. Đó là mình chánh niệm, chứ còn người thô tháo có thể xĩa cái nĩa vô là chảy máu miệng. Rồi như vậy xong một tiếng rưỡi đồng hồ hơn, đi ra ngoài thì thấy ánh sáng, thấy mặt trời rồi. Thì mình mới có một tiếng rưỡi trong bóng đêm mà mình thấy khó khổ như vậy, mà mình ngồi mình ăn đó, không phải làm gì hết. Rất là khổ, rất là bất tiện.
Lúc mà mất điện thì Minh Thành liên hệ các cái tưởng trong quá khứ. Thì Minh Thành chợt nhớ lại có lần đi giảng pháp ở Nha Trang, thì đi tới chỗ đó là hàng trăm người mù. Rất nhiều người từ khi sanh ra đã mù. Mình hỏi thấy cái gì không? Họ trả lời không thấy gì cả.
Minh Thành có đi đến chỗ chia sẽ pháp thì không phải một trăm người, mà ba bốn trăm người. Họ đi nhận quà, họ đi nghe pháp phải vịn vai nhau đi. Như vậy thì, mình chỉ chịu hơn một tiếng trong bóng đêm, mình đã thấy khó khăn, bất tiện, khổ sở và có những người phải chịu trong bóng đêm mười mấy, hai mươi năm, thậm chí có người phải chịu suốt cuộc đời, người ta gọi là sanh manh, người mù bẩm sinh, sinh ra là đã mù. Mù suốt cuộc đời. Nếu mình rơi vào những tình cảnh đó, thì mình có tưởng tượng được không? Tưởng tượng được không quý vị. Là bao nhiêu cái khó khăn, cự nhọc, rồi chưa nói đến tuổi hờn nữa. Như vậy cái mù đó chưa bằng cái mù của vô minh. Cái mù bẩn sinh chưa là gì đối với cái mù của vô minh, si ám. Mà tất cả hữu tình chúng sanh thì đang trong bóng đêm vô minh đó. Mình tưởng đâu là mình nhìn thấy xanh đỏ, trắng vàng, biết người này, người kia, nhưng thật ra đối với cái thánh trí thì tất cả những cái đó là mù hết. Phật, các bậc Alahan, những vị đã thành tựu chánh tri kiến, nhìn chúng sanh là mù hết. Đừng nói gì những người mù, người có mắt như mình đây, rõ ràng mình chứng kiến việc đó như vậy đó, mà mình hiểu còn sai. Có không quý vị? Thấy rõ ràng, nghe rõ ràng, mình tưởng như vậy mà mình trở ra là không phải như vậy. Cho nên mình đọc nó sai sự thật.
Cho nên vừa rồi nhân cái vụ cúp điện dưới thất thì Minh Thành quán chiếu cảnh mù loà vô minh. Mình thấy hết sức lo lắng cho chúng ta. Mà ở trong cảnh mù như vậy mà dành giật, mà tranh đấu, mà chém giết, sát hại, lợi dụng, mưu mô, quỷ huyệt, sảo trá, gian manh, thủ đoạn, lừa gạt và tạo ra không biết bao nhiêu thứ ác nghiệp. Đó là hiện trạng của thế giới, là sự thật của cuộc đời.
Hằng ngày mình nhìn trên báo chí, trên tin tức, đài. Tất cả những cái đó, không những mù mà còn điên loạn. Đã một bệnh mù đã khổ không biết bao nhiêu rồi mà còn điên nữa. Đó Đức Phật gọi là gì? Là vô minh và điên đảo.
Vô minh bao phủ hết hành tinh này. Điên đảo, lộn ngược, tối loạn, hỗn loạn, đầy rẫy cái thế gian.
Con giết mẹ, vợ giết chồng, anh em ruột sát hại lẫn nhau, người thân trong gia đình quan hệ, giật, cướp bóc, khổ đau đầy rẫy.
Những người nghèo còn bị lừa nữa. Có người nào đó lại cho tiền, nói đưa hộ khẩu, chứng minh nhân dân rồi nó lấy cái đó vào ngân hàng nó vay. Rồi người này té ngữa ra, vô ngân hàng lại nói thiếu mấy chục triệu. Đủ thứ những thủ đoạn lừa gạt, đầy rẫy thế gian. Giờ dịch bệnh, giờ thêm một ổ dịch thứ hai nữa mới xuất hiện ở Trung Quốc, rồi qua một tỉnh khác nữa. Việt Nam mới nhiễm thêm ba người đi bên đó về. Bốn giờ khuya xếp hàng đi mua khẩu trang.
Cho nên để chúng ta thấy được điều gì? Học, nhận diện ngũ uẩn để làm cái gì? Nếu mình không thấy được năm uẩn là mình mù đó. Người mà không học năm uẩn, không nhìn thấy năm uẩn, không biết ngũ uẩn, không thấy được thân tâm của mình là cái gì. Thì quý vị ra ngoài hỏi người đi chùa lâu năm, hỏi tâm là cái gì? Thì họ trả lời một ngàn định nghĩa khác nhau. Làm sao biết được tâm là thọ, tưởng, hành thức.
Cho nên mình học ngũ uẩn, mình nhận diện ngũ uẩn. Bước nhận diện đó là mình phá được vô minh. Khi mình thấy được sắc là sắc, là những thân thể vật chất, mọi thứ trên cuộc đời này là sắc. Mình thấy những cảm giác này là thọ. Mình thấy được những hình bóng trong tâm là tưởng. Mình thấy rõ biết là thức.
Khi mình thấy được như vậy thì ánh sáng của mặt trời bắt đầu, những tia đầu tiên đã bắt đầu soi chiếu.
Mình phải biết nhận diện năm uẩn để làm cái gì? Kêu nhìn mấy cái đó để làm cái gì?
Nhìn thấy và biết tự thân, tự tâm. Cho nên hai chữ tự giác của Đạo Phật là tuyệt vời lắm. Tự là tự mình, Giác là gì? Phát giác, phát hiện, giác ngộ, giác biết, giác hiểu, giác tri. Giác tri cái gì? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức.
Đừng có chán, đừng có lờn, đừng có xem thường. Rớt cái này xuống là mình mù, còn điên loạn. Rớt cái này xuống là mình rớt cái tròng con mắt. Đức Phật gọi là gì? Pháp nhãn, bậc pháp nhãn, bậc minh nhãn, bậc minh kiến. Con mắt của trời và người là con mắt này, mở ra thánh trí năm uẩn cho chúng sanh. Mở trí huệ này ra là giải mã hết tất cả. Những cái gì mà bí mật, nhân sanh và vũ trụ.
Thánh trí năm uẩn giải mã hết, giải phá hết, giải toả hết, giải phóng hết, giải thoát hết. Không còn cái gì ở ngoài năm uẩn nữa hết. Không có cái gì ngoài năm uẩn hết, thánh trí này là tối thượng, tối cao, tối tôn, tối đệ nhất. Cho nên đây là giáo trình ở trường Phật học, đây là tóm thâu hết tất cả những lời dạy năm uẩn trong kinh Nikaya. Minh Thành gọi là tiểu tạng Nikaya, tất cả những lời dạy của Phật về năm uẩn trong tạng kinh Nikaya.
Đức Phật tuyên bố như thế nào, lời sát huyết về con đường của bậc chánh đẳng giác là như thế nào? Ngài nói rằng khi nào mà ngài chưa thấu truyệt hoàn toàn năm thủ uẩn này, theo bốn phương diện thì ngài chưa chứng được vô thượng chánh đẳng chánh giác. Khi nào mà ngài đã thắng tri, tức là biết trọn vẹn, triệt để về năm thủ uẩn này, ở bốn phương diện. Thì ngài mới tuyên bố với chư thiên, ma, quần chúng, giới hành là ta đã sát chứng vô thượng chánh đẳng chánh giác.
Như vậy thì sự giác ngộ tối thượng, cùng tột của Đức Phật là gì?
Là sự thấu triệt, trọn vẹn, triệt để, hoàn toàn về năm uẩn thôi. Bây giờ chúng ta đang đi trên con đường đó, có thấy không?
Mình đang nhìn lại, nhìn lại, nhìn lại thân tâm của chính mình, nhìn lại tự thân mình, tự giác.
Như vậy cái sự mình tu học ở đây là gì? Là sự thấu hiểu chính mình. Thấu hiểu chính mình một cách trọn vẹn và triệt để, không còn xót một cái gì nữa hết. Như vậy cái đầu tiên mình nói là gì? Không nhìn thấy năm uẩn, tức là vô minh.
Bây giờ chúng ta cứ làm một bài thí nghiệm đi. Mình gặp bất cứ người nào mình hỏi, thân này là cái gì làm ra, tâm này có những gì. Rồi mình nghe người ta nói. Người ta không biết cái gì hết trơn, ngay cả những nhà bác học, khoa học trên thế giới. Tôi suy nghĩ, tức là có tôi phải không? Cái đó là cái gì? Mới có hành thôi phải không? Tôi có cảm giác? Thì mới có cái gì? Mới có thọ thôi. Tôi có nhận thức cho nên có tôi, là gì. Nếu mà chúng sanh, vô văn phàm phu không có học thì tôi là cái gì? Là mấy chục kí lô thịt. Thấy chưa? Chỉ có trí huệ của bậc chánh đẳng giác mới đầy đủ tất cả mọi khía cạnh của thân tâm. Đó gọi là chánh tri kiến. Đó gọi là viên mãn kiến về tự thân, tự tâm.
Cho nên có nhiều người mới qua dòng pháp này nói: sao con nhận diện một lượt năm cái khó quá. Tại vì từ đó giờ quen ngồi thở vô, thở ra, rồi thở ra luôn. Rồi không thôi ngồi lại có một câu thôi, sáng trưa chiều tối chỉ tu một câu thôi, không cần tu cái gì hết trơn.
Rồi vô nhận diện năm uẩn thì kêu khó quá. Như vậy tu tìm đạo, tìm sự thật, hay tìm cái khó cái dễ. Tìm sự thật hay là đi tìm cái dễ? Mình nói khó dễ thì mình đi tìm cái dễ rồi, đâu phải cầu đạo. Mình nói ít nhiều nữa, mình nói cái này nhiều quá, cái kia có một cái một, thôi đi tìm cái gì cho nó ít. Như vậy tu là nhiều ít, đâu phải tìm sự thật.
Rồi xong nói tu sướng với khổ nữa. Tu bên kia sao sướng quá, không phải làm gì hết trơn. Nhưng mà tu cái này sao thấy khổ quá vậy, sao nhìn thấy tham sân si bản ngã hoài, ra vô mà nó cũng còn hoài vậy ta. Phải không? Thấy chưa?
Cái vấn đề ở đây là gì? Là vấn đề gì? Cái nhìn nông cạn, thấp kém, ấu trĩ, của vô văn phàm phu, vô minh, si mê. Một cái nhìn thâm sâu, tuệ giác, thánh trí là khác nhau lắm. Hoàn toàn khác nhau.
Mình thích cái nào vô văn phàm phu giống mình thì mình ưa, còn cái nào thánh trí, mình nói thôi cái này khó quá. Rồi làm sao, làm sao thể nhập thánh trí, làm sao đi vào tri kiến của bậc thánh. Mình đi làm ở ngoài, mình nói đưa công việc nào nhẹ nhàng mà lương nhiều đưa tôi, vậy có được không? Rồi mình đi vô tu cũng lựa môn nào dễ ợt, không có gì hết. Quý vị thấy chưa? Thấy cái vô minh của mình nó dầy không? Thấy không?
Giờ bước thứ hai, vô minh lớp thứ hai là không thấy được khổ thánh đế, đó là vô minh. Cứ tưởng đâu là còn ăn được hoài, cứ tưởng đâu là còn ngủ được hoài, cứ tưởng đâu là còn chụp hình được hoài, còn lướt facebook được hoà, còn zalo hoài. Cứ tưởng đâu là nhảy lên xe là phượt hoài, mấy ông phượt chết đó, thấy không? Đó là không thấy được khổ thánh đế.
Minh Thành dùng mấy cái thực tế, đời sống để quý vị dễ nắm. Không thấy khổ. Người ta bệnh rần rần, còn mình nói ai bệnh còn tôi đâu có bệnh. Người ta chết nhốc, ai đó chết tội nghiệp quá. Tội nghiệp người ta chứ không tội nghiệp mình, mình có tội nghiệp mình không? Mình hướng ngoại không. Thấy người ta tham, xảy ra chuyện này chuyện kia tội nghiệp quá, mình không có tham.
Quý vị thấy không? Khi mình nhìn thấy một vụ án xảy ra vì dục, vì tham. Mình mới thấy nguy hiểm quá. Nó vẫn còn cái mầm mong trong này, mình dẹp đi, cẩn thận mình đi theo cái dấu đó. Thì cái dấu đó mới là như lý tác ý. Thấy rõ chưa?
Cho nên phá lớp vô minh là đầu tiên phải thấy được sự thật về đau khổ. Mà quý vị có biết, đau khổ là cái gì nó khổ không? Ai nói trúng là có thưởng.
Bài kinh khổ pháp. Đức Phật nói: Sắc thủ uẩn là khổ, thọ thủ uẩn là khổ, tưởng thủ uẩn là khổ, hành thủ uẩn là khổ, thức thủ uẩn là khổ. Đây là khổ pháp.
Con thưa với đại chúng, nếu mà không học chánh tri kiến này, không học dòng pháp này. Thì không bao giờ đọc vô đây mà hiểu nổi. Làm sao hiểu nổi, những câu này, những câu này là khẩu quyết của chánh đẳng giác, đó là định lí của bậc thánh.
Sắc thủ uẩn là khổ. Cho nên mình thấy được chân lí thứ nhất về khổ thánh đế, mình thấy được nguyên nhân có ra những thứ khổ, và từ đó mình tìm được phương pháp diệt cái khổ đó. Thì cái đó mới gọi là phá được vô minh.
Đầu tiên mình thấy được cái khổ trên cuộc đời này. Mình phải nhìn thấy, mình phải mở con mắt trí tuệ ra, mình nhìn tất cả thế giới này. Chứ không phải ngồi đây, nhìn ở đây. Hãy nhìn hết, nhìn ông bà, cha mẹ của mình đã đi qua và những người thân của mình. Nhìn bao nhiêu cảnh trên cảnh trên cuộc đời, mình nghe, mình tiếp xúc hoặc mình nhìn trên màn ảnh. Nhìn cho thật là sâu sắc, thật là sâu sắc cái thế gian này. Nhìn cho sâu sắc, nhìn thật sâu sắc, chứ không có nhìn phớt phớt được. Nhìn phớt phớt là bị gạt. Lâu lâu mua đồ có bị gạt không? Có không? Chơi hụi có bị gạt không? Còn nhiều thứ bị gạt nữa không? Tình cảm có bị gạt không? Ngồi khai tới tối cũng chưa hết. Biết bao nhiêu những thứ nó gạt. Mình phải nhìn ra cái gì? Nhìn ra khổ pháp, chữ thủ ở trong năm uẩn. Cho nên cô hay nhắc đi nhắc lại là tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Câu này là con mắt của tạng kinh Nikaya, ai mà hiểu được câu này là nhập lưu. Chịu không?
Nhìn thấy được câu này, thật sự thấy, thật sự biết là nhập lưu. Đức Phật đầu tiên nói: Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, thương mà xa lìa là khổ, oán ghét mà gặp nhau là khổ. Cuối cùng tóm lại năm thủ uẩn là khổ.
Câu này là mình phải lạy vỡ cái sọ đầu của mình ra, còn chưa chắc là mình chứng nghiệm được đó.
Người nào thấy được đúng như vậy, thấp nhất là dự lưu thánh quả, cao nhất là Alahan. Mình khoan nói trời đất, vũ trụ gì hết trơn. Cái đống thịt này nè, cái đống thịt này đây nè, có chấp thủ nó không? Thủ nó cỡ chừng bao nhiêu? Đụng vô đi rồi biết, đụng vô đi rồi biết. Nhìn thấy hiền vậy đó, nhìn thấy tu vậy đó, đụng vô đi rồi biết mặt. Không phải dễ đâu. Phải có một sự thâm quán, thâm sâu trí huệ mới phá được cái sắc thủ uẩn. Chính vì vậy hương vị bất tử, thân hành niệm là bao nhiêu pháp?
Muốn phá sắc thủ uẩn phải đầy đủ sáu phương diện. Học với chánh đẳng giác là như vậy đó, học với phàm phu là đơn giản thôi. Như vậy mình quán chín giai đoạn của một tử thi, mình quán được mấy lần? Quán tứ đại được mấy lần? Một ngày quán được mấy lần?
Thấy chưa? Còn yếu kém nhiều lắm phải không?
Sờ sờ đi vô tolet như vậy mà cũng không thấy được bất tịnh. Trời đất ơi sai mà nó mê gì đâu mà nó mê. Vậy đó mà cũng không thấy. Thấy chưa?
Cho nên, phải thâm nhập, thâm quán, mà tác ý. Vừa rồi Minh Thành nhập thất hai tháng là như lý tác ý không? Suốt hai tháng. Phải tác ý mạnh mẽ, tác ý. Tác ý, cái đống sắc này, nó thủ, nó bám chặt vô lắm.
Không biết từ hôm lên khoá tu, nhìn bộ xương nhìn được mấy lần. Nhiều khi đi ngang qua nhìn đi đâu, mà lo nghĩ chuyện gì.
Có mấy ngày tết mà một trăm ba mươi mấy người, bị thương là một trăm bảy mươi mấy người. Như vậy thương vong là hơn ba trăm người, đó chỉ mấy ngày tết thôi.
Mà thủ là cứ việc thủ chứ không thấy được bản chất của cái sắc.
Cho nên trọng tâm, cái cốt yếu của Đức Phật dạy là cái gì? Nhiếp phục dục tham, đoạn tận dục tham đối với sắc. Nhiếp phục sự thúc dục, ham muốn ưa thích, khao khát, khoang khoái, kím tìm, đuổi bắt, truy tầm, bám chắt, nắm chặt. Nhiếp phục được cái đó, diệt được cái đó. Đó là gì? Là cái lõi của giáo pháp.
Bây giờ con hỏi đại chúng, mình chạy từ đó đến giờ mình đi tìm cái gì? Có phải tìm sắc không? Tất cả mọi thứ mình đi tìm có phải sắc uẩn không?
Tìm hoài, chết không hết tìm. Chết đi tìm tiếp cho nên nó lòi ra sắc uẩn thứ hai. Sắc uẩn thứ hai đó, không biết là hình dáng là cái gì? Con ma, hay là con giòi, hay là con chuột, hay là con tắc kè. Có phước một chút thì mặt coi còn đỡ đỡ. Không có phước thì mù, què, câm, ngọng, cụt tay, cụt chân, chất đọc màu da cam, bị dị tật, dị hình, dị dạng. Đó là sắc đó, khổ pháp thứ nhất đó. Bám vô đó, bám chặt vô.
Mình thấy được bản chất của nó, mình sẽ bớt bám vô, càng bớt bám vô thì mình càng đỡ khổ. Giờ có bớt bớt được chút nào chưa? Có không? Về sắm một bộ xương. Nếu mà nhà ai sợ, cất vô hộp, bữa nào ngồi thiền lấy ra để trước mặt.
Chỗ chánh điện của ngài A-chàn-cha, chỗ chánh điện, ngài treo bộ xương ở đó. Ở chỗ mấy trường thiền lớn ở Myanmar, bước vô là một bộ xương cao. Có một người, trước khi chết là phát nguyện là cúng bộ xương, để cho người ta nhìn thấy được, hoa hậu cũng là bộ xương vậy thôi. Ở đây có ai phát nguyện cúng bộ xương cho Linh Quy Pháp Ấn không?
Đó nhắc cho mình nhớ, đẹp nhất đây nè, một mét tám mươi lăm đây, giờ chỉ còn bộ xương. Đó nhìn đi.
Phá cái sắc uẩn, khổ pháp. Bữa nào mình nhìn vô gương, mình nói: Cái thứ khốn khổ này, đừng có mê nó nữa, được không?
Tác ý, lúc nào mà mình thấy nó ưa, nó mê, nó thích, nó ham, mình nói: Cái thứ khốn khổ, mày là cái thứ khốn khổ này nè, cái thứ này là cái thứ tạo ra hoạn nạn, tham muốn hoài, ưa thích hoài, mê đắp mê sai hoài, cái đồ ngu. Đó là tác ý đó, đó là như lý tác ý đó. Dám không? Dám chửi vậy không? Dám la vậy không? Cái đó là như lý tác ý, đó là thánh trí. Chỉ có cái đó mới bớt khổ thôi, chứ không thôi đụng vô là khổ lắm. Chưa có đụng, mới nhìn thôi, nhìn mà cũng giận, mà không nhìn nó cũng giận nữa. Khổ chưa? Khổ không?
Kì cục vậy đó. Nhìn nó cũng giận, mà không nhìn nó cũng giận. Nhìn có phân nữa con mắt nó cũng giận. Cái kiểu gì nó cũng khổ được hết trơn. Cái thứ này là thứ đại khổ uẩn. Nhìn ra thấy được cái thứ này rồi mình khoẻ lắm, ai liếc, ai ngoáy, ai làm gì kệ. Thôi nhìn vô đây, nhìn vô cảm giác này nè. Phải không? Nhìn vô đây thôi, không thèm nhìn ngoài kia. Bốn con, sáu con mắt kệ. Bây giờ kiếng áp tròng giờ nhiều lắm, đôi khi sáu cái tròng luôn, chứ không phải hai tròng không đâu. Có mắt kiếng gì, tùm lum tròng, nó muốn tròng nào cũng được hết. Mà nó muốn nhìn bao nhiêu cũng được, mình nhìn vô đây. Cái cảm giác lúc nào sao? Thấy chưa? Lá bùa bình an, bí quyết của hạnh phúc thấy không?
Bây giờ ngồi đây Minh Thành nói bảy ngày, bảy đêm về cái sắc thủ uẩn này cũng chưa hết.
Biết bao nhiêu những cái mình tập quán cho tâm sâu. Nhìn ra bản chất của nó rồi mình bớt, mình xả li bớt cái chấp. Cái gì cũng khổ, cái gì cũng câu mâu, câu có. Cái gì cũng rắc rối, bực bội. Cái gì cũng nực nội, nóng bức, cái giống gì cũng kiếm chuyện gây sự hết trơn, hết trọi. Thiệt tình, khổ vô cùng, khổ hết chỗ nói, khổ không còn từ gì để diễn tả được hết. Giờ ngồi đây cũng khổ. Đúng không?
Con khổ quá trời mà lên thầy nói khổ không? Mà mìn hay lắm. Cuốn Minh Thành gửi cho quý vị đó. Mình càng hiểu về khổ, càng biết về khổ, càng nghiên cứu khổ, càng thông đạt cái khổ, thì mình có phương pháp nhiếp phục và diệt tận cái khổ đau.
Đừng sợ học về cái khổ, đừng sợ. Càng học về cái khổ, càng hiểu cái khổ, càng biết cái khổ, càng thấy cái khổ, càng chiêm nghiệm cái khổ. Thì mình càng có khả năng nhiếp phục, chinh phục và vượt siêu diệt cái khổ. Đó là cái chỗ tối thượng của đạo Phật đó.
Bước thứ hai là thọ thủ uẩn là khổ.
Ngày nào mình thấy cảm giác, nhiều khi mình lại mình thấy đặc biệt lắm quý vị. Cho nên cảm giác toàn thân là luôn luôn an trú, quan trọng lắm. Cảm giác toàn thân không được quên, đi đứng gì cũng phải nhìn lại cảm giác toàn thân của mình. Trú vô trong đó, vững chắc. Nhiều khi Minh Thành để ý cảm giác nó chịu khởi lên là nó chạy rần rần trong này hết trơn, rồi nó ấm lên hết như vậy, nóng lên giống như máy sưởi vậy đó.
Mà mình thấy cái thứ này là cái thứ ác nè, mình để cho nó lắng dịu đi. Đóng cửa lại, không cho mày nói cái gì hết, kiếm băng keo dán vô miệng, không cho nói. Giận lên mà nói là tiêu đời luôn. Có không, có thấy không? Giận lên là tan nhà, nát của hết. Giận lên là vô phòng đóng cửa lên, leo lên bắt ngồi kiết già, cảm giác toàn thân nhìn ngọn lửa trong này. Chừng nào hoá giải nó tan biến hết, cho nó lắng dịu hết hoàn toàn hết, cho cái khổ pháp này lắng dịu hết. Mà nó an tịnh hết, nó mát dịu hết, rồi bước ra, rồi hãy nói cái gì nói.
Đó là nói luôn tới đạo đế rồi đó. Tập đế, đạo đế đó. Nguyên nhân của khổ là những thứ đó, những thứ mà nó rần rần trong này, có thấy nó rần rần không? Rần rần mặt, rần rần lỗ tai, rần rần miệng, rần rần rung lên như vậy. Có không? Đó, cái thứ đó nó ác độc lắm đó. Thứ đó chứ không phải cái ở ngoài đâu. Cái thứ cảm giác ác độc đó, cảm giác nóng giận đó, giận rung lên hết trơn, mặt là đỏ lên hoặc xanh lên. Tay chân rung lên, nhiều khi tim muốn lên, rồi nhiều khi đứt gân máu chết. Thấy chưa? Cho nên cái cảm giác là quan trọng.
Hồi chiều có phật tử ở đây nói thầy ơi, con thực tập cảm giác toàn thân, bây giờ con thấy nó rõ lắm. Cơ thể nó biến động gì một chút là mình biết được liền, là mình thay đổi chế độ ăn uống. Hay thực tập cảm giác toàn thân là lắng dịu cảm giác đó liền. Thực tập cảm giác toàn thân là có khả năng phát giác ra bệnh, hay là có khả năng chặn đứng cơn bệnh và có khả năng trị bệnh mau hết. Đó là nói thân đó nha. Cảm giá toàn thân này tuyệt vời lắm. Phải an trú cảm giác toàn thân. Mà nhất là nó giận lên, nó tham lên, hay là bản ngã lên, hay là nó si mê, là lúc đó tuyệt đối là trú vững mạnh, phải làm đủ mọi cách.
Đức Phật ví dụ như người bị cháy trên đầu, cái búi tóc này, rồi cháy vô tới da luôn. Lửa nó cháy trên đây một cái rồi thì làm sao? Uống café hả, hay là đi shopping. Lửa nó cháy lên mái tóc rồi làm gì? Hay vô bếp nấu đồ ăn. Ngay lập tức, dập liền, những cảm giác tham dục, sân hận, si mê, bản ngã, phải xem nó là lửa cháy trên đầu. Phải xem nó là rắn độc, phải xem nó là dao, là súng, phải xem nó là những thứ nguy hiểm. Những thứ làm cho mình khổ là những thứ đó, những cảm giác đó. Phải luôn luôn, thường trực kiểm soát, kiểm soát cảm giác của mình. Mình mà làm được là hay lắm, tuyệt diệu vô cùng. Phải kiểm soát cảm giác, phải thường trực kiểm soát cảm giác, để ý cảm giác, dò xét cảm giác, theo dõi cảm giác, canh phòng, canh chừng, đề phòng, bảo vệ, bảo dưỡng, bảo hiểm cái cảm giác. Nó là khổ pháp đó, cái cảm giác đó đó.
Ví dụ: Giờ chẳng hạn như ở nhà mình mở pháp lên mình nghe, sau đó mình ngồi thiền. Kế đó mình đọc căn bản trí. Rồi nó đòi đi Thái Lan chơi, không thôi là đòi đi Vũ Hán chơi.
Mà mình theo cái thúc dục của nó, mình đi vô xong rồi về chắc sướng lắm ha. Nó mệt gần chết có sướng cái gì đâu. Ngồi máy bay cũng bị Delay, ngồi xe thì dằn qua dằn lại.
Xin thưa đại chúng, cách đây tám năm con dẫn thầy Pháp An đi máy bay lần đầu tiên, mà lúc đó người mời họ mua hãng Jetsta. Đi ra ngoài bắc giảng mà một giờ rưỡi đêm mới tới. Rồi từ đó về sau con mời ông Pháp An đi nữa thì ông nói: Dạ. Thôi thôi thầy đi, con già rồi.
Con xin thưa đại chúng bớt đi chơi lại để tu, nhất chí không?
Làm ơn bớt đi chơi lại, già hết trơn còn mê chơi cái gì? Có gì nữa đâu mà chơi, dòng dòng có nhiêu đó hoài. Có gì đâu? Bớt thời gian đi chơi, để tu. Bớt thời gian nói chuyện để nghe pháp, bớt thời gian hưởng thụ để đi làm phước, tích tụ phước báu. Chuyển hướng lại, chuyển lại. Đó là mình thương mình, mình lo cho mình.
Để coi họ tưởng hành nó vận hành làm sao?
Cái cảm giác nó thúc dục ở trong này, phải nhớ kỹ những loại cảm giác. Nhiều loại cảm giác lắm, nó thúc dục. Mà mình tu, mà mình nhìn kỹ, mà mình có trí huệ năm uẩn, quý vị sẽ thấy hay lắm. Nó nhỏ nhiệm, nó vi tế mà nó tinh vi vô cùng, cái cảm giác đó.
Ví dụ: Nãy giờ nó không khát nước, mở pháp lên năm phút nó khát nước. Nãy giờ không có gì hết trơn, tới giờ bắt chân lên ngồi thiền, là bắt đầu nó chợt nhớ lại còn quên cái gì ở dưới. Hồi nãy để đồ ở dưới đó, đồ cũng hơi quan trọng, không biết có ai lượm không? Thôi giờ mở ra đi, mở bộ đoàn ra, xuống lấy đồ cất. Vậy có nghe theo không?
Vậy là thua rồi đó. Mà cái đó là cái gì? Đầu tiên là gì? Nó thúc dục, cảm giác đầu tiên nó thúc dục, thúc dục mình. Mình phải biết đó là chướng đạo, ma chướng. Chướng đạo là nó ngăn chướng thánh đạo, bước đường tiến của mình trên thánh đạo bị mấy cái đó nó chướng. Đúng ra nữa đó là nhập lưu, mà do món đồ đó, nó tụt trở lại, nó không được hướng dự lưu. Hỏi ra, hỏi cái gì vậy? Cái bóp trong đó có năm ngàn, năm ngàn tiền việt chứ không phải đô đâu. Không có cái gì quan trọng hết mà trong đó nó vẽ ra tùm lum hết. Lúc đó nghĩ không được đâu, coi chừng mất, hồi nãy thấy có người để ý rồi, nó làm tùm lum trong này hết, rồi mình nhập cuộc luôn. Nhiều thứ lắm.
Rồi cảm giác thúc dục, rồi cảm giác sao nữa? Cảm giác thích thích. Cảm giác thích thích khoái khoái. Chẳng hạn như mình nói thôi, giờ cũng rảnh rảnh rồi, thôi mình mở coi tin tức một chút thôi. Mở mình coi năm phút thôi, rồi xong là mình đi lên, mình tụng kinh, tụng nghi thức tu học Nikaya. Mở ra nó thêm chừng một con số không thôi à. Có trúng không? Năm phút thêm con số không thành năm chục phút, nhiều khi còn hơn nữa.
Nói đại mà không biết có trúng không ta.
Mở ra coi năm phút, kéo kéo xuống thấy cái này cũng quan trọng qua ha, bữa nay sao có vụ này ta. Kéo xuống thêm chút nữa, rồi ủa vụ này có nữa hả. Rồi xong kéo xuống chút nữa, cái này khéo thử thôi. Rồi kéo kéo, quẹt quẹt, kéo quẹt, quẹt kéo, kéo quẹt. Rồi đổi lại không tu năm uẩn nữa mà tu quẹt. Quẹt riết hồi bỏ giờ ngồi thiền.
Rồi vô trong mê hồn trận trong đó là ái, thích thích khoái khoái. Rồi muốn nữa, muốn nữa. Muốn nữa là tham. Ngay chỗ cái xem đó mà thấy được dục, ái, tham chỗ cảm giác.
Nhiều lắm, mấy cái nhỏ nhỏ này tu hay lắm.
Chẳng hạn như bây giờ lo học bài đi không chịu. Lâu quá không điện thoại, thôi điện thoại hỏi thăm bà đó coi. Trong này là bắt đầu nó thúc dục mà mình không thấy, nếu đó chuyện quan trọng cần thiết thì mình điện bình thường, không có vấn đề. Mà tự nhiên mình hứng lên, buồn buồn, trong này có cảm giác buồn buồn, rồi nó thúc dục, kệ điện lâu lâu, lâu cho phép mình bà tám một chút không sao. Mà đúng thiệt, bà này bà tám thiệt. Bà kêt hết trơn mấy bà kia nói mình sao sao, mình bỏ ngồi thiền, tôi phải đi lại tôi gặp bà đó liền. Rồi xong, mất hết tăng thượng giới học, tăng thượng tuệ học, tăng thượng định học, mất hết, chạy theo cảm giác. Vi tế lắm.
Xin thưa quý vị, ngay lúc bây giờ không nhập thất. Bây giờ thấy con gì chết kiến bu Minh Thành cũng để đó. Con gì chết cũng để đó, lúc đi kinh hành thấy cũng không dừng lại. Mình thấy là ý hành mình nói làm sao? Nói mình quét. Không, đi kinh hành mình không quét. Trong giờ tu của mình, sau giờ tu mình học luôn. Mình cân nặng coi cái nào nặng, cái nào nhẹ, cái nào quan trọng cái nào thứ yếu. Còn không mình đi trật mục tiêu hết. Mình muốn làm cái này rồi cuối cùng mình làm cái kia. Mình muốn đi một hướng rồi nó quẹo một hướng mình không hay. Tới chừng mình hay là lúc đó muộn rồi, nằm trên giường rồi. Rồi sau đó tiện lợi được nhiều cái lắm. Không quét không dọn gì hết, cuối cùng quán bất tịnh, mấy con kiến nó bu còn bộ xương. Nó ăn hết trơn, rồi cuối cùng còn bộ xương trắng xoá, rồi nó trắng xoá như mạt cưa vậy đó. Lấy đó làm đề tài quán luôn, sướng không? Đã không mất thời gian mà còn được cửu tưởng quán nữa.
Thành ra khi mình tu là mình tập giữ tâm mình không động. Nhất là trong thời tu, đừng có thấy cái gì cũng giao động hết, là mình chết. Tập kiểm soát tất cả những cảm giác nghĩ tưởng, kiểm soát hết. Sau này mình mới làm chủ được thân tâm của mình.
Cái cảm giác đó, nó thúc dục đó, nó khoái khoái thích thích đó. Nó muốn nữa, muốn nữa, muốn nữa, nó không có dừng.
Luôn luôn kiểm soát duc, tham và ái với bất cứ mọi trường hợp. Đúng ra bữa đó vô mà ngồi thiền và thiền quán, quán bất tịnh là bữa đó vô nhị quả. Mà cuối cùng bị mắc nấu bún riêu rồi cuối cùng hướng dự lưu mà không được. Bữa đó ngồi mà quán là lọt vô nhị quả, mà bị tô bún này, bị tô phở, bị tô bánh canh này xúi đi ra chợ mua đồ về nấu. Mà không phải nấu cho mình ăn mà nấu đãi cho người này, người kia ăn, vì thích vậy đó. Thích vậy đó, không phải nấu cho mình, mà cho mọi người, mình đãi.
Thành ra mình phải biết cái gì cần làm, mà làm trong lúc nào, trong khi nào, trong hoàn cảnh nào, kiểm soát. Mình kiểm soát được ba cái này là nó hay lắm. Mình đừng có tưởng đâu cái sân của mình, đơn thuần là cái sân. Minh Thành phân tích rồi quý vị thấy.
Mình nhận diện năm uẩn một cách sâu sắc là không phải giận là nó chỉ có một pháp giận đâu.
Bây giờ Minh Thành ví dụ cho quý vị nghe, trở lại cái cú điện thoại, không thôi là một cái hành động. Chẳng hạn mình đi vô mình gặp một người đó, mình đang vui vẻ, thoải mái bình thường, không có vấn đề gì hết trơn. Tự nhiên mình gặp, thấy mặt người đó rồi mình buồn. Hoặc là về mình bực, cái kiểu cách họ đối xử với mình, cái thái độ họ đối xử mình bực. Quý vị nghĩ cái đó bao nhiêu pháp?. Có cái gì trong đó? Mấy chục pháp, không phải chỉ có cái sân không. Do duyên có con mắt, do có sắc của người đó, sự rõ biết về các sắc là nhãn thức. Con mắt của người đó, mặt của người đó, hành động của người đó, sự rõ biết của người đó, sự rõ biết của mình, ba pháp này mới giao thoa hội tụ với nhau, nhãn thức. Con mắt này tiếp xúc nó sanh ra cái gì? Nó sanh ra cảm giác. Cảm giác này là cảm giác gì? Là cảm giác khó chịu. Trong cảm giác khó chịu này nó có bản ngã không? Có không? Rồi nó có một cái gọi là chạm vào tự ái của tôi không? Có không? Cái mà tôi yêu quý, cái mấy chục kí này mà dám hành động như vậy, đối với cái này của tôi, đối với thân thể của tôi thì trong đó có ái không? Có sân không? Rồi có đúng sai, cao thấp, phải quấy không? Nhân ngã, bỉ thử không? Dài như vậy đó, mấy chục pháp.
Rồi mình nhìn, mình quán như vậy mình mới thấy cảm giác sân này là thứ vô thường, thứ duyên sanh. Trước khi mình gặp cái bà đó mình đâu có giận, tự nhiên mình gặp rồi quay về là khó ăn, khó ở, khó chịu, khó ngủ, kì vậy nè. Cái thứ đồ giả này, cái thứ duyên sanh này, cái thứ vô thường, cái thứ vô ngã, cái thứ khổ pháp này, tan biến đi. Vô thường, tan thành mây thành khói, thành hư không đi. Cái thứ trống rỗng này, cái thứ làm cho ta khổ này. An tịnh đi, lắng dịu đi, yên đi, yên tịnh đi. Mình đánh tan cảm giác đó, trở lại sự yên tịnh, lắng dịu, bình an, giỏi không?
Tu vậy đó. Đây là duyên sanh pháp. Thấy ra những cái gì, những cái công đoạn, những sợi dây chuyền, từ chỗ này đi qua cảm giác sân là mấy chục công đoạn, phá vỡ, phá sợi dây xích đó ra, chặt dây xích đó, cái mắt xích của duyên sanh pháp. Chặt nó ra, dùng thanh kiến huệ, thánh trí nhứt dao lưỡng đoạn, trảm, chém liền. Không có chần chờ do dự gì hết. Rồi ngồi trong đó ý hành nó nói làm sao? Thôi bỏ đi. Nó nói không, không bỏ. Nó phân tích hoài, ba năm tiếng đồng hồ, một ngày mà nó cũng chưa giải quyết xong vấn đề nữa. Phải trảm, chém mạnh liền.
Như lý tác ý, mình phải nhìn cho ra được, mình phải chửi mạnh, cái cảm giác cứng đầu này nè. Bây giờ bắt đầu dùng chiêu mạnh nha, phải dùng những từ mạnh sanh ra cảm giác nó mới sợ, còn dùng từ nhẹ nhẹ. Mình nói thôi, em nghe lời chị đi, chị cưng, là nó không nghe. Giờ mình đánh nó, đánh nó, đánh mạnh nó. Mình biết rằng cảm giác này cứng đầu, cảm giác này khó dạy lắm. Dễ dạy hay khó dạy lắm. Cảm giác mà giận, cảm giác mà tham, cảm giác mà bản ngã, hóng hách, vên váo, ta đây, dương dương lên, hất hất cái mặt lên, ưởn ưởn cái mặt lên. Cái dáng mà lúc nào ta cũng hơn, ta đây là nhất, thì cái thứ đó dễ trị hay khó trị. Cái này là cái thứ cứng đầu, cứng cổ, thứ ác độc, thứ giết mình bao nhiêu đời, bao nhiêu kiếp mà giờ mình nhẹ nhẹ tay là mình chết. Ra những cái đòn đập cho nó nát ra, mạnh tay, nhứt đao lưỡn đoạn, một dao là hai khúc. Mình nhớ hình ảnh bao công đó, đưa đao lên là chặt liền. Mình tác ý cũng giống như vậy, bức, quăng, chém. Đó là tuệ lực đó, sức mạnh của trí tuệ đó.
Rồi cảm giác bản ngã nó sanh khởi lên.
Ví dụ: Mình nấu bếp, mình làm, mình cũng làm công quả ở chùa mười năm. Tự nhiên có bà nào mới vô nói mình làm gì trật lất, không biết làm gì hết trơn. Thì lúc đó cảm giác mình như thế nào?
Giờ quán làm sao? Giờ mời một người lên nhận diện năm uẩn lúc đó, rồi trị bằng cách nào. Khi gặp trường hợp đó rồi tu làm sao. Không phải mở cuốn kinh lên trước Phật mới tu đâu, ngay lúc đó tu làm sao? Lúc đó tâm từ có trải được không? Trải tâm từ là trải ngay lúc đó đó. Bình thường là thực tập, còn thiệt là ngay lúc đó mới trải. Lúc ngồi bình thường, tưởng ra thương này người kia là tập. Tới lúc đó mới thiệt. Trải nổi không? Trải được không? Đó, đó là bài tập, bài thi. Cho nên bình thường mình luyện, mình huấn luyện, mình huấn luyện cảm giác, cảm giác cứng đầu, cứng cổ, cảm giác lì lợm, ương ngạnh. Huấn luyện nó, làm cho nó thành hiền lành, dễ thương, ngoan ngoãn, nghe lời, dễ sai, dễ bảo, dễ dạy, dễ biểu. Thì tới lúc đó mình kêu thôi nha, là mình nó nghe lời liền. Mình thấy mấy đứa con nhỏ mà nó ngoan không? Hay mình thấy mấy con chó mà mình nuôi nó nghe, kêu là nó nghe. Bây giờ mình huấn luyện tâm mình cũng ngoan hiền như vậy. Kêu là nó nghe, bắt đầu nghe chưa? Kêu mười lần thì nó nghe mấy? Năm lần không? Kêu mười lần, tám lần không nghe, vậy là còn huấn luyện nữa. Huấn luyện thật là kỹ. Chứ còn không là nó mệt lắm. Mấy cái thứ này, mấy cái thứ khổ pháp này, mệt lắm. Mình phải huấn luyện.
Cái tưởng, tưởng thủ uẩn nó có khổ pháp không? Nó tưởng ra cái gì? Thường thường nó tưởng cái gì? Thường thường nó tưởng theo chiều nào? Thường thường nó tưởng theo chiều thiện nhiều, hay bất thiện nhiều. Rồi nó tưởng xong mình có nhập cuộc nó không?
Bây giờ có nhìn ra tưởng chưa? Ví dụ: Có những hình bóng hiện ra mình nói đây là tưởng. Lâu lâu có nói như vậy không? Thấy được là mắt sáng rồi đó.
Tu riết cho đến lúc nào hai mắt sáng trưng lên hết luôn. Ba hồi thấy, bốn hồi không. Có lúc nhìn ra, có lúc nó qua mặt tuốt. Thành ra phải tập nhìn, tập nhìn cái tưởng đó, cái tưởng đó làm hư chuyện hết trơn. Chị em giận nhau, vợ chồng không nhìn mặt. Cha con trở thành người dưng, huynh đệ tương tàn. Tưởng không, tưởng không thôi. Người ta gọi là gì? Đồng sàng dị mộng. Hai vợ chồng nằm chung như vậy, mà nằm chiêm bao khác nhau hết trơn. Tưởng đâu có giống, nằm thì chung giường mà cái tưởng nó khác. Trong cái tưởng, tùm lum ở trong đó hết trơn. Bao nhiêu những hình ảnh trong đó. Cái nghiệp nào nó nặng thì cái tưởng đó nó nhiều. Cái sân nó nặng thì tối ngày nó tưởng cái sân. Những hình ảnh, bực bội. Tham nó nặng thì những hình ảnh tham ái. Cái bản ngã nặng thì những hình ảnh cái tôi, cái ta. Đó là khổ pháp, sắc, thọ, tưởng.
Còn cái hành thì sao? Cái suy nghĩ này, cái hành này có hành mình không? Cái hành này có hành mình không? Nó hành dữ không? Nó hành mà sao nó không hành được. Nó là hành mà, nó phải hành mình.
Suy nghĩ, suy nghĩ hoài. Suy nghĩ hoài, suy nghĩ, buồn. Không tu thì nó cũng buồn, vô tu nó cũng buồn. Cho đi chơi rồi về nó cũng buồn. Tu có buồn không? Thiệt không? Sao không buồn?
Tu bốn ngày nó không buồn, mà tu bốn chục ngày chắc nó có buồn. Phải nhìn thấy được những cảm giác đó, những suy nghĩ đó, phải trị nó. Suy nghĩ lung tung, lang tang hết. Rồi cái biết cũng vậy nữa, cái rõ biết cũng vậy nữa. Biết nó không có đúng, biết tùm bậy, tùm bạ không à. Cái biết nó không có thánh trí dẫn đường thì cái biết đó thường tình, nó theo vô minh, theo dục, theo nghiệp. Thành ra cái rõ biết của nó, nó không có biết chân chánh, không có biết đúng theo trí tuệ.
Như vậy bữa nay Minh Thành nhắc quý vị, phải nhớ mình đang sống trong bóng đêm, đừng có quên. Phải nhớ mình đang sống trong bóng đêm. Nếu mà không có chánh pháp này là âm u, âm chì, trường già, tăm tối, không biết gì hết trơn. Thân mình, mình cũng không biết là cái gì. Rồi trong tâm mình, mình càng không biết nữa. Nhờ cái thánh pháp này, nhớ cái chánh pháp này, nhờ Phật, nhờ Pháp, nhờ Tăng, nhờ bậc thiện tri thức chỉ ra cho mình trí năm uẩn. Để mình bắt đầu vén cái màn vô minh này, từ từ, vén ra từ từ. Mỗi khi mình nhìn ra những cảm giác, nghĩ tưởng đó, thì đây là vén bức màn vô minh. Còn mỗi lúc mình nhập cuộc vô trong đó, mình bám chặt vô trong đó. Mình cho đây là tôi, cho hình bóng này là tôi, những suy nghĩ này là tôi, nhận thức này là tôi, mấy chục kí lô thịt là tôi. Thì lúc đó cái màn này nó đóng lại. Niệm câu thần chú thượng, tối linh, tối tôn, mỗi khi mình chấp vô cái sắc thân này, mình niệm lên. Sắc này không phải là tôi, sắc này không phải là của tôi, sắc này không phải là tự ngã của tôi. Sắc này là vô thường, là khổ, là vô ngã. Sắc này là không phải tự ngã của tôi, sắc này là vô thường, là khổ, là vô ngã, là tạm bợ, là tan hoại, là tan nát, là huỷ hoại, là biến hoại, là bại hoại. Cứ niệm câu đó hoài, tác ý hoài như vậy đó.
Cái bản ngã khởi lên, tham muốn khởi lên. Cứ niệm hoài như vậy. Cảm giác này không phải là tôi, không phải là của tôi, không phải là tự ngã của tôi, cảm giác này là cái thứ khổ, vô thường, vô ngã. Như mây khói sanh diệt. Xả ly cảm giác này, không có ưa mến cảm giác này, không có bám víu vô cảm giác này. Không có mê thích vô cảm giác này. Buông ra, xả ra, mở ra, tháo ra, cởi ra, thoát ra. Thoát ra cảm giác đó.
Những hình bóng trong tâm cũng vậy. Hình bóng này, tưởng này không phải là tôi, không phải là của tôi, không phải là tự ngã của tôi. Đây là những thứ duyên sanh, do xúc cho nên mới sanh tưởng. Tiếp xúc cho nên mới có những hình bóng này, nếu không tiếp xúc sẽ không có những hình bóng này. Nên cái tưởng này là ảo ảnh, ảo quyển, ảo quá, ảo tưởng, ảo vọng. Những cái tưởng này là cái thứ vô thượng, mong manh, biến đổi, sanh diệt, khổ, khổ não, vô ngã, trống rỗng. Niệm câu đó lên. Những cái suy nghĩ này, suy nghĩ lung tung, dẹp mấy cái suy nghĩ này. Suy nghĩ này không phải là tôi, không phải của tôi, không phải là tự ngã của tôi. Suy nghĩ này là vô thường, suy nghĩ này là duyên sanh, suy nghĩ này là vô ngã. Những suy nghĩ mà là tiêu cực, những suy nghĩ mà vô ngã. Mình đánh bật, bứng gốc rễ nó. Làm cho nó diệt tận, làm cho nó không thể sanh khởi trong tương lai nữa. Ra pháp lệnh mạnh, pháp lệnh mình ban ra.
Thức, sự nhận thức này, sự rõ biết này, ta không tin tưởng mi. Mi là cái đồ duyên sanh, vô thường. Dù cho mình biết như vậy luôn đó, nhưng mình cho đây là đồ vô thường, khổ não , trống rỗng, không tin tưởng vô cái biết này. Cái biết làm cho mình sanh ra phiền nào, mình xử nó. Biết này không có đúng, biết này trong khổ thôi. Cái biết nào làm cho mình khổ, sân hận, bản ngã, làm cho mình đủ thứ phiền não, mình cũng xả ly cái biết đó luôn. Biết này, là biết của mê, biết của chấp, biết của thủ, biết của vô minh, không phải cái biết của trí huệ. Cái biết này không phải là tôi, không phải của tôi, không phải là tự ngã của tôi. Xả ly cái biết này. Để cho tâm ta lắng dịu, thanh tịnh, an lạc, trong lành, nhẹ nhàng. Đặt gánh nặng xuống.
Này các Tỷ-kheo ta sẽ nói cho các ông về gánh nặng và người mang gánh nặng. Gánh nặng là gì? Sắc thủ uẩn là gánh nặng, những cảm giác là gánh nặng, những hình bóng trong tâm là gánh nặng, những suy nghĩ là gánh nặng. Sự nhận thức mê lầm của vô minh là gánh nặng. Thế nào là người mang gánh nặng? Trần Văn A, Nguyễn Thị Xoài, Trần Văn Mít, sanh ra ở quê đó, có được mấy đứa con đó, vợ đó, chồng đó, đất đó. Người đó là người mang gánh nặng. Mở cái chấp thủ ra, buông cái sự gánh nặng xuống. Nhẹ nhàng, bình an, biết nó là vô thường, khổ, vô ngã. Luôn luôn quân tập cái trí huệ chiêm nghiệm, quán xét nó. Từng ngày từng giờ, từng phút, từng giây, tập niệm câu đó. Tác ý như vậy, suy tư như vậy, quán chiếu như vậy, thể nhập như vậy, chứng ngộ như vậy, sống như vậy. Rồi quý vị sẽ thấy một sự bình an kì diệu nó xuất hiện. Một sự an lạc chưa từng có nó hiện hữu trong thân tâm của mình. Chúc quý vị có một giấc ngủ an lành.